Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania tworzyw z pojedynczych warstw drzewnych oraz przedmiotów, wy¬ rabianych z takich tworzyw* Wynalazek ma na celu wykonanie o- kreslonego zgóry pod wzgledem jednolito¬ sci tworzywa w sposób bezpieczny, nieza¬ wodny i praktyczny.Sposób wytwarzania tworzyw wedlug wynalazku niniejszego polega na przygo¬ towaniu wiekszej ilosci materjalu, posia¬ dajacego wlóknista budowe, powleczeniu tego materjalu lepiszczem i ulozeniu ma¬ terjalu w bryle odpowiedniego ksztaltu; bryle taka poddaje sie bardzo znacznemu sciskaniu, tak ze scisnieta bryla posiada mniejsze wymiary, niz przedmiot, wyra¬ biany nastepnie z bryly.Przed ostatecznem skrzepnieciem lepi¬ szcza nacisk, wywierany na bryle, zostaje zmniejszony, wskutek czego tworzywo bry¬ ly ponownie rozpreza sie czesciowo w pewnych granicach, przyczem bryla osia¬ ga wymiary, ustalone zgóry odpowiednio do wyrabianego z niej przedmiotu, a lepi¬ szcze wsiaka w pory wlókien tworzywa.Bryla pozostaje w stanie czesciowego roz¬ prezenia az do ostatecznego skrzepniecia lepiszcza, wskutek czego zachowuje nadal wymiary, okreslane zgóry dla wyrabianego z niej przedmiotu.Jedna z czynnosci, skladajacych sie na sposób, stanowiacy przedmiot wynalazku niniejszego, jest zmniejszanie zawartosci wilgoci w tworzywie ponizej zawartosci normalnej, które moze byc uskuteczniane na poczatku procesu lub tez podczas wy¬ konywania jednej z pózniejszych czynnosci.Wedlug tego sposobu mozna wytwa¬ rzac kola pasowe, kola zebate, przedmio¬ ty, wyrabiane dotychczas z niewyprawio- nej skóry, oraz najrozmaitsze inne czesci maszyn i przyrzadów.W przedmiotach, wytworzonych we¬ dlug wynalazku niniejszego, czesci, wysta¬ wione na najwieksze zuzycie, moga byc wykonane z tworzywa, które zostalo moc¬ niej stloczone podczas wytwarzania niz tworzywo innych czesci przedmiotów, ule¬ gajacych mniejszemu zuzyciu.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest tytulem przykladu na rysunku, na któ¬ rym fig, 1 przedstawia nieco schematycz¬ nie widok zboku hydraulicznej prasy z pewna iloscia materjalu, posiadajacego wlóknista budowe; fig. 2 — widok tejze zboku po stloczeniu materjalu; fig. 3 — bryle tworzywa po wyjeciu z pod prasy; fig. 4 — czesciowy widok perspektywicz¬ ny bryly z lepiszczem, uwidocznionem w nieco przesadny sposób; fig. 5 przedstawia styk poszczególnych warstw w powieksze¬ niu 1 : 60; fig. 6 — podobny styk, lecz o- trzymany zapomoca sklejania warstw w znany sposób; fig. 7 — widok zboku kola pasowego, wykonanego wedlug niniejsze¬ go wynalazku, a fig. 8 — przekrój kola pa¬ sowego, uwidocznionego na fig. 7.Na fig. 1 — 6 litera P oznacza warstwe desek, ulozonych jedna na drugiej i umie¬ szczonych pomiedzy stalowemi plytami S pod prasa hydrauliczna H.Pod najnizsza plytka stalowa oraz na najwyzszej takiej plytce umieszczona jest pewna ilosc belek zelaznych, naprzyklad dwuteowników B.Przed umieszczeniem pod prasa hy¬ drauliczna H deski P zostaja wysuszone, celem zmniejszenia zawartosci wilgoci po¬ nizej normalnej, to znaczy, ze deski wysu¬ szone sa tak, iz przybieraja budowe zbli¬ zona do budowy tkaniny kostnej i zawie¬ raja okolo 2% wilgoci, przyczem nalezy pilnowac aby poszczególne warstwy oraz pory drewna zostaly otwarte, celem nale¬ zytego potem wsiakania