PL125386B1 - Herbicide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobój¬ czy zawierajacy substancje aktywna oraz srodki pomocnicze.W stanie techniki majacym znaczenie dla ni¬ niejszego wynalazku podany jest caly szereg 2-chlo- rowocoacetanilidów, które moga byc niepodsta- wione lub niepodstawione przy atomie azotu w ugrupowaniu anilidowym i/lub w pierscieniu ani- lidynowym, bardzo róznymi podstawnikami obej¬ mujacymi grupy: alkilowa, alkoksylowa, alkoksy- alkilowa, chlorowoalkilowa, atomy chlorowców i tym podobne.Z belgijskiego opisu patentowego nr 810 763 znane sa 2-chlorowcoacetanilidy podstawione przy azocie grupa alkoksyetylowa lub alkilowa, które sa ewentualnie podstawione w pierscieniu anilido¬ wym w polozeniach orto- i metajednym lub wie¬ cej podstawnikami wybranymi sposród szeregu podstawników zawierajacych chlorowiec, grupe alkilowa, alkoksylowa lub trójfluorometylowa (-CF8). W tabeli II omawianego opisu podano wy¬ kaz zwiazków podstawionych w polozeniu orto- grupa -CF8, w których drugie polozenie orto- jest niepodstawione (dotyczy to zwiazków nr, nr 37— —49) oraz zwiazków posiadajacych podstawnik -CF« i w polozeniu meta- i niepodstawionych w jednym polozeniu orto- a w drugim polozeniu orto- pod¬ stawionych grupa metoksylowa (zwiazki nr 22— —25); lub atomem chloru (zwiazki 33—36). W oma¬ wianym opisie patentowym brak jest jednak wla- J 15 sciwego ujawnienia lub przykladów 2-chlorowco- anilidów, podstawionych grupa -CFg w jednej po¬ zycji orto- i rodnikeim metylowym lub etylowym w drugiej pozycji orto-. Co wiecej zwiazki ujaw¬ nione w omawianym belgijskim opisie patentowym spelniaja taki warunek, ze w alkoksyalkilowej podstawionej przy atomie azotu ugrupowania ani- lidowego, reszta alkilenowa musi miec nie mniej niz 2 atomy wegla miedzy atomem azotu i ato¬ mem tlenu reszty alkoksylowej.Inne stosowane dane o stanie techniki o mniej¬ szym znaczeniu niz wymieniony belgijski opis patentowy nr 810763 obejmuja amerykanskie opi¬ sy patentowe Stanów Zjednoczonych nr 3 966 811 i 4152137, opis patentowy RFN nr 2 402 983, zglo¬ szenie patentowe Wielkiej Brytanii nr 2 013188 i opis patentowy Republiki Poludniowej Afryki nr 74/0767.Chociaz w tych danych literaturowych ujawnia sie ogólnie 2-chlorowcoacetanilidy, zawierajace oprócz innych podstawników, podstawnik -CFg w pierscieniu anilidowyim, to jednak jedyne przy¬ klady takich zwiazków mozna znalezc tylko w wy¬ mienionym opisie patentowym Stanów Zjednoczo¬ nych nr 3 966 811 i w opisie patentowym Republiki Poludniowej Afryki nr 74/0767, przy czym w pu¬ blikacjach tych brak jest informacji o zwiazkach podstawionych w pozycji orto- grupa -CFt, a do¬ kladniej o zwiazkach dalej podstawionych w po¬ zycji orto- grupa -CFf, a dokladniej o zwiazkach 135 886125 386 3 4 dalej podstawionych w drugim polozeniu orto- rodnikiem metylowym lub etylowym. Jedynymi zwiazkami z podstawnikiem -CF8, ujawnionymi w tych opisach patentowych sa zwiazki podstawione w polozeniu meta- grupa -CF8. Ponadto, podobnie jak w wyzej wymienionym belgijskim opisie pa¬ tentowym nr 810 763, zarówno opis patentowy Sta¬ nów Zjednoczonych nr 3 966 811 jak i opis paten¬ towy Republiki Poludniowej Afryki nr 74/0767 wymagaja aby pomiedzy azotem anilidowym a tle¬ nem reszty alkóksylowej nie bylo mniej niz dwa atomy wegla, co jest wymaganiem podanym we wszystkich wyzej wymienionych publikacjach ze stanu techniki, z wyjatkiem wyzej wymienionego opisu patentowego Stanów Zjednoczonych nr 4152137, który, co juz powiedziano, nie ujawnia zadnych zwiazków podstawionych grupa -CF8.Sposród wyzej wymienionych, najbardziej zwia¬ zanych z obecnym rozwiazaniem opisów patento¬ wych, jedynie wyzej wymieniony belgijski opis patentowy nr 810 763 i opis patentowy Republiki Poludniowej Afryki nr 74/0767 ujawniaja dane chwastobójcze dotyczace N-alkoksyalkilo-2-chlo- rowcoacetanilidów, posiadajacych podstawiona w pierscieniu alilidowym grupe -CF8. Mimo to, ujaw¬ nienia te sa niejasne, nieokreslone i niepelne. Na przyklad wyzej wymieniony belgijski opis paten¬ towy nr 810 763 ujawnia ograniczone dane o wla¬ snosciach chwastobójczych tylko dla jednego zwiazku podstawionego grupa -CF8, a mianowicie zwiazku nr 37, to jest 2-trójfluorometylo-N-(2' -me- toksyetylo)-2-chloroacetanilidu. W tabeli 3 wyzej wymienionego belgijskiego opisu patentowego nr 810 763 wykazano, ze zwiazek nr 37 niszczy lub powaznie uszkadza pewne niezidentyfikowane ga¬ tunki „Cuperus", Setaria, Digitaria i Echinochloa, nie wiele uszkadzajac chwasty Avena fatua i nie¬ zidentyfikowane gatunki Lolium wystepujace w pewnych uprawach. Brak wlasciwej identyfikacji pieciu