PL209057B1 - Sposób wytwarzania kwasów a^-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych) - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania kwasów a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych).

Kwasy 1-aminoalkilofosfonowe znajdują zastosowanie w różnych dziedzinach nauki i techniki, a w szczególności są stosowane jako inhibitory korozji, inhibitory osadzania się kamienia kotłowego, jako składniki bezcyjankowych kąpieli galwanicznych, jako dodatki zmiękczające wodę i neutralizujące szkodliwy wpływ jonów metali w różnych kąpielach myjących, na przykład w fotografii, włókiennictwie i kosmetyce, jako stabilizatory kąpieli nadtlenkowych, jako preparaty antybakteryjne, preparaty tonizujące, regulatory metabolizmu wapnia, inhibitory niektórych enzymów, a także w analizie chemicznej jako odczynniki kompleksujące, maskujące lub strącające, oraz jako substraty w syntezie organicznej. Kwasy a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowe) są pochodnymi kwasów 1-aminoalkilofosfonowych, w których dwie cząsteczki kwasu 1-aminoalkilofosfonowego zostały połączone mostkiem alkilenowym, przez co wykazują silniejsze właściwości chelatujące.

Dotychczas znany z polskiego opisu patentowego nr P-354821 sposób wytwarzania kwasów a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych) polega na hydrolizie estrów dialkilowych kwasów a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych), które otrzymuje się w reakcji addycji fosforynów dialkilowych do imin otrzymanych z α,ω-alkilenodiamin i odpowiednich aldehydów aromatycznych.

Sposób wytwarzania kwasów a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych), przedstawionych wzorem ogólnym 1, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, natomiast n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, według wynalazku polega na tym, że jedną część molową N,N'-bis(arylideno)-a,iO-alkilenodiaminy o wzorze ogólnym 2, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, natomiast n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, poddaje się reakcji z co najmniej dwiema częściami molowymi czynnika fosfonylującego korzystnie kwasu fosforawego, przy czym reakcję prowadzi się w temperaturze 250-400 K, w rozpuszczalniku organicznym, korzystnie w kwasie karboksylowym, w obecności co najmniej dwóch części molowych aktywatora w postaci bezwodnika kwasowego o strukturze przedstawionej wzorem 3, w którym R1 i R2 są takie same lub różne i oznaczają grupę alkilową lub alkoksylową, lub co najmniej dwóch części molowych chlorku kwasu karboksylowego o wzorze 6, w którym R1 oznacza grupę alkilową lub grupę alkoksylową, aż do przereagowania substratów, a następnie mieszaninę poreakcyjną poddaje się hydrolizie wodnym roztworem kwasu nieorganicznego, korzystnie kwasu solnego i otrzymuje się roztwór, z którego wydziela się kwas a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowy).

Sposób polega również na tym, że reakcji fosfonylowania kwasem fosforawym poddaje się surową N,N'-bis(arylideno)-a,ffi-alkilenodiaminę, otrzymaną na drodze kondensacji dwóch części molowych aldehydu o wzorze ogólnym 4, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, z jedną częścią molową α,ω-alkilenodiaminy o wzorze ogólnym 5, w którym n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, w rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze 270-400 K. Surową N,N'-bis(arylideno)α,ω-alkilenodiaminę, po oddzieleniu wody, poddaje się reakcji z co najmniej dwiema częściami molowymi czynnika fosfonylującego w postaci kwasu fosforawego, przy czym reakcję prowadzi się w temperaturze 250-400 K, w rozpuszczalniku organicznym, korzystnie w kwasie karboksylowym, w obecności co najmniej dwóch części molowych aktywatora w postaci bezwodnika kwasowego o strukturze przedstawionej wzorem 3, w którym R1 i R2 są takie same lub różne i oznaczają grupę alkilową lub alkoksylową, lub co najmniej dwóch części molowych chlorku kwasu karboksylowego o wzorze 6, w którym R1 oznacza grupę alkilową lub grupę alkoksylową, aż do przereagowania substratów, a następnie mieszaninę poreakcyjną poddaje się hydrolizie wodnym roztworem kwasu nieorganicznego, korzystnie kwasu solnego i otrzymuje się roztwór, z którego wydziela się kwas α,ω-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowy).

