PL212080B1

PL212080B1 - Nowe heterocykliczne pochodne fluoroglikozydu, leki zawierające te związki oraz ich zastosowanie

Info

Publication number: PL212080B1
Application number: PL375790A
Authority: PL
Inventors: Wendelin Frick; Heiner Glombik; Werner Kramer; Hubert Heuer; Harm Brummerhop; Oliver Plettenburg
Original assignee: Sanofi Aventis Deutschland
Priority date: 2002-12-12
Filing date: 2003-11-28
Publication date: 2012-08-31
Also published as: CA2508226A1; DE10258008A1; ATE323713T1; US20040259819A1; JP2006510644A; NO20053201D0; WO2004052903A1; RS20050432A; AU2003289911A1; HN2003000408A; CN1304406C; KR101160061B1; EP1572708B1; PT1572708E; MXPA05005821A; RS50908B; NO20053201L; ECSP055853A; RU2005121893A; EP1572708A1

Description

Przedmiotem wynalazku są podstawione heterocykliczne pochodne fluoroglikozydu, ich sole dopuszczalne fizjologicznie oraz pochodne funkcjonalne fizjologicznie.

Z literatury znanych jest już wiele klas substancji o działaniu SGLT. Dla wszystkich tych struktur wzorzec stanowiła naturalna substancja floryzyna. Z tej wywodziły się następujące klasy, opisane w poniższych prawach ochronnych:

- propiofenonoglikozydy, Tanabe, (publikacje_WO 0280936, WO 0280935, JP 2000080041 i EP

850948)

- 2-(glukopiranosyloksy)-benzylobenzeny, Kissei, (publikacje WO 0244192, WO 0228872 i WO 0168660)

- glukopiranozyloksy-pirazole, Kissei i Ajinomoto, (publikacje WO 0268440, WO 0268439, WO 0236602 i WO 0116147)

- O-glikozydobenzamidy, Bristol-Myers Squibb, (publikacje WO 0174835 i WO 0174834) i

- C-aryloglikozydy, Bristol-Myers Squibb, (publikacja WO 0127128 i opis patentowy US 2002137903).

Wszystkie znane struktury zawierają glukozę jako bardzo ważny element strukturalny.

Zadanie wynalazku polegało na oddaniu do dyspozycji nowych związków, które umożliwiają zapobieganie i leczenie cukrzycy typu 1 i typu 2. Obecnie nieoczekiwanie stwierdzono, że heterocykliczne pochodne fluoroglikozydu powodują wzrost działania na SGTL. Dlatego związki te przydatne są zwłaszcza do zapobiegania i leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2.

Wynalazek dotyczy zatem związków o wzorze I, w którym

R5

R1 i R2 niezależnie od siebie oznaczają atom fluoru, wodoru lub jeden z rodników R1 lub R2 oznacza grupę OH,

R3 oznacza grupę OH lub atom fluoru, przy czym co najmniej jeden z rodników R1, R2, R3 musi oznaczać atom fluoru,

R4 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

X oznacza atom węgla i Y oznacza atom siarki lub X oznacza atom azotu i Y oznacza atom azotu, m oznacza liczbę 1,

R5 oznacza atom wodoru, grupę CF3, grupę (C1-C5)-alkilową, lub w przypadku, gdy Y oznacza atom siarki, R5 i R6 razem oznaczają grupę -CH=CH-CH=CH-,

R6 oznacza ewentualnie atom wodoru lub grupę (C1-C6)-alkilową,

B oznacza grupę -CH2- lub -CO-NH-CH2-, n oznacza liczbę 2 lub 3,

Cyc1 oznacza fenyl lub tiofen,

R7 oznacza atom wodoru, grupę (C1-C4)-alkilową, (C1-C8)-alkoksylową, atom fluoru, chloru, bromu, jodu lub grupę OCF3,

R8, R9 oznaczają atom wodoru, chloru lub

R8 i R9 razem oznaczają grupę -CH=CH-O-, -CH=CH-C(OCH3) =CH-lub -CH=CH-CH=CH- i

PL 212 080 B1

R7 oznacza atom wodoru, przy czym grupy cukrowe przyłączone są w pozycji beta (β), a stereochemia w pozycji 2, 3 i 5 grupy cukrowej ma D-glukokonfigurację oraz ich sole dopuszczalne farmaceutycznie.

Korzystnymi związkami według wynalazku są związki o wzorze I w którym:

R1 i R2 niezależnie od siebie oznaczają atom fluoru lub wodoru, przy czym jeden z rodników R1 lub R2 oznacza atom fluoru,

R3 oznacza grupę OH,

R4 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

X oznacza atom węgla i Y oznacza atom siarki lub

X oznacza atom azotu i Y oznacza atom azotu m oznacza liczbę 1,

R5 oznacza atom wodoru, grupę CF3, grupę (C1-C4)-alkilową, lub w przypadku, gdy Y oznacza atom siarki, R5 i R6 razem oznaczają grupę -CH=CH-CH=CH-,

R6 oznacza ewentualnie atom wodoru lub grupę (C1-C4)-alkilową,

B oznacza grupę CH2- lub -CO-NH-CH2-, n oznacza liczbę 2 lub 3,

Cyc1 oznacza fenyl lub tiofen,

R7 oznacza atom wodoru, grupę metoksylową, atom fluoru, chloru, bromu, jodu, grupę (C1-C4)-alkilową lub grupę OCF3,

R8, R9 oznaczają atom wodoru lub chloru lub

R8 i R9 razem z atomami węgla, z którymi są połączone oznaczają grupę -CH=CH-O-,

-CH=CH-C(OCH3)=CH-lub -CH=CH-CH=CH- i

R7 oznacza atom wodoru.

Przedmiotem wynalazku jest związek o poniższym wzorze

Dalszym przedmiotem wynalazku są leki zawierające jeden albo więcej związków określonych powyżej.

Przedmiotem wynalazku jest również zastosowanie związków określonych powyżej do wytwarzania leku do leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2 oraz zastosowanie związków określonych powyżej do wytwarzania leku służącego do obniżenia poziomu cukru we krwi.

Pozycje przyłączeń rodników A, B i R5 do pierścienia mogą być wybrane dowolnie.

Wszystkie wynikające z tego związki o wzorze I należą do omawianego wynalazku.

Jako grupy heterocykliczne elementu centralnego, zawierające X i Y, w rachubę wchodzą tiofen i pirazol.

Szczególnie korzystne są związki o wzorze I, w którym podstawniki A i B zajmują pozycję sąsiednią (pozycja orto).

Jeden z podstawników A lub B szczególnie korzystnie przyłączony jest w pozycji sąsiedniej do zmiennego Y.

Poza tym jako zwłaszcza szczególnie korzystne związki wymienia się takie, w których Y oznacza atom siarki, oraz takie, w których R1 oznacza atom wodoru, a R2 atom fluoru.

Wynalazek odnosi się do związków o wzorze I, w postaci ich racematów, mieszanin racemicznych i czystych enancjomerów oraz ich diastereoizomerów i ich mieszanin.

Rodniki alkilowe w podstawnikach R4, R5, R6, R7, R8 i R9 mogą być proste lub rozgałęzione. Przez fluorowiec należy rozumieć fluor, chlor, brom, jod, korzystnie fluor i chlor.

PL 212 080 B1

Sole dopuszczalne farmaceutycznie, na podstawie swej lepszej rozpuszczalności w wodzie w porównaniu ze związkami wyjściowymi względnie bazowymi są szczególnie odpowiednie do zastosowań medycznych. Sole te muszą posiadać dopuszczalny farmaceutycznie anion albo kation. Odpowiednimi dopuszczalnymi farmaceutycznie solami addycyjnymi zgodnych z wynalazkiem związków z kwasami są sole nieorganicznych kwasów, jak kwasu solnego, bromowodorowego, fosforowego, metafosforowego, azotowego i kwasu siarkowego, oraz sole organicznych kwasów, jak np. kwasu octowego, benzenosulfonowego, benzoesowego, cytrynowego, etanosulfonowego, fumarowego, glukonowego, glikolowego, izetionowego, mlekowego, laktobionowego, maleinowego, jabłkowego, metanosulfonowego, bursztynowego, p-toluenosulfonowego i kwasu winowego. Odpowiednimi dopuszczalnymi farmaceutycznie solami zasadowymi są sole amonowe, sole metali alkalicznych, jak sole sodowe i potasowe, sole metali ziem alkalicznych, jak sole magnezowe i wapniowe, sole trometamolu (2-amino-2-hydroksymetylo-1,3-propanodiolu), dietanoloaminy, lizyny lub etylenodiaminy

Do omawianego wynalazku należą również sole z niedopuszczalnym farmaceutycznie anionem, jak np. trifluorooctan, jako korzystne półprodukty do wytwarzania lub oczyszczania soli dopuszczalnych farmaceutycznie i/lub do zastosowania w celach nieterapeutycznych, np. zastosowań in vitro.

