Przedmiotem wynalazku jest pokrywa blaszana, zwlaszcza do podluznych owalnych puszek, przykladowo formatu hanzeatycklego. Znane sa pokrywy blaszane do podluznyoh puszek owalnych, z czescia odrywana zajmujaoa przewazajacy obszar lustra pokrywy ograniczonego solanka rdzo niowa, która to ozesó jest otoczona zamknieta linia karbu przebiegajaca tuz przy bokach d 2 lizszych i równolegle do krawedzi pokrywy, z odcinkiem poczatkowym w obszarze jednego kon¬ ca pokrywy, przy ozym na tej czesoi odrywanej w poblizu odcinka poczatkowego zamooowany jeat plasko przylegajacy uchwyt dzwigniowy, którego konieo uchwytowy jest zwrócony w kierunku wzdluz pokrywy, a ponadto ozesó odrywana jest usztywniona przez kilka elementów usztywniaja¬ cych, korzystnie zlobków, zorientowany oh w kierunku wzdluz i/lub w poprzek pokrywy. Pokryj takie sa w praktyoe stosowane w szerokim zakresie i sluza do zamykania podluznych puszek o zapkraglonyoh konoaoh, s reguly o malej wysokosci. W oelu latwiejszego wyjmowania zawartosci pokzywy takie sa na ogól wykonane jako oalkowloie odrywane, to znaozy po usunieciu czesoi odrywanej obszar lustra pokrywy jest odsloniety praktycznie na oalej dlugosci. Trzeba sie tu jednak liczyó w pewnym zakresie z ograniozeniami produkcyjno-teohnioznymi oraz spowodowanymi wzgledami pewnego i latwego otwierania ozesci odrywanej.Poniewaz puszki oraz pokrywy opisanego typu wykonywane sa zazwyczaj z oienkiej blachy, ozesó odrywana pokrywy jest stosunkowo wiotka i ma wieksze mozliwosci magazynowania sil spre¬ zynowania, tak ze czesto uzytkownikowi trudno jest otworzyó taka puszke bez wytryekiwania za¬ wartosci. W przypadku puszek opisanego rodzaju znajdujaoyoh sie na rynku od wielu lat w oelu ulatwienia otwierania i zmniejszenia opisanego problemu przy konou wyposazonym w uohwyt i przy przeciwleglym konou czesoi odrywanej pokrywy przewiduje sie rózne i róznie skierowane grupy zlobków, przy ozym zlobki w obszarze uchwytu sa umieszozone zasadniczo prostopadle ds wzdluznej linii srodkowej puszki i wykonane prostoliniowo lub lekko lukowo, natomiast w ob¬ szarze koncowym czesoi odrywanej kilka zlobków jest usytuowanych równolegle do wzdluznej linii srodkowej lub pod katem ostrym do kierunku odrywania. Powinno to ulatwiac zwijanie blachy na poczatku odrywania, podozas gdy przy konou odrywania zlobki powoduja zachowanie 145 4272 145 427 sie sztywne, w przyblizeniu deskowe. Wynalazek dotyczy zwlaszcza takiej pokrywy z róznymi odksztalceniami lub zlobkami w obszarze uchwytowym i w obszarze konoowym.Wieloletnie doswiadczenia z pokrywami opisanego typu wykazaly, ze w przypadku normal¬ nych blach i grubosci blach ciagle jeszcze nie zawsze wykluczone jest niekontrolowane spre¬ zynowani* #drywanej ozesoi pokrywy w ostatniej fazie odrywania, w zwiazku z czym moze ona zanurzyc sffc w zawartosc puszki i jest odrywana wraz z sosem, powodujac rozpryskiwanie. Na¬ wet czasteczki sosu pr^czepione tylko do czesci pokrywy moga byc rozpryskiwane przez dzia¬ lanie sprezynujace.Odnosi sie to zarówno do puszek formatu hanzeatyckiego, przy których jak juz wspomniano obszary koncowe puszki sa lukowe, tak ze puszka ma zasadniczo kontur owalny, jak 1 do in¬ nych puszek nieokraglyoh. W przypadku znanych puszek tego rodzaju przebieg linii karbu od¬ biega od ksztaltu konturu puszki tylko w tym obszarze, w którym umieszczony jest uchwyt, natomiast we wszystkioh pozostalych miejscach linia karbu przebiega w niewielkim