w nie lepiszcza, oraz aby nie przesuszyc drewna.Nalezyte wysuszenie drewna, czyniace zadosc postawionym powyzej warunkom, moze byc uskutecznione w kazdem znanem powszechnie urzadzeniu, umozliwiajacem nalezyte regulowanie ciepla i zawartosci wilgoci podczas suszenia.Poszczególne warstwy desek L, ukla¬ dane w bryle P, zaleca sie ukladac pod ka¬ tem do siebie, aby wlókna drewna jednej z warstw ukladaly sie pod katem do wló¬ kien drewna sasiedniej warstwy. Kazda z warstw moze skladac sie z jednego lub kil¬ ku szeregów desek lub bali.Gdy warstwa sklada sie z szeregu de¬ sek, zaleca sie ukladac deski blisko obok siebie, celem wytworzenia jednolitej bryly.Poszczególne deski, przed, ulozeniem ich w bryle P, powleka sie odpowiedniem lepiszczem.Przy powlekaniu lepiszczem jodlowych desek, wysuszonych az do zmniejszenia zawartosci wilgoci ponizej normalnej, spo¬ sób powlekania oraz rodzaj lepiszcza mo¬ ga byc zmieniane w zaleznosci od posta¬ wionych kazdorazowo wymagan.Moga byc stosowane lepiszcza pocho¬ dzenia organicznego lub mineralnego, roz¬ puszczone w organicznych rozpuszczalni¬ kach lub wodzie, przyczem wysuszone de¬ ski moga byc powyzszem lepiszczem po¬ wlekane, nasycane i t. d.Jeden ze sposobów stanowi powlekanie zapomoca dowolnego, powszechnie znane¬ go urzadzenia zewnetrznych powierzchni desek klejem kazeinowym lub tez klejem, zawierajacym kazeine, wapno, krzemian sodu i odpowiednia sól metaliczna, rozpu¬ szczona w wodzie w odpowiednim stosun¬ ku.Moga byc stosowane najrozmaitsze ole¬ je kazeinowe, przyczem najlepiej jest uzy¬ wac do powlekania drzewa tylko swiezo przygotowany klej. — 2 —W razie powleczenia jodlowych desek, wysuszonych az do zmniejszenia wartosci wilgoci ponizej normalnej, klejem kazei¬ nowym jednego z powyzej wzmiankowa¬ nych rodzajów zawartosc wilgoci w drew¬ nie wzrasta, lecz tylko do zawartosci od 6 do 10% ( w przyblizeniu); zawartosc taka jest jednak nizsza od najwyzszej dopu¬ szczalnej zawartosci wilgoci, nie wplywa¬ jacej ujemnie na trwalosc wytworzonego przedmiotu.Powleczone klejem deski uklada sie jedna na druga, przyczem zaleca sie ukla¬ dac je w warstwach tak, aby deski jednej z warstw ulozone byly pod pewnym katem do desek sasiedniej warstwy; utworzonej w ten sposób bryle nadaje sie wymiary od¬ powiednio do pozadanej wytrzymalosci o- raz ksztaltów przedmiotu, wytwarzanego z niej nastepnie.Przy wyrobie kól pasowych, kól zeba¬ tych lub tym podobnych przedmiotów, po¬ wleczone klejem deski uklada sie w sasied¬ nich warstwach pod prostym katem do sie¬ bie, podczas gdy przy wyrobie innych przedmiotów deski uklada sie pod innym katem.Po ulozeniu w powyzej opisany sposób bryly z desek, bryle poddaje sie bardzo wielkifemu sciskaniu celem sprasowania i jak najscislejszego zblizenia wzajemnego wlókien drewna, Stlaczanie powyzsze uskutecznia sie z latwoscia izapomoca odpowiednich walców tlocznych lub hydraulicznej prasy.Fig. 1 przedstawia bryle, utworzona z desek, sklejanych zapomoca lepiszcza, i przygotowana do stlaczania pod bardzo wielkiem cisnieniem, uskutecznianem za¬ pomoca hydraulicznej prasy H.Nacisk, wywierany przez prase hy¬ drauliczna, zaleca sie powiekszac stopnio¬ wo i powoli, aby lepiszcze mpglo nalezycie wypelnic wszystkie prózne miejsca pomie¬ dzy deskami bryly.W pewnych wypadkach