Użyte tu pojęcie „pochodna funkcjonalna fizjologicznie” oznacza każdą fizjologicznie dopuszczalną pochodną zgodnego z wynalazkiem związku o wzorze I, np. ester, który w przypadku podania ssakowi, jak np. człowiekowi, może utworzyć, bezpośrednio albo pośrednio, związek o wzorze I lub jego aktywny metabolit.

Do pochodnych funkcjonalnych fizjologicznie zalicza się również proleki związków według wynalazku, jakie opisano np. w publikacji H. Okada i inni, Chem. Pharm. Bull. 1994, 42, 57-61. Takie proleki mogą ulegać in vivo metabolizmowi do związku zgodnego z wynalazkiem. Te proleki same mogą być skuteczne lub nieskuteczne.

Zgodne z wynalazkiem związki mogą występować także w różnych odmianach polimorficznych, np. jako bezpostaciowe i krystaliczne odmiany polimorficzne. Wszystkie odmiany polimorficzne zgodnych z wynalazkiem związków należą również do omawianego wynalazku i stanowią dalszy jego aspekt.

Poniżej wszystkie odsyłacze do „związku (związków) o wzorze I” odnoszą się do związku (związków) o wzorze I, jakie opisanych powyżej, oraz do ich soli, solwatów i pochodnych funkcjonalnych fizjologicznie, jakie tu opisano.

Związek (związki) o wzorze I można stosować także w kompozycji z dalszymi substancjami czynnymi.

Ilość związku o wzorze I, jaka jest wymagana do osiągnięcia żądanego efektu biologicznego, zależy od szeregu czynników, np. od wybranego właściwego związku, od zamierzonego zastosowania, od sposobu podawania oraz od klinicznego stanu pacjenta. Dzienna dawka wynosi na ogół 0,3 mg do 100 mg, zazwyczaj 3 mg i 50 mg, na kilogram ciężaru ciała, np. 3 do 10 mg/kg/dzień. Dawka dożylna może wynosić np. 0,3 do 1,0 mg/kg, i może być podawana w odpowiedni sposób jako wlew wynoszący 10 do 100 ng/kg/minutę. Odpowiednie do tego celu roztwory infuzyjne mogą zawierać np. 0,1 ng do 10 mg, zazwyczaj 1 ng do 10 mg/mililitr. Dawki jednostkowe mogą zawierać np. 1 mg do 10 g substancji czynnej. A zatem substancja czynna może być zawarta w ampułkach do wstrzyknięć np. w ilości 1 do 100 mg, a w preparatach jednostkowych dawek podawanych doustnie, jak np. w tabletkach lub kapsułkach, np. 1,0 do 1000 mg, zazwyczaj 10 do 600 mg. Do leczenia wymienionych wyżej stanów związki o wzorze I można stosować same jako związek, jednak korzystnie występują one w postaci preparatu farmaceutycznego z dopuszczalnym nośnikiem. Naturalnie, nośnik musi być dopuszczalny, w tym sensie, że jest kompatybilny z innymi składnikami preparatu i nie jest szkodliwy dla zdrowia pacjentów. Nośnik może stanowić substancję stałą lub ciecz, lub obydwie postacie i korzystnie preparuje się go ze związkiem jako dawkę jednostkową, przykładowo tabletkę, która może zawierać 0,05 do 95% wagowych substancji czynnej. Występować mogą także dalsze farmaceutycznie czynne substancje, włączając dalsze związki o wzorze I. Zgodne z wynalazkiem preparaty farmaceutyczne można wytwarzać według jednej ze znanych metod farmaceutycznych, polegających zasadniczo na tym, że składniki miesza się z farmakologicznie dopuszczalnymi nośnikami i/lub z substancjami pomocniczymi.

Zgodne z wynalazkiem preparaty farmaceutyczne odpowiednie są do stosowania ustnego, odbytniczego, miejscowego, doustnego, np. podjęzykowego oraz pozajelitowego, np. podskórnego, domięśniowego, śródskórnego lub dożylnego. Jednakże najbardziej odpowiedni sposób stosowania zależy w każdym pojedynczym przypadku od rodzaju i powagi leczonego stanu oraz od rodzaju każdorazowo

PL 212 080 B1 stosowanego związku o wzorze I. Do zakresu wynalazku należą również preparaty powlekane oraz powlekane preparaty o opóźnionym działaniu. Korzystne są preparaty oporne na kwas i sok żołądkowy. Odpowiednimi tworzywami powłokowymi opornymi na sok żołądkowy są octanoftalan celulozy, octanoftalan poliwinylu, ftalan hydroksypropylometylocelulozy oraz anionowe polimery kwasu metakrylowego i metakrylanu metylu.

Farmaceutyczne związki, odpowiednie do stosowania ustnego, mogą występować w oddzielnych jednostkach, jak np. jako kapsułki, kapsułki w opłatkach, tabletki do ssania lub tabletki, które zawierają każdorazowo określoną ilość związku o wzorze I; dalej w postaci proszku lub granulatu; w postaci roztworu lub zawiesiny w wodnej lub niewodnej cieczy; lub jako emulsja olej w wodzie lub woda w oleju. Preparaty te można przygotowywać, jak już wspomniano, każdą odpowiednią metodą farmaceutyczną obejmującą etap, w którym kontaktuje się substancję czynną z nośnikiem, przy czym nośnik może stanowić jeden albo więcej dodatkowych składników. Preparaty wytwarza się na ogół przez równomierne i jednorodne wymieszanie substancji czynnej z ciekłym i/lub subtelnie rozdrobnionym stałym nośnikiem, po czym w razie potrzeby, formuje się produkt. Tabletki można wytwarzać, np. w ten sposób, że proszek lub granulat związku sprasowuje się lub formuje, ewentualnie z jednym albo więcej dodatkowych składników. Tabletki prasowane można wytwarzać przez tabletkowanie w odpowiednim urządzeniu związku w wolno płynącej postaci, jak np. proszku lub granulatu, ewentualnie zmieszanego ze spoiwem, środkiem antyadhezyjnym, obojętnym rozcieńczalnikiem i/lub jednym lub więcej środków powierzchniowo czynnych/dyspergujących. Tabletki formowane można wytwarzać w odpowiednim urządzeniu przez formowanie sproszkowanego związku, zwilżonego obojętnym, ciekłym rozcieńczalnikiem.

Preparaty farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania doustnego (podjęzykowego), obejmują tabletki do ssania, które zawierają związek o wzorze I z substancją smakową, którą stanowi zazwyczaj sacharoza i guma arabska lub tragakant, oraz pastylki zawierające związek w obojętnej podstawie, jak żelatynie i glicerynie lub sacharozie i gumie arabskiej.

Preparaty farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania pozajelitowego, obejmują korzystnie sterylne wodne preparaty związku o wzorze I, które korzystnie są izotoniczne z krwią przewidzianego biorcy. Preparaty te stosuje się przeważnie dożylnie, chociaż można stosować także wstrzyknięcia podskórne, domięśniowe lub śródskórne. Preparaty te można wytwarzać korzystnie w ten sposób, że związek miesza się z wodą i otrzymany roztwór sterylizuje się i izotonizuje z krwią. Odpowiednie do wstrzykiwania preparaty według wynalazku zawierają na ogół 0,1 do 5% wagowych czynnego związku.

Preparaty farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania odbytniczego, występują korzystnie jako dawki jednostkowe w postaci czopków. Wytwarza się je przez zmieszanie związku o wzorze I z jednym lub więcej konwencjonalnych stałych nośników, np. z masłem kakaowym, i otrzymaną mieszaninę poddaje formowaniu.

Preparaty farmaceutyczne, odpowiednie do stosowania miejscowego na skórę, występują korzystnie w postaci maści, kremu, płynu do przemywania, pasty, spray'u, aerozolu lub olejku. Jako nośniki można stosować wazelinę, lanolinę, glikole polietylenowe, alkohole oraz kompozycje składające się z dwu lub więcej z tych substancji. W preparatach tych substancja czynna zawarta jest na ogół w stężeniu wynoszącym 0,1 do 15% wagowych, np. 0,5 do 2%.