odstepie od scianki rdzeniowej pokrywy i równolegle do niej, co jest sluszne równiez w przypadku konca pokrywy oddalonego od uchwytu.Zadaniem wynalazku jest opracowanie konstrukcji pokrywy tak aby jeszcze lepiej i nieza¬ wodnie j usunac ryzyko rozpryskiwania lub nawet zranienia ostra krawedzia odrywanej ozesci w ostatniej fazie oddzielania tej ozesci od puszki, a to w celu znacznego ulatwienia manipu¬ lacji z puszka przy otwieraniu. Zadanie to zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem przez to, ze ozesc odrywana przy koncu pokrywy oddalonym od odcinka poczatkowego jest ograniczo¬ na odcinkiem linii karbu, którego dlugosc jest znaoznie mniejsza niz w przyblizeniu równo¬ legla do niego najwieksza szerokosc ozesoi odrywanej, i który ma prostoliniowy przebieg oieoiwowy wzgledem lukowego przebiegu scianki rdzeniowej, przy czym odleglosc prostolinio¬ wego odcinka linii karbu od scianki rdzeniowej pokrywy, mierzona na wzdluznej linii srod¬ kowej pokrywy wynosi 2-15 o^t a korzystnie 6-10 mm.Na podstawie tego rozwiazania, zwlaszcza przy wielokatnym przebiegu odcinków linii kar¬ bu dolaczonyoh do odoinka prostoliniowego lub cieoiwowego, w znacznym stopniu zmniejszono sile w ostatniej 1/3 obszaru odrywania. Efektem tego jest zmniejszenie wy sklepienia ozesoi odrywanej i mniejsza sila sprezynowania zmagazynowana w blasze. Dzialanie to jeszcze bar¬ dziej zwiekszono przez speojalne umieszczenie i wykonanie zlobków lub innych odksztalcen w tym ob8zarze. Prostoliniowy odcinek linii karbu staje sie linia dzialania zawiasowego o dlugosoi znaoznie zmniejszonej w stosunku do szerokosci czesci odrywanej. Wokól tej linii deskowy odoinek koncowy mozna przechylac tam i z powrotem bez uzyoia duzej sily. Czesc od¬ rywana odlacza sie wieo bez problemów i bez sklonnosci do sprezynowania* Dzialanie to sta¬ je sie jeszcze bardziej pewne na skutek zwiekszenia resztkowej grubosoi scianki w prosto¬ liniowym odcinku linii karbu, poniewaz zapobiega to przerywaniu podczas otwierania. Takie przerywanie powoduje silne sprezynowanie blachy. Otwieranie przez odrywanie konczy sie w punktaoh koncowych prostoliniowego odcinka linii karbu.Korzystne jest, gdy resztkowa grubosc scianki prostoliniowego odcinka linii karbu jest okolo 20 - 70% wieksza niz w pozostalych odcinkach. Dlugosc cieciwowego odcinka linii kar¬ bu powinna zajmowac znaozna ozesc maksymalnej szerokosci ozesoi odrywanej. Korzystnie dlu¬ gosc cieoiwowego odoinka linii karbu usytuowanego prostopadle i symetryoznie wzgledem wzdluznej linii srodkowej pokrywy jest w przyblizeniu równa polowie najwiekszej szerokosci ozesoi odrywanej. Obowiazuje to przede wszystkim dla pokryw formatu hanzeatyckiego. Punkty koncowe prostoliniowego odcinka linii karbu moga byc polaczone z odpowiednimi punktami kon¬ cowymi prostoliniowych odcinków linii karbu przebiegajacych przy dluzszych bokach pokrywy poprzez obszar linii karbu, który przebiega lukowo lub w przyblizeniu równolegle do krzy¬ wizny obrysu pokrywy. Korzystnie jednak laczaca linia karbu jest równiez wykonana prosto¬ liniowo, zwlaszcza oieclwowo wzgledem przebiegu scianki rdzeniowej w obszarze koncowym po¬ krywy, przy czym polaczenie moze byc zrealizowane poprzez jeden lub kilka odcinków linii karbu przebiegajacych oieciwowo pod róznymi katami wzgledem wzdluznej linii srodkowej po¬ krywy. Powoduje to zmniejszenie sil odrywania, silniejsze zwijanie czesci odrywanej i zmniejszenie