W odmianie sposobu według wynalazku jedną część molową N,N'-bis(arylideno)-a,ffi-alkilenodiamin o wzorze ogólnym 2, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi

PL 209 057 B1 grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylową lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, natomiast n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, poddaje się reakcji z co najmniej dwiema częściami molowymi czynnika fosfonylującego w postaci trichlorku fosforu, przy czym reakcję prowadzi się w temperaturze 250-400 K, w rozpuszczalniku organicznym w obecności co najmniej dwóch części molowych kwasu karboksylowego, korzystnie rozpuszczalnikiem jest kwas karboksylowy, aż do przereagowania substratów, a następnie mieszaninę poreakcyjną poddaje się hydrolizie wodnym roztworem kwasu nieorganicznego, korzystnie kwasem solnym i otrzymuje się w wyniku roztwór, z którego wydziela się kwas a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowy).

Sposób według wynalazku polega również na tym, że zamiast czystej N,N'-bis(arylideno)-a,ffi-alkl· lenodiaminy reakcji fosfonylowania trichlorkiem fosforu poddaje się surową N,N'-bis(arylideno)-a,ffi-alkl· lenodiaminę, otrzymaną na drodze kondensacji dwóch części molowych aldehydu o wzorze ogólnym 4, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, z jedną częścią molową α,ω-alkilenodiaminy o wzorze ogólnym 5, w którym n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, w rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze 270-400 K, po oddzieleniu wody.

Zasadniczą korzyścią techniczno-użytkową wynikającą ze stosowania sposobu według wynalazku, jest otrzymywanie z praktycznie ilościową wydajnością krystalicznych kwasów α,ω-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych), które są wystarczająco czyste do bezpośredniego stosowania. Dodatkową korzyścią jest możliwość wytwarzania kwasów N,N'-diacylo-a,ffi-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych) oraz N-acylo-a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych), które są produktami pośrednimi.

Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykładach wykonania.

P r z y k ł a d 1

N,N'-Bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (26,4 g, 0,075 mola) dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając, do roztworu sporządzonego z trichlorku fosforu (20,6 g, 0,15 mola) i kwasu octowego (100 g), a następnie mieszaninę ogrzewa się, doprowadzając ją do wrzenia w czasie 0,5 godziny, po czym kontynuuje się ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną, aż do całkowitego przereagowania substratów (stopień przereagowania można kontrolować mierząc widma 31P NMR mieszaniny reakcyjnej), a następnie ochładza się mieszaninę poreakcyjną do około 290 K. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa i otrzymuje surową, oleistą mieszaninę diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego) oraz kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis-(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego), których identyczność potwierdza widmo 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 19,90+19,74+19,59 (1=100), 19,10 (1=11), 18,12+18,0 (1=34), 17,12 (1=3). Surowy produkt poddaje się następnie hydrolizie ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godzin, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa.

Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (8,7 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) (33,1 g, 86% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: 6659C 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 11,2; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 1,15 m (4H, CH2, J=nieoznaczone), 1,53 m (4H, CH2CH2N, J=nieoznaczone), 2,80-2,91 m (4H, CH2N, J=nieoznaczone), 3,77 s (6H, CH3O), 4,23 d +4,25 d (2H, CHP, J=16,0, J=15,9), 6,87 d + 6,97 d (4H, o-ArH, J=8,5, J=8,5), 7,30 d + 6,36 d (4H, m-ArH, J=8,5, J=8,5).

P r z y k ł a d 2

Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(2-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (24,3 g, 0,075 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą głównie kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) i śladowe ilości diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis-(1-(2-hydroksyfenylo)-metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksy4

PL 209 057 B1 fenylo)metylofosfonowy) (33,5 g, 92% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: 6091 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 11,4; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 1,11 m (4H, CH2, J=nieoznaczone), 1,51 m (4H, CH2CH2N, J=nieoznaczone), 2,82 t (4H, CH2N, J=7,0), 4,50 d (2H, CHP, J=17,0), 6,86 t (2H, 5-ArH, J=8,4), 6,90 d (2H, 3-ArH, J=7,4), 7,201 (2H, 4-ArH, J=7,8), 7,27 d (2H, 6-ArH, J=7,6).