Możliwe jest również stosowanie poprzezskórne. Preparatami farmaceutycznymi, odpowiednimi do stosowań poprzezskórnych, mogą być jednostkowe plastry, które odpowiednie są do długotrwałego, ścisłego kontaktu z naskórkiem pacjenta. Takie plastry zawierają odpowiednio substancję czynną w ewentualnie zbuforowanym wodnym roztworze, rozpuszczoną i/lub zdyspergowaną w warstwie przyczepnej lub zdyspergowaną w polimerze. Odpowiednie stężenie substancji czynnej wynosi około 1% do 35%, korzystnie około 3% do 15%. Szczególną możliwość uwalniania substancji czynnej stanowi elektroprzenoszenie lub jontoforeza, opisane przykładowo w publikacji Pharmaceutical Research, 2(6) : 318 (1986).

Przedmiotem wynalazku są poza tym sposoby wytwarzania związków o wzorze ogólnym I, które można otrzymać odpowiednio według następujących schematów reakcji sposobów A, B i C:

PL 212 080 B1

Przedstawione schematy sposobów A, B i C są oczywiste i reakcje te mogą być przeprowadzane przez specjalistę. Mimo to bliższe szczegóły podano w części doświadczalnej. Zgodnie ze sposobami A, B i C otrzymano związki przedstawione w przykładach 1 do 31. Inne związki o wzorze I można otrzymać odpowiednio lub znanymi sposobami.

PL 212 080 B1

Związek (związki) o wzorze I można podawać także w kompozycji z dalszymi substancjami czynnymi.

Jako dalsze substancje czynne do preparatów złożonych odpowiednie są:

Wszystkie leki przeciwcukrzycowe, wymienione w publikacji Roten Liste 2001, rozdział 12. Można je komponować ze zgodnymi z wynalazkiem związkami o wzorze I, zwłaszcza w celu synergicznego polepszenia działania. Kompozycję substancji czynnych można stosować przez podawanie pacjentom albo oddzielnie substancji czynnych, albo w postaci preparatów złożonych, w których występuje więcej substancji czynnych. Większość niżej przytoczonych substancji czynnych ujawniono w publikacjach USP Dictionary of USAN oraz International Drug Names, US Pharmacopeia, Rockville 2001.

Leki przeciwcukrzycowe obejmują insulinę i pochodne insuliny, jak np. Lantus (patrz www.lantus.com) lub HMR 1964, insuliny szybko działające (patrz opis patentowy US 6,221,633), pochodne GLP-1, jakie ujawniono np. w publikacji WO 98/08871 Novo Nordisk A/S, oraz skuteczne doustnie hipoglikemiczne substancje czynne.

Skuteczne doustnie hipoglikemiczne substancje czynne obejmują korzystnie sulfonylomoczniki, guanyloguanidynę, meglitynid, oksadiazolidynodiony, tiazolidynodiony, inhibitory glukozydazy, antagonistów glukagonu, agonistów GLP-1, czynniki otwierające kanał potasowy, jakie np. ujawniono w publikacjach WO 97/26265 i WO 99/03861 Novo Nordisk A/S, czynnik uwrażliwiający tkanki na działanie insuliny, inhibitory enzymów wątroby, które biorą udział w stymulacji glukoneogenezy i/albo glikogenolizy, modulatory przyswajania glukozy, związki zmieniające metabolizm tłuszczowy, jak antyhiperlipidemiczne substancje czynne i antylipidemiczne substancje czynne, związki, które zmniejszają przyjmowanie środków spożywczych, agonistów PPAR i PXR oraz substancje czynne, które działają na zależny od ATP kanał potasowy komórek beta.

W postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem reduktazy HMGCoA, takim jak symwastatyna, fluwastatyna, prawastatyna, lowastatyna, atorwastatyna, cerywastatyna, rozuwastatyna.

W innej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem resorpcji cholesterolu, takim jak np. ezetymib, tykwezyd, pamakwezyd.

W jeszcze innej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z gama agonistą PPAR, takim jak np. rozyglitazon, pioglitazon, JTT-501, GI 262570.

W jednej z postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z alfa agonistą PPAR, jak np. GW 9578, GW 7647.

W dalszej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z mieszanymi alfa/gama agonistami PPAR, jak np. GW 1536, AVE 8042, AVE 8134, AVE 0847, AVE 0897 lub, jakie przedstawiono w publikacjach WO 00/64888, WO 00/64876, WO 03/20269.

W jeszcze dalszej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z fibratem, jak np. fenofibratem, klofibratem, bezafibratem.

W jednej z postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem MTP, takim jak np. implitapid, BMS-201038, R-103757.

W innej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem resorpcji kwasu żółciowego (patrz np. opisy patentowe US 6,245,744 lub 6,221,897), jak np. HMR 1741.

W jeszcze innej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem CETP, jak np. JTT-705.

W jednej z postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z polimerycznym adsorberem kwasu żółciowego, takim jak np. cholestyramina, kolesewelam.

W innej z postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji ze środkiem pobudzającym receptor LDL (patrz opis patentowy US 6,342,512), jak np. HMR 1171, HMR 158 6.

W dalszej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem ACAT, takim jak np. awasymib.

W jeszcze dalszej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z przeciwutleniaczem, jak np. OPC-14117.

W jeszcze innej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem lipazy lipoproteinowej, jak np. NO-1886,

W jednej z postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem liaz ATP-cytrynianowych, jak np. SB-204990.

W dalszej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem syntetazy skwalenowej, jak np. BMS-188494.

PL 212 080 B1

W jeszcze dalszej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z antagonistą lipoproteiny(a), takim jak np. CI-1027 albo kwas nikotynowy.

W jednej z postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem lipazy, takim jak np. orlistat.

W innej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z insuliną.

W jeszcze innej postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z sulfonylomocznikiem, takim jak np. tolbutamid, glibenklamid, glipizyd albo glimepiryd.

W dalszej postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z guanyloguanidyną, jak np. metforminą.

W jednej z postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z meglitynidem, jak np. repaglinidem.

W jeszcze dalszej postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z tiazolidynodionem, takim jak np. troglitazon, cyglitazon, pioglitazon, rozyglitazon lub związki ujawnione w publikacji WO 97/41097 Dr. Reddy's Research Foundation, zwłaszcza 5-[[4-[(3,4-dihydro-3-metylo-4-okso-2-chinazolinylometoksy]fenylo]metylo]-2,4-tiazolidyno-dion.

W innej postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z inhibitorem -χ-glukozydazy, jak np. miglitolem albo akarbozą.

W jeszcze innej postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z substancją czynną, działającą na zależny od ATP kanał potasowy komórek beta, taką jak np. tolbutamid, glibenklamid, glipizyd, glimepiryd albo repaglinid.

W dalszej postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z więcej niż jednym z wymienionych powyżej związków, np. w kompozycji z sulfonylomocznikiem i metforminą, sulfonylomocznikiem i akarbozą, repaglinidem i metforminą, insuliną i sulfonylomocznikiem, insuliną i metforminą, insuliną i troglitazonem, insuliną i lowastatyną, itd.

W jednej z postaci wykonania związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z modulatorami CART (patrz „Cocaine-amphetamine-regulated transcript influences energy metabolism, anxiety and gastric emptying in mice” Asakawa A. i inni, M.: Hormone and Metabolic Research (2001), 33(9), 554-558), z antagonistami NPY, np. (4-[(4-aminochinazolin-2-yloamino)metylo]cykloheksylometylo}-amidem kwasu naftaleno-1-sulfonowego; chlorowodorkiem (CGP 71683A),z agonistami MC4 (np. [2-(3a-benzylo-2-metylo-3-okso-2,3,3a,4,6,7-heksahydro-pirazolo[4,3-c]pirydyn-5-ylo)-1-(4-chlorofenylo)-2-okso-etylo]amidem kwasu 1-amino-1,2,3,4-tetrahydronaftaleno-2-karboksylowego (publikacja WO 01/91752)), z antagonistami oreksyny (np. chlorowodorkiem 1-(2-metylobenzoksazol-6-ilo)-3-[1,5]-naftyrydyn-4-ylo-mocznika (SB-334867-A)), z agonistami H3, takimi jak (3-cykloheksylo-1-(4,4-dimetylo-1,4,6,7-tetrahydroimidazo[4,5-c]pirydyn-5-ylo)-propan-1-on sól kwasu szczawiowego (publikacja WO 00/63208)), z agonistami TNF, z antagonistami CRF (np. [2-metylo-9-(2,4,6-trimetylofenylo)-9H-1,3,9-triaza-fluoren-4-ylo]-dipropylo-aminą (publikacja WO 00/66585)), z antagonistami CRF BP (np. urokortyną), agonistami urokortyny, agonistami β3 (np. takim jak chlorowodorek 1-(4-chloro-3-metanosulfonylometylofenylo)-2-[2-(2,3-dimetylo-1H-indol-6-iloksy)etyloamino]-etanolu (publikacja WO 01/83451)), z agonistami MSH (hormon stymulujący melanocyt), z agonistami CCK-A (takim jak np. kwas {2-[4-(4-chloro2,5-dimetoksyfenylo)-5-(2-cykloheksylo-etylo)tiazol-2-ilokarbamoilo]-5,7-dimetyloindol-1-ilo}-octowy, sól kwasu trifluorooctowego (publikacja WO 99/15525)); z inhibitorami ponownego przyswajania serotoniny (np.deksfenfluraminą), z mieszanymi związkami serotonino- i noradrenergicznymi (np. publikacja WO 00/71549), z agonistami 5HT, np. sól kwasu szczawiowego 1-(3-etylobenzofuran-7-ylo)piperazyny (publikacja WO 01/09111), z agonistami bombezyny, antagonistami galaniny, hormonem wzrostu (np. ludzkim hormonem wzrostu), ze związkami uwalniającymi hormon wzrostu (6-benzyloksy-1-(2-diizopropyloamino-etylokarbamo-ilo)-3,4-dihydro-1H-izochinolino-2-karboksylan tert-butylu (publikacja WO 01/85695)), agonistami TRH (patrz np. opis patentowy EP 0 462 884), 2- lub 3-modulatorami rozkojarzającymi białko, agonistami leptyny (patrz np. Lee Daniel W.; Leinung, Matthew C.; Rozhavskaya-Arena, Marina; Grasso, Patricia. Leptin agonists as a potential approach to the treatment of obesity. Drugs of the Future (2001), 26(9), 873-881), z agonistami DA (bromokryptyną, dopreksyną), inhibitorami lipazy/amylazy (np. publikacja WO 00/40569), modulatorami PPAR (np. publikacja WO 00/78312), modulatorami RXR lub z agonistami TR-β.