sprezynowania. Odleglosc pomiedzy cieoiwowa linia karbu a scianka rdzeniowa pokrywy mierzona wzdluz linii srodkowej jest miarodajna dla dlugosci odcinka cieoiwowego.145 427 3 Odleglosc od linii rdzeniowej sprzyja jednak bezbryzgowemu odlamywaniu ozesoi odrywanej od puszki.Wynalazek jest dokladniej opisany w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pokrywe formatu hanzeatyckiego wedlug wynalazku w przekroju wzdluznym, a fig# 2 - te pokrywe w widoku z góiy. Pokrywa 1 puszki formatu hanzeatyofciego ma wedlug fig* 2 typowy dla tego formatu podluzny kontur owalny oraz jak zwykle granlozaoa z powierz¬ chniami brzegowymi 2 stroma solanke rdzeniowa 3, która przechodzi w lustro pokrywy 6* W lu¬ strze pokrywy 6 przewidziano zajmujaca wieksza ozesc tego lustra pokrywy ozesc odrywana 26, która utworzona jest przez jedna lub kilka linii karbu 10* Linia karbu 10 jest zamknieta i przebiega przy dluzszyoh bokaoh pokrywy w niewielkim odstepie i równolegle do scianki rdze¬ niowej oraz sklada sie w tych obszarach z prostoliniowych odcinków 12 i 13* Przy jednym konou lustra pokrywy 6 okreslonym przez lukowy przebieg scianki rdzeniowej 3 obszary linii karbu zbiegaja sie w odolnek poczatkowy 11 usytuowany blisko solanki rdzeniowej. W tym ob¬ szarze czesci odrywanej za pomoca nitu 4 do lustra pokrywy przymocowany jest plasko przy¬ legajacy uohwyt dzwigniowy 5, którego jeden konleo jest usytuowany nad odcinkiem poczatko¬ wym 11 linii karbu, podczas gdy drugi konieo wykonany jest jako koniec uchwytowy 7 zwrócony w kierunku srodkowej linii wzdluznej 8 pokrywy.W obszarze uohwytu czesc odrywana wedlug przedstawionego przykladu moze posiadac dwa lub wiecej zlobków 9 i 9a przebiegajaoyoh poprzecznie wzgledem srodkowej linii wzdluznej 8, które sa prostoliniowe lub lekko lukowe* Równiez w pozostalych obszarach czesc odrywana 26 ma odksztalcenia usztywniajace 29 i/lub zlobki usztywniajace 28, które w przedstawionym przykladzie umieszczone sa równolegle do dlugich boków i równolegle do siebie oraz do srod¬ kowej linii wzdluznej 8 i sa rozmieszczone na szerokosci czesci odrywanej. Przy oddalonym od odcinka poczatkowego 11 linii karbu konou ozesoi odrywanej 26 linia karbu ma prostolinio¬ wy odcinek 14 przebiegajacy cieciwowo wzgledem lukowego przebiegu scianki rdzeniowej 3. Od¬ cinek ten w przedstawionym przykladzie jest prostopadly i symetryczny do wzdluznej linii srodkowej 8. Na srodkowej linii wzdluznej 8 cieciwowy odcinek 14 linii karbu ma od scianki rdzeniowej 3 odstep 20, który wynosi 2-15 nm« Korzystnie odleglosc ta wynosi 6-10 mm.Dlugosc 21 oieoiwowego odcinka linii karbu pomiedzy jego punktami, konoowymi 17 wynosi ko¬ rzystnie okolo polowe maksymalnej szerokosci 25 czesci odrywanej 26* Punkty koncowe oieoiwowego odcinka 14 linii karbu sa polaozone z odpowiednimi punktami konoowymi 18 prostoliniowego odoinka 12, 13 linii karbu równoleglego do dluzszego boku po¬ krywy poprzez odcinki laozace linii karbu. Moga byc one krzywoliniowe, ewentualnie przebie¬ gaja zgodnie z lukowym ksztaltem scianki rdzeniowej 3* Korzystnie jednak te odoinki laozace linii karbu sa równiez prostoliniowe i przebiegaja cieciwowo wzgledem lukowej scianki rdze¬ niowej. Punkty koncowe 17 i 18 moga byc polaczone bezposrednio pojedyncza prostoliniowa linia karbu. W przedstawionym korzystnym przykladzie wykonania odcinek laczacy linii karbu sklada sie jednak z dwóch ciec lwowy oh odcinków 15 1 16, które sa prostoliniowe i maja