do uskutecz¬ nienia opisanego powyzej wstepnego sci¬ skania oraz wstepnego stezania lepiszcza wystarcza ciezar tloka G prasy H.Pod tern cisnieniem zaleca, sie utrzymy¬ wac bryle w ciagu pewnego, krótkiego o- kresu czasu, np. 10 minut, czyli do chwili w której klej, wystepujacy nazewnatrz po¬ miedzy warstwami bryly, nieco stezeje.Wzmiankowane stezenie kleju, •wyste¬ pujacego pomiedzy warstwami bryly, za¬ pobiega nastepnie wyciskaniu kleju z bry¬ ly pomiedzy warstwami desek.Po dokonaniu wstepnego sciskania bry¬ le poddaje sie bardzo wielkiemu cisnieniu; cisnienie 4o równiez zaleca sie zwiekszac stopniowo, przyczem bryla przybiera wy¬ miary nieco mniejsze od wymiarów bryly, wyjmowanej nastepnie z pod prasy i ozna¬ czonej na rysunku lmjami przerywanemi.Nastepnie tak nadmiernie stloczonemu tworzywu bryly daje sie moznosc czescio¬ wego (lecz nie calkowitego) rozprezenia sie, co uskutecznia sie przez odpowiednie zmniejszenia cisnienia prasy.Doswiadczenie wykazalo, ze wzglednie nieznaczne powrotne rozprezenie tworzy¬ wa wystarcza do osiagniecia pozadanych ksztaltów.Przy sciskaniu np. bryly z desek o wy¬ sokosci poczatkowej, wynoszacej okolo 95 cm, z której ma byc wykonany przedmiot o wysokosci okolo 66 cm, do scisniecia bryly i obnizenia jej wysokosci do 60 cm wystarcza, jak wykazalo doswiadczenie, cisnienie 200 atm/ ipoczem bryle daje sie moznosc rozprezenia sie az do wysokosci 66 cm.Powyzsze nadmierne stloczenie poczat¬ kowe oraz nastepne czesciowe (lecz nie calkowite) zmniejszenie cisnienia umozli¬ wia rozprezenie sie tworzywa zpowrotem, przyczem zuzyta zostaje prawie cala za¬ warta w tworzywie ilosc energji potencjal¬ nej, wskutek czego tworzywo bryly po za¬ przestaniu nacisku na nie nie posiada za¬ sadniczo daznosci do rozprezania sie. f - 3 -Przy pozostawieniu bryle moznosci po¬ nownego rozprezania sie po uprzedniem nadmiernem jej stloczeniu lecz przed osta- tecznem stezeniem lepiszcza, lepiszcze podczas rozprezania sie bryly zostaje wessane w pory, otwory miedzykomór¬ kowe i inme przestrzenie, znajdujace sie we wlóknach lub pomiedzy wlóknami stlo¬ czonego tworzywa bryly.W ten sposób lepiszcze przenika znacz¬ na czesc tworzywa bryly i nietylko skleja sasiednie, przylegajace do siebie deski, lecz równiez sluzy do spojenia poszczegól¬ nych wlókien drewna pomiedzy soba, przy¬ czyni, jak sie zdaje, przyjmuje równiez u- dzial w przeciwdzialaniu daznosci do roz¬ prezania sie, pozostajacej jednak w nie¬ znacznym stopniu w tworzywie, daznosci, kt6ra moglaby w innym razie przejawiac sie w stloczonej bryk, liHuemi slowy, sposób wedlug wynalaz¬ ku ustala niowy rodzaj wewnetrznego spo¬ jenia, odmiennego od sklejania przylegaja- cych do siebie desek.Sposób ten, polegajacy na wstepnem, nadmiernem stlaczaniu, po którem naste¬ puje czesciowe rozprezenie tworzywa, za¬ pobiega wytwarzaniu sie niebezpiecznych warunków pracy, istniejacych w kazdej wytwórni, w której daza dó utrzymania wymiarów nadmiernie stloczonej bryly za- pomoca nakladania na nia klamer, które pod dzialaniem bardzo znacznych sil la¬ mia sie i rozlatuja t wielka szybkoscia.Zapfcmooa czesciowego zmniejszenia nacieku, uskutecznianego w mysl wynalaz¬ ku niniejszego, sily, oddzialywujace na klamry, nakladane na feryle podczas dal¬ szej jejprzeróbki, sa zmniejszone