W innej postaci wykonania wynalazku dalszą substancją czynną jest leptyna, patrz np. „Perspectives in the therapeutic use of Leptin”, Salvador, Javier; Gomez-Ambrosi, Javier; Fruhbeck, Gema, Expert Opinion on Pharmacotherapy (2001), 2(10), 1615-1622.

PL 212 080 B1

W jeszcze innej postaci wykonania dalszą substancją czynną jest deksamfetamina albo amfetamina.

W jednej z postaci wykonania dalszą substancją czynną jest fenfluramina albo deksfenfluramina.

W dalszej postaci wykonania dalszą substancją czynną jest sybutramina.

W jednej z dalszych postaci wykonania dalszą substancją czynną jest orlistat.

W innej postaci wykonania dalszą substancją czynną jest mazyndol lub fentermina.

W jeszcze innej postaci wykonania wynalazku związki o wzorze I stosuje się w kompozycji z substancjami balastowymi, korzystnie nierozpuszczalnymi substancjami balastowymi (patrz np. Carob/Caromax® (Zunft H. J. i inni, Carob pulp preparation for treatment of hypercholesterolemia, ADVANCES IN THERAPY (2001 Sep-Oct), 18(5), 230-6). Caromax jest produktem zawierającym Carob, firmy Nutrinova, Nutrition Specialties & Food Ingredients GmbH, Industriepark Hochst, 65926 Frankfurt/Main)). Kompozycja z Car max'em® może następować w postaci preparatu lub przez oddzielne podawanie związków o wzorze I i Caromax'u®. Przy tym Caromax® można podawać także w postaci środków spożywczych, jak np. w pieczywach albo płatkach musli.

Oczywiście każda odpowiednia kompozycja związków według wynalazku z jednym lub więcej spośród wyżej wymienionych związków i wybiórczo z jedną lub więcej z dalszych farmakologicznie skutecznych substancji wchodzi w zakres ochrony omawianego wynalazku.

PL 212 080 B1

Tabela 1: Związki o wzorze I

b					4m£				_5d
z	o	o	o	O	O	o	O	O	O	a
c	co	co	co	co	co	co	co	CO	co	co
ε	V*	T—	T*	•e~	*“	-	-	-	M—	-r—
>	co	co	co	co	X	X	X	2Z	X
X	o	ϋ	o	o	*	X	*	X	X	X
T-\|			>»	3^		>*			3*»	*>»
CJ	c	c	c	C	ss	c	c	<-	c	c
	OJ	©	o	<D	Φ	Φ	Φ	G>	09	Φ
UJ)	M-	*μ-	M—	u->			M-	M—		*ł—
	cm	CM	CM	IM		CM	IM	CM	CM	CM
GQ	Τ'	X	/u	x	X	T’	X		X	X
O	ϋ	o	o	o	O	u	d	u	υ
<	o	o	o	o	o	o	o	o	o	o
C) Q£		X	X	X	X			X'	X	l.H ]
OO	X*	x“	X	X	X	X	X	o	X	o
oc										mJ·
		C»J	co	ęO		to
	X	.. .3...	X		X	X
T	9	o	o	o	o	o	u_	O	u.	u
t2Z	o	ó	ó	ó	ó	Ó i	'SJ-	CM	*φ	CM
	m4	4-	4	4	4
to cc		»
·'-*	X O tt	J	1	X	X	X	X	HO	X o

		Ci
		X
1O	X	o II	X	X	to LU	w ŁU	cn X	rt X	CO X	ί*ϊ X
(Z	X.	o	O	o	u	o	o	o	ω
		o »
	~r~	X	X	7Ł..	X	-i-	X	X	X	_τ
	O	O	O	o	o	o	o	o	o	d
CO	X	X	X		X	X	X	X	X	X
cc	O	O	O	tu	O	O	o	O	o	O
R2	IŁ	IŁ	X	HO	u.	X..	U-	U-	LU	LU
H tz	X	X''	w	X	X	LU	X	X	X	X
i
g*		CM	co	-μ-	m	ttł	N	co	CD	o T“
0.

PL 212 080 B1

4 ϋ) 2

-*c Ό

J£ O

Lsć O'

o

'0

_*£ O

O

Jsć o

Jć o

'Ltf o

Dd O

Ji o

o

e

OT

CO

OT

«

CM

«

OT

CO

OT

Ε

X-

Τ’-

**

--

*“

Ί~

-

T-

>

OT

W

OT

x-

OT

χ

O

Q

o-

G

X

o

O

Q

O

τ— & ο

>1 Q M—

<s> »ł—

c Φ **“

*>* . Φ M—

c <u M-

Φ 5 X#

>t. c:

>·. C · Φ

3>i a>

C Φ M-

>, O «+“

>1 c <ł> M-

>» Φ M—

>s Φ

£Q

CM O

«, X o

O ?· «U o o

O £ M X x o ^A o

et X o

ΓΊ . X ' O .

^; fM ·; o

X'· o

N X o

» x o

Ρ» X o

fM X o

Γ» X O

CM X G

<

o

o .

o-.

o

O

o

9-

o

σ> α- βά Ω£

X X

X X*

X

' 1 ^: X o « i o « X o ^;» X ΐ -

X A X

X'“ X*

X

x; X·

X:·, X

X X

X ( x

*; o II X G » X G H X. 9

IX

r> X O 4 <m X o ł ^ęj*

ra X u X. o 1

O X o ó t ^t·

n LU O 1 o c

X?' 9 9 M-

X '

«Ά' X' o » %r

i*» ' X o CM

’T τφ ·

** O Ó

a. 2OT '

o >

tu ' t **·

X

<© tr

a

»

t

a

*

a

» :

X

ł

a

1·

<Χ

X

Τ»

^x

' w. o

^x

Χ

X'

X.

<*> LU O

X

X.

X'·.

«Xj-

X o

O

X o ...·

X o

X. Q

X O

o

X o

X.^: O

X o

<*> cc

T O

lu

X- o .

X o

X.'- O

X o

X- .O'·'.

x2 O

I O .

X O

X G

x:' O

w cx

UL

X O

u.

U-

Ufc. '

LU

ŁU

LU

U.

LU

u.

*“. te

x

X

_x

X .

X.

ii.

X.'·

χ·.

X

Przy- kład

V*

CM

OT

M· T“

co

f'-*

co

o CM

V· CM

CM CM

OT CM

xr CM

PL 212 080 B1

* ω Ε	o	Lii Lii O o o	2>e o	O	O
β	to	co to to	CO	co	CM
Ε	-	T” t—	-	-	-
>	co	<0	CO	£0	co	X	X
X	o	o	O	O	o	X	2
Cyę1	>* o 4-	Φ 4-	>» c Φ 4mp	>» c Φ 4—	>» Φ 4-	>% o 4—	>·. o 4-
CD	Od X o	CM X U	o	X o	X o	n X o	m X O
<	o	O	o	o	O	o	o
CO fl£ §	X	X X	X	t , X x O Jk H <0 X 2: O o o	t G ł X. o 11 X 9	χ·;	X
r* ar	LL O o ł ·<	u. £Q t ’ίΤ	<» X o X o » 4··	X.	X	LL »· CM	4
co OT	ł	1	l	»	»	X.	X
ar	Σ3Ζ	ΣΣΣ	^x	^x	X	rł X o	«9 X o
	o	o.	X	X o	X o	o	X o
eo 0£	X O	X O	X o	X O	X o	X o	X o
<M t£	tl_	U-	u.	LL	tu	u.	LL
tż	X	X	X	X	X	X	X
Przy- kład	to CM	CO CM	h* CM	CO CM	o CM	o co	co

CO α>

+ Ό ίθ <0 co π. CM <1) + -j;

ο.