sposród szesciu badanych chwastów wyklu¬ cza znaczaca ocene wlasciwosci chwastobójczych wyzej wymienionego zwiazku 37.Podobnie, wyzej wymieniony opis patentowy Re¬ publiki Poludniowej Afryki nr 74/0767 ujawnia ograniczone dane dotyczace wlasnosci chwastobój¬ czych tylko jednego zwiazku podstawionego gru¬ pa -CFf, a mianowicie zwiazku nr 78 to jest 2,6-dwumetylo-3-trójfluorometylo-N-(2'-metoksye- tylo)-N-2-chloroacetanilidu.Jedyne dane o wlasciwosciach chwastobójczych ujawnione dla zwiazku nr 76 podane w przykla¬ dzie 5, w którym stwierdzono, ze zwiazek ten wy¬ kazuje bardzo silne wlasciwosci hamujace wzrost czterech gatunków chwastów trawiastych. W oma¬ wianym opisie patentowym nr 74/0767 brak jest jednak danych laboratoryjnych lub agrotechnicz¬ nych, dotyczacych oddzialywania zwiazku nr 78 na jakas uprawe lub wykazywania przez niego selektywnych wlasciwosci chwastobójczych w ja¬ kiejs uprawie, przez co niemozliwa jest znaczaca ocena tego zwiazku ze wzgledu na organiczonosc danych. Ponadto, choc wyzej wymienione, najbar¬ dziej wiazace sie z niniejszym wynalazkiem opisy, ujawniaja wlasciwosci chwastobójcze w stosunku do wielu chwastów, to jednak nie ujawniaja one danych dotyczacych podstawionych grupa -CF8 zwiazków N-alkoksyalkilowych, które dodatkowo i/lub jednoczesnie reguluja lub uniemozliwiaja w jednej lub wiecej upraw rozwój trudnych do zwal¬ czenia chwastów trwalych, perzu, cibory zóltej i cibory purpurowej oraz szerokiej gamy chwa¬ stów jednorocznych, lacznie z takimi trudnymi do zwalczania jednorocznymi chwastami trawia¬ stymi jak: siewki prosa aleppskiego, trzcina, Bra^ chiaria plantaginea, rózne gatunki prosa (dzikie proso odmiana o angielskiej nazwie texas millet), czerwony ryz i chwast o angielskiej nazwie itch- grass, równoczesnie takze kontrolujac lub hamu¬ jac wzrost innych, szkodliwych chwastów trwalych i jednorocznych jak proso o angielskiej nazwie fali panicum, rdest ostrogorski, komosa biala, wy¬ czyniec lakowy (wielki i zólty), palusznik krwawy, Echinochloa crusgalli, wilec purpurowy, Abutilon theophrasti, chwast o angielskiej nazwie cockle- bur, portulaka siewna, konopie Sesbania, Slazowiec ciernisty i tym podobnych.Wysoce pozyteczna i pozadana wlasciwoscia srodków chwastobójczych jest zdolnosc hamowania rozwoju chwastów przez dluzszy okres czasu pod¬ czas kazdego sezonu uprawowego, przy czym im ten okres jest dluzszy tym lepiej. Wiele znanych dotychczas srodków chwastobójczych zapewnia wlasciwe hamowanie rozwoju chwastów w ciagu jedynie 2 do 3 tygodni, lub najlepszym wypadku, 4—6 tygodni, po czym zwiazek chemiczny traci swoja aktywnosc roslinobójcza. Jedyna z wad wiekszosci znanych srodków chwastobójczych jest ich stosunkowo mala trwalosc w glebie.Inna wada niektórych znanych srodków chwa¬ stobójczych, powiazana w jakis sposób z ich trwa¬ loscia w glebie w normalnych warunkach atmo¬ sferycznych, jest utrata wlasciwosci chwastobój¬ czych podczas obfitych opadów deszczu, które dezaktywuja wiele srodków chwastobójczych.Dalsza wada wielu znanych" srodków chwasto¬ bójczych jest ograniczonosc ich stosowania w okre¬ slonych rodzajach gleby to znaczy niektóre srodki chwastobójcze dzialaja w glebach majacych nie¬ wielkie ilosci substancji organicznych, a sa nie¬ aktywne w innych glebach o wysokiej zawartosci substancji organicznych lub odwrotnie. Dlatego korzystne jest, aby srodek chwastobójczy byl przy¬ datny do wszystkich rodzajów gleby, od lekkiej organicznej do ciezkiej gliniastej i blotnistej.Jeszcze inna wada wielu znanych srodków chwastobójczych jest ograniczonosc ich szczególnie efektywnych sposobów stosowania to jest przy aplikacji powierzchniowej przed wzejsciem roslin lub przez wprowadzenie do gleby, przed i/lub po zbiorze. Wysoce pozadana jest zatem mozliwosc stosowania srodka chwastobójczego w dowolny sposób, powierzchniowo lub przez wprowadzenie do gleby.I wreszcie wada niektórych srodków chwasto¬ bójczych jest koniecznosc stosowania i zachowania specjalnych sposobów postepowania przy obcho¬ dzeniu sie z nimi, z uwagi na ich toksyczne wla- 10 15 20 U so 31 40 45 50 55125 9 I sciwosci. Stad nastepnym zadaniem jest bezpie¬ czenstwo przy manipulowaniu srodkiem chwasto¬ bójczym.Dlatego celem niniejszego wynalazku jest opra¬ cowanie srodka chwastobójczego opartego na grupie zwiazków chwastobójczych pozbawionych wyzej wymienionych znanych wad i zapewniaja¬ cych wiele korzysci, nieosiagalnych dotychczas podczas stosowania pojedynczej grupy srodków chwastobójczych, zwlaszcza regulujacego i/lub ha¬ mujacego rozwój trudnych do zwalczania trwa¬ lych i jednorocznych chwastów takich jak wyzej wymienione