tak, iz nie powoduja fuz zadnego niebezpieczenstwa.Po nadmiernem scisnieciu bryly izapo- moca prasy do wymiarów, oznaczonych na fig. 1 linjami przerywanemi, i aatfl^p- nem zmaliejszeniu cismesaa -do zgóry usta¬ lonej wietkosdi, bryla przybiera wymiary, uwidocznione »a iig. 2, poczem na dolne i górne dwuteowniki naklada sie klamry C, sciagane mocno zapomoca nakretek laczni¬ kowych T. Calosc bryly zostaje utrzymana w ten sposób pomiedzy dwuteownikami, sciagnietemi zapomoca klamer i zachowu- jacemi ustalone zgóry wymiary bryly.Po nalozeniu klamer tlok G zostaje podniesiony i bryla, scisnieta klamrami, zostaje wyjeta z pod prasy i pozostawiona w tym stanie az do calkowitego jej steze¬ nia i nabrania trwalosci.Podczas tego okresu czasu prasa moze byc uzyta ponownie do wyrobu nastepnych bryl, wytwarzanych zgodnie z zasadami, wyluszczonemi poprzednio.W ten sposób prasa moze szybko wy¬ rabiac bryly zamiast tego, aby stac bez¬ czynnie przez dluzszy okres czasu, jak to ma miejsce przy stosowaniu znanych spo¬ sobów, wedlug których scisnieta bryla po¬ zostaje pod prasa.Dlugosc okresu czasu, podczas którego sciagnieta klamrami stloczona bryla, utwo¬ rzona z niejednorodnego tworzywa, w spo¬ sób wedlug wynalazku „dojrzewa'* czyli te¬ zeje i nabiera trwalosci, zalezy oczywiscie od rodzaju i wymiarów materjalów, z któ¬ rych wytwarza sie bryly.W razie uzycia jodlowych desek o gru¬ bosci w przyblizeniu 6 mm oraz lepiszcza w postaci kleju kazeinowego okres czte¬ rech w przyblizeniu dni wystarczy do na¬ dania bryle dostatecznego stezenia i trwa¬ losci, poczem klamry zostaja zdjete i bry¬ la zostaje wyjeta z pomiedzy stalowych plyt i dwuteowników, celem dalszej prze¬ róbki.Klamry usuwa sie oczywiscie zapomo¬ ca odkrecania nakretek lacznikowych lub usuniecia innych, uzytych zamiast nakre¬ tek narzadów.Po wytworzeniu bryly w sposób powyz¬ szy mozna ja przerabiac w dowolny odpo¬ wiedni sposób celem wyrobu pozadanych przedmiotów.Przedmioty, wykonane w ten sposób, — 4 —posiadaja nadzwyczaj jednolita budowe wewnetrzna oraz bardzo wielka spójnosc.Osiagniecie wyników powyzszych spo¬ wodowane zostaje w znacznej mierze przez wsiakanie lepiszcza w pory wlókien tworzywa.Ilosc lepiszcza, wsiakajacego w tworzy¬ wo, zalezy glównie od poczatkowej po¬ sredniej i koncowej grubosci warstw two¬ rzywa oraz od wielkosci nacisku i tempe¬ ratury kleiwa, przyczem ilosc wsiakajace¬ go lepiszcza daje sie regulowac.Celem wyjasnienia zjawisk fizycznych, zachodzacych przy wykonywaniu sposobu wedlug wynalazku, i przeciwstawienia go znanym sposobom, wyniki stosowania tych sposobów uwidoczniono w znacznie po¬ wiekszonej podzialce na fig. 5 i 6.W bryle, przedstawionej na fig. 6, lepi¬ szcze A skrzeplo w scisnietej bryle, której nie byla dana moznosc czesciowego roz¬ prezenia sie przed ostatecznem skrzepnie¬ ciem lepiszcza.Wskutek tego wlasciwie nie nastepuje wsiakanie lepiszcza A w pory drewna, lecz spojenie desek, jak to uwidoczniono na fig. 6.Na fig. 5 zas lepiszcze A nietylko zabez¬ piecza mocne spojenie powierzchni desek, przylegajacych wzajemnie do siebie, lecz rzeczywiscie przenika wglab desek, przy¬ bierajac ksztalt lap kotwicznych K i R.Z fig. 5 wynika, iz rozmieszczenie lepi¬ szcza, przedstawione na tej figurze, nietyl¬ ko wzmocni powierzejmosciowe spojenie