Wynalazek dotyczy skladanego dachu do pojazdów, zwlaszcza samochodów, pod¬ partego na kablakach, które przesuwa sie zapomoca odpowiedniego mechanizmu w polozenie napiecia lub spoczynku. Znane sa urzadzenia do mechanicznego napina¬ nia lub opuszczania dachów samochodów, zwlaszcza autobusów, np. alpejskich. W urzadzeniach tych kablaki dachu sa zazwy¬ czaj zapomoca okreznych linek drucia¬ nych lub okreznych lancuchów przy napi¬ naniu dachu przeciagane naprzód, przy o- ptcszczaniu zas—wtyl. Urzadzenia te maja rózne wady. Gdy jako czesci przenoszace uzyte sa linki druciane, to linki te czesto zmieniaja swe dlugosci po obydwóch stro¬ nach wozu niejednakowo, wskutek tego kablaki moga sie podczas przesuwania sko¬ snie ustawiac i zacinac, jezeli prowadnice, w których slizgaja sie sanki kablaków, nie posiadaja duzego luzu. Gdy jednak w pro¬ wadnicach przewidziany jest duzy luz, to czesci prowadzone stukaja podczas ru¬ chu, co jest przykre dla pasazerów.Przy zastosowaniu lancuchów okrez¬ nych jako ciegien do przesuwania kabla- ków naprzód i wtyl odczuwa sie równiez znaczne braki. Lancuchy okrezne znanych urzadzen, napiete na kólkach lancucho¬ wych i krazkach, wpadaja latwo wskutek wstrzasnien wozu w drgania i uderzaja o swe oslony, nawet gdy oslony te sa dosc obszerne. Wywoluje to nieprzyjemny ha¬ las, którego nie mozna stlumic nawet przez wylozenie oslon materjatami, tlumiacemi dzwieki. Zaniechanie oslon jest niemozliweze wzgledu na bezwarunkowa koniecznosc smarowania^ia4^9fc&^ng ze wzgledu na bezpieo«nSWoVya^^r6W7 którzy mogliby byc zranieni nieochronionym lancuchem.Ze wzgledu na brak miejsca oraz ze wzgle¬ dów estetycznych nie mozna robic oslony zbyt obszernej- Samo powrotne prowadze¬ nie lancucha okreznego wymaga juz stoso¬ wania dosc duzej oslony, która ogranicza okna. Nie jest równiez oeloweim umieszczac lancuchy okrezne luzno w oslonie, gdyz w tym przypadku powstawalby jeszcze wiek¬ szy halas.Znane jest nastepnie urzadzenie, w któ- rem kablaki, sluzace do podpierania mate- rjahi dachu, przesuwane sa w polozenie na¬ piecia lub w polozenie spoczynku za po¬ srednictwem np. lancuchów, poruszanych w prowadnicach zapomoca urzadzenia na- pednego.Wady, wystepujace w urzadzeniach, dotychczas znanych, wedlug wynalazku ni¬ niejszego w ten sposób usunieto, ze lancu¬ chy, sluzace do przesuwania kablaków w polozenie napiecia lub spoczynku, porusza¬ ne sa zapomoca urzadzenia napednego w prowadnicach w jednym kierunku zapomo¬ ca ciagnienia, w przeciwnym zas kierunku — zapomoca nacisku. Wskutek tego uinika sie specjalnego toru do odprowadzania zpowrotem czesci posredniczacych, wobec czego na ich pomieszczenie potrzeba mniej przestrzeni, niz w urzadzeniach, pracuja¬ cych tylko na zasadzie ciagnienia. Do po¬ ruszania kablaków uzywane sa lancuchy, przesuwane zapomoca urzadzenia naped¬ nego w prowadnicach, w których sa one trzymane pod naprezeniem cisnacem za¬ pomoca odpowiednich hamulców. W po¬ równaniu ze znanemi urzadzeniami, w któ¬ rych kablaki poruszane sa okreznemi lin¬ kami drucianemi, osiaga sie te korzysc, ze ciegna nie ulegaja nierównomiernemu wy¬ dluzaniu sie, róznemu po obydwóch stro¬ nach wozu. Jezeli zas porówna sie urza¬ dzenie wedlug niniejszego wynalazku ze znanemi urzadzeniami, w których kablaki poruszane sa lancuchami okreznemi, to zauwazyc mozna, ze lancuchy