W znanych przedzarkach do przedze¬ nia np, jedwabiu sztucznego do napedzania cewek zwykle sluzy naped stozkowy, zapo- moca którego osiaga sie zmniejszanie szyb¬ kosci obrotowej przy zwiekszaniu sie sred¬ nicy kopki.Poniewaz jedna przedzarka zwykle la¬ czona jest z duza iloscia cewek (np. 100), a pasy napedu stozkowego slizgaja sie, przenoszenie napedu na cewki nie odbywa sie z równomierna szybkoscia, wobec czego sizybkosc odciagania nitek, np. z kapieli przedzajlniczej, jest zmiennia, co powoduje wytwarzanie sie nici o nierównomiernej gru¬ bosci. Przy przeszkodach w ruchu odpo¬ wiednie cewki obracaja sie w dalszym cia¬ gu, chociaz nitki nie nawijaja sie na nie, i ich szybkosc zmniejsza sie w równej mierze jak i szybkosc tych cewek, na które nitki w dalszym ciagu nawijaja sie. Po usunieciu przeszkody nitki znów beda nawijane na swe cewki, lecz z szybkoscia nieproporcjo¬ nalna do srednicy kopek, poniewaz szyb¬ kosc ich zmniejszyla sie. Szybkosc nawija¬ nia bedzie stosunkowo mala, a otrzymane nitki beda posiadaly zbyt znaczna grubosc, W celu wybielenia, wybarwienia lub ja¬ kiejkolwiek innej podobnej przeróbki nici, nawinietych na cewke, warstwy ich na obu koncach cewki powinny byc skierowane ku wewnatrz, co zapobiega rozpadaniu sie nici w tych warstwach, Osiaga sie to dotychczas w ten sposób, iz przesuwacz nici, którego, skok jest niezmienny, zostaje hamowany podczas przesuwania sie na tych koncach cewki i hamowanie to zwieksza sie zaleznieod zwdekazaaiia sie srednicy kopki. Przy cia- glem wirowaniu cewki przesuwacz zostaje * na jej * koncach *unieruchomiany, a nawija¬ nie krzyzowe zmienia sie w tych miejscach na nawijanie równolegle. Przedza nagroma¬ dza sie na koncach cewki, srednica nawija¬ nia zwieksza sie, a poniewaz szybkosc obro¬ towa cewki odpowiada pewnej oznaczonej jej sredmicy, nici przy zwiekszaniu sie sred¬ nicy kopki zostaja coraz sLkuej naciagane.W celu zapobiegania nagromadzaniu sie nici na koncach cewki przesuwacz musialby o- trzymac w tych miejscach przyspiieszone ruchy, wówczas gdy wykonywanie konców kopki w ksztalcie stozka wymaga zmniejsze¬ nia szybkosci przesuwacza. Nie mozna wiec zapobiec nagromadzaniu sie nici, a wiec i powstawaniu nierównomiernej szybkosci odciagania nici z przasnicy, wskutek czego nic rozciaga sie nierównomiernie i otrzymu¬ je nierównomierna grubosc.Z powodu hamowania przesuwacza nici na koncach cewek i unieruchomiania go, pojedyncze warstwy kopki na tych koncach tak sie ukladaja, iz wraz z normalnemi war¬ stwami szczelnie zamykaja sie i te konce, co jest przeszkoda do dalszej przeróbki.Przy tych zabiegach nici w znacznym stop¬ niu pecznieja, co oddzialywa tak nieko¬ rzystnie na nic o nierównomiernej grubosci, iz konce kopki o wielkiej srednicy otrzy¬ muja ksztalt zeber. Nastepstwem takiego pecznienia sa równiez napiecia w zewnetrz¬ nych warstwach nici.Próby wykazaly, iz wytrzymalosc i roz¬ ciagliwosc suchych nitek