,ϋΓ οο tn Ή φ +

Φ

C <0 (ϋΉ <2 .2 §

JJ jX © L α ο.

PL 212 080 B1

Związki o wzorze I odznaczają się korzystnymi działaniami na przemianę glukozową, zwłaszcza obniżają one poziom cukru we krwi i są odpowiednie do leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2. Związki te można stosować same lub w kompozycji z dalszymi substancjami czynnymi obniżającymi poziom cukru we krwi(lekami przeciwcukrzycowymi).

Związki o wzorze I poza tym nadają się do prewencji i leczenia uszkodzeń powstałych w wyniku długotrwałej cukrzycy, jak np. nefropatii, zmian siatkówki, neuropatii oraz syndromu X, otyłości, zawału serca, zawału mięśnia sercowego, chorób spowodowanych niedrożnością obwodowego układu tętnic, zakrzepie, stwardnienia tętnic, zapaleń, chorób układu odpornościowego, chorób układu samoodpornościowego, jak np. aids, astmy, osteoporozy, raka, łuszczycy, choroby Alzheimer'a, schozofrenii i chorób infekcyjnych, korzystne jest leczenie cukrzycy typu 1 i typu 2 oraz prewencja i leczenie uszkodzeń powstałych w wyniku długotrwałej cukrzycy, syndromu X i otyłości.

Skuteczność związków badano w następujący sposób:

Preparowanie pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z jelita cienkiego królika, szczura i świni

Preparowanie pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z komórek jelitowych jelita cienkiego przeprowadzono tak zwaną metodą strącania Mg²⁺. Z jelita cienkiego zeskrobano błonę śluzową i przeprowadzono ją w stan zawiesiny w 60 ml lodowatego buforu Tris/HCl (pH 7,1)/300 mM mannitu, 5 mM EGTA. Po rozcieńczeniu lodowatą wodą destylowaną do 300 ml homogenizowano, podczas chłodzenia lodem, urządzeniem „Ultraturrax” (18-Stab, IKA Werk Staufen, BRD) dwukrotnie po minucie przy 75% maksymalnej mocy. Po dodaniu 3 ml 1 M roztworu MgCl2 (stężenie końcowe 10 mM) pozostawiono na dokładnie 15 minut w temperaturze 0°C. W wyniku dodania Mg²⁺ nastąpiła agregacja błon komórkowych i wytrącenie, z wyjątkiem błon rąbka szczoteczkowego. Po 15-minutowym odwirowywaniu przy 3000 x g (5000 obr/min, wirnik SS-34) odrzucono osad, a nadsącz zawierający błony rąbka szczoteczkowego poddano odwirowaniu w ciągu 30 min przy 26700 x g (15000 obr/min, wirnik SS-34). Nadsącz odrzucono, a osad poddano ponownej homogenizacji w 60 ml 12 mM buforu Tris/HCl (pH 7,1) /60 mM mannitu, 5 mM EGTA, za pomocą homogenizatora Potter Elvejhem (Braun, Melsungen, 900 obr/min, 10 skoków). Po dodaniu 0,1 ml 1 M roztworu MgCl2 i 15-minutowej inkubacji w 0°C ponownie odwirowywano przez 15 minut przy 3000 x g. Następnie nadsącz jeszcze raz poddano odwirowaniu w ciągu 30 min przy 46000 x g (20000 obr/min, wirnik SS-34). Osad rozprowadzono w 30 ml 20 mM buforu Tris/Hepes (pH 7,4) /280 mM mannitu i ponownie przeprowadzono w stan zawiesiny za pomocą 20 skoków w homogenizatorze Potter Elvejhem przy 1000 obr/min. Po 30 minutowym odwirowywaniu przy 48000 x g (20000 obr/min, wirnik SS-34) osad rozprowadzono w 0,5 do 2 ml buforu Tris/Hepes (pH 7,4) / 280 mM mannitu (stężenie końcowe 20 mg/ml) i ponownie przeprowadzono w stan zawiesiny za pomocą strzykawki tuberkulinowej z igłą kalibru 27.

Pęcherzyki albo wprost po spreparowaniu stosowano do badań znakowania lub przenoszenia, albo przechowywano w porcjach po 4 mg w ciekłym azocie w temperaturze -196°C.

W celu spreparowania pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z jelita cienkiego szczura, uśmiercono 6 do 10 samców szczurów Wistar (hodowla zwierząt Kastengrund, Aventis Pharma) przez szyjne zwichnięcie. Pobrano jelita cienkie i opłukano je zimnym izotonicznym roztworem soli kuchennej. Jelita pocięto i zeskrobano błonę śluzową. Wodrębnianie błon rąbka szczoteczkowego przeprowadzono w sposób opisany powyżej. W celu oddzielenia udziału szkieletu komórkowego pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego z jelita cienkiego szczura potraktowano KSCN jako chaotropowym jonem.

Do spreparowania błon rąbka szczoteczkowego z cienkiego jelita królika, króliki uśmiecono przez dożylne wstrzyknięcie 0,5 ml wodnego roztworu 2,5 mg chlorowodorku tetrakainy, 100 mg m-butramidu i 25 mg jodku mebezoniowego. Pobrano jelita cienkie, przemyto je lodowatym fizjologicznym roztworem soli kuchennej i zamrożono w torebkach plastikowych pod azotem w temperaturze -80°C, i przechowywano w ciągu 4 do 12 tygodni. W celu spreparowania pęcherzyków błony zamrożone jelita rozmrożono w łaźni wodnej o temperaturze 30°C i następnie zeskrobano błonę śluzową. Przerób do pęcherzyków błony prowadzono w powyżej opisany sposób.

W celu spreparowania pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z jelita świni, segmenty jelita czczego świeżo zabitej świni przemyto lodowatym izotonicznym roztworem soli kuchennej i zamrożono w torebkach plastikowych pod azotem w temperaturze -80°C. Preparowanie pęcherzyków błon prowadzono, jak opisano powyżej.

Preparowanie pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego z kory nerkowej nerek szczura.

Pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego z kory nerek szczura preparowano według metody Biber'a i innych. Nerki pobrano od 6 do 8 szczurów (200 do 250 g) i z każdej nerki zebrano korę jako warstwę o grubości około 1 mm. Nerki umieszczono w 30 ml lodowatego 12 mM buforu

PL 212 080 B1

Tris/HCl (pH 7,4) / 300 mM Mannitu i homogenizowano, podczas chłodzenia lodem, 4 x 30 sekund urządzeniem „Ultraturraxstab” (stopień 180 V). Po dodaniu 42 ml lodowatej wody destylowanej dodano 850 μΐ M roztworu MgCl₂. Po 15-minutowej inkubacji w temperaturze 0°C odwirowywano przez 15 minut przy 4500 obr/min (wirnik Sorvall SS-34). Osad odrzucono, nadsącz odwirowywano w ciągu 30 minut przy 16000 obr/min. Ponownie osad przeprowadzono w stan zawiesiny w 60 ml 6 mM buforu Tris/HCl (pH 7,4)/150 mM mannitu/2,5 mM EGTA przez 10 skoków w homogenizatorze PotterElvejhem (900 obr/min) i po dodaniu 720 μΐ 1 mM roztworu MgCl₂ inkubowano w temperaturze 0°C przez 15 minut. Po 15-minutowym odwirowywaniu przy 4500 obr/min (wirnik SS-34) otrzymany nadsącz odwirowywano przez 30 minut przy 16000 obr/min. Nadsącz homogenizowano przez 10 skoków w 60 ml 20 mM buforu Tris/Hepes (pH 7,4) / 280 mM mannitu i powstałą zawiesinę znów odwirowywano przez 30 minut przy 20000 obr/min. Następnie osad przeprowadzono ponownie w stan zawiesiny w 20 mM buforze Tris/HCl (pH 7,4) / 280 mM mannitu za pomocą strzykawki tuberkulinowej z igłą kaliber 27 i ustawiono na stężenie protein wynoszące 20 mg/ml.