zarówno przy napinaniu, jak i przy opuszczaniu da¬ chu moga byc wsuniete w ciasno otaczaja¬ ca je prowadnice, w której sa utrzymywa¬ ne w naprezeniu, co jest równiez korzyst¬ ne. Srodkowa lin ja lancucha tworzy w tym stanie nie prosta, lecz linje zygzakowa, po¬ niewaz poszczególne ogniwa lancucha mo¬ ga wychylac sie w prowadnicach nabok o wielkosc luzu. Nacisk, dzialajacy wzdluz lancucha, przyciska wiec wszystkie ogniwa lancucha do prowadnicy i zapobiega wszel¬ kiemu uderzeniu i stukaniu bez stosowania podczas jazdy wozu materjalów, tlumia¬ cych dzwieki. Prowadnica lancucha wyma¬ ga poza tern bardzo malo miejsca i moze jednoczesnie tworzyc doskonala oslone, utrzymujaca smar, która prócz tego zabez¬ piecza przed mimowolnem zetknieciem sie z lancuchem. Poniewaz lancuchy umyslnie sa prowadzone tylko pojedynczo, wiec szy¬ ny prowadnicze moga byc niskie, wskutek czego okna moga byc wieksze i widoki z bo¬ ków bardziej dostepne.Kablaki najlepiej jest zaopatrzyc w na- przemian stopniowane, znajdujace sie pod dzialaniem sprezyn czopy hamujace lub podobne czesci, które wspólpracuja z na- przemian stopniowanemi, nieruchomymi kli¬ nami hamujacemi, które sa tylko takie dlu¬ gie, ze kablaki dopiero przed samem osia¬ gnieciem przedniego ich polozenia kranco¬ wego, w które przesuniete zostaja naci¬ skiem lancuchów, zostaja zahamowane i w tern polozeniu koncowem zacisniete. W u- rzadzeniu tern nie potrzeba stale przyci¬ skac kablaków do prowadnic zapomoca klocków hamujacych, bedacych pod dzia¬ laniem sprezyn, co wymagaloby duzego zu¬ zywania energji przy przesuwaniu kabla¬ ków. Kablaki na duzym odcinku ich drogi moga raczej w znany sposób swobodnie to¬ czyc sie na krazkach w prowadnicach, a do prowadnic przyciskane zostaja tylko na — 2 —malym odcinku, to znaczy przed osiagnie¬ ciem polozenia koncowego. Do zahamowa¬ nia kablaków w polozeniu koncowem po¬ trzebny jest wiec tylko krótki nacisk kon¬ cowy.Wedlug innego sposobu wykonania lan¬ cuchy moga byc przy skladaniu dachu wsu¬ wane do komór, skladajacych sie z krzy¬ wych prowadnic, wymagajacych przeto ma¬ lo miejsca. W komorach tych moga byc u- mieszczone oporki, które ograniczaja wsu¬ wanie lancuchów do komór, wskutek cze¬ go lancuchy utrzymywane sa w komorach pod naprezeniem cisnacem, wywolywanem ciezarem jednej czesci dachu. W ten spo¬ sób osiaga sie te korzysc, ze niezawodnie zapobiega sie szczekaniu lancuchów nawet podczas jazdy wozu ze spuszczonym da¬ chem.Przy zastosowaniu dachu wedlug takie¬ go wykonania najlepiej jest poruszac lan¬ cuchy zapomoca mechanizmu, uruchomia¬ nego z siedzenia kierowcy lub silnikiem elektrycznym albo tez zapomoca podobne¬ go urzadzenia. Ciegna, sluzace do porusza¬ nia kablaków, napedzane sa w dotychczas znanych urzadzeniach walem poprzecznym, umieszczonym w tylnym koncu wozu i zao¬ patrzonym w kólka linowe lub lancucho¬ we. Do obracania tego walu naklada sie man korbe reczna. Azeby wiec podniesc lub o- puscic dach, kierowca miuisi opuscic swe miejsce. Takaobsluga ciegien jest klopotli¬ wa i wymaga duzo czasu. Dlatego tez cze¬ sto przy znanych urzadzeniach nie podnosi sie dachu mimo, ze jazda powinna sie od¬ bywac w danym przypadku przy dachu podniesionym. Przy urzadzeniu wedlug ni¬ niejszego wynalazku kierowca nie potrze¬ buje opuszczac swego miejsca, azeby pod¬ niesc lub opuscic