róz¬ ny kat wzgledem podluznej linii srodkowej 8. Praktyka wykazala, ze w obszarze ozesoi odry¬ wanej, gdzie scianka rdzeniowa 3 ma przebieg lukowy w odcinku koncowym czesci odrywanej 26, linia karbu ma najkorzystniej ksztalt wlelokatny, jak to pokazano na fig* 2. Nie wyklucza to mozliwosoi wykonania przejsc narozników wielokata w postaci odcinków o bardzo malym pro¬ mieniu krzywizny. Odoinki 15, 16 laczacej linii karbu moga byc jednakowe lub miec rózna wielkosc. Cieciwowy odcinek 14 linii karbu ma w przykladzie wykonania wieksza resztkowa grubosc solanki niz pozostale obszary linii karbu 10. Grubosc ta moze byc 20 procent - - 70 procent wieksza niz resztkowa grubosc scianki normalnej linii karbu.Dla wspomozenia deskowego dzialania na oieciwowym odcinku 14 linii karbu przewidziano odksztaloenia i/lub zlobki 28, 29.Zastrzezenia patentowe 1. Pokrywa blaszana, zwlaszcza do podluznych, owalnych puszek, z czescia odrywana zaj¬ mujaca przewazajacy obszar lustra pokrywy ograniozonego scianka rdzeniowa, która to czesc jest otoozona zamknieta linia karbu przebiegajaca tui przy bokach dluzszych i równolegle doa 145 427 krawedzi pokryty, z odoInkiem poczatkowym w obszarze jednego konca pokrywy, przy czym na tej ozesol odrywanej w poblizu odolnka poczatkowego zamooowany jest plasko przylegajacy uohwyt dzwigniowy9 którego koniec uohwytowy jest zwrócony w kierunku wzdluz pokrywy, a po¬ nadto czesc odrywana jest usztywniona przez kilka elementów usztywniajacy oh, korzystnie zlobków zorientowanyoh w kierunku wzdluz i/lub w poprzek pokrywy, znamienny tym, te czesc odrywana (26) przy koncu pokrywy (1) oddalonym od odolnka poczatkowe¬ go (11) jest ograniczona odcinkiem (14) linii karbu, którego dlugosc (21) jest znacznie mniejsza nit w przyblizeniu równolegla do niego najwieksza szerokosc (25) czesci odrywa¬ nej (26), i który ma prostoliniowy przebieg cleoiwowy wzgledem lukowego przebiegu scianki rdzeniowej (3)f przy czym odleglosc (20) prostoliniowego odcinka (14) linii karbu od scian¬ ki rdzeniowej (3) pokrywy, mierzona na wzdluznej linii srodkowej (8) pokrywy, wynosi 2-15 nm. 2. Pokrywa wedlug zastrz* 1, znamienna tym, ze odleglosc (20) w przypad¬ ku pokrywy podluznej, owalnej wynosi 6-10 mm* 3. Pokrywa wedlug zastrz, 1 albo 2, znamienna tym, ze dlugosc (21) pro¬ stoliniowego odolnka (14) linii karbu usytuowanego prostopadle i symetrycznie do podluznej linii srodkowej (8) pokrywy jest równa polowie najwiekszej szerokosci (25) ozesoi odrywa¬ nej (26). 4* Pokrywa wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze punkty koncowe (17, 18) prostoliniowych odoinków (14, 12 lub 14, 13) linii karbu sa ze soba polaczone lukowo prze¬ biegajacymi odcinkami linii karbu. 5. Pokrywa wedlug zastrz, 1, znamienna tym, ze punkty koncowe (17) prosto¬ liniowego odolnka (14) linii karbu sa polaczone z punktami koncowymi (18) obu odoinków (12, 13) linii karbu przebiegajaoyoh prostoliniowo równolegle do boków dlugioh pokrywy poprzez jeden lub kilka odoinków (15, 16) linii karbu przebiegajacych prostoliniowo 1 pod róznymi katami wzgledem wzdluznej linii srodkowej (8) pokrywy. 6. Pokrywa wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze resztkowa grubosc scianki oleoiwowego odolnka (14) linii karbu jest o 20 - 70% wieksza niz w pozostalych odcinkach linii karbu (10).Fig.1 2 fc 5 * l Fig.2 . 27 )2 26 10 25 ]8 2 Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad 100 egz.Cena 400 zl PL PL PL