przy zachowaniu bezpieczenstwa wie¬ lu upraw, zwlaszcza kukurydzy, soji oraz innych takich jak:-bawelna, orzeszki ziemne, rzepak, fa¬ solka szparagowa, pszenica i/lub sorgo, zdolnego do zachowania aktywnosci chwastobójczej w glebie w okresie do 12 tygodni, odpornego na wypluki¬ wanie i rozcienczanie spowodowane wysoka za- M wartoscia wilgoci np. podczas obfitych opadów deszczu, aktywnego przy tym w szerokiej gamie gleb, np. od gleb lekkich o sredniej zawartosci czesci organicznych do ciezkich gleb gliniastych i blotnistych, nadajacego sie do stosowania w do- u wolny sposób, to jest zarówno w sposób powierz¬ chniowy przed wzejsciem chwastów oraz przez wprowadzenie do gleby i bezpiecznego przy ma¬ nipulowaniu nim nie wymagajacego zatem spec¬ jalnych sposobów postepowania. M Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawie¬ ra jako substancje aktywna conajmniej jeden zwiazek o podanym wzorze ogólnym w którym R oznacza grupe alkilowa o 1—5 atomach wegla alkoksyalkilowa o 1—5 atomach wegla badz grupa » alkenylowa lub alkinylowa posiadajaca do 5 ato¬ mów wegla, a Ri oznacza atom wodoru, grupe me¬ tylowa lub etylowa, przy czym gdy Ri oznacza atom wodoru to wówczas R oznacza grupe izopro- pylowa, a kiedy Ri oznacza grupe etylowa to 40 wówczas R oznacza grupe etylowa, n- propylowa lub izopropylowa.Korzystnymi zwiazkami aktywnymi o podanym wzorze ogólnym stosowanymi w srodku wedlug wynalazku sa zwiazki, w których Ri oznacza gru- «* pe metylowa lub etylowa, a R oznacza grupe alki¬ lowa o 2 do 4 atomach wegla.Szczególnie korzystnymi zwiazkami o podanym wzorze sa: N-(etoksymetylo)-2'-trójfluorometylo-6'-etylo-2- H -choroacetanilid, N-(n-propoksymetylo)-2'-trójfluorometylo-6'-me- tylo-2-chloroacetanilid, N-(izopropoksymetylo)-2'-trójfluorometylo-6'-me- tylo-2-chloroacetanilid, 91 N-(izobutoksymetylo)-2'-trójfluorometylo-6'-me- tylo-2-chloroacetanilid, N-CetoksymetyloJ^-trójfluorometylo-tf-etylo^- -chloroacetanilid, N-(n-propoksymetylo)-2'-trójfluorometylo-6'-etylo- • -2-chloroacetanilid, N-(izopropoksymetylo)-'-trójfluorometylo-6'-etylo- -2-chloroacetanilid.Inne zwiazki o podanym wzorze ogólnym omó¬ wiono ponizej. •• • Stwierdzono, ze selektywna grupa 2-chlorowco- anilidów o pdanym wzorze ogólnym, charaktery¬ zujaca sie specyficznymi kombinacjami specyficz¬ nych grup hydrokarbyloksymetylowych przy ani- lidowym atomie azotu, grupy trójfluorometylowej (-CFs) w jednym polozeniu orto- i grupy metylowej lub etylowej albo atomu wodoru w drugim po¬ lozeniu orto-, posiada niespodziewanie lepsze i wy¬ rózniajace wlasciwosci chwastobójcze w porówna¬ niu ze znanymi zwiazkami o wlosciwosciach chwastobójczych lacznie ze znanymi zwiazakim pokrewnymi o najbardziej zblizonych wlasciwo¬ sciach chwastobójczych. , Pierwszoplanowa cecha srodka chwastobójczego wedlug wynalazku jest jego zdolnosc do zwalcza¬ nia szerokiej gamy chwastów, lacznie z chwastami dajacymi sie zwalczac obecnie stosowanymi srod¬ kami, a ponadto wielu chwastami, które pojedyn¬ czo i/lub grupowo nie daly sie dotychczas zwal¬ czac za pomoca pojedynczej klasy znanych srod¬ ków, przy równoczesnym zachowaniu bezpieczen¬ stwa w stosunku do pojedynczej lub szeregu upraw sposród upraw obejmujacych zwlaszcza takie jak kukurydza i soja, lecz równiez takie jak bawelna, orzeszki ziemne, rzepak, sorgo, pszenica i fasola szparagowa. Podczas gdy znane srodki chwasto¬ bójcze sa przydatne do zwalczania rozmaitych chwastów, lacznie niekiedy z pewnymi odpornymi chwastami, stwierdzono, ze unikalny srodek chwa¬ stobójczy wedlug wynalazku zdolny jest do zwal¬ czania lub znacznego hamowania wzrostu wielu opornych jednorocznych i trwalych chwastów, ta¬ kich jak perz wlasciwy, cibora zólta i purpurowa, jednorocznych chwastów szerokolistnych takich jak slazowiec ciernisty, konopie sesbania, rdest ostro- gorski, komosa biala, siewki prosa aleppskiego, trzcina, chwast o angielskiej nazwie alexander- grass i itchgrass, czerwony ryz chwasty — od¬ miany prosa takie jak Texas i wild proso millet i innych szkodliwych chwastów takich jak okre¬ slane angielska nazwa fali panicum, wyczyniec lakowy, palusznik krwawy oraz Echinochloa crus- galli jak równiez tym podobnych. Osiagnieto równiez zmniejszenie porostu chwastów opornych takich jak ragweed, Abutilon theophtrasti wilec purpurowy, portulaka siewna oraz chwasty o an¬ gielskich nazwach ragwee i cocklebur i tym po¬ dobnych.Zwiazki aktywne o przedstawionym wzorze ogólnym stosowane w srodku wedlug wynalazku mozna otrzymac przez N-alkilowanie czynnikiem alkilujacym anionu odpowiedniego drugorzedowego 2-chlorowcoacetanilidu w srodowisku alkalicznym, jak szczególowo omówiono w ponizszym przykla¬ dzie I. Modyfikacja wymienionego procesu N-alki- lowania polega na wytwarzaniu in statu nascendi eterów chlorowcometyloalkilowych, stosowanych jako substancje wyjsciowe w wymienionym pro¬ cesie N-alkilowania i jest ona opisana w przykla¬ dzie II dotyczacym sposobu wytwarzania dalszych zwiazków aktywnych o podanym wzorze ogólnym Przyklad I. W przykladzie tym opisano sposób otrzymywania N-(etoksymetylo)-2'-trójfluo-7 rometylo-6'-metylo-2-chloroacetanilidu. 