dach, a jedynie musi sie sam nieco podniesc.Azeby napiac materjal dachu w zna¬ nych urzadzeniach, po przesunieciu kabla¬ ków ku przodowi, materjal ten musi byc wyciagniety zapomoca rzemieni i przypie¬ ty do ramy wozu lub w podobny klo¬ potliwy i wymagajacy duzo czasu spo¬ sób przymocowany* W wykonaniu wedlug wynalazku do pierwszego zprzodu kabla- ka przylaczony jest palak, znajdujacy sie pod dzialaniem sprezyny, który sluzy do napinania dachu, co uskutecznia sie samo¬ czynnie i równomiernie niezaleznie od te¬ go, czy dlugosc materjalu dachu pod dzia¬ laniem wplywów atmosferycznych zwiek¬ szyla sie lub zmniejszyla. Palajk ten moze posiadac mimosrody, zaopatrzone w racz¬ ki lub podobne czesci, zapomoca których zostaje w ramie wozu zaryglowany. W ten sposób unika sie wiec klopotliwego przy- pasowywania lub przypinania przedniej czesci dachu i zapobiega takze jej trzepo¬ taniu.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania dachu pojazdowego wedlug wynalaz¬ ku.Fig. 1 przedstawia widok na autobus zboku przy dachu napietym, fig. 2 pokazu¬ je po zdjeciu oslony kablaki dachu, zsunie¬ te wtyl, przyczem sfaldowany materjal da¬ chu nie jest przedstawiony; fig. 3 przed¬ stawia przekrój poprzeczny nadwozia we¬ dlug linji A—B na fig. 1. Fig. 4 — 7 przed¬ stawiaja czesciowe widoki i przekroje pro¬ wadnicy kablaków, przyczem na fig. 4 wi¬ dac przekrój poprzeczny prowadnicy kablaków i ich sanek w skali zwiek¬ szonej, fig. 5 przedstawia pionowy prztó- krój podluzny (prowadnicy kablaków we¬ dlug linji C—D na fig. 4, przyczem lan¬ cuch oraz zabierak kablaków przedstawio¬ ne sa w widoku zboku, fig. 6 przedstawia przekrój podluzny czesci, przedstawionych na fig. 4 i 5 wedlug róznych plaszczyzn po¬ ziomych, odjpowiednio do linji E—F na fig. 5; fig. 7 uwidocznia jeden z zabieraków pa- laków, przymocowanych do lancucha. Fig. 8 — 10 przedstawiaja widoki wzglednie przekroje komory, w której miesci sie lan¬ cuch przy dachu opuszczonym, przyczem fig. 8 przedstawia przekrój pionowy po- — 3 —dluzny wedlug linji G—H na fig. 10f fig. 9 — poziomy przekrój wedlug linji J—K na fig.6, a Kg. 10 — pionowy przekrój we¬ dlug finji I—M na fig. 8. Fig. 11 uwidocz¬ nia w zwiekszonej skali przedini palajk na¬ pinajacy w przekroju wedlug linji N—O na fig. 12, która przedstawia ten sam pa- l^k w widoku zgóry, przyczem mater jal da¬ chu nie jest praedstawiony.Kablaki 2, sluzace do napinania mate- rjalu dachu / (fig. 1), zaopatrzone sa w sanki 3, przesuwane w prowadnicach 4.Prowadnice 4 sa umocowane na podpór¬ kach 6 nadwozia 5, umieszczonych po oby¬ dwóch stronach samochodu, przyczem slu¬ za równiez jako oslony lancuchów 7, zapo- moca których w nizej opisany sposób prze¬ suwa sie kablaki.Gdy dach jest opuszczony ukladaja sie kablaki 2 zapomoca sanek 3, osadzonych na obydwóch koncach kablaków w tylnych pionowych koncach szyn prowadniczych 4 (por. fig. 2). Materjal dachu, który na fig. 2 nie jest przedstawiony ze wzgledu na przejrzystosc, lezy w tym przypadku sfal- dowany miedzy kablakami 2. Skladany na przegubie 8 przedni palak napinajacy 9, który ponizej bedzie blizej opisany, odrzu¬ cony jest wtyl. Wieksza czesc lancuchów 7 znajdiuje sie w komorach, umieszczonych po bokach wozu, w spiralnych prowadni¬ cach // (lig. 8), w których lancuchy moga sie przesuwac. Jeden koniec kazdego lan¬ cucha 7, przerzucony przez kólko lancu¬ chowe 12, wchodzi do pionowo wznoszacej sie czesci prowadnic 4 i jest znitowany lub w podobny sposób polaczony z sankami 3 pierwszego zprzodu kablaka 2a.Dlugosc lancuchów 7 jest tak dobrana, ze sanki 3 pierwszego zprzodu kablaka 2a przy opuszczaniu dachu (fig. 2) nie zosta¬ ja przyciagniete az do dolnego konca pio¬ nowej czesci prowadnicy 4. Kabl^k 2a spoczywa raczej w górnym koncu piono¬ wej czesci prowadnicy swym wlasnym cie¬ zarem, zarówno jak i ciezarem osadzonego przy nim palaka napinajacego 9 oraz cze¬ scia ciezaru materjalu dachu jedynie na koncach lancuchów, przymocowanych do jego boków. Skutkiem tego lancuchy 7 przyciskane sa do zapory 14 (fig. 8), prze¬ widzianej w przynaleznych komorach 10.Lancuchy 7 znajduja sie przeto stale pod cisnieniem, a mianowicie poszczególne ich ogniwa na calej dlugosci lancuchów stla- czaja sie zygzakowato w prowadnicach 11 i 13, co zapobiega szczekaniu przy wstrza¬ snieciach wozu.Kólka lancuchowe 12 (fig. 3, 8), umie¬ szczone w komorach lancuchowych 10 po obydwóch bokach wozu, sa ze soba pola¬ czone poziomym walem 15, wobec czego obydwa lancuchy 7 sa przesuwane zawsze o dlugosc jednakowa. Ze slimacznica 16, u- mocowana na wale 15, zazebia sie slimak 17, osadzony na poziomym wale 18 (fig. 1), umieszczonym wzdluz wozu, polaczonym za posrednictwem stozkowych kól zeba¬ tych 19 z pionowym walem 20, na którym wpoblizu miejsca dla kierowcy umocowa¬ na jest korba reczna 21. Reczny naped mo¬ ze byc zastapiony silnikiem elektrycznym 22, napedzajacym wal 18. Pradu, potrzeb¬ nego do napedu silnika elektrycznego 22, dostarcza znajdujacy sie na wozie akumu¬ lator. Wlaczania i wylaczania silnika elek¬ trycznego dokonywa sie z miejsca kierow¬ cy zapomoca urzadzenia rozdzielczego znanego rodzaju.Wspomniane powyzej prowadnice 13 lancuchów utworzone sa z podcietych zlob¬ kowych wydrazen, wykonanych w szynach 23. Szyny te sa wbudowane we wspomnia¬ ne powyzej prowadlnice 4, umocowane na podpórkach 6, i posiadaja oprócz tego wy¬ zlobione rowki 24 (fig. 4), w których tocza sie krazki 25, osadzone na sankach 3 ka¬ blaków. Prowadnice 4 posiadaja przekrój poprzeczny w klszialde litery U. Znajduja¬ cy sie na fig. 4 na dole kolnierz 26 kazdej prowadnicy 4 jest przymocowany do pod¬ pórek 6 i dzwiga szyne 23. Pionowe zebro — 4 —2/, któfe laczy kolnierz 28, znajdujacy sie nk lig* 4 u góry z kolnierzem dolnym 26, lezy na zewnetrznej stronic kazdej pro* wadfclcy 4 (fig. 3)/ Górny kofaiietz 2S za¬ pobiega wyskakiwaniu krazków 25 z wy¬ zlobienia 24, sluzacego za szyne jezdna.Poniewaz jednak krazki 25 posiadaja luz miedzy jedna szyna 24 a kolnierzem 2S, wiec Ukkie przesuwanie sie kablaków 2, 2a jest zapewniono.Kazde sanki 3 kablaków wchodza cze¬ sciowo od wewnatrz w prowadnica 4 i zao¬ patrzone sa w dwa krazki 25, które obra¬ caja sie na sworzniach 29 sanek 3.Do lancuchów 7 w odstepach, odpowia¬ dajacych polozeniom kablaków 2, 2a przy napietym dachu {por, fig. 1), przymocowa¬ ne sa zabieraki 30 (fig. 4-^7) róznej sze¬ rokosci, zapomoga których kabl^ki zostaja przesuwane do polozenia napiecia w opisa¬ ny ponizej sposób. Kazdy zabierak 30 zao¬ patrzony jest w palak 31, który wchodzi W prowadnice lancuchowa 13 i przynitowany jest do odpowiedniego lancucha 7. Sanki 3 kablaków 2 zaopatrzone sa w wyciagajace ramiona 