desek, przylegajacych wzajemnie do sie¬ bie, lecz umozliwi równiez zmniejszenie do minimum grubosci warstwy lepiszcza.Jezeli deski zostana uprzednio wysu¬ szone az ido zmniejszenia zawartosci wilgo¬ ci ponizej normalnej w sposób ponizej opi¬ sany, to przenikanie lepiszcza w glab desek, uwidocznione na fig. 5, zostaje znacznie zwiekszone, przyczem w miejscu spojenia tworzy sie warstwa o nadzwyczajnej spoi¬ stosci, scislosci oraz wytrzymalosci.Poniewaz poszczególne warstwy desek zaleca sie ukladac tak, by wlókna jednego szeregu byly skierowane pod katem do wlókien sasiedniego szeregu, na fig. 5 uwi¬ docznione zostalo przenikanie lepiszcza tylko do dolnego szeregu desek.W rzeczywistosci zas lepiszcze przeni¬ ka w glab obydwóch przylegajacych do sie¬ bie warstw.Przenikanie to przedstawione jest w nieco przesadny sposób na fig. 4, na której wessane przez tworzywo lepiszcze tworzy „lapy kotwiczne" K i R tak w górnych, jak i w dolnych warstwach desek.Przedmioty, "wykonane iz tworzywa, wy¬ tworzonego w sposób wedlug wynalazku, posiadaja niezmienna zawartosc wilgoci, wskutek czego specjalnie nadaja sie do u- zycia w miejscowosciach o wzglednie su¬ chym lub goracym klimacie.Wskutek powyzszego przedmioty te moga byc wykonane w dowolnej miejsco¬ wosci i przeslane nastepnie do miejscowo¬ sci o calkowicie odimiennych warunkach klimatycznych, lub tez moga byc uzywane w calym szeregu dziedizin przemyslu w najrozmaitszych warunkach zewnetrznych bez uszkodzenia lub zepsucia sie.W pewnych przypadkach moze byc po¬ zadana dalsza zmiana zawartosci wilgoci w tworzywie, wytworzonem wedlug wyna¬ lazku, mianowicie dalsze zmniejszenie za¬ wartosci w niem wilgoci, uskuteczniane przed lub podczas wyrobu jgotowych przed¬ miotów tak, aby wykonane przedmioty za¬ wieraly mniejszy odsetek wilgoci, niz za¬ wiera jej atmosfera miejscowosci, w któ¬ rej przedmioty te maja byc uzywane lub tez przez która mafa byc przewiezione.Przy wykonywaniu sposobu, stanowia¬ cego przedmiot wynalazku niniejszego, za¬ wartosc wilgoci w surowcu moze byc zmniejszona zapomoca suszenia ponizej normalnej zawartosci wilgoci w suszonem drewnie, lecz. nieco powyzej zawartosci wilgoci w lepiszczu, wskutek tego laczna — 5 —zawartosc wilgoci w tworzywie bryly (wraz z wilgocia lepiszcza) pozostaje mniejsza od normalnej zawartosci wilgoci w drew¬ nie, wysuszonem iw zwykly sposób.Dobór surowca o budowie wlóknistej, np. drzewa (zwlaszcza jodlowego), usku¬ tecznia sie przy uwzglednieniu wszystkich cech i {wlasciwosci, które powinien posia¬ dac gotowy wyrób.Wybrane drewno jodlowe zostaje przy¬ gotowane w dowolny odpowiedni sposób i zostaje zwykle przetarte na deski lub bale, którym nadaje sie wymiary odpowiednio do wymiarów wytwarzanych przedmio¬ tów.Do wyrobu kól pasowych, kól zebatych i tym podobnych przedmiotów uzywa sie desek o dlugosci w przyblizeniu 120 cm szerokosci 10 -— 15 cm i grubosci kil¬ ka milimetrów, chociaz moga byc, o- czywiscie, obrane inne wymiary w zalez¬ nosci od warunków i okolicznosci, ustala¬ nych kazdorazowo przez fachowców/ Zawartosc wilgoci w drewnie waha sie w bardzo szerokich granicach, lecz drew¬ no 'wysuszone w zwykly sposób na powie¬ trzu lub w piecach szybowych .zawiera w przyblizeniu od 10 do 25% wilgoci.Takie, tak zwane „suche drzewo'1, nale¬ zy uwazac