w tych warstwach odpowiada polowie tych wlasciwosci nitek warstw iniiych. Powstaja wiec straty, wy¬ noszace do 10% calkowitej dlugosci nitek.Powodem tych wad jest zmiana budowy i powierzchni nitek, która zapobiega równo¬ miernemu nasycaniu ich ciecza. Oprócz te¬ go cewki nie moga byc zupelnie dokladnie osadzone na swych walach, wiruja wiec z pewna mimosrodowoscia, wobec czego na¬ wijanie nie jest równomierne i nitki zostaja w pewnych miejscach naciagane, a grubosci ich sa nierówne.Próby wykazaly, iz wszelkie powyzej wymienione wady powstaja z powodu do¬ tychczas stosowanego napedu. Wynalazek niniejszy umozliwia nawijanie nici z nie¬ zmiernajacem sie zaleznie od srednicy i ksztaltu kopki rozciaganiem, wskutek czego przedzarka wedlug wynalazku pracuje bez przerwy i umozliwia nawijanie w pewnych oznaczonych okresach czasu dokladnie rów¬ nych sobie dlugosci nici, przyczem nateza¬ nie ich na rozciaganie jest niezmienne.Szybkosc nawijania jest stala, a dlugosci przesuwów nici sa zmienne. Mechanizm na- stawniczy, napedzany z walu przedzarki, reguluje za posrednictwem przekladni ru¬ chy przesuwacza nici, jak tez naped cewek proporcjonalnie do ich srednicy i grubosci nitek. Na koncach ruchu mechanizmu prze¬ laczajacego wal nosnika cewek zostaje przestawiony, przyczem przesuwacz nici i mechanizm napedowy cewek powracaja do pierwotnego polozenia.Przedzarka wedlug wynalazku moze byc na podstawie powyzszych zasad wykonana w sposób rozmaity, a na rysunku przedsta¬ wiony jest przyklad jej wykonania.Fig, 1 przedstawia przedzarke w wido¬ ku zboku, fig. 2 — w rzucie poziomym, fig,. 3 — w widoku zprzodu, fig. 4 — w przekro¬ ju wzdluz 'linji / — /na fig. 1 lub 2, fig, 5 — w przekroju wzdluz linji // — // na fig. 1 lub 2, fig. 6 — w przekroju wzdluz li¬ nji /// —/// na fig. 1 lub 2, fig. 7 — w przekroju wzdluz linji IV — IV na fig. 2, a fig. 8 — szczegól.Przedzarka sklada sie z nastepujacych czesci, umieszczonych lub przymocowanych do oslony 15: z napedu glównego, mechani¬ zmu przelaczajacego, napedu posredniego, przesuwacza nici, napedu cewek,, ich ulozy- skowania, napedu przelaczajacego i nape¬ du pomocniczego.W oslonie 15 osadzony jest w lozyskach 80, 81, 82, 83 wal 7 (fig, 2). Lewa czesc wa- — 2 —lu, jak tez lozyska 82, 83 i kolo zebate 22 nie sa uwidocznione na fig. 1. Na wale 7 na¬ klinowane sa (kola zebate 6, 41, 22, jak tez krazek 8.Wal 30 osadzony w lozyskach 84, 85 zaopatrzony jest na wewtnetrznym koncu w slimak 31 (fig. 1), a na koncu zewnetrznym oslony 15 — w kolo zapadkowe 29 (fig. 3).Czop 26 kola 25, naklinowanego na wale 24, przesuwa sie w otworze 27a korbowodu 27, zaopatrzonego W zapadke 28. Kolo ze¬ bate 23, osadzone na koncu walu 24, zaze¬ bia sie za posrednictwem kola 22a z kolem 22 walu 7.Na wale 33 (fig. 4) naklinowane jest kolo slimakowe 32, zazebiajace sie ze sli¬ makiem 31 i przenoszace ruchy za posred¬ nictwem slimaka 34 (fig. 6) na kolo slima¬ kowe 