32, które posiadaja wykroje 33 róznej szerokosci. Przy pierwszym »przO- dtt kablajku 2a (fig. 1) ramie 32 obydwóch s&nck 3 ma ksztalt katowy i jest w podob¬ ny sposób, jak pdwyzej opisane zabieraki 30, przynttowane do przynaleznego lancu¬ cha 7. Przy przesuwaniu wiec naprzód lan¬ cuchów 7 pierwszy kablak zostaje natych¬ miast uruchomiony i przesuwa sie az do dojscia do polozenia napiecia. Ramiona 32 obydwóch sanek 3 drugiego zprzodiu kabla- ka 2 nie posiadaja wykrojów 33. Zabieraki 30, przeznaczone dla tych kablaków, cisna wpro$t ztylu fia ramiona 32 przynaleznych sanek 3, wskutek czego drugi kablak zosta¬ je przesuniety do polozenia napiecia. San¬ ki 3 trzeciego kaMaka 2 posiadaja Wykro¬ je 33, które sa tak szerokie, ze zabieraki 30 dla sanek dmigiego kablaka moga sie przez nie przeslizgnac. Przy czwartym kablajku 2 wykroje 33 sa nieco szersze, azeby zabiera¬ ki dla trzeciego kablaka m&$y frzez* nm preejsc. Zabijaki te uderz*ja jednak o ra¬ miona 32 tr«ctatfd kablaka i pr*4sHV*ja gtor w polozenie n^iecia, Wyfcroje JL? i £&* bieraki 30 dakzycb fcablajk^ §a pd©$- wlednio córa* straze.Gdy dach ma byc pfedniesiafcy, to obra¬ cajac z miejsca kierowcy kólks lan we 12 zapomoca reospej korby 2i {fig. %) i za posrednictwfcto przekladni J6, 17 i /9 przesuwa sie naprzód lanoucfcy 7 w pto- wadbicach 13 w szynach 4* Kólka lancu¬ chowe 12 moga byc, w razie pcfifzebji obra¬ cane równiez silnikiem eWktryczrtyiB Jjjf, wlaczanym i wylaczanymi z naiej#ea kie¬ rowcy, Przy przesuwaniu UncucJtów 7 na¬ przód polaczony z nifcifci na stal* pfged$li kablak 2tf zostaje natychmiast zabrany, wskutek czego przesuw* sie z polozenia Wedlug fig. 2 w wygieta czesc jfroifc^pic # na lewo wgóre, a nastepnie przesuwa sie na lewo w poziomej czesci prowgllpi^ rf< Jednoczesnie z przednim kahlakieo* 2tx za- bierany jest palak napinajaey 9, przyla¬ czony do sa^nek 3 przddniego kablaka 20* Gdy kablak 2a jest juz naprzód przeswi¬ ty o odleglosc, równa odleglosci od dmgie-1 go kablaka 2 przy napietym daebu (por. fig, 1), to zabieraki 30 (%, 7} drugiego p«- laka pwrzejda tymozasem przez wykffrje 33 kablaków, poczawszy od istatniege do trzeciego wlacznie i dojda do 4ftnek 3 dro¬ giego kablaka 2, przyczepa zabiora tenka* blak. W taki sarn sposób prze&mw^ sie jmh przód jeden kablak pa drugim w ftaleiyt^J odleglosci ód poprzedzajacego go kablaka dopóki wszystkie nie zajma polozenia na¬ piecia wedltig fig. 1.Na chwila przed ósiagirieckifr najdtflej naprzód wysunietego polozetnaf go U wszystkich kablaków staje sie równocze¬ snie, kablaki zostaja zahamowane w poni¬ zej opisany sposób* W kazdych sankach 3 jest £rzfesuwroe osadzony czop kammjacy 34 (Wg. 4), skie¬ rowany ttlfctfnl* wgcre && ymate» prowad- — 5 -fcicy 4; Czop hamujacy 34 posiada na ze¬ wnetrznym koncu kolnierz 35, na który dziala koniec sprezyny srubowej 37, umie¬ szczonej w wydrazeniu 36 sanek 3, opiera¬ jacy sie drugim koncem o wkretke 38, wsnibowana w wydrazenie 36. Gdy czesci znajduja sie w polozeniu spoczynku, to sprezyna 37 przyciska kolnierz 35 do wy¬ stepu39, utworzonego wewnatrz sanek 3.Czopy hamujace 34 Wspóldzialaja z klina¬ mi hamujacemi 40% które przymocowane sa do szyn prowadniczych 4 w miejiscach u- stalania kablaków. Kliny hamujace 40 sa tak umieszczone w kacie, utworzonym przez zebro 27 i kolnierz 28 kazdej szyny prowadniczej, ze