w razie przerabiania go sposo¬ bem wedlug wynalazku niniejszego za drzewo „mokre".Przez dodatkowe suszenie tego „mo¬ krego" drzewa w dowolny odpowiedni spo¬ sób, uskuteczniane celem zmniejszenia za¬ wartosci wilgoci ponizej normalnej, otrzy¬ muje sie rzeczywiscie suche drzewo o bu¬ dowie, zblizonej do budowy tkanki kostnej, zawierajacej okolo 2% wilgoci.Podczas suszenia drzewa nalezy zwró¬ cic uwage na to, aby wlókna i pory drewna byly otwarte, celem ulatwienia pózniejsze¬ go przenikania w nie lepiszcza, i nie nasta¬ pilo przesuszenie go, poniewaz drewno przesuszone posiada stwardniala po¬ wierzchnie, przez co utrudnione lub nawet uniemozliwione zostaje pózniejsze wsia¬ kanie lepiszcza.Nalezyte suszenie drzewa, czyniace za¬ dosc warunkom, wzmiankowanym powy¬ zej, moze byc uskutecznione zapomoca dowolnego odpowiedniego urzadzenia, u- mozliwiajacego podczas suszenia drewna nadzór nad jego temperatura i zawartoscia wilgoci.Przy powlekaniu lepiszczem jodlowych desek, wysuszonych az do zmniejszenia zawartosci wilgoci ponizej normalnej, tak sposófi powlekania, jak i rodzaj uzytego kleju mozna zmieniac w zaleznosci od warunków pracy.Przy stlaczaniu bryly, utworzonej z desek, zapomoca np. hydraulicznej prasy stosuje sie poczatkowo wzglednie niewiel¬ kie cisnienie, które utrzymuje sie, dopóki klej, znajdujacy sie na zewnetrznych po¬ wierzchniach bryly, nie stezeje o tyle, ze zwiekszone nastepnie cisnienie nie bedzie moglo wycisnac go z pomiedzy desek.Po wzmiankowamem stezeniu kleju ci¬ snienie zostaje stopniowo zwiekszane az do niezbednej wielkosci.Podczas zwiekszania cisnienia ze¬ wnetrzne powierzchnie bryly moga byc na zadanie suszone dodatkowo.W Wyniku czynnosci powyzszych o- trzymuje sie mocna bryla, zlozona ze stlo¬ czonych desek. Bryla ta moze byc nastep¬ nie przerobiona w dowolny odpowiedni sposób na zadane przedmioty.Zamiast suszenia drewna az do zmniej¬ szenia zawartosci wilgoci w niem ponizej normalnej na poczatku przetwarzania go, suszenie to moze byc dokonane po utwo¬ rzeniu z niego stloczonej bryly.W tym przypadku drewno, z którego sklada sie bryla, zawierac bedzie jeszcze zbyt wielki odsetek wilgoci, która musi byc usunieta przy wykonywaniu sposobu we¬ dlug wynalazku niniejszego przed przera¬ bianiem bryly na gotowe przedmioty.Fig. 7 i 8 uwidoczniaja kolo pasowe V, - 6 —wykonane wedlug wynalazku niniejsze¬ go.Przy wyrobie kól pasowych zaleca sie skladac je ze znacznej liczby poszczegól¬ nych warstw tworzywa, posiadajacych rozmaite 'Wlasnosci.Ilosc warstw oraz ich wlasnosci moga byc dobierane w zaleznosci od kazdorazo¬ wo stawianych wymagan; w danym przy¬ padku kolo pasowe, przedstawione na ry¬ sunku, sklada sie z 3-ch czesci 2, 3, 4, zlo¬ zonych z pewnej liczby warstewek drzewa, mocno polaczonych ze soba.Czesci kola 2 i 4 wykonane sa w jedna¬ kowy sposób z jednakowego tworzywa i tworza boczna czesc kola pasowego, a czesc 3 wykonana jest w odmienny od cze¬ sci 2 i 4 sposób, z odmiennego tworzywa i stanowi srodkowa czesc kola pasowego.Powyzsze czesci kola pasowego moga byc polaczone ze soba w dowolny znany powszechnie sposób, zaleca sie jednak ze¬ spalac je zapomoca powlekania lepiszczem i sciskania pod prasa hydrauliczna przez pewien okres czasu.Zgodnie z powyzszem kola pasowe, skladajace sie z poszczególnych