P r z y k ł a d 3

Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(3-metoksy-4-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (28,8 g, 0,075 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) 11,6 (1=100) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, których identyczność potwierdza widmo 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 22,0 (I=10), 20,14+20,0+19,98 (I=76), 19,76 (I=39), 19,6 (I=22), 18,50+18,39 (I=27), 17,97 (I=15), 17,75 (I=7), z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (36,6 g, 89% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: 7047 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 11,2; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 0,9-1,25 kompleks (4H, CH2, J=nieoznaczone), 1,49 m (4H, CH2CH2N, J=nieoznaczone), 2,80 m (4H, CH2N, J=nieoznaczone), 3,75 s + 3,76 s (6H, CH3O), 4,13 d+4,16 d (2H, CHP, J=16,0, J=15,9), 6,80-6,90 kompleks (4H, 5-,6-ArH, J=nieoznaczone), 7,04 s + 7,06 s (2H, 2-ArH).

P r z y k ł a d 4

Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(4-dimetyloaminobenzylideno)-1,6-diaminoheksan (28,4 g, 0,075 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowy) 10,0 (1=26) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowego) i kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowego), których identyczność potwierdza widmo 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 20,1 (I=3), 18,3 (I=5), 17,9+17,75+17,69 (I=100), 15,81+15,63+15,40 (I=34), z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowy) (40,6 g, ~100% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: 7055 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 11,0; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 0,9-1,15 kompleks (4H, CH2, J=nieoznaczone), 1,50 m (4H, CH2CH2N, J=nieoznaczone), 2,82 m (4H, CH2N, J=nieoznaczone), 2,85 s (12H, (CH3)2N), 4,12 d (2H, CHP, J=15,8), 7,02 d (4H, m-ArH, J=8,4), 7,34 d (4H, o-ArH, J=8,4).

P r z y k ł a d 5

N,N'-Bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu (17,6 g, 0,050 mola) dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając, do roztworu sporządzonego z kwasu fosforawego (8,2 g, 0,10 mola) i bezwodnika octowego (100 g), a następnie mieszaninę ogrzewa się, doprowadzając ją do wrzenia w czasie 0,5 godziny, po czym kontynuuje się ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną, aż do całkowitego przereagowania substratów (stopień przereagowania można kontrolować mierząc widma 31P NMR mieszaniny reakcyjnej), a następnie ochładza się mieszaninę poreakcyjną do około 290 K. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa i otrzymuje surową, oleistą mieszaninę diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego) oraz kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego), których identyczność potwierdza widmo 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 19,98 (I=32), 19,82+19,77 (I=100), 19,66 (I=73), 19,49 (I=6), 19,29+19,22 (I=24), 18,11+18,10 (I=46), 17,82+17,60 (I=5) oraz ślady kwasu heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)-metylofosfonowego) 11,2 ppm. Surowy produkt poddaje się następnie hydrolizie ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (5,8 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) (24,3 g, 94% wydajności), identyczny jak w przykładzie 1 (WG 7039).

PL 209 057 B1

P r z y k ł a d 6

Postępuje się jak w przykładzie 5, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(2-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (16,2 g, 0,050 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą głównie kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) 11,51 ppm (I=100) i diastereoizomery kwasu N,N-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, których identyczność potwierdza widmo 31P 20,62+20,48+20,38 (I=8), 20,17 (I=10), 19,23+19,18-+19,08 (I=7), 18,84+18,64+18,44+18,32 (I=22), 18,10 (I=11), z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(hydroksyfenylo)metylo-fosfonowy) (24,4 g, ~100% wydajności), identyczny jak w przykładzie 2 (WG 7015)

P r z y k ł a d 7

Postępuje się jak w przykładzie 5, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(3-metoksy-4-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (19,2 g, 0,050 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) 11,4 (I=12) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, których identyczność potwierdza widmo 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 21,8 (I=3), 19,87+19,77+19,70+19,66+19,60 (I=100), 19,39 (I=8), 18,50+18,40 (I=12), 18,21+18,17+18,12+18,05 (I=28), 17,81 (I=5), 17,60 (I=2), 16,82 (I=3), z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (24,1 g, 88% wydajności), identyczny jak w przykładzie 3 (WG 7019)