4,02 g (0,016 mola) 2'-trójfluorometylo-6'-metylo- -2-chloroacetanilidu, 3,02 g (0,032 mola) eteru chlo- rometylo-etylowego i 2,0 g bromku benzylotrójety- loamoniowego (katalizator przeniesienia faz miesza 5 sie w 75 ml chlorku metylenu w kolbie kulistej o pojemnosci 500 ml, zaopatrzonej w mieszadlo mechaniczne i termometr. Nastepnie energicznie mieszajac, dodaje sie jednorazowo 15 ml 50%-ego roztworu wodorotlenku sodu, w wyniku czego na- io stepuje egzotermiczny wzrost temperatury do 26°C.Badanie metoda chromatografii gazowej wykazalo, (po okolo 5 minutach) ze reakcja dobiegla konca.Po 15 minutach dodaje sie wody z lodem, rozdzie¬ la warstwy i przemywa warstwe organiczna 15 2,5%-owym roztworem chlorku sodu, suszy, filtru¬ je i odpedza rozpuszczalnik. Ciemno zabarwiona pozostalosc destyluje sie pod chlodnica kulkowa otrzymujac 3,4 g zóltej frakcji olejowej o tempe¬ raturze wrzenia 110—115°C pod cisnieniem 13,33 Pa. 20 Frakcje te rozpuszcza sie w cykloheksanie, po czym oczyszcza metoda cieczowej chromatografii cisnie¬ niowej (HPLC) uzywajac 20%-owego roztworu octanu etylu w cykloheksanie.Dalsza destylacja szczytowej frakcji przy uzyciu 25 chlodnicy kulkowej daje 3,2 g (55% wydajnosci) bezbarwnego oleju o temperaturze wrzenia 100— —110°C pod cisnieniem 13,33 Pa. Podczas stania wykrystalizowuje biale cialo stale o temperaturze topnienia 41—43°C. 30 Analiza elementarna dla Ci8H15Cl F8NOt (%): Pierwiastek Zawartosc Zawartosc teoretyczna oznaczona C 50,41 50,02 35 H 4,88 4,81 N 4,52 4,38 Przyklad II. Przyklad ten ilustruje ulepszona odmiane procesu wytwarzania zwiazków o poda¬ nym wzorze ogólnym. 40 W przykladzie tym charakterystyczna cecha pro¬ cesu jest wytwarzanie czynnika alkilujacego in . statu nascendi, przez co operacje czyni sie bar¬ dziej wydajna, ekonomiczna i prosta. 45 Papke 7,3 g (0,019 mola) monometylowego eteru glikolu etylenowego i 1,44 g (0,048 mola) parafor- maldehydu w 100 ml rozpuszczalnika — chlorku metylenu — chlodzi sie w kapieli lodowej i dodaje 5,9 g (0,048 mola) bromku acetylenu. Po mieszaniu w w ciagu 45 minut dodaje sie 4,03 g (0,016 mola) 2'-trójfluorometylo-6'-metylo-2-chloroacetanilidu i 2 g chlorku benzylotrój etyloamonowego. Nastep¬ nie dodaje sie jednorazowo 50 ml 50%-ego roztwo¬ ru NaOH. Badanie chromatografia gazowa wykazu- 55 je calkowite przereagowanie po 5 minutach. Na stepnie dodaje sie do mieszaniny wode z lodem w celu przeprowadzenia rozdzialu faz, po czym od¬ dziela sie faze organiczna, suszy ja, filtruje i od¬ pedza rozpuszczalnik. Pozostalosc destyluje sie pod 60 obnizonym cisnieniem w krótkim aparacie desty¬ lacyjnym otrzymujac 4,2 g (77% wydajnosci) prze¬ zroczystego, .bezbarwnego oleju o temperaturze wrzenia 150—160°C pod cisnieniem 6,66 Pa.Aanaliza elementarna dla Ci4H17Cl F8N08 (%): 65 386 8 Pierwiastek Zawartosc Zawartosc teoretyczna oznaczona C 49,49 49,33 H 5,04 5,04 N 4,12 4,08 Produkt zidentyfikowano jako N-(2-metoksyeto- ksymetylo)-2'-trójfluorometylo-6'-metylo-2-chlo- roacetanilid.Jezeli w procesie N-alkilacji dopusci sie do wy¬ tworzenia sie zbyt wysokich lub zbyt niskich tem¬ peratur, moga powstac rózne zanieczyszczenia np. drugorzedowy anilid, odpowiednia pochodna imi- dowa, alfa-alkoksyamid lub dwuketopiperazyny.Zanieczyszczenia te mozna usunac przez przemy¬ wanie warstwy organicznej roscienczonym wodnym roztworem soli lub kwasu np. 2—3%-owym roz¬ tworem NaCl lub 5%-owym roztworem HC1.Przyklad III—XV. Stosujac zasadniczo te same sposoby postepowania, ilosci reagentów i ogólne warunki reakcji co opisano w przykladach I i II lecz dla otrzymania produktu koncowego dobierajac odpowiedni wyjsciowy drugorzedowy anilid i czynnik alkilujacy wytwarza sie dalsze zwiazki o podanym wzorze ogólnym. Zwiazki te sa wymienione w Tablicy I.Materialy wyjsciowe w postaci drugorzedowyeh anilidów, stosowane w powyzszych przykladach i sluzace do wytwarzania zwiazków o podanym wzorze ogólnym otrzymuje sie odpowiednio przez konwencjonalne chlorowcoacetylowanie odpowied¬ niej 1-rzedowej aminy, tak, jak to pokazano w po¬ nizszym przykladzie XVI.Przyklad XVI. Niniejszy przyklad ilustruje sporzadzanie materialu