35, osadzone na wale 36 wraz z kolem zebatem 37. Kolo to zazebia sie z kolem 39, naklinowanem na wale 38 i zazebia jacem sie z kolem 40, naklinowanem na wale 10 przesuwacza nici (fig. 5).Wal 10 tak jest osadzony w lozyskach 87, 88,89, 90, iz moze wirowac. Do jego kon¬ ca wystajacego wazewnatrz: oslony 15 z lo¬ zyska 87 przymocowana jest korba 16, któ¬ ra polaczona jest z korbowodem 17, zaopa¬ trzonym w czop 18 (fig. 1 i 2). Konce 13 sprezyn 12, przymocowanych do walu 10: dzialaja na tuleje 14, nasuniete na wal (fig. 1). Zewnetrzne konce tulei 14 polaczone sa ze soba drazkiem 11, wzdluz którego, jak tez wzdluz walu 10 przesuwa sie przesu- wacz nici 9 polaczony z krazkiem 8. Czesc walu 10 od tulei 14 do pewnego miejsca ze¬ wnatrz lozyska 90 jest wydrazona (fig. 2), a w wydrazeniu tern przesuwa sie drazek 91, polaczony z przesuwaczem nici 9 i z ra¬ mieniem 21.Wal 1, osadzony w lozyskach 92^ 93, 94, 95, zaopatrzony jest na koncu wystajacym z oslony 15 w kolo tarciowe 2, na którem obraca sie kolo 3 naklinowane na tulei 20, przesuwajacej sie na wale 4 i zaopatrzonej w rowek 19 dla czopa 18 korbowodu 17.Kolo zebate 5 zazebia sie z kolem 6, a kolo zebate 70 — z kolem 71 (fig. 1).Na ramionach 75, 76 walu 43, obracaja¬ cego sie w lozyskach 96, 97, osadzone sa za- pomoca tulei 77 cewki 78, a na koncach tu¬ lei 77, zwróconych ku oslonie 15, kola ze¬ bate 72. Ramie 75 zaopatrzone jest w kólko reczne74. ^ Na wale 43 naklinowane sa kola zebate 44 i 42, z których pierwsze zazebia sie z ko¬ lem 48, osadzonem na wale 49 (fig. 6), a drugie — z kolem 41 (fig. 1, 2, 4). Kolo 48 zazebia sie z kolem 47, naklinowanem wraiz z kolem zebatem 45 na wale 46. Oprócz tego na wale tern osadzony jest krazek 50, zaopa¬ trzony w zapadke 52, dzialajaca na kolo zapadkowe 51, osadzone równiez na Wale 46. Drugi koniec zapadki dziala na nasade 58 drazka 57. Wal 33 zaopatrzony jest w krazek kciukowy 56, polaczony z ramieniem 59 drazka 57, przesuwajacego sie wzdluz o- slony 15 w tulei 99. Nasada 58 przeprowa¬ dzona jest przez otwór tulei 100, polaczo¬ nej przegubowo z drazkiem 54, posiadaja¬ cym kciuk 53, na Wtóry dziala sprezyna 55.Na wale 43 osadzony jest krazek mimosró- dowy 63, zaopatrzony w rowek, w którym przesuwa sie czop 64 drazka dwuramienne- go 65, obracajacego sie o czop 66 i zaopa¬ trzonego na drugim koncu w czop 67, prze- suwajacy sie W rowku 68 sprzegla 69. W lozysku 104 osadzony jest na wale 105 kra¬ zek 103, zaopatrzony w nasady 102. Pomie¬ dzy oslona 15 a tuleja 56 umieszczona jest sprezyna 106; na zewnetrzny koniec Walu 105 dziala czop 74, umieszczony w ramieniu 75 i zaopatrzony w sprezyne 107.Zamiast krazka 50 i zapadki 52, jak tez drazka 54 i kciuka 53 mozna zastosowac ko¬ la stozkowe, unieruchomiane po dokonaniu polowy calego obrotu wycinkami zebatemi 120, 121 (fig. 8). Wycinek 121 polaczony jest z kolem zapadkowem 51. Wal 123 osa¬ dzony jest w oslonie 53, a wycinek 121 i