Pomiar wchłaniania glukozy przez pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego

Wchłanianie [¹⁴C]-znaczonej glukozy przez pęcherzyki błony rąbka szczoteczkowego mierzono metodą filtracji membranowej. W tym celu, 10 μΐ zawiesiny pęcherzyków błony rąbka szczoteczkowego w 10 mM buforze Tris/Hepes (pH 7,4) / 300 mM mannitu dodano w temperaturze 30°C do 90 μΐ roztworu 10 μΜ [ C] D-glukozy i o odpowiednich stężeniach odnośnych substancji hamujących (5-200 μΜ) w 10 mM buforze Tris/Hepes (pH 7,4)/100 mM NaCl/100 mM mannitu. Po 15-sekundowej inkubacji proces przenoszenia zatrzymano przez dodanie 1 ml lodowatego roztworu przerywającego (10 mM bufor Tris/Hepes (pH 7,4) / 150 mM KCl) i zawiesinę pęcherzyków natychmiast przesączono pod zmniejszonym ciśnieniem 25 do 35 mbarów przez filtr membranowy z azotanu celulozy (0,45 μm, średnica 25 mm, Schleicher & Schull). Filtr przemyto 5 ml lodowatego roztworu przerywającego. Dla każdego punktu pomiarowego wykonano dwa lub trzy oznaczenia. W celu zmierzenia wchłonięcia radioaktywnie znaczonych substratów rozpuszczono filtr membranowy w 4 ml odpowiedniego scyntylatora (Quickszint 361, Zinsser Analytik GmbH, Frankfurt nad Menem) i oznaczono radioaktywność przez pomiar scyntylacją cieczową. Wartości pomiarowe otrzymano po kalibrowaniu urządzenia za pomocą prób standardowych i po korekcie ewentualnie występującej chemiluminiscencji jako dpm (dezyntegracja na minutę).

Porównanie aktywności substancji czynnych przeprowadzono za pomocą danych IC50, które otrzymano w próbie przenoszenia na pęcherzykach błony rąbka szczoteczkowego jelita cienkiego królika dla wybranych substancji.(Wartości absolutne mogą zależeć od gatunku i badania).

Przykład nr	IC50 μM]
floryzyna	16
1	4
2	0,4
3	0,3

Poniżej opisano szczegółowo wytwarzanie różnych przykładowych związków, a pozostałe związki o wzorze I otrzymano w sposób analogiczny.

Część doświadczalna:

Schemat reakcji: synteza a-bromoglikozydów

PL 212 080 B1

1-bromo-4-dezoksy-4-fluoro-2,3,6-tri-O-acetylo-alfa-D-glukoza (2)

g (27,5 mmoli) 4-dezoksy-4-fluoro-D-glukopiranozy 1 (Apollo) przeprowadza się w stan zawiesiny w 50 ml pirydyny i 50 ml bezwodnika octowego. Roztwór reakcyjny miesza się przez 4 godziny w temperaturze 45°C, przy czym otrzymuje się klarowny roztwór reakcyjny, który następnie zatęża się. Tak otrzymuje się 12 g surowego produktu, który rozpuszcza się w 160 ml 33%-owego HBr w lodowatym kwasie octowym, po czym odstawia na 2 godziny w temperaturze pokojowej. Następnie roztwór reakcyjny wylewa się na mieszaninę 300 g lodu i 300 ml octanu etylu. Fazę organiczną przemywa się jeszcze dwukrotnie wodnym roztworem NaCl, sączy przez małą ilość żelu krzemionkowego i zatęża. Pozostałość rozdziela się na drodze chromatografii na żelu krzemionkowym (octan etylu/heptan 1:1). Otrzymuje się 8,19 g (80 % poprzez 2 etapy) związku 2 w postaci żółtej substancji stałej.

1-bromo-4-dezoksy-4-fluoro-2,3,6-tri-O-acetylo-alfa-D-galaktoza (4)

PL 212 080 B1

Analogicznie do wytwarzania związku 2, 100 mg (0,55 mmola) związku 3 poddaje się reakcji z 3,5 ml pirydyny i 3,5 ml bezwodnika octowego. Otrzymuje się 89 mg (44%) związku 4 jako bezpostaciową substancję stałą.

1-bromo-3-dezoksy-3-fluoro-2,4,6-tri-O-acetylo-alfa-D-glukoza (6)

Analogicznie do wytwarzania związku 2, 335 mg (1,84 mmoli) związku 5 poddaje się reakcji z 10 ml pirydyny i 10 ml bezwodnika octowego. Otrzymuje się 628 mg (92%) związku 6 jako bezpostaciową substancję stałą.

Schemat reakcji: Synteza a-bromoglikozydu 10

1-metoksy-4-desoksy-4,4-difluoro-2,3,6-tri-O-benzylo-alfa-D-glukowa (8)

3,69 g (7,9 mmoli) 1-metoksy-2,3,6-tri-O-benzylo-alfa-D-glukozy (Tetrahedron Asymmetry 2000, 11, 385-387) rozpuszcza się w 110 ml chlorku metylenu i do tego roztworu w atmosferze argonu wkrapla się 3,6 g (8,5 mmoli) odczynnika Dess-Martin'a (Aldrich). Po 3 godzinach w temperaturze

PL 212 080 B1 pokojowej mieszaninę reakcyjną rozcieńcza się 300 ml mieszaniny octan etylu/n-heptan (1:1) i przemywa raz roztworem NaHCO3 i raz roztworem Na2S2O3. Potem fazę organiczną sączy się przez żel krzemionkowy i zatęża. Pozostałość rozdziela chromatograficznie na żelu krzemionkowym (octan etylu/n-heptan 1:1). Otrzymuje się 2,90 g (79%) ketonu. Keton ten rozpuszcza się w 30 ml chlorku metylenu i do tego w atmosferze argonu wkrapla 4,0 ml BAST (trifluorku [bis(2-metoksyetylo)amino]siarki, Aldrich). Po 20 godzinach w temperaturze pokojowej mieszaninę reakcyjną rozcieńcza się 200 ml octanu etylu i przemywa ostrożnie zimnym roztworem NaHCO3 (silne pienienie). Następnie fazę organiczną sączy się przez żel krzemionkowy i zatęża. Pozostałość rozdziela się chromatograficznie na żelu krzemionkowym (octan etylu/n-heptan 1:1). Otrzymuje się 2,6 g (85%) związku 8 w postaci bezbarwnego oleju.

4-dezoksy-4,4-difluoro-1,2,3,6-tetra-O-acetylo-alfa-D-glukoza (9)

2,30 g (4,7 mmoli) związku 8 i 2,0 g Pd/C (10% Pd) rozpuszcza się w 150 ml metanolu i 10 ml kwasu octowego, i uwodornia przez 16 godzin w temperaturze pokojowej pod ciśnieniem wodoru 5 barów (500 kPa). Następnie roztwór reakcyjny zatęża się i pozostałość oczyszcza za pomocą szybkiej chromatografii (chlorek metylenu/metanol/stężony amoniak 30:5:1). Otrzymuje się 850 mg (83%) 1-metoksy-4-dezoksy-4,4-difluoro-alfa-D-glukozy jako białą bezpostaciową substancję stałą. C7H12F2O5 (214, 17) MS (DCI) 215,4 (M+H⁺).

700 mg (3,3 mmoli) z otrzymanej substancji rozpuszcza się w 3,4 ml kwasu octowego i 6,3 ml bezwodnika octowego. Po dodaniu 0,2 ml stężonego H2SO4 miesza się przez 5 godzin w temperaturze 60°C. Potem roztwór reakcyjny wylewa się na mieszaninę 30 g lodu i 30 ml octanu etylu. Fazę organiczną przemywa się dwukrotnie wodnym roztworem NaCl, sączy przez niewielką ilość żelu krzemionkowego i zatęża. Pozostałość rozdziela się chromatograficznie na żelu krzemionkowym (octan etylu/n-heptan 1:1). Otrzymuje się 300 mg (25%) związku 9 w postaci mieszaniny anomerów. C14H18F2O9 (368, 29) MS (DCI) 369,3 (M+H⁺).

1-bromo-4-dezoksy-4,4-difluoro-2,3,6-tri-O-acetylo-alfa-D-glukoza (10)

300 mg (0,8 mmola) tetraoctanu 9 rozpuszcza się w 13 ml 33%-owego roztworze HBr w lodowatym kwasie octowym i pozostawia na 6 godzin w temperaturze pokojowej. Następnie roztwór reakcyjny wylewa się na mieszaninę 10 g lodu i 10 ml octanu etylu. Fazę organiczną przemywa się dwukrotnie wodnym roztworem NaCl, sączy przez niewielką ilość żelu krzemionkowego i zatęża. Pozostałość rozdziela się za pomocą chromatografii (SiO2) (octan etylu/heptan 1:1). Tak otrzymuje się 112 (35%) związku 10 jako bezbarwną substancję stałą. C12H15BrF2O7 (389, 15) MS (DCI): 389,2 (M+H⁺).