P r z y k ł a d 8

Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(2hydroksybenzylideno)-1,3-diaminopropan (14,1 g, 0,050 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą głównie kwas propylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) i jego O-acetylowane pochodne 11,81 ppm (I=100), 11,32+11,18 (I=102) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetylopropylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylopropylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, których identyczność potwierdza widmo 31P 20,75+20,26+19,70+19,62 (I=21), 19,00+18,77+18,56 (I=6), 18,01+17,94+17,82 (I=94), 17,48+17,42 (I=8), 17,07 (I=7), 15,96 (I=3), 14,66+14,58+14,38 (I=17), z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas propylenodiamino-N,N'-bis(1-(hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (22,3 g, -100% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: 7156 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 11,1; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 2,05 kompleks (2H, CH2CH2NH, J=8,0), 2,90 kompleks (4H, CH2CH2N, J=nieoznaczone), 2,82 m (4H, CH2N, J=nieoznaczone), 4,55 d (2H, CHP, J=16,5), 6,88 t (2H, 5-ArH, J=8,5), 6,92 d (2H, 3-ArH, J=7,2), 7,24 t (2H, 4-ArH, J=7,7), 7,28 d (2H, 6-ArH, J=7,8).

P r z y k ł a d 9

Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(2-hydroksybenzylideno)-1,5-diaminopropan (15,5 g, 0,050 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas pentylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) i jego O-acetylowane pochodne 10,00+10,09+10,13+10,18 (1=68) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetylopentylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylopentylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, których identyczność potwierdza widmo 31P 21,35+21,24+21,16+21,13+20,98 (I=34), 20,71+20,64+20,60+20,57 (I=25), 19,99+19,85+19,81+19074 (I=23), 19,54 (I=13), 19,28+19,12+ +18,97+18,93 (I=100), 18,75+18,68+18,63+18,56+18,53 (I=41), 17,84+17,66+17,59+17,39+17,07+16,65 (I=15), z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas pentylenodiamino-N,N'-bis(hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (23,7 g, -100% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: WG7236 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 11,4; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 1,14 m (2H, CH2CH2CH2NH), 1,52 dddd (4H, CH2CH2N, J=6,7), 2,81 t (4H, CH2N, J=7,6), 4,49 d (2H, CHP, J=17,0), 6,84 t (2H, 5-ArH, J=8,4), 6,88 d (2H, 3-ArH, J=7,5), 7,201 (2H, 4-ArH, J=7,7), 7,24 d (2H, 6-ArH, J=7,9).

PL 209 057 B1

P r z y k ł a d 10

Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(2-hydroksybenzylideno)-1,4-diaminobutan (14,8 g, 0,050 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą głównie kwas butylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) 11,36 ppm (I=100) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetylobutylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylobutylenodiaminoN,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), których identyczność potwierdza widmo 31P 19,80 (I=9), 18,89+18,14 (I=20), z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas propylenodiamino-N,N'-bis(1-(hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (23,0 g, ~100% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: WG7124 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 11,2; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 1,54 kompleks (4H, CH2CH2NH, J=nieoznaczone), 2,83 kompleks (4H, CH2CH2N, J=nieoznaczone), 4,52 d (1H, CHP, J=17,0), 4,53 d (1H, CHP, J=17,0), 6,87 t (2H, 5-ArH, J=9,5), 6,91 d (2H, 3-ArH, J=7,5), 7,23 t (2H, 4-ArH, J=7,7), 7,27 d (2H, 6-ArH, J=7,5).

P r z y k ł a d 11

Postępuje się jak w przykładzie 1, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(2-hydroksybenzylideno)-1,2-diaminoetan (13,4 g, 0,050 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas etylenodiamino-N,N'-bis(11-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) 11,92 ppm (I=28) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloetylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetyloetylenodiamino-N,N'-bis (1-(2-hydroksyfenylo)-metylofosfonowego), których identyczność potwierdza widmo 31P 19,71 + 19,12 + 18,77 + 18,67 + 18,61 + 18,50 + 18,37 (I=45), 14,73 + 14,52 + 14,40 + 14,26 + 13,7 + 13,50 (I=100), z której w wyniku analogicznego postę powania otrzymuje się kwas etylenodiamino-N,N'-bis(1-(hydroksyfenylo)metylofosfonowy) WG 7110 (21,6g, ~100% wydajności), którego identyczność potwierdzają widma NMR: WG 7110 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 10,6; 1H NMR (D2O, δ [ppm], J [Hz]): 3,23 s (4H, CH2NH), 4,50 d (1H, CHP, J=17,0), 4,51 d (1H, CHP, J=17,0), 6,85 kompleks (2H, 5-ArH), 6,92 d (2H, 3-ArH, J=6,8), 7,24 kompleks (4H, 4-,6-ArH).

