Zwiazki jodowe heksametylenotetranii- ny (dwu jodek C^H12N4J2 i czterojodek CGH12N4J4) sa juiz znane. Dwujodek ma szerokie zastosowanie w lecznictwie.Te zwiazki addycyjne zawieraja jod, zwiazany bardzo Luzno, i wskutek tego wo¬ bec wielu odteynmików zachowuja sie jak proste mieszaniny heksametytlenotetraminy z jodeni, w zwiazku z czem daja sie mia¬ reczkowac tiosiarcizaniem lub kwasem arse- nawym, jak wolny jod, przyczem znalezio¬ ne wartosci nawet w obecnosci jodowodoru albo jodku potasowca sa tylko tak duze, jak to odpowiada faktycznej zawartosci jo¬ du w! jodkach heksametylenotetraminy.Natomiast wedlug wynalazku niniej¬ szego otrzymuje sie z heiksametylenotetra- miny jeszcze nieznany zwiazek jodowy, którego sklad znacznie sie rózni od zna¬ nych jodków heksametylenotetraniiny. Ten nowy zwiazek powstaje, jesli na heksame- tylenotetramine dzialac nie wolnym jodem, lecz jodkiem azotu. Zwiazek, otrzymany wedlug wynalazku niniejszego, odpowia¬ da w przyblizeniu wzorowi C6ff3 2A^6«/6; a tern samem moznaby go uwazac za szescio- jodek heksametylenohelksaminy. Przebieg reakcji jego wytwarzania wyraza sie rów¬ naniem: C,Hy2N4 ¦+ 2NJ, = C6H12N6Ja.W celu wytworzenia wymienionego zwiazku niepotrzebne jest, a ze wzgledu na niebezpieczenstwo nawet niecelowe, u- przednie oddzielanie jodku azotu, gdyzheksametylenotetratiiiny dodaje sie (bezpo¬ srednio do mieszaniny reakcyjnej, wytwo¬ rzonej w znamy sposób z jodu i amjonjsaku, zawierajacej jeszcze jodek anionowy, nad¬ miar amonjaku i rozpuszczalnik. Taki sam produkt koncowy otrzymuje sie równiez przez dlzialamie w innej kolejnosci trzema skladnikami (jodem, amonjakiem, heksa- metylenotetramina). Tak wiec mozna np, najpierw zmieszac heksametylenotetramine z amonjakiem, a nastepnie dodawac jodu (rozpuszczobejgo lub* w postaci proszku), albo tez mozna najpierw h^ks-ametylenote- tramina dzialac na jod i dopiero patena dbdac amonjaku. Jednakze we Wszystkich ; tych przypadkach powstaje najpierw jo¬ dek azotu aóstatecznie^^ wage mozna wyrazic zapomoca nastepuja¬ cego równania: C6H12N4 + 8NH3 + J12 = = C6H12NQJQ + 6NHJ.Aby otrzymac produkt o wilascir wytm skladnie, nalezy heksametylenotetra- mine isiosowac w nadmiarze co najwyzej 50% -ym, natomiast dopuszczalny jest wiek¬ szy nadmiar amonjaku.Przyklad L 1500 g wodnego roztworu amonjaku (D = 0,91) rozciencza sie mniej wiecej do 3 litrów i, stale mieszajac oraz chlodzac, wprowadza sie stopniowo 1500 g mialko sproszkowanego jodu. Nastepnie, n^ecizajac w dalszym ciagu, dodaje sie roz¬ twór 200 g hefcsametylenotetraminy w 500 g wody i od chwili, w której zawieszo¬ ny zwiazek jodowy przybral barwe Hole-* towa, nieulegajaca dalszej zmianie, miesza sie jeszcze przez godzine. Powstailly pro¬ dukt odsacza sie, przemywa woda, jeszcze na wilgotno miesza z 900 g mialko spro¬ szkowanego talku i dopiero wtedy suszy, Otrzymuje sie 1800 g suchej mieszaniny, po odliczeniu zas wagi talku -— 900 g sze- sciojodku heksametylenohefcsaminy.Przyklad II. 200 g heksametylenotetra- miny rozpuszcza sie w 1 litrze wody, do¬ daje 1500 g roztworu wodnego amonjaku [D = 0,91) i 900 g mialko sproszkowane¬ go talku* Nastepnie, mieszajac, wlewa sie roztwór 1500 g jodu i 1300 g jodku potasu w 2,4 1 wody. Miesza sie dopóty, az osad przybierze czerwona barwe, nieulegajaca dallszej zmianie. Nastepnie osad odsacza sie, przemywa i suszy, jak w przyklladlzie i; otrzymuje sie 1800 g produktu suchego, zawierajacego 900 g szesciojodku heksame- tylenoheksaniony.Przyklad IIL 200 g heksametyleno- tetraniiiny rozpuszcza, sie w 1 litrze wody, do powstalego roztworu dodaje 900 g mialko sproszkowanego talku i, mieszajac, "wlewanajpierw roztwór 1500 g jodu i 1300 g jodku potasu w 2,4 1 wody, a, na¬ stepnie, stale mieszajac, dodaje 1500 g roz¬ tworu wodnego amonj^ku [D = 0,91).Mieszanine reakcyjna miesza sie dopóty, az powstaly osad przybierze barwe czerwona, nieulegajaca dalszej zmianie. Nastepnie o- sad odsacza sie, przemywa i suszy, jak w przykladach I i II; otrzymuje sie 1800 g suchego produktu, zawierajacego 900 g szesciojodku heksametylenoheksaminy.Zwiazek jodowy, otrzymany w ten spo¬ sób, posiada jaskrawa barwe czerwona i zawiera jod, polaczony zupelnie inaczej i trwalej, niz w znanych zwiazkach addy¬ cyjnych. Daje sie on równiez miareczko¬ wac tiosiarczanem albo 'kwasem arsena- wym, Jednakze w obecnosci jodowodoru otrzymuje sie wartosci jochi, przewyzszaja¬ ce 1,6 razy istotna zawartosc jodu, znajdu¬ jaca sie w szesciojodku. Szesciojodek ten jest równiez trwalszy (odporniejszy), niz produkty addlycji jodu i wskutek tego jest bardziej odpowiedni, jako srodek dezyn¬ fekcyjny i antyseptyczny do ran. Wybucha on przy mocniejszem ogrzaniu i wskutek uderzenia, jednakze wrazliwosc na uderze¬ nie mozna usunac, dodajac obojetnych do¬ mieszek, np. talku, jak to juz opisano w przykladach. - 2¦ - PL