Schemat reakcji: Synteza a-bromoglikozydu 14

PL 212 080 B1

Metylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksy-a-D-glukopiranozyd (12)

3,0 g metylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-a-D-galaktopiranozydu (Reist i inni, J. Org. Chem 1965, 30, 2312) dodaje się do dichlorometanu i oziębia do temperatury -30°C. Następnie wkrapla 3,06 ml trifluorku [bis(2-metoksyetylo)amino]siarki (BAST). Roztwór reakcyjny ogrzewa się do temperatury pokojowej i miesza w ciągu 12 godzin, po czym rozcieńcza go dichlorometanem i fazę organiczną ekstrahuje wodą, roztworem NaHCO3 i nasyconym roztworem NaCl. Fazę organiczną suszy się nad Na2SO4 i zatęża. Surowy produkt krystalizuje z octanu etylu i heptanu. Otrzymuje się 1,95 g produktu 12 jako bezbarwną substancję stałą.

C28H25FO8 (508, 51) MS(ESI⁺) 526, 18 (M+NH4⁺).

Alternatywnie, reakcję można przeprowadzić także z zastosowaniem 2,8 równoważników trifluorku dietyloaminosiarki (DAST); przy tym po zakończeniu dodawania roztwór reakcyjny ogrzewa się przez 18 godzin przy orosieniu. Mieszaninę reakcyjną przerabia się w sposób analogiczny do powyższego.

PL 212 080 B1

1-O-acetylo-2,3,6-tri-0-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksy-glukoza (13)

12,0 g związku metylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksy-a-D-glukopiranozydu przeprowadza się w stan zawiesiny w 150 ml bezwodnika octowego. Następnie do zawiesiny tej dodaje się, podczas chłodzenia lodem, mieszaninę 8,4 ml stężonego kwasu siarkowego i 150 ml lodowatego kwasu octowego. Całość miesza się w temperaturze pokojowej w ciągu 60 godzin, po czym wylewa do roztworu NaHCO3 i roztwór ten ekstrahuje dichlorometanem. Fazę organiczną przemywa się roztworem NaCl, suszy siarczanem sodu i zatęża. Pozostałość przekrystalizowuje się z octanu etylu i heptanu. Otrzymuje się 5,97 g produktu 13 jako bezbarwną substancję stałą. C29H25FO9 (536, 52) MS(ESI⁺) 554,15 (M+NH4⁺).

1-bromo-4-dezoksy-4-fluoro-2,3,6-tri-O-benzoilo-alfa-D-glukoza (14)

1.44 g 1-O-acetylo-2,3,6-tri-O-benzoilo-4-fluoro-4-dezoksy-glukozy rozpuszcza się w 20 ml kwasu bromowodorowego w lodowatym kwasie octowym (33 %) i miesza w temperaturze pokojowej. Po 5 godzinach mieszaninę reakcyjną wylewa się do lodowatej wody i fazę wodną ekstrahuje trzykrotnie dichlorometanem. Połączone fazy organiczne przemywa się nasyconym roztworem chlorku sodu, suszy nad siarczanem sodu i zatęża do sucha. Surowy produkt z mieszaniną octan etylu/heptan (70:30) sączy się przez żel krzemionkowy. Otrzymuje się 1,40 g produktu 14 jako bezbarwną substancję stałą.

C27H22BrFO7 (557, 37) MS(ESI⁺) 574, 05/57 6.05 (M+NH4⁺).

Schemat reakcji A: Synteza przykładu 1

PL 212 080 B1

(przykład 1)

Dalsze przykłady związków:

(przykład 4) 21 (przykład 15)

PL 212 080 B1

400 mg (1,7 mmoli) (3-hydroksytiofen-2-ylo)-(4-metoksy-fenylo)metanonu (15) (DE-numer zgłoszenia 10231370.0 (2002/0049)) i 200 mg (0,54 mmola) bromku 2 rozpuszcza się w 6 ml chlorku metylenu. Do roztworu tego dodaje się kolejno 160 mg Bu3BnNCl (katalizator przeniesienia fazowego), 320 mg K2CO3 i 0,4 ml wody, po czym miesza się przez 20 godzin w temperaturze pokojowej. Roztwór reakcyjny rozcieńcza się 20 ml octanu etylu i sączy przez żel krzemionkowy. Przesącz zatęża się i pozostałość rozdziela za pomocą chromatografii na żelu krzemionkowym (octan etylu/heptan 1:1). Tak otrzymuje się 160 mg (56%) związku 16 jako bezbarwną substancję stałą. C24H25FO10S (524, 52) MS(ESI+) 525,12 (M+H+).

150 mg (0,29 mmola) związku 16 rozpuszcza się w 4 ml acetonitrylu. Roztwór ten ochładza się w łaźni lodowej, po czym dodaje doń 150 mg NaCNBH3 i 0,2 ml TMSCl. Następnie usuwa się chłodzenie i miesza jeszcze przez 2 godziny w temperaturze pokojowej. Roztwór reakcyjny rozcieńcza się 20 ml octanu etylu i sączy przez żel krzemionkowy. Przesącz zatęża się i otrzymuje 150 mg surowego produktu. Ten surowy produkt rozprowadza się w 4 ml metanolu i zadaje 1 ml 1 M roztworu NaOMe w MeOH. Po godzinie zobojętnia się metanolowym roztworem HCl, zatęża i pozostałość oczyszcza za pomocą chromatografii na żelu krzemionkowym (chlorek metylenu/metanol/stężony amoniak 30:5:1). Tak otrzymuje się 76 mg (69% poprzez dwa etapy) związku 17 w postaci bezbarwnej substancji stałej. C18H21FO6S (384, 43) MS (ESI⁺) 403,21 (M+H2O+H⁺).

P r z y k ł a d 2 (związek 18)

100 mg (0,47 mmola) (3-hydroksybenzotiofen-2-ylo)-(4-metoksyfenylo)metanonu (Eur. J. Med. Chem. 1985, 20, 187-189) i 300 mg (0,80 mmola) bromku 2 rozpuszcza się w 10 ml chloroformu. Do roztworu tego dodaje się kolejno 120 mg Bu3BnNCl (katalizator przeniesienia fazowego) i 1,5 ml 1 N wodnego ługu sodowego, po czym mieszaninę reakcyjną utrzymuje się w stanie wrzenia przy orosieniu w ciągu 4 godzin. Następnie roztwór reakcyjny rozcieńcza się 20 ml octanu etylu i sączy przez żel krzemionkowy. Przesącz zatęża się i pozostałość rozdziela chromatograficznie na żelu krzemionkowym (octan etylu/heptan 1:1). Otrzymuje się 135 mg (51%) substancji stałej o zabarwieniu jasnożółtym. Substancję tę, analogicznie do wytwarzania związku 17, poddaje się reakcji ze 100 mg NaCNBH3 i 0,2 ml TMSCl, a potem z NaOMe/MeOH do związku 18. Otrzymuje się 46 g związku 18. C22 H23FO6S (434, 49) MS (ESI⁺) 479, 18 (M+CHO2^-).

PL 212 080 B1

P r z y k ł a d 3 (związek 19)

Analogicznie do syntezy przykładu 1, 178 mg (3-hydroksytiofen-2-ylo)-(4-metoksyfenylo)metanonu 15 poddaje się reakcji z 90 mg bromku 4. Tak otrzymuje się 49 mg związku 19 w postaci bezbarwnej substancji stałej. C18H21FO6S (384, 43) MS(ESI⁺) 403, 21 (M+H2O+H⁺).

P r z y k ł a d 4 (związek 20)

Analogicznie do syntezy przykładu 1, poddaje się reakcji 200 mg (3-hydroksytiofen-2-ylo)-(4-metoksyfenylo)metanonu 15 i 100 mg bromku 6, i tak otrzymuje 59 mg związku 20 jako bezbarwną substancję stałą.

C18H21FO6S (384, 43) MS (ESI⁺) 403, 21 (M+H2O+H⁺).

Syntezę przykładów 11 (związek 25) i 15 (związek 21) prowadzi się analogicznie do syntezy przykładu 1, wychodząc z odpowiednich hydroksytiofenów i bromku 2.

Syntezę przykładów 16 (związek 32), 17 (związek 23), 18 (związek 22), 19 (związek 24), 21 (związek 27), 22 (związek 28), 23 (związek 29), 24 (związek 31), 25 (związek 30), 26 (związek 46), 27 (związek 47), 28 (związek 48) i 29 (związek 49) przeprowadza się analogicznie do syntezy przykładu 1, wychodząc z odpowiednich hydroksytiofenów i bromku 14.