warstw, moga byc z latwoscia wytwarzane w spo¬ sób, stanowiacy przedmiot wynalazku ni¬ niejszego, dogodnie, tanio i masowo.Dobór tworzywa i sposób wykonania poszczególnych czesci przedmiotów zale¬ zy od postawionych zgóry warunków.Doswiadczenie wykazalo, ze rip. do wy¬ robu kól pasowych, przedstawionych na fig. 7 i 8, nadaja sie w zupelnosci bale, sklejane z poszczególnych warstw w spo¬ sób wedlug wynalazku.Tworzywo tego rodzaju, stloczone do 50% — 60% swej grubosci poczatkowej, moze byc uzyte do wykonania czesci 3 kola pasowego, czesci zas 2 i 4 zrobione sa z tworzywa stloczonego do 70% poczatko¬ wej jego grubosci.Srodkowa czesc kola pasowego, wyko¬ nanego w sposób powyzszy, jest bardzo twarda oraz wytrzymala i zuzywa sie znacznie wolniej od mniej wytrzymalych bocznych czesci kola pasowego.Przy wyrobie kól pasowych w sposób powyzej opisany otrzymuje sie kola pa¬ sowe, które zachowuja zawsze, niezalez¬ nie od stopnia zuzycia, swój ksztalt pier¬ wotny, zwlaszcza ksztalt czesci srodkowej.Kolo pasowe 1 wyposazone jest jak zwykle w metalowa tuleje 5 dowolnego od¬ powiedniego rodzaju, zaopatrzona w wy¬ zlobienie 6, w którem umieszcza sie klin.W Wyzlobienie 6 wchodza sruby^iia- stawcze 7, sluzace do zamocowywania kli¬ na po osadzeniu kola pasowego na wale.Sruby te wkrecone sa do otworów §, wywierconych w kole pasowem i tulei 5.Oczywiscie sruby nastawcze sa usunie¬ te podczas zakladania kola pasowego na wal i osadzania klina celem zamocowania kola pasowego.Po osadzeniu kola pasowego i klina wkrecone zostaja do otworów 8 sruby na¬ stawcze tak, iz konce ich dociskaja sie do klina i z^unocowuja go.Podczas pracy kolo pasowe, wykonane wedlug wynalazku, ulega zuzyciu w teaze sposób, jak i kazde inne kolo, wykonane z wlóknistego lub innego tworzywa, lecz dzieki temu, ze srodkowa czesc tego kola, jest twardsza od czesci bocznych, srodkowa czesc kola zuzywa sie wolniej, niz czesci boczne.Wskutek wzmiankowanej róznicy w szybkosci zuzywania sie srodkowej i bocz¬ nych czesci kola pasowego, zachowane zo¬ staja ogólny ksztalt wienca kola oraz ksztalt jego czesci srodkowej.Chociaz wynalazek zostal opisany w zastosowaniu do wyrobu kól pasowych, nalezy zaznaczyc, ze wedlug wynalazku moga byc Wytwarzane najrozmaitsze przedmioty, posiadajace powierzchriie ule¬ gajace zuzyciu w rozmaitym stopniu. ; m Wedlug wynalazku moga byc 'Wytwa¬ rzane kola pasowe najrozmaitszego rodza- — 7 —ju, rózniace sie swemi rozmiarami, ksztal¬ tami i wykonaniem od kola opisanego po¬ wyzej, przyczem ksztalty zewnetrzne kaz¬ dego z kól powyzszych zostaja utrzymane bez zmian podczas ich pracy dzieki wyko¬ naniu ich ze znacznej ilosci poszczególnych czesci oraz specjalnemu wykonaniu kazdej z tych czesci, majacemu na celu nadanie im odpowiedniej wytrzymalosci.Zaznacza sie jednoczesnie, ze oprócz opisanych powyzej pewnych rodzajów ba¬ li drewnianych, sklejanych z poszczegól¬ nych warstw i rozmieszczanych w odpo¬ wiedni sposób przy wyrobie kól paso¬ wych, przy wykonywaniu sposobu wedlug wynalazku moga byc stosowane równiez inne tworzywa, np. sprasowany papier, skóra, tkaniny i t, d., oraz inny uklad po¬ szczególnych czesci przedmiotów, przy¬ czem stosowanie innego tworzywa lub in¬ nego ukladu poszczególnych czesci nie wy¬ kracza poza ramy wynalazku niniejszego. PL