powyzej opisane ramiona 32 sanek 3 kablakdw moga swobodnie przesuwac sie pod klinami 40. Powierzch¬ nie hamujace klinów 40, jak widac na fig. 4, sa tak ukosnie polozone, ze przebiegaja pod prostym katem do ukosnych osi czo¬ pów 34.Czopy 34 i kliny hamujace 40 sa stop- niowaaefpor. fig. 4), a mianowicie tak, ze do pierwszego kablaka 2n naleza najbar¬ dziej wystajace kliny hamujace 40 i naj¬ krótsze czopy hamujace 34. Najnizszy czop hamujacy 34 oznaczony jest na fig. 4 ltnjami przerywanemi. Wysokosci klinów oraz dlugosci czopów hamujacych zmienia¬ ja sie w kierunku ostatniego kablaka 2, przyczem dlugosci czopów zwiekszaja sie.Wskutek tego podczas przesuwania kabla¬ ków naprzód kazdy czop hamujacy 34 sty¬ ka sie tylko z przynaleznym mu klinem ha¬ mujacym 40, przesuwajac sie luzno obok wszystkich innych klinów, lezacych przed nim. Czop hamujacy 34 wchodzi na przy¬ nalezny klin 40 dopiero wtedy, gdy dany kablak 2 prawie osiagnal swe polozenie koncowe; Przez ukosne umieszczenie czopów ha¬ mujacych 34 osiaga sie to, ze krazki 25 sa¬ nek kablakowych 3 zostaja mocno przyci¬ sniete zarówno do wewnetrznej bocznej krawedzi szyny zlobkowej 24, Jak i do dol¬ nej powierzchni tej szyny. Poniewaz szyby 37 maja .mocne napiecie wstepne, to przy niewielkiem przesunieciu sie tych czopów 34 w kierunku ku srodkowi wozu zapew¬ niaja one mocne osadzenie kablaka i zapo¬ biegaja szczekaniu. Pjrzy nasuwaniu sie czopów hamujacych na kliny 40 musi byc wykonany krótki silny nacisk koncowy na lancuchy 7 zapomoca korby recznej 21 (fig. 1) lub silnika elektrycznego 22. Przy tym nacisku koncowym lancuchy 7 pod dzialaniem silnego naprezenia cisnacego stlaozaja sie w prowadnicach 13 zygzako¬ wato.Wpoblizu wewnetrznego konca kazde¬ go lancucha 7 przynitowany jest do niego klinowy oporek 41 (fig. 8), który wspólpra¬ cuje z zapadka zabezpieczajaca 42. Zapad¬ ka 42 umieszczona jest wpoblizu kólka lan¬ cuchowego 12 i obraca sie na czopie 43, u- mócowanym w sciance komory 10. Zapad¬ ka 42 posiada na swobodnym koncu zao¬ kraglona glówke 44, na która cisnie spre¬ zyna 45 w kierunku kólka lancuchowego.Gdy kablaki 2 dochodza do przedniego po¬ lozenia krancowego, czesc klinowa 41 prze¬ chodzi obok zapadki 42 i dochodzi do polo¬ zenia 41a (fig. 8), zaznaczonego linjami przerywanemi. Przytem klinowa czesc 41 odsuwa wtyl zapadke 42, napinajac spre¬ zyne 45. W polozeniu 41a czesc klinowa 41 lezy poza glówka 44 zapadki 42. Przez to oparcie sie czesci klinowej 41 o zapadke 42 osiaga sie to, ze zapobiega sie mimowol¬ nemu przesunieciu wstecz lancucha 7 pod¬ czas jazdy wozu z podniesionym dachem.Dopiero wskutek silnego nacisku, wywarte¬ go na korbe reczna 21 w kierunku odwrot¬ nym do poprzedniego zapadke 42 odsuwa czesc klinowa 41 i umozliwia cofniecie lan¬ cucha 7 do komory 10* Czesci klinowe 41, zachodzace za zapadki 42 po obydwóch stronach wozu, utrzymuja jednak nacisk lancuchów 7, dopóki dach jest napiety.Wskutek tego trzaskanie lancuchów jest niezawodnie usuniete. 