Wynalazek niniejszy dotyczy wyrobu rur lub podobnych przedmiotów wewnatrz pustych z betonu uzbrojonego lub nieuzbro¬ jonego oraz maszyny do wykonania tego sposobu.Wyrób rur lub podobnych przedmio¬ tów zapomoca sily odsrodkowej jest rze¬ cza znana; sposób ten przedstawia jednak te niedogodnosc, iz gotowe wyroby musza pozostawac kilka dni w formach, w celu dostatecznego zwiazania sie materjalu, co powoduje, iz ilosc form musi byc dosta¬ tecznie duza.Niedogodnosc te mozna usunac w mysl wynalazku niniejszego w ten sposób, iz poddaje sie materjal dzialaniu sily odsrod¬ kowej tak dlugo, az wydzieli sie plyn, za¬ warty z poczatku w nadmiarze w tym ma- terjale, przyczem zmienia sie warunki, w których to wydzielenie plynu ma miejsce w trakcie wyrobu jednego i tego samego przedmiotu.Korzystne jest poddawac wyrabiane przedmioty dzialaniu wibracji w czasie, gdy dziala na nie sila odsrodkowa.Maszyna do wykonania powyzszegosposabu posiada jako czesci zasadnicze obrotowa forme, urzadzenie do nadawania formie dowolnej zmiennej szybkosci obro¬ towej, umozliwiajace plynowi ujscie z for¬ my, lecz uniemozliwiajace ujscie z niej in¬ nych skladników tego materjalu.Rysunek przedstawia schematycznie, w postaci przykladu, sposób wykonania ta¬ kiej maszyny, sluzacej do wyrobu rur z betonu, szlaki lulb z podobnych materjalów.Fig, 1 przedstawia widok urzadzenia do wyrobu rur, fig. 2 — przekrój poprzeczny wzdluz linji //—// w wiekszej podzialce urzadzenia przedstawionego na fig. 1.Forma 11 wykonana z podziurkowanej blachy podzielona jest w kierunku podluz¬ nym na dwie czesci, polaczone ze soba za- pomoca obreczy 10. Forma spoczywa za po¬ srednictwem tych obreczy na dwu parach rplek 12, osadzonych po dwie na kazdym z dwóch walów 13; jeden z tych walów na¬ pedzany jest silnikiem elektrycznym 14 i powoduje ruch formy 11 dzieki tarciu mie¬ dzy rolkami 12 a obreczami 10. Wewnatrz formy znajduje sie nieuwidoczniony na ry¬ sunku zespól filtrów, skladajacych sie np, z tkaniny, z juty lub bawelny, wykonany w ten sposób, ze w obecnosci cementu wo¬ da zaczyna przechodzic przezen w spo¬ sób widoczny dopiero przy wielkiej ilosci obrotów formy; zespól filtrów polaczony jest z forma w sposób nieruchomy, lecz tak, iz daje sie od niej oddzielic.Waly 13 i silnik 14 umocowane sa na podstawie 19, zaopatrzonej w dwie ramy pionowe 15, wzdluz których moga sie prze¬ suwac w kierunku pionowym poprzeczki 16, dajace sie nastepnie ustalic w dowol- nem polozeniu. Kazda poprzeczka posiada dwie rolki 17, naciskajace na obrecze 10, celem przytrzymywania formy 11 we wla- sciwem polozeniu ponad rolkami 12. Po¬ ziome odstepy walów 13 i rolek 17 daja sie nastawiac stosownie do wymiarów formy, jak to uwidocznia fig. 2.Podstawa 19, zawieszona w czterech punktach 20. zaopatrzona jest w urzadze¬ nie 21 do wytwarzania drgan podluznych i poprzecznych podstawy, np. zapomoca mi- mosrodów lub ciezarów, umieszczonych nie- wspólosiowo i obracajacych sie z wielka szybkoscia.Urzadzenie to zawiera równiez srodki do zmieniania czestosci i amplitudy wy¬ tworzonych d^gan.Sposób dzialania maszyny jest naste¬ pujacy.Naklada sie forme 11 z kompletem fil¬ trów na rolki 12, wprowadza sie nastepnie rolki 17 w styk z obreczami 10 i ustawia wokolo formy zaslony1 nieuwidocznione na rysunku, a przeznaczone do zatrzymy¬ wania i zbierania odrzucanej wody.Nastepnie wprowadza sie w ruch silnik 14 i urzadzenie 21 do wytwarzania drgan w ten sposób, iz forma obraca sie z umiar¬ kowana szybkoscia i podlega drganiom o pewnej oznaczonej czestosci i amplitudzie, np. 2—3 mm, poczem wprowadza sie beton stosunkowo plynny do formy z jednego lub obu jej konców.Jak wyzej powiedziano, komplet fil¬ trów wykonany jest w ten