Syntezę przykładu 12 (związek 26) prowadzi się analogicznie do syntezy przykładu 4, wychodząc z odpowiedniego hydroksytiofenu i bromku 6.

Syntezę przykładów 13 (związek 33) i 14 (związek 34) wykonuje się analogicznie do syntezy związku 16, przez reakcję odpowiednich hydroksytiofenów z bromkiem 2 i następne działanie układem NaOMe/MeOH, analogicznie do przykładu 1.

Synteza przykładu 20 (związek 35) następuje analogicznie do syntezy przykładu 1, wychodząc z hydroksytiofenu 15 i bromku 10.

Schemat reakcji B: Synteza przykładu 5

PL 212 080 B1

Dalsze przykłady związków:

P r z y k ł a d 5 (związek 36)

Analogicznie do syntezy przykładu 1, 200 mg 4-(4 metoksybenzylo)-5-metylo-1H-pirazol-3-olu (35) (J. Med. Chem 1996, 39, 3920-3928) glikozyluje się stosując 100 mg bromku 2 i następnie, analogicznie do przykładu 1, poddaje się działaniu układem NaOMe/MeOH. Otrzymuje się 49 mg związku 36 w postaci bezbarwnej substancji stałej. C18H20F4N2O6 (436, 36) MS (ESI⁺) 437, 21 (M+H⁺).

P r z y k ł a d 6 (związek 37)

PL 212 080 B1

Analogicznie do syntezy przykładu 1, 200 mg 4-(4-metoksybenzylo)-5-metylo-1H-pirazol-3-olu (35) poddaje się reakcji glikozylowania za pomocą 100 mg bromku 4, i następnie, analogicznie do przykładu 1, poddaje się działaniu układem NaOMe/MeOH. Otrzymuje się 89 mg związku 37 w postaci bezbarwnej substancji stałej.

C18H20F4N2O6 (436, 36) MS(ESI⁺) 437, 21 (M+H⁺).

P r z y k ł a d 20 (związek 38)

Analogicznie do syntezy przykładu 1, glikolizuje się 110 mg 4-(4-metoksybenzylo)-5-metylo-1H-pirazol-3-olu (35) i 60 mg bromku 10, i następnie, analogicznie do przykładu 1, poddaje się działaniu układem NaOMe/MeOH. Otrzymuje się 49 mg związku 38 jako bezbarwną substancję stałą. C18H19F5N2O6 (454, 35) MS (ESI⁺) 455,22 (M+H⁺).

PL 212 080 B1

Dalsze przykłady związków:

P r z y k ł a d 8 (związek 42)

500 mg (1,73 mmoli) estru etylowego kwasu 2-(2,4-dichlorobenzylo)-3-oksomasłowego (39) (Bionet) z 0,21 ml wodzianu hydrazyny 51%-owego (3,46 mmoli) w 15 ml toluenu utrzymuje się w stanie wrzenia przez 1,5 godziny, przy zastosowaniu oddzielacza wody. Po ochłodzeniu odsącza się substancję stałą pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa toluenem i eterem. Tak otrzymuje się

400 mg (90%) związku 40 w postaci białego osadu o dużej objętości. C11H10C12N2O (257, 12) MS (ESI) 257 (M+H+).

270 mg (1,05 mmoli) 4-(2,4-dichlorobenzylo)-5-metylo-1H-pirazol-3-olu (40) rozpuszcza się w 25 ml chlorku metylenu i do roztworu tego dodaje 0,7 ml wody, 1,2 g (8,68 mmoli) węglanu potasu, 84 mg (0,31 mmoli) bromku benzylotrietyloamoniowego i 428 mg (1,15 mmoli) bromku 2, i miesza się w temperaturze pokojowej przez 18 godzin. Następnie roztwór reakcyjny rozcieńcza się chlorkiem metylenu i przemywa raz wodą i raz nasyconym roztworem soli kuchennej, suszy nad siarczanem magnezu i zatęża. Surowy produkt oczyszcza się na żelu krzemionkowym. Tak otrzymuje się 122 mg (21%) związku 41 w postaci białej, stałej substancji.

C23H25CI2FN2O8 (547, 37) MS(ESI): 547 (M+H⁺).

PL 212 080 B1

Odpowiednio do reakcji A, 70 mg (0,1278 mmola) związku 41 rozpuszcza się w 2 ml metanolu i do tego dodaje 1,02 ml (0,511 mmola) roztworu metanolanu sodu (0,5 M) w tetrahydrofuranie. Po 5 minutach dodaje się 27,6 mg (0,516 mmola) chlorku amonu i 2,0 g SiO2. Roztwór zatęża się i produkt sączy przez żel krzemionkowy, i przemywa najpierw octanem etylu i następnie mieszaniną octan etylu/metanol 20:1. Otrzymuje się 50 mg (90%) związku 42 jako bezbarwnej substancji stałej. C17H19FN2O5 (421, 26) MS (ESI) 420 (M+H⁺).

P r z y k ł a d 10 (związek 43)

Odpowiednio do reakcji B, 50 mg związku 41 rozpuszcza się w 2,0 ml DMF i w temperaturze pokojowej dodaje 50 mg K2CO3 oraz 57 μΙ jodku metylu. Po upływie 14 dni dodaje się 30 ml octanu etylu i fazę organiczną przemywa dwukrotnie wodą, stosując każdorazowo 20 ml, i zatęża. Surowy produkt oczyszcza się za pomocą chromatografii kolumnowej (octan etylu/heptan 3:1) i, analogicznie do wytwarzania związku 42, poddaje reakcji z układem NaOMe/MeOH. Otrzymuje się 9,1 mg związku 43 w postaci bezbarwnego wosku. C18H21Cl12FN2O5 (435, 24 MS(ESI) 434 (M+H⁺).

Syntezę przykładów 7 (związek 44), 30 (związek 50) i 31 (związek 51) prowadzi się analogicznie do opisanej syntezy przykładu 8 (związek 42), wychodząc z odpowiednich β-ketonoestrów.

Syntezę przykładu 9 (związek 45) przeprowadza się analogicznie do opisanej syntezy przykładu 10 (związek 43), wychodząc z odpowiednich β-ketonoestrów.

Claims

1. Związki o wzorze I,

PL 212 080 B1

R4 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

R5 oznacza_atom wodoru, grupę CF₃, grupę (C₁-C₅)-alkilową, lub w przypadku, gdy Y oznacza atom siarki, R5 i R6 razem oznaczają grupę -CH=CH-CH=CH-,

R6 oznacza_ewentualnie_atom wodoru lub grupę (C₁-C₆)-alkilową,

B oznacza grupę -CH₂- lub -CO-NH-CH₂-, n oznacza liczbę 2 lub 3,

Cyc1 oznacza fenyl lub tiofen,

R8, R9 oznaczają atom wodoru, chloru lub

R8 i R9 razem oznaczają grupę -CH=CH-O-, -CH=CH-C(OCH3) =CH-lub -CH=CH-CH=CH- i R7 oznacza atom wodoru, przy czym grupy cukrowe przyłączone są w pozycji beta (β), a stereochemia w pozycji 2, 3 i 5 grupy cukrowej ma D-glukokonfigurację oraz ich sole dopuszczalne farmaceutycznie.

2. Związki o wzorze I według zastrz. 1, w którym:

R3 oznacza grupę OH,

R4 oznacza grupę OH,

A oznacza atom tlenu,

X oznacza atom węgla i Y oznacza atom siarki lub

X oznacza atom azotu i Y oznacza atom azotu m oznacza liczbę 1,

R6 oznacza ewentualnie atom wodoru lub grupę (C1-C4)-alkilową,

B oznacza grupę CH2- lub -CO-NH-CH2-, n oznacza liczbę 2 lub 3,

Cyc1 oznacza fenyl lub tiofen,

R8, R9 oznaczają atom wodoru lub chloru lub

R8 i R9 razem z atomami węgla, z którymi są połączone oznaczają grupę -CH=CH-O-, -CH=CH-C(OCH3)=CH-lub -CH=CH-CH=CH- i

R7 oznacza atom wodoru.

3. Związek o wzorze

PL 212 080 B1

4. Leki zawierające jeden albo więcej związków określonych w jednym albo więcej z zastrz. 1 do 3.

5. Zastosowanie związków określonych w jednym albo więcej z zastrz. 1 do 3 do wytwarzania leku do leczenia cukrzycy typu 1 i typu 2.

6. Zastosowanie związków określonych w jednym albo więcej z zastrz. 1 do 3 do wytwarzania leku służącego do obniżenia poziomu cukru we krwi.