P r z y k ł a d 12

1,6-Diaminoheksan (5,8 g, 0,050 mola), aldehyd salicylowy (12,2 g, 0,10 mola) i toluen (50 g) ogrzewa się pod chłodnicą zwrotną z nasadką usuwającą wodę przez godzinę, a następnie oddestylowuje się około 5 g toluenu, a pozostały roztwór dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając, do roztworu sporządzonego z kwasu fosforawego (8,2 g, 0,10 mola) i bezwodnika octowego (100 g), a następnie mieszaninę ogrzewa się, doprowadzając ją do wrzenia w czasie 0,5 godziny, po czym kontynuuje się ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną, aż do całkowitego przereagowania substratów (stopień przereagowania można kontrolować mierząc widma 31P NMR mieszaniny reakcyjnej), a następnie ochładza się mieszaninę poreakcyjną do około 290 K. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa i otrzymuje surową mieszaninę diastereoizomerów zawierającą głównie kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)-metylofosfonowy), diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)-metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, identyczną jak w przykładzie 6. Surowy produkt poddaje się następnie hydrolizie ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (5,8 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (24,4 g, ~100% wydajności), identyczny jak w przykładzie 6.

P r z y k ł a d 13

Postępuje się jak w przykładzie 12, z tą różnicą, że zamiast aldehydu salicylowego stosuje się aldehyd 4-metoksybenzoesowy (13,6 g, 0,010 mola) i otrzymuje się w wyniku surową mieszaninę diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego) oraz N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego) identyczną jak w przykładzie 5, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) (24,3 g, 94% wydajności), identyczny jak w przykładzie 5.

PL 209 057 B1

P r z y k ł a d 14

Postępuje się jak w przykładzie 12, z tą różnicą, że zamiast aldehydu salicylowego stosuje się aldehyd 3-metoksy-4-hydroksybenzoesowy (15,2 g, 0,010 mola) i otrzymuje się w wyniku surową mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, identyczną jak w przykładzie 7, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis (1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (24,1 g, 88% wydajności), identyczny jak w przykładzie 7.

P r z y k ł a d 15

1,6-Diaminoheksan (8,7 g, 0,075 mola), aldehyd salicylowy (18,3 g, 0,15 mola) i toluen (50 g) ogrzewa się pod chłodnicą zwrotną z nasadką usuwającą wodę przez godzinę, a następnie oddestylowuje się około 5 g toluenu, a pozostały roztwór dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając, do roztworu sporządzonego z trichlorku fosforu (20,6 g, 0,15 mola) i kwasu octowego (100 g), a nastę pnie mieszaninę ogrzewa się , doprowadzają c ją do wrzenia w czasie 0,5 godziny, po czym kontynuuje się ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną, aż do całkowitego przereagowania substratów (stopień przereagowania można kontrolować mierząc widma 31P NMR mieszaniny reakcyjnej), a następnie ochładza się mieszaninę poreakcyjną do około 290 K. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa i otrzymuje surową mieszaninę zawierającą głównie kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) i śladowe ilości diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, identyczną jak w przykładzie 2. Surowy produkt poddaje się następnie hydrolizie ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (5,8 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (33,5 g, 92% wydajności), identyczny jak w przykładzie 2.

P r z y k ł a d 16

Postępuje się jak w przykładzie 15, z tą różnicą, że zamiast aldehydu salicylowego stosuje się aldehyd 4-metoksybenzoesowy (20,4 g, 0,15 mola) i otrzymuje się w wyniku surową mieszaninę diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego) oraz kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego), identyczną jak w przykładzie 1, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) (33,1 g, 86% wydajności), identyczny jak w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 17

Postępuje się jak w przykładzie 12, z tą różnicą, że zamiast aldehydu salicylowego stosuje się aldehyd 3-metoksy-4-hydroksybenzoesowy (22,8 g, 0,15 mola) i otrzymuje się w wyniku surową mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, identyczną jak w przykładzie 3, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (36,6 g, 89% wydajności), identyczny jak w przykładzie 3.