wyjsciowego w postaci drugorzedowego anilidu stosowanego do wytwa¬ rzania zwiazku z przykladu XIII. 6,0 g (0,03174 mola) 2-trójfluorometylo-6-etylo- aniliny rozpuszcza sie w 75 ml toluenu, po czym ostroznie dodaje 3,77 g (0,033 mola) chlorku chlo- roacetylu. Powstala papke podgrzewa sie do tem¬ peratury wrzenia pod chlodnica zwrotna i utrzy¬ muje w tym stanie w ciagu 4 godzin. Nastepnie rozciencza sie mieszanine równowazna objetoscia heksanu i odstawia do odstania. Produkt krystali¬ zuje. Powstale cialo stale odsacza sie i suszy na powietrzu, otrzymujac 5,8 g produktu (69% wy¬ dajnosci).Z przesaczu odpedza sie rozpuszczalnik otrzy¬ mujac dalsze 2,7 g bialego ciala stalego o tempe¬ raturze topnienia 121—124°C (w zatopionej rurze).Analiza elementarna dla CnHuClFiNO (%): Pierwiastek Zawartosc Zawartosc teoretyczna oznaczona ""C 49,73 49,36 H 4,17 4,09 N 5,27 5,38 Produkt zidentyfikowano jako 2'-trójfluorome« tylo-6'-etylo-2-chloroacetanilid. Pierwszorzedowe aminy typu stosowanego do wytwarzania drugo- rzedowych anilidów przez chlorowcoacetylowanie, tak jak to opisano powyzej, sa znane w literaturze, patrz np. wyzej wymieniony opis patentowy Sta-125 886 Tablica I li Przyklad Nr Zwiazek Wzór doswiadczalny Temperatu¬ ra wrzenia (CC) (Pa) Pier¬ wiastek Zawartosc obliczona oznaczooa III IV VI VII VIII IX XI XII XIII XIV XV N-(izopropoksymetylo)-2'-trój-fl uoro-2-chloroacetanilid N-(n-propoksymetylo)-2'-trój- -fluoro-metylo-6 -metylo-2- -chloroacetanilid N-(izopropoksymetylo)-2'-trój- fluoro-6'-metylo-2-chloroaceta- nilid N-(izobutoksymetylo)-2'-trój- fluorometylo-6'-metylo-2-chio- roacetanilid N-(metoksymetylo)-2'-trójftu- orometylo-6'-metylo-2-chloro- acetanilid N-(n-butoksymetylo)-2'-trój- fluorometylko-6'-2-chloroaceta- nilid N-(drugorz.-butoksymetylo)-2'- -trójfluorometylo-6'-metylo-2- -chloroacetanilid N-(alliloksymetylo)-2'-trójflu- orometylo-6'-metylo-2-chloroace- tacetanilid N-(propargilooksymetylo)-2'- -trójfluorometylo-6'-metylo-2- -chloroacetanilid N-(izoamyloksymetylo)-2'-trój¬ fluorometylo-6'-metylo-2-chlo- roacetanilid N-(etoksymetylo)-2'-trójfluoro¬ metylo-6'-etylo-2-chloroacet- tanilid N-(n-propoksymetylo)-2'-trój- fluorometylo~6'-etylo-2-chlo- roacetanilid N-(izopropoksymetylo)-2'-trój¬ fluorometylo-6'-etylo-2'-chloro- acetanilid 1 C13H15CIN02 C14H17F,N02 C14Hi7CIF3N02 C^HuCIFaNC^ C12HiaCIF8N02 CuH18CIF8N02 C15H19CIF3N02 C14HwCIF3NOa ^HwCIFaNOa CltHaxCIF,N02 Ci4HX7CIF8N02 CifHwCIFjNOa CuH^CIFaNO, 100—101 1(6,66 Pa) 110—120 (13,33 Pa) 110—120 (13,33 Pa) | 130—140 (13,33 Pa) olej 135—138 (6,66 Pa) 135—142 (6,66 Pa) 123—125°C (13,33 Pa) olej 150°C (6,66 Pa) 133—135°C (2,66 Pa) bezbarwny olej 100—105°C (1,33 Pa) C H N C H N C H N C H N C H N C H N C H N C N N C H 1 N C H N C H N C H N C H N 1 50.41 4,88 4.52 51.94 5.29 4.33 51.94 5.29 4.33 53.34 5.67 4.15 48.4/ 4.43 4.74 [ 53.34 5.67 4.15 53.34 5.67 4.15 52.27 4.70 4.3* 52.59 4.10 4.38 54.63 6.02 3.98 51.94 5.29 4.33 53.34 5.67 4.15 5334 5.67 4.15 1 50.52 4.89 4.46 51.80 5.17 4.28 51.69 5.23 4.22 53.07 5.61 4.01 49,94 4.44 4.70 53.32 5.68 4.14 53.23 5.67 4.13 52.11 4.74 4.34 52.44 4.14 4.34 54.66 6.03 4.00 51.32 5.26 4.39 53.74 5.77 4.16 53.43 5,74 4.18 nów Zjednoczonych nr 3 966 811 i brytyjskie zglo¬ szenie patentowe nr 2 013 183.Jak to juz wyzej podano, stwierdzono, ze zwiazki aktywne o podanym wzorze stosowane w srodku wedlug wynalazku sa przydatne jako srodki chwa¬ stobójcze, zwlaszcza stosowane przed wzejsciem chwastów, chociaz wykazano równiez ich aktyw¬ nosc juz po wzejsciu roslin. Wymienione tu bada¬ nia dla okresu przed wzejsciem chwastów obej¬ muja badania zarówno w szklarni jak i w polu.W badaniach szkjarnianych srodek chwastobójczy stosuje sie albo przy aplikacji powierzchniowej po posadzeniu siewek lub sadzonek roslinnych alba wprowadza do porcji gleby, która naklada sie Ja¬ ko warstwe pokrywkowa na badane siewki uprzed¬ nio posadzone w pojemnikach badawczych. W ba¬ daniach polowych srodek chwastobójczy mozna wprowadzic do gleby przed jej uprawa („P.P.I.") to jest na powierzchnie gleby z nastepnym wpro¬ wadzeniem go do niej za pomoca urzadzen mie- szalniczych, po czym sadzi sie siewki uprawy, albo srodek chwastobójczy mozna stosowac po¬ wierzchniowo („S.A.") po posianiu siewek uprawy.Metoda badania powierzchniowej aplikacji, sto* sowana w szklarni, jest nastepujaca: Pojemniki np. aluminiowe skrzynki o typowych wymiarach — 24,13 cm X 13,34 cm X 6,9*9 cm l&fj doniczki z tworzywa sztucznego 9,53 cm X §,53 cm X X 7,62 cm majace na dnie otwory odprowadzajace wode napelnia sie do górnych krawedzi gleba py- lowo-piaszczysta „Ray", po czym ubija do poziomu