6 —Gdy wskutek obracania korby recznej 21 lub wlaczania silnika 22 kablaki 2, 2a oraz przymocowany do nich material da¬ chu przesuwaja sie ku przodowi, wtedy na¬ lezy opuscic naprzód wspomniany powyzej palajk napinajacy 9 z polozenia, zaznaczo¬ nego na fig. 1 linjami przerywanemi, i za¬ bezpieczyc go w polozeniu napiecia. Mate¬ rjal dachu / zmienia swa dlugosc, zaleznie od tego, czy jest on w suchym lub mokrym stanie. Pomimo tego materjal ten mu&i byc zawsze dostatecznie napiety. Dlatego tez palak napinajacy 9 jest tak wykonany, ze wyrównywa róznice w dlugosci materjalu dachu* Przedni palak napinajacy 9 posiada luk 46, skladajacy sie z kilku czesci (fig. 1 i 2), który zapomoca wspomnianych juz wyzej przegubów 8 jest polaczony z dwoma wo¬ dzikami 47. Wodziki 47 utworzone sa z dluzszych ramion dzwigni katowych, pod¬ czas gdy na ich krótszych ramionach sa ob¬ rotowo osadzone haki 49 do opisanego po¬ nizej celu. Te dzwignie katowe obracaja sie na czopach 50, umocowanych do sanek 3 przedniego kablaka 2a. Lvk 46 sklada sie z wygietej przedniej czesci 51 oraz dwóch nakladek 52, które sluza jako szyny pro¬ wadnicze. Wygieta przednia czesc 51 jest zaopatrzona w czopy 53, które moga sie przesuwac w szczelinach 54 nakladek 52.Materjal dachu jest przymocowany do przedniej czesci 51 zapomoca nitów lub w inny podobny sposób. Poza tern przy przedniej czesci 51 przewidziane sa cylin¬ dryczne oslony 56, w których mieszcza sie zwoje sprezyny 57. Kazda sprezyna 57 dziala na przesuwajacy sie w oslonie 56 czop 58, który opiera sie o wystep 59 przy¬ naleznej nakladki 52. Przy opuszczaniu pa¬ laka 9 w polozenie napiecia sprezyny 57 na¬ ciskaja na przednia czesc 51 ku przodowi, przyczem czesc ta jest prowadzona w na¬ kladkach, skiutkiem czego materjal 1 da¬ chu zawsze jest równomiernie napiety. Po¬ dzielenie palaka 9 na luk 46, zlozony z kil¬ ku czecci, i wodziki 47 pozwala przy opu¬ szczonym dachu na umieszczenie palaka w stanie zlozonym, wskazane na fig. 2, skut¬ kiem czego zaoszczedza sie miejsca.Przy kazdej oslonie 56 osadzony jest mimosród 61, zaopatrzony w raczke 60.Przez przekrecenie tego mimosrodu czesc 51 palaka zostaje mocno przycisnieta do polaczonej z nadwoziem katowej czesci 62.W ten sposób pal^k 9 zostaje w polozeniu napiecia zaryglowany. Raczki 60 latwo mozna dosiegnac z miejsca kierowcy. Do zaryglowania palaka 9 mozna uzyc zamiast mimosrodów zapadki lub podobnej innej czesci. Przez zaryglowanie palaka 9 zapo¬ biega sie szczekaniu palaka.Wobec tego, ze wodziki 47 sa umoco¬ wane na przednich sankach kablakowych 3, tó, gdyby zadnych srodków nie zastoso¬ wano, przenosilby sie caly odporowy na¬ cisk sprezyn 57 na lancuchy 7. Jezeli po¬ zadane jest zwolnienie lancuchów od tego nacisku odporowego, to wspomniane powy¬ zej haki 49 zaklada sie na czopy 63, urno- cofwane w nieruchomej czesci 62 nadwozia.Haki 49 przejmuja nacisk sprezyn 57, wskutek czego lancuchy 7 sa odciazone.Haki 49 mozna tak umocowac na sankach 3, aby, o ile nie sa stale uzywane, mozna je bylo zdjac.O ile przesuwanie dachu odbywa sie zapomoca stosunkowo slabego silnika elek¬ trycznego 22, to wyzyskujac dzialanie dzwi¬ gniowe krótkich ramion 48, polaczonych z wodlzikami 47, mozna uzyc haków 49 do podciagniecia sanek kablakowych 3 w po¬ lozenie koncowe, do którego doszlyby mi¬ mo dzialania przedtem opisanych czesci hamujacych 34, 40 (fig. 4). Silnik elektrycz¬ ny jest umyslnie wyposazony w sprzeglo, które przy wlaczaniu dziala na dzwignie katowe 47, 48, podciagajac zapomoca nich sanki kablakowe, wobec czego utrzymuje naprezenie cisnace lancuchów 7.Gdy dach ma byc opuszczony, zwalnia sie namosrody 61 (fig. 11), a haki 49 zdej- — 