P r z y k ł a d 18

Postępuje się jak w przykładzie 12, z tą różnicą, że zamiast aldehydu salicylowego stosuje się aldehyd 4-dimetyloaminobenzoesowy (22,4 g, 0,010 mola) i otrzymuje się w wyniku surową mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowy) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowego) i kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfono8

PL 209 057 B1 wego), identyczną jak w przykładzie 4, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (40,6 g, ~100% wydajności), identyczny jak w przykładzie 4.

P r z y k ł a d 19

N,N'-Bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu (26,4 g, 0,075 mola) dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając, do roztworu sporządzonego z kwasu fosforawego (12,3 g, 0,15 mola), kwasu octowego (100 g) i chlorku acetylu (35,4 g, 0,45 mola), a następnie mieszaninę ogrzewa się, doprowadzając ją do wrzenia w czasie 0,5 godziny, po czym kontynuuje się ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną, aż do całkowitego przereagowania substratów (stopień przereagowania można kontrolować mierząc widma 31P NMR mieszaniny reakcyjnej), a następnie ochładza się mieszaninę poreakcyjną do około 290 K. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa i otrzymuje surową, oleistą mieszaninę diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego) oraz kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego), których identyczność potwierdza widmo 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]) identyczne jak w przykładzie 1. Surowy produkt poddaje się następnie hydrolizie ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, nastę pnie odparowuje z wrzą cej ł a ź ni wodnej pod zmniejszonym ciś nieniem okoł o 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (8,7 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) (33,1 g, 86% wydajności), identyczny jak w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 20

Postępuje się jak w przykładzie 19, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(2-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (24,3 g, 0,075 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą głównie kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) i śladowe ilości diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, identyczną jak w przykładzie 2, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (33,5 g, 92% wydajności) identyczny jak w przykładzie 2.

P r z y k ł a d 21

Postępuje się jak w przykładzie 19, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(3-metoksy-4-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (28,8 g, 0,075 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę identyczną jak w przykładzie 3, zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (36,6 g, 89% wydajności), identyczny jak w przykładzie 3.

P r z y k ł a d 22

Postępuje się jak w przykładzie 19, z tą różnicą, że zamiast N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)1,6-diaminoheksanu stosuje się N,N'-bis(4-dimetyloaminobenzylideno)-1,6-diaminoheksan (28,4 g, 0,075 mola), otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4dimetyloaminofenylo)metylofosfonowy) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowego) i kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis-(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowego), identyczną jak w przykładzie 4, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowy) (40,6 g, ~100% wydajności), identyczny jak w przykładzie 4.

P r z y k ł a d 23

Surowy N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (26,4 g, 0,075 mola) otrzymany jak w przykł adzie 16 dodaje się w temperaturze okoł o 273 K, energicznie mieszają c, do roztworu sporzą dzonego z kwasu fosforawego (12,3 g, 0,15 mola), kwasu octowego (100 g) i chlorku acetylu (35,4 g,

PL 209 057 B1

0,45 mola), a następnie mieszaninę ogrzewa się, doprowadzając ją do wrzenia w czasie 0,5 godziny, po czym kontynuuje się ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną, aż do całkowitego przereagowania substratów (stopień przereagowania można kontrolować mierząc widma 31P NMR mieszaniny reakcyjnej), a następnie ochładza się mieszaninę poreakcyjną do około 290 K. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa i otrzymuje surową, oleistą mieszaninę diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego) oraz kwasu N-acetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowego), których identyczność potwierdza widmo 31P NMR {1H} (D2O, δ [ppm], J [Hz]) identyczne jak w przykładzie 1. Surowy produkt poddaje się następnie hydrolizie ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (8,7 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(l-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) (33,1 g, 86% wydajności), identyczny jak w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 24

Postępuje się jak w przykładzie 23, z tą różnicą, że zamiast surowego N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się surowy N,N'-bis(2-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (24,3 g, 0,075 mola) otrzymany jak w przykładzie 15, otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą głównie kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(l-(2-hydroksyfenylo)-metylofosfonowy) i śladowe ilości diastereoizomerów kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)-metylofosfonowego), kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, identyczną jak w przykładzie 2, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(2-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (33,5 g, 92% wydajności) identyczny jak w przykładzie 2.