odleglego o 1,27 cm od górnej krawedzi doniczki11 125 886 12 Nastepnie sadzi sie do doniczek sadzonki bada¬ nych roslin, po czym przykrywa je 1,27 cm war¬ stwa badanych gleb. Z kolei na powierzchnie gleby nanosi sie srodek chwastobójczy np. za po¬ moca opryskiwacza pasowego, w ilosci 137 l/ha pod cisnieniem 206,9 kPa.Kazda doniczke podlewa , sie powierzchniowo w ilosci dajacej sumarycznie opad 0,64 cm, po czym umieszcza sie je w szklarni na lawach ce¬ lem ewentualnego nastepnego nawadniania pod- powierzchniowego, jezeli zajdzie tego potrzeba.Mozna jednak stosowac wariant bez podlewania powierzchniowego. Obserwacje dzialania chwasto¬ bójczego przeprowadza sie po okolo trzech tygod¬ niach od rozpoczecia badania.Dalsze próby prowadzone w szklarniach i doty¬ czace wprowadzania srodka chwastobójczego do gleby („S.I") wykonuje sie nastepujco: — Górna warstwe gleby dobrego gatunku umieszcza sie w aluminiowych skrzynkach, po czym ugniata do glebokosci wynoszacej 0,83 do 1,27 cm liczac od górnej krawedzi skrzynki. Na górna warstwe gleby nanosi sie pewna ilosc siewki lub sadzonek róz¬ nych gatunków7 roslin. Nastepnie odwaza sie do skrzynki ilosc gleby niezbedna do jej napelnienia do górnej krawedzi po zasadzeniu siewek lub sa¬ dzonek. Glebe te i znana ilosc skladnika aktywne¬ go albo rozpuszczonego w rozpuszczalniku lub w postaci zwilzalnej zawiesiny proszku, miesza sie dokladnie ze, soba i uzywa do przykrycia przygo¬ towanych skrzynek. Po tym zabiegu skrzynki pod¬ lewa sie powierzchniowo poczatkowa porcja wody w ilosci równowaznej opadowi deszczu 0,64 cm, po czym, w razie potrzeby, podlewa sie podpo- wierzchniowo by zapewnic roslinom wlasciwa wil¬ gotnosc do kielkowania i wzrostu. Mozna takze zastosowac wariant bez podlewania powierzchnio¬ wego. Obserwacji dokonuje sie po okolo 2—3 ty¬ godniach od zasiewu i rozpoczecia zabiegu.! Tablice II i III podaja zestawienie wyników ba¬ dan przeprowadzonych dla okreslenia aktywnosci chwastobójczej zwiazków aktywnych stosowanych w srodku wedlug wynalazku w okresie poprzedza¬ jacym wzejscie roslin. W badaniach tych srodki chwastobójcze wprowadzano tylko do gleby i pod¬ lewano powierzchniowo.Intensywnosc dzialania chwastobójczego okresla¬ no za pomoca stalej skali, sporzadzonej w opar¬ ciu o procentowa ilosc uszkodzen kazdego gatunku roslin. Skutecznosc dzialania chwastobójczego de¬ finiuje sie nastepujaco: Stopien Skutecznosc porazenia •/§ chwastobójcza 0—24 25— 49 50— 74 75—100 nieokreslony 0 1 2 3 5 II 15 Uzyte w jednym zestawie badan gatunki roslin, których dane podane sa w tablicy II, sa oznaczone nastepujacymi literami zgodnie z ponizszym wy¬ kazem: A Cirsium arvense B Chwast o angielskiej nazwie Cocklebur C Abutilon theophrasti D Wilec purpurowy E Komosa biala F Rdest ostrogorski G Cibora zólta H Perz I Proso aleppskie J Chwast o angielskiej nazwie Downy Brome K Echinochloa crusgalli Stosujac powyzszy, sposób postepowania badano dalej oddzialywanie zwiazków na nastepujace ga¬ tunki roslin: L — soja M — burak cukrowy N — pszenica O — ryz P — sorgo B — chwast zbozowy o angielskiej nazwie Cocklebur Q — dzika gryka D — wilec purpurowy R — konopie Sesbania E — Komosa biala F — rdest ostrogorski C — Abutilon theophrasti J — chwast o angielskiej nazwie Downy brome S — proso K — Echinochloa crusgalli T —• palusznik krwawy Wyniki sa zestawione w tablicy III Stwierdzono nieoczekiwanie, ze srodek chwasto¬ bójczy wedlug wynalazku wykazujac doskonale wlasciwosci wtedy, gdy jest stosowane przed wzej- sciem roslin, zwlaszcza do selektywnego niszczenia trudnych do zwalczania chwastów trwalych i je¬ dnorocznych, lacznie z takimi chwastami trwalymi jak: perz, cibora zólta i purpurowa, jednoroczne chwasty szerokolistne jak slazowiec ciernisty, ko¬ nopie Sesbania, rdest ostrogorski, komosa biala i trawy jednoroczne takie jak trzcina, Branchiaria plantaginea, Sorghum halepensis. Gatunki prosa o nazwie angielskiej Texas panicum i dzikie proso, czerwony ryz Rottboellia exaltata, wyczyniec lako¬ wy (zielony, zólty i wielki), Echinochloa crusgalli i wielki palusznik krwawy. Zmniejszenie porostu chwastów osiagnieto takze dla innych opornych gatunków chwastów, takich jak: chwasty o an¬ gielskich nazwach ragweed i cocklebur, Abutilon theophrasti, wilec purpurowy, portulaka siewna i tym podobnych.Stwierdzono, ze srodek chwastobójczy wedlug wynalazku selektywnie zwalcza i lepiej hamuje wzrost wyzej wymienionych chwastów w wielu uprawach, lacznie z uprawami o szczególnym zna¬ czeniu, takimi jak kukurydza, soja, ale równiez takimi jak bawelna, orzeszki ziemne, rzepak, fa¬ sola szparagowa, pszenica, sorgo, przy