sposób, iz w o- becnosci cementu woda przechodzi przezen dopiero przy duzej ilosci obrotów. Pod dzialaniem sily odsrodkowej beton ukla¬ da sie na komplecie filtrów w formie, za¬ chowujac z poczatku posiadamy nadmiar wody, co ulatwia ruch szutru i czastek pia¬ sku, cementu, szlaki, jak równiez ich dobre rozdzielenie sie.Zwiekszajac powoli ilosc obrotów for¬ my, oddziela sie nadmiar wody od czastek ciezszych, przyczem glówna ilosc wody, nie mogac przedostac sie przez komplet fil¬ trów, zbiera sie na wewnetrznej sciance ksztaltujacej sie rury.Drgania umozliwiaja szutrowi i cza¬ steczkom o róznych wielkosciach zajmowac odpowiednie polozenia wzgledem siebie i podtrzymuja szuter i czastki tak skutecznie w ruchu, iz sila odsrodkowa (nawet slaba) - Z -powoduje tak dobre przyleganie róznych skladników do siebie, iz otrzymuje sie jak najwieksza scislosc betonu, Z drugiej stro¬ ny, gdyby w czasie tego okresu pracy woda przedostawala sie nazewnatrz, rozdzial czastek w betonie, skupienie ich i scislosc materjalu rury nie bylyby takie do¬ bre.Przy koncu powyzszego pierwszego o- kresu pracy czestotliwosc drgan zwieksza sie, a ich amplitude zmniejsza.Kiedy materjal rury stal sie juz dosta¬ tecznie scisly, zatrzymuje sie aparat do wytwarzania drgan i zwieksza znacznie i- losc obrotów formy 11, rozpoczynajac w ten sposób drugi okres procesu wyrobu. W cia¬ gu tego okresu woda, która uprzednio ze¬ brala sie na wewnetrznej powierzchni rury, przechodzi przez jej pory pod dzialaniem zwiekszonej sily odsrodkowej, przeciska sie przez komplet filtrów i uchodzi przez otwory formy 11, poczem zostaje zebrana przez zaslony. Przechodzac przez pory ru¬ ry, woda zabiera ze soba zawarte w niej drobne czasteczki, które zatykaja w ten sposób pory, nadajac betonowi nieprzepu- szczalnosc.Skoro rura jest juz wykonczona, za¬ trzymuje sie silnik 14, odsuwa rolki 17, u- suwa obrecze 10, zdejmuje z maszyny for¬ me 11 wraz z kompletem filtrów i rura w miejsce, gdzie nastapic ma ostateczne zwia¬ zanie skladników, ustawia forme i oddzie¬ la od niej komplet filtrów, jako tez i rure, poczem umieszcza sie forme zpowrotem do maszyny i przystepuje do wyrobu nastep¬ nej rury.Dzieki powyzszemu postepowaniu, pole¬ gajacemu na polaczeniu dzialania sily od¬ srodkowej i drgan, otrzymywane rury ma¬ ja duza wytrzymalosc i nie rozpadaja sie, nawet gdy sie forme natychmiast usuwa, przyczem nieprzepuszczalnosc ich dla wo¬ dy jest wieksza od nieprzepuszczalnosci podobnych rur wykonanych innemi sposo¬ bami.Z podanego przykladu postepowania wynika, ze zarówno sila odsrodkowa, jak i drgania, oddzialywuja na materjal przez pewien okres czasu, lecz okresy, podczas których wystepuja te oddzialywania, nie koniecznie sa te same.Przy poslugiwaniu sie forma z blachy dziurkowanej lub siatki metalowej, nawet bardzo delikatnej, bez kompletów filtrów, stwierdzic mozna, ze przepuszczalnosc for¬ my w przypadku dziurkowanej blachy jest nierównomierna, a w przypadku siatki dru¬ cianej jest zbyt wielka; w dbu przypad¬ kach wytwarzana rura pozostawia wiele do zyczenia, gdyz nierównomierna przepu¬ szczalnosc scianki rury ma za przyczyne nierównomierna scislosc tejze scianki, a zbyt wielka przepuszczalnosc znowu ma za przyczyne porowata scianke.Komplet filtrów sluzy tu zasadniczo do otrzymywania pewnej oznaczonej przepu¬ szczalnosci formy, a w danym razie do podtrzymywania wyrobu o znacznej dlugo¬ sci "po wydobyciu z formy oraz dodatkowo do uczynienia formy nieprzepuszczalna dla materjalów stalych i przeszkodzenia przy¬ wieraniu takowych do formy.Drgania, którym podlega forma 11, mo¬ ga byc poprzeczne, podluzne oraz pod ka¬ tem, przyczem ten ostatni rodzaj zmniej¬ sza stopien zuzycia maszyny; mozna tez