P r z y k ł a d 25

Postępuje się jak w przykładzie 23, z tą różnicą, że zamiast surowego N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się surowy N,N'-bis(3-metoksy-4-hydroksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (28,8 g, 0,075 mola) otrzymany jak w przykładzie 17, otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego), kwasu N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowego) oraz ich częściowo O-acetylowane pochodne, identyczną jak w przykładzie 3, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(3-metoksy-4-hydroksyfenylo)metylofosfonowy) (36,6 g, 89% wydajności), identyczny jak w przykładzie 3.

P r z y k ł a d 26

Postępuje się jak w przykładzie 23, z tą różnicą, że zamiast surowego N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu stosuje się surowy N,N'-bis(4-dimetyloaminobenzylideno)-1,6-diaminoheksan (28,4 g, 0,075 mola) otrzymany jak w przykładzie 18, otrzymuje się w wyniku mieszaninę zawierającą kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowy) oraz diastereoizomery kwasu N,N'-diacetyloheksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowego) i N-acetylo-heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowego), identyczną jak w przykładzie 4, z której w wyniku analogicznego postępowania otrzymuje się kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-dimetyloaminofenylo)metylofosfonowy) (40,6 g, ~100% wydajności), identyczny jak w przykładzie 4.

P r z y k ł a d 27

N,N'-Bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksan (26,4 g, 0,075 mola) dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając, do roztworu sporządzonego z trichlorku fosforu (20,6 g, 0,15 mola), kwasu octowego (27 g, 0,45 mola) i chlorku etylenu (100 g), a następnie mieszaninę ogrzewa się, doprowadzając ją do wrzenia w czasie 0,5 godziny, po czym kontynuuje się ogrzewanie pod chłodnicą zwrotną, aż do całkowitego przereagowania substratów (stopień przereagowania można kontrolować mierząc widma 31P NMR mieszaniny reakcyjnej), a następnie ochładza się mieszaninę poreakcyjną do około 290 K. Mieszaninę poreakcyjną odparowuje się pod zmniejszonym ciśnieniem po czym surowy produkt poddaje się następnie hydrolizie ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej

PL 209 057 B1 pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (8,7 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciś nieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) identyczny jak w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 28

Postępuje się jak w przykładzie 27 z tą różnicą, że zamiast 0,45 mola kwasu octowego, dodaje się 0,30 mola kwasu octowego i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) identyczny jak w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 29

Postępuje się jak w przykładzie 27 z tą różnicą, że zamiast 0,45 mola kwasu octowego, dodaje się 0,15 mola kwasu octowego i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy) identyczny jak w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 30

Do roztworu N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu (26,4 g, 0,075 mola) w chlorku metylenu (100 g) dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając trichlorku fosforu (20,6 g, 0,15 mola), po czym kontynuuje się mieszanie jeszcze przez 1 godzinę w temperaturze około 273 K, a następnie przy silnym mieszaniu i chłodzeniu wkrapla się powoli wodę (50 g) i poddaje surowy produkt hydrolizie, ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (8,7 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy), identyczny jak w przykładzie 1.

P r z y k ł a d 31

Do roztworu N,N'-bis(4-metoksybenzylideno)-1,6-diaminoheksanu (26,4 g, 0,075 mola) w chlorku metylenu (100 g) dodaje się w temperaturze około 273 K, energicznie mieszając trichlorku fosforu (20,6 g, 0,15 mola), po czym kontynuuje się mieszanie jeszcze przez 1 godzinę w temperaturze około 273 K, a następnie przy silnym mieszaniu i chłodzeniu wkrapla się powoli kwas octowy (27 g), a po oddestylowaniu lotnych składników mieszaniny poreakcyjnej, poddaje się surowy produkt hydrolizie, ogrzewając do wrzenia pod chłodnicą zwrotną z 6M kwasem solnym (600 g) przez 6 godziny, następnie odparowuje z wrzącej łaźni wodnej pod zmniejszonym ciśnieniem około 20 hPa. Pozostałość rozpuszcza się w metanolu (200 g), a następnie dodaje po kropli metyloksiranu (8,7 g, 0,15 mola) co powoduje związanie chlorowodoru i wytrącenie aminokwasu. Mieszaninę pozostawia się do krystalizacji na 8 godzin w temperaturze 253-273 K, a następnie osad sączy się pod zmniejszonym ciśnieniem i przemywa zimnym metanolem (4 x 25 g), po czym suszy i otrzymuje w wyniku kwas heksylenodiamino-N,N'-bis(1-(4-metoksyfenylo)metylofosfonowy), identyczny jak w przykładzie 1.