czym dwie ostatnie uprawy zazwyczaj gorzej znosza srodek chwastobójczy wedlug wynalazku, niz inne wy¬ mienione uprawy. Te zmniejszona tolerancje moz¬ na poprawic przez zastosowanie srodków ochron¬ nych to jest przeciwdzialajacych szkodliwemu od¬ dzialywaniu srodka chwastobójczego. W ponizszej dyskusji i ponizszych tablicach podane sa informa-125 386 12 14 j Zwiazek z przykladu nr I II III IV 1 V VI VII VIII IX X XI XII XIII i Dawka kg/ha 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 11.2 5.6 ( Tablica I ][ Skutecznosc chwastobójcza Przed wzejsciem chwastów) Gatunki roslin A 5 5 2 3 3 2 5 5 5 5 5 5 3 1 3 3 3 3 3 i 3 3 3 3 3 3 3 LiL_ 3 2 1 2 1 0 3 2 3 0 2 2 1 0 2 1 2 2 2 1 1 1 2 1 2 2 | C DE 3 2 1 1 2 2 2 1 2 0 1 0 2 1 0 0 2 1 1 1 1 1 0 0 2 3 3 3 3 3 3 3 2 3 3 3 1 2 1 2 3 3 2 3 2 3 2 2 2 3 2 3 3 3 2 2 3 3 3* 3 .3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 1 3 3 j F ! G 3 3 2 3 3 2 3 3 3 3 3 3. 0 0 3 3 3 3 3 3 3 1 3 3 i 2 3 3 3 3 3 0 3 3 3 3 3 3 3 3 2 < 1 3 3 3 3 3 ¦ 3 3 1 3 3 3 3 H 3 3 3 2 '3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 I 3 3 3 2 2 1 3 3 3 1 -5 3 1 1 3 2 3 1 3 0 0 1 0 3 3 2 i J 3 3 3 3 3 3 3 3 1 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 1 3 3 3 3 3 3 3 1 1 K 3 3 ^ 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 | 3 3 3 3 3 cje dotyczace stosowania dawek srodków chwa¬ stobójczych symbolizowane przez „GRi5" i „GRss".Dawki te sa podane w kilogramach na hektar (kg/ha). GRi5 oznacza maksymalna dawke srodka chwastobójczego-potrzebna do spowodowania uszko¬ dzen upraw do 15%, a GR85 oznacza minimalna - dawke niezbedna, do zahamowania wzrostu chwa¬ stów w 85*/o. Dawki GRi5 i GRss przyjmuje sie jako miare potencjalnej sprawnosci agrotechnicz¬ nej, przyjmujac oczywiscie, ze odpowiednie han¬ dlowe postaci srodka chwastobójczego moga po^ wodowac w uzasadnionych granicach, mniejsze lub wieksze uszkodzenie roslin.Dalszym wskaznikiem efektywnosci zwiazku che¬ micznego jako selektywnego srodka chwastobój¬ czego jest jego „wspólczynnik selektywnosci" („SF" — selectivity factor) dla danych upraw i chwastów.Wspólczynnik selektywnosci jest miara wzgledne¬ go stopnia bezpieczenstwa upraw i uszkodzenia chwastów, przy czym wyraza sie go ulamkiem GRu/GRu to znaczy dawke GRi5 dla upraw po¬ dzielona przez dawke GR85 dla chwastów, obie dawki wyrazone w kg/ha. W ponizszych tablicach podano wspólczynniki selektywnosci w nawiasach, po dawce GR85 dla kazdego chwastu. Symbol „NS" oznacza „nie selektywny". Nieistotna lub nieozna¬ czona selektywnosc jest oznaczona kreska (—).Poniewaz tolerancja srodka chwastobójczego 45 55 przez uprawe i stopien niszczenia chwastów sa wzajemnie wspólzalezne, to ma znaczenie krótkie omówienie tej wspólzaleznosci w oparciu o wspól¬ czynniki selektywnosci. Na ogól pozadane jest, aby wspólczynniki bezpieczenstwa upraw to jest war- ' tosci tolerancji wobec srodka chwastobójczego byly wysokie, gdyz z róznych przyczyn czesto sa pozadane wyzsze stezenia srodka chwastobójczego byly wysokie, g'dyz z róznych przyczyn czesto sa pozadane wyzsze stezenia srodka chwastobójczego.I odwrotnie, ze wzgledów ekonomicznych i ewen¬ tualnie ekologicznych pozadane jest, aby dawki niszczace chwasty byly male to znaczy aby srodek chwastobójczy mial wysoka aktywnosc jednostko¬ wa. Jednakze male dawki uzytkowe srodka chwa¬ stobójczego moga nie byc wystarczajace do zwal¬ czania pewnych chwastów i moga tu byc poza¬ dane wieksze dawki. Stad najlepszy srodek chwa¬ stobójczy to taki, który zwalcza najwieksza ilosc chwastów przy uzyciu najmniejszej jego dawki oraz zapewnia najwiekszy stopien bezpieczenstwa upraw, to znaczy jest najlepiej tolerowany przez uprawy. Odpowiednio do tego wykorzystuje sie wspólczynniki selektywnosci (zdefiniowane powy¬ zej) do ilosciowego okreslenia zwiazku miedzy bezpieczenstwem upraw i wlasciwosciami chwa¬ stobójczymi. Go zas dotyczy wspólczynników selek¬ tywnosci podanych w tablicach, to im wyzsze sa125 386 Tablica III Skutecznosc roslinobójcza (przed wzejsciem roslin) Zwiazek i zprzykla- i du nr j 1 ! I II III IV V VI VII VIII IX X XI r L Dawka kg/ha 2 5.6 L12 0.28 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 0.0056 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 0.056 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 1 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 5.6 1.12 0.28 0.056 0.0112 Gatunki roslin i L T 1 0 °? 