kolo zapadkowe 51 nasuniete sa na !wal — 3 —Wal 33 osadzony jest w lozyskach 108, 109, 110. Obroty kola 32 zostaja przenoszo¬ ne za (posrednictwem slknaka 34 na kolo 35; kolo 32 moze jednak równiez zazebiac sie bezposrednio ze slimakiem, umieszczonym zamiast kola 35 na wale 36.Dzialanie przasnicy jest nastepujace/ Obroty walu 4 sa przenoszone przez ko¬ la 3, 2, wal 1 na kolo 70, napedzajace cew¬ ke 78. Przy obrocie walu 7, uruchomianego za posrednictwem kola 5, obraca sie krazek 8 i przesuwa ruchem zwrotnym przesuwacz nici 9 wraz z ramieniem 21. Wal 7 urucho¬ mia za. posrednictwem przekladni 22, 22a, 23, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, t. j. mechanizmu przelaczajacego i napedu posredniego, wal 10, a wiec i korbe 16, 17, 18, która przesuwa kolo tarciowe 3 wzgle¬ dem kola 2. Szybkosc obrotu walu 1, a wiec cewki i jej napedu, jak tez walu 7 i napedu glównego zmienia sie, a odpowiednio do zmiany tej szybkosci zmienia sie równiez szybkosc i wielkosc ruchu przesuwacza nici.Trwa to az do polozenia koncowego mecha¬ nizmu przelaczajacego, odpowiadajacego gotowej cewce. Mechanizm ten jest tak re¬ gulowany, iz przy kazdem owinieciu cewki kolo zebate 32 i krazek kciukowy 56 otrzy¬ muja jeden obrót. Osiaga sie to zapomoca przestawienia czopa 26 w rowku 25a kola 25.Po jednym pelnym obrocie krazka 56, a wiec w jego najwyzszem polozeniu ponad walem 33, ramie 59 przesuwa drazek 57 wgóre, nasada jego 58 zwalnia zapadke 52 (fig. 4), która zazebia sie z kolem 51 i obra¬ cajac to kolo obraca krazek 50 wysuwany z kciuka 53. Wal 7 napedza za posrednic¬ twem przekladni 41, 42, 43, 45, 46, 47, 44 naped posredni, a wraz z walem 43 obraca sie ulozyskowanie cewek, tak ze na miejsce cewki wypelnionej dostaje sie cewka próz¬ na. Równoczesnie krazek 63 obraca zapo¬ moca czopa 64 dzwignie 65, a czop 67 wy¬ lacza sprzeglo 68, 69. Przy ruchu przesuwa¬ cza nici sprezyny 12 zostaja napinane i po¬ woduja po wylaczeniu sprzegla powrót przesuwacza nici, a zapomoca korbowodu 17 przesuniecie kola 13 w polozenie pier¬ wotne. Wal 43 i krazek 63 obracaja sie az do zahamowania po dokonaniu polowy ich obrotu. Po uplywie tego czasu i ziazebieniu sie kola 72 nowej cewki z kolem 70, czop 74 przylega do nasad 102 krazka 103. Przy ob¬ rocie walu 43 krazek 103 zostal odsuniety od krazka 63 i umozliwil obrót tego ostat¬ niego. Po wlaczeniu nowej cewki sprezyna przyciska jednak krazek 103 do krazka 63, który unieruchomia wal 43 i ramiona 75, 76, a wiec ulozyskowanie cewek.Poniewaz równoczesnie przesuwacz nici i kolo tarciowe 3 powrócily do pierwotnego polozenia, czop 64 przesuwa sie równiez do polozenia pierwotnego, a sprzeglo 68, 69 wlacza sie.Przebieg powyzszy powtarza sie.Urzadzenie wedlug wynalazku opisane dla nawijania kazdorazowo jednej cewk! nadaje sie równiez do równoczesnego nape¬ du kazdej wiekszej ilosci cewek, a pojedyn¬ cze jego czesci moga byc odpowiednio zmie¬ niane. PL