Claims (4)

1. Sposób wytwarzania kwasów a,ffi-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych), przedstawionych wzorem ogólnym 1, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, natomiast n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, znamienny tym, że jedną część molową N,N'-bis(arylideno)-a,ffi-alkNenodiaminy o wzorze ogólnym 2, w którym ARY i n mają podane poprzednio znaczenia, poddaje się reakcji z co najmniej dwiema częściami molowymi czynnika fosfonylującego korzystnie kwasu fosforawego, przy czym reakcję prowadzi się w temperaturze 250-400 K, w rozpuszczalniku organicznym, korzystnie w kwasie karboksylowym, w obecności co najmniej dwóch części molowych aktywatora w postaci bezwodnika kwasowego o strukturze przedstawionej wzorem 3, w którym R1 i R2 są takie same lub różne i oznaczają grupę alkilową lub alkoksylową, lub co najmniej dwóch części molowych chlorku kwasu karboksylowego o wzorze 6, w którym R1 oznacza grupę alkiPL 209 057 B1 lową lub grupę alkoksylową, aż do przereagowania substratów, a następnie mieszaninę poreakcyjną poddaje się hydrolizie wodnym roztworem kwasu nieorganicznego, korzystnie kwasu solnego otrzymuje się roztwór, z którego wydziela się kwas a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowy).

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że reakcji fosfonylowania poddaje się surową N,N'-bis(arylideno)-a,ffi-alkilenodiaminę, otrzymaną w wyniku kondensacji dwóch części molowych aldehydu o wzorze ogólnym 4, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, z jedną częścią molową α,ω-alkilenodiaminy o wzorze ogólnym 5, w którym n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, w rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze 270-400 K, po oddzieleniu wody.

3. Sposób wytwarzania kwasów a,(O-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowych), przedstawionych wzorem ogólnym 1, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, natomiast n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, znamienny tym, że jedną część molową N,N'-bis-(arylideno)-a,iO-alkilenodiaminy o wzorze ogólnym 2, w którym ARY i n mają podane poprzednio znaczenia, poddaje się reakcji z co najmniej dwiema częściami molowymi czynnika fosfonylującego w postaci trichlorku fosforu, przy czym reakcję prowadzi się w temperaturze 250-400 K, w rozpuszczalniku organicznym w obecności co najmniej dwóch części molowych kwasu karboksylowego, aż do przereagowania substratów, a następnie mieszaninę poreakcyjną poddaje się hydrolizie wodnym roztworem kwasu nieorganicznego, korzystnie kwasu solnego i otrzymuje się roztwór, z którego wydziela się kwas a,(O)-alkilenodiamino-N,N'-bis(1-arylometylofosfonowy).

4. Sposób według zastrz. 3, znamienny tym, że reakcji fosfonylowania poddaje się surową N,N'-bis(arylideno)-a,ffi-alkilenodiaminę, otrzymaną na drodze kondensacji dwóch części molowych aldehydu o wzorze ogólnym 4, w którym ARY oznacza grupę arylową, ewentualnie podstawioną innymi grupami funkcyjnymi, takimi jak: atom fluorowca, grupa hydroksylowa, grupa alkoksylowa lub aryloksylowa, grupa tiolowa, acyloaminowa, alkiloaminowa, dialkiloaminowa, karboksylowa i nitrowa, z jedną częścią molową α,ω-alkilenodiaminy o wzorze ogólnym 5, w którym n oznacza odpowiednio 2, 3, 4, 5 i 6, w rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze 270-400 K, po oddzieleniu wody.