poslugiwac sie drganiami zlozonemi.Materjal, z którego wykonane sa filtry, nie musi byc koniecznie tkanina, lecz moga byc uzyte wszelkie materjaly, które pozwa¬ laja przechodzic wodzie, a zatrzymuja czastki stale nawet najdrobniejsze; moze mim byc np. papier lub inny materjal wlók¬ nisty, który w postaci papki, skladajacej sie z tego materjalu i odpowiedniego plynu, mozna nalozyc na rusztowanie w rodzaju siatki metalowej; dalej materjal nieprze- puszczajacy sam przez sie, jak, np., cien¬ ka blacha, posiadajaca bardzo waskie szczeliny, otrzymane przez wytrawianie metalu bez niszczenia go. Materjal filtrówmoze byc tego rodzaju, ze woda nie prze¬ chodzi przezen, gdy sila odsrodkowa jest nieduza, a przechodzi przezen dopiero wte¬ dy, gdy sila ta dostatecznie wzrosnie.Komplet filtrów wykonany byc moze w ten sposób, iz gdy oddzieli sie go od formy wraz z rura, to zachowuje ksztalt cylindra, przyczem mozna go badz sciagnac z rury wzdluz tworzacej, badz tez odwijac go po¬ woli. Oddzielanie kompletu filtrów od ru¬ ry przeprowadza sie w ten sposób, aby na¬ stapilo bez uszkodzenia rury, w przeciwien¬ stwie do tego, co nastapiloby, gdyby trzeba bylo oddzielic filtry od swiezo uksztaltowa¬ nej rury nie wzdluz linji tworzacej, lecz na wiekszej powierzchni, np. na powierzchni polowy formy. Oddzielanie kompletu fil¬ trów od rury mozna w ten sposób ulatwic, ze filtrom nadaje sie podluzne i pierscie¬ niowe uzbrojenia, przyczem wykonuje sie je celowo podatnie, aby komplet filtrów mozna bylo latwo zdjac.Komplet filtrów móglby byc wykonany w ten sposób, iz przeciwstawia sie on wygi¬ naniu sie rury, skoro sie go ustawi w maga¬ zynie lub skladzie wraz z zawarta w nim rura.Przy usuwaniu nadmiaru wody, znaj¬ dujacej sie w betonie, mozna doprowadzic do formy, a zarazem do ksztaltujacej sie rury jeden lub wiecej plynów, majacych badz wywolac szybkie twardnienie betonu, badz tez zwiekszyc nieprzepuszczalnosc rury. To doprowadzenie plynu odbywac sie moze automatycznie w oznaczonym mo¬ mencie na poczatku wyrobu. Doprowadza¬ jac plyn w oznaczonym momencie przy roz¬ poczynaniu wyrobu, np. po wydzieleniu trzech czwartych nadmiaru wody, zawartej w betonie, otrzymuje sie przy mniejszej i- losci plynu lepszy wynik, niz doprowadza¬ jac go w nadmiarze przedwczesnie lub tez zbyt pózno.Zwiekszenie nieprzepuszczalnosci rury mozna uzyskac równiez zapomoca materja- lów, np. grafitu mielonego, zawartych w poitaci zawiesiny w wodzie Itib innym ply¬ nie, który w czasie wyrobu przechodzi przez sciany rury.Zamiast uzywac oslony do przeszko¬ dzenia dalekiego odrzucania wody, ucho¬ dzacej z formy, mozna te ostatnia zaopa¬ trzyc w sciany podwójne tak, iz woda zbie¬ ra sie w przestrzeni miedzy temi dwiema scianami i odplywa stamtad przez oirza- dzony w tym celu otwór; w tym przypad* ku mozna regulowac warunki, w któryph odbywa sie usuwanie wody, nietylko przez regulowanie szybkosci obrotowej formy, lecz takze przez regulowanie przekroju otworu dla wyplywu wody.Drgania moga byc nadawane równiez wprost formie tak, ze podstawa nie podle¬ ga im.Silnik 14, znajdujacy sie na podstawie 19, moze byC zastapiony przez silnik nieza¬ lezny od podstawy.Urzadzenia, sluzace do doprowadzania materjalu do formy, moga podlegac drga¬ niom lub nie. Mozna zastosowac srodki, dzieki którym zmiany szybkosci obrotu for¬ my, zmiany amplitudy i czestosci drgan, e- wentualnie wprowadzanie plynu, powodu¬ jacego szybkie twardnienie betonu lub wieksza nieprzepuszczalnosc rury, odbywa¬ ja sie automatycznie w odpowiednich mo¬ mentach fabrykacji.Przekrój poprzeczny rur moze nie byc kolisty, lecz moze miec, np., ksztalt wielo- boku, i rury moga byc wykonane nie z be¬ tonu, lecz z innej dowolnej mieszaniny. PL