7 —muje sie- z czopów 63. Przedni palak 9 zo¬ staje nastepnie odrzucony wtyl, w poloze¬ nie 'zaznaczone linjami przerywanemi (lig. 1). Nastepnie przez odpowiednie obraca¬ nie korby recznej 21 lancuchy zostaja scia¬ gniete wtyl, przyczem wszystkie kablaki 2 z wyjatkiem pierwszego kablaka 2a pozo¬ staja poczatkowo na miejscu, poniewaz za¬ bierala 30 podczas przesuwania sie na¬ przód pchaja przed soba sanki kabhijkowe, nie zabierajac ich jednak podczas ruchu powrotnego. Tylko przedni kablajk 2a, przymocowany do lancuchów 7, zostaje na¬ tychmiast pociagniety i dopitero on zabiera pozostale kablaki 2 jeden po drugim, prze¬ pychajac je przed soba ku tylowi. Skut¬ kiem tego materjal dachu uklada sie w równomierne faldy, podczas gdy przy zna¬ nych urzadzeniach do skladania dachu po¬ trzebne sa specjalne czesci rozpierajace.W zakrzywieniu prowadnic 4 w tylnej czesci wozu umieszczone sa szyny hamuja¬ ce 68 (fig- 2), które odpowiadaja poprzecz¬ nemu przekrojowi ostatnich klinów hamu¬ jacych 40 (fig. 4), sa jednak na calej dlu¬ gosci jednakowo grube ód poczatku luku w górnym koncu zakrzywienia az do konca pionowej czesci prowadnic 4. Szyny ha¬ mujace sprawiaja, ze kablaki 2, znajduja¬ ce sie za pierwszym kablakiem 2a, przy wejsciu do tylnego zakrzywienia oraz do pionowej czesci prowadnic 4 nie spadaja i nie zakleszczaja sie ukosnie. Z szynami 68 stykaja sie czopy hamujace 34 ostatniego kablaka 2. które, jak wspomniano powyzej, sa dluzsze niz czopy hamujace wszystkich innych kablaków. Ostatni wiec kablak 2 jest skutkiem tego tylko o tyle hamowany, aby nie opadal nieprawidlowo. Kablaki, znajdujace sie miedzy pierwszym i ostat¬ nim kablakiem, nie sa hamowane, tylko o- pieraj a sie przy wchodzeniu do pochylej czesci prowadnic 4 o ostatni kablak.Jezeli ze wzgledu na koszta wykonania urzadzenia ma byc zaniechany naped lan¬ cuchów 7 zapomoca urzadzenia, obslugi¬ wanego z miejsca kierowcy, to lancuchy te moga byc uruchomiane reczna korba 64 (fig. 10}, bezposrednio laczona z jednem z kól lancuchowych 12.Piasta kola lancuchowego 12 posiada wtedy czterokanciaisty otwór, w którym o- sadzony jest z jednej strony czworogrania¬ sty czop 66 walu 15, z drugiej zas strony wklada sie don z zewnatrz czterokanciasty czop 67 recznej korby 64, azeby uruchomic lancuchy 7.Utrzymanie korby recznej 64 jako u- rzadzenia pomocniczego jest wskazane tak¬ ze i wtedy, gdy do przesuwania lancuchów 7 zastosowany jest silnik elektryczny 22, a to jako zabezpieczenie w razie, gdyby sil¬ nik elektryczny przestal dzialac. W tym przypadku zastosowano sprzeglo, nieprzed- stawione na rysunku, laczace slimacznice 16 (fig. 3] z walem 15, które daje sie latwo recznie wylaczac.Opisane urzadzenie ma te zalete, ze moze byc szybko obslugiwane i z malym nakladem energji, przytem wstrzasy pod¬ czas jazdy nie wywoluja brzeczenia lan¬ cuchów lub innych ruchomych czesci tak przy podniesionym, jak i przy opuszczo¬ nym dachu. W celu napiecia dachu trzeba tylko obracac korba 21 (fig. 1) lub korba 64 (fig. 10) wzglednie wlaczyc silnik elek¬ tryczny 22 (fig. 1), Wskutek czego kablaki przesuwaja sie w polozenie napiecia. Poza tern nalezy tylko jeszcze opuscic palak na¬ pinajacy 9 (fig. 1) i zabezpieczyc go w po¬ lozeniu napiecia. W poddbny sposób skla¬ da sie dach. Napinanie oraz skladanie da¬ chu odbywa sie bez halasu. PL