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 2 1 0 0 1 2 1 1 0 0 3 1 0 0 0 0 0 0 0 1 ° M ~4~| 2 1 1 0 0 3 3 2 1 0 3 1 0 0 0 0 3 3 1 1 1 2 2 2 i 1 1 3 1 2 2 2 3 1 0 1 3 2 1 0 0 2 2 2 0 0 3 2 2 1 0 3 3 2 1 | 1 N T\ 3 1 0 0 0 2 2 0 0 0 3 1 0 0 0 0 3 2 2 1 0 3 2 1 0 0 3 0 0 0 0 2 0 0 0 3 3 2 1 0 3 3 2 0 0 3 3 2 0 0 3 1 1 0 0 O 1 ~M 3 1 2 2 0 0 3 3 1 0 0 3 3 2 1 0 0 3 3 2 1 0 3 3 3 1 0 3 3 2 1 1 2 0 0 1 3 3 1 1 0 3 3 3 0 0 3 3 2 1 0 3 3 2 0 0 P 1 ~T\ 3 1 3 1 0 0 3 2 1 0 0 3 3 2 0 0 0 3 3 1 2 0 3 3 3 2 0 3 3 2 2 0 3 1 0 0 3 3 2 1 0 3 1 2 0 0 3 3 2 0 0 3 1 1 0 0 B 8 ! ' 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 2 1 0 2 0 1 0 2 1 1 2 1 2 1 2 0 0 0 0 2 0 0 0 1 2 1 0 0 0 2 0 0 0 0 1 1 0 0 0 Q | 9 | 3 1 1 0 0 2 1 0 0 0 3 0 0 0 0 0 3 3 1 1 0 3 2 2 2 1 3 3 2 2 2 2 1 1 0 3 2 2 0 0 3 3 1 0 0 3 3 1 0 0 3 1 0 0 0 D 1 10 | 3 2 0 0 0 3 3 1 0 0 3 3 0 0 0 0 3 2 0 0 0 3 0 3 0 0 3 3 1 2 2 2 0 2 0 3 0 0 0 0 3 1 1 0 0 3 3 0 0 0 3 . 2 0 0 0 R 1 11 1 3 2 3 1 0 3 1 1 0 0 3 1 0 0 0 0 3 3 1 2 0 3 2 2 1 0 3 1 3 2 2 2 0 0 0 3 1 2 0 1 3 2 2 0 0 3 2 2 1 0 3 1 1 5 o E 1 12 j 3 3 3 1 1 3 2 1 0 0 3 3 3 2 1 3 3 3 3 1 1 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 2 0 3 3 3 1 1 0 2 2 1 2 0 3 2 3 0 0 3 2 1 0 1 ° F 13 3 2 3 1 1 3 2 0 0 0 3 0 0 3 0 0 3 3 3 1 0 3 3 3 1 1 3 3 3 1 1 0 0 0 2 3 3 1 1 0 3 2 1 1 0 3 3 2 0 0 3 2 1 0 0 c 14 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 ó 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 [ ° r ° ¦ ¦ ° 1 0 0 0 1 ° J 15 3 3 2 0 0 3 3 3 1 0 3 3 1 0 0 0 3 3 2 0 0 3 3 3 2 1 3 3 3 2 1 3 0 0 0 3 3 2 1 1 3 3 3 2 0 3 3 3 0 0 3 ' 3v- 3 1 1 ° S 16 3 3 3 2 1 3 3 3 i 0 3 3 3 3 3 1 3 3 3 2 3 3 3 3 32 2 3 3 3 3 1 3 2 2 0 3 3 3 3 0 3 3 3 3 0 3 3 3 3 1 3 3 3 2 1., K 17 3 3 3 2 2 3 3 3 3 1 3 3 3 3 3 0 3 3 3 2 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 2 2 3 3 3 3 2 3 3 3 3 3 3 3 . 3 3 2 3 3 3 3 i 3 T 18 3 3 3 3 2 5 5 5 5 5 3 3 3 3 3 | 1 | 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 5 5 5 5 5 |125 886 1 XII XIII 2 5.6 1.12 0.28 0.056 5.6 1.12 0,28 0.056 0.0112 1 3 1 1 0 0 2 1 2 0 0 15 4 2 2 1 5 3 2 2 1 0 5 2. 1 0 0 3 3 3 1 0 6 3 2 1 0 3 3 2 i 1 0 7 3 3 0 0 3 3 1 0 0 8 1 0 0 0 2 0 0 0 0 9 2 2 1 5 3 2 1 1 0 10 2 2 0 0 3 2 0 0 0 1 0 1 0 0 3 3 3 0 1 12 2 2 1 0 3 2 1 0 5 13 1 *» .^ 0 0 3 3 3 0 5 14 0 0 0 0 2 0 0 . 0 0 18 15 3 .3 1 0 3 3 3 2 0 16 3 3 2 0 3 3 3 3 0 • 17 3 3 3 2 3 3 3 3 j_ 18 3 3 2 0 3 3 3 3 _y ich wartosci liczbowe, tym wyzsza jest selektyw¬ nosc srodka chwastobójczego w trakcie niszczenia chwastów w danej uprawie.W celu zilustrowania nieoczekiwanie lepszych wlasciwosci zwiazków aktywnych o podanym wzo¬ rze, stosowanych w srodku wedlug wynalazku, za¬ równo w ujeciu bezwzglednym jak i wzglednym, przeprowadzono w szklarni badania porównawcze ze znanymi zwiazkami najbardziej zblizonymi bu¬ dowa chemiczna do zwiazków o podanym wzorze ogólnym.Wymienione znane zwiazki okresla sie literami nastepujaco: (stosujac to samo nazewnictwo co dla zwiazków o podanym wzorze ogólnym stosowanych w srodku wedlug wynalazku) A. N-/metoksyetylo/-2'-trójfluorometylo-2-chloro- acetanilid B. N-/etoksyetylo/-2'-trójfluorometylo-2-chloro- acetanilid.W tablicach IV i V podano dane dotyczace aktyw¬ nosci zwiazków chwastobójczych zaaplikowanych przed wzejsciem roslin, porównujac wzgledna sku¬ tecznosc tych zwiazków i wymienionych znanych zwiazków jako selektywnych srodków chwastobój¬ czych wobec opornych i klopotliwych chwastów trwalych takich jak perz i cibora zólta, odpowie¬ dnio w uprawach soji i kukurydzy. Chwasty te wystepuja zazwyczaj razem z tak waznymi upra¬ wami jak kukurydza i soja. Wyniki badan zawarte w tablicach IV i V uzyskano w identycznych wa¬ runkach, przy czym stanowia one srednia dwóch powtórzonych prób (z wyjatkiem zwiazku z przy¬ kladu XIII, który wystepowal w jednym badaniu porównawczym). Metoda badan byla taka sama jak dla badan, których wyniki opisane w tablicach II i III z tym, ze zostala ona zmodyfikowana przez zastosowanie poczatkowego nawadniania powierz¬ chniowego odpowiadajacego 0,64 cm opadu desz¬ czu, dalsze nawadnianie prowadzono podpowierz- chniowo. „NS" oznacza nieselektywny w granicach parametrów badan.Analizujac dane z tablicy IV mozna zauwazyc, ze kazdy zwiazek aktywny stosowany w srodku wedlug wynalazku wykazywal znacznie wyzsze wspólczynniki selektywnosci (wartosci w nawia¬ sach) niz znane zwiazki wobec zawartych w upra- wach soji, obu chwastów — perz i cibora zólta.Poddajac to dokladniejszej analizie mozna stwier¬ dzic, ze aktywnosci jednostkowe (wzgledna rosli- nobójczosc na jednostke srodka chwastobójczego) 15 Tablica IV 66 Zwiazek A B z przykl. I 3, III IV V „ XIII Dawka GRU kg/ha Soja 2.24 1.96 2.67 1.68 1.12 1.46 2.13 Dawka GR^ kg/ha [ perz 2.39 (NS) 0.61 (3.21) 0.17 (15.6) 0.27 (6.22) 0.13 (8.62) 0.26 (5.62) 0.20 (10.65) cibora zólta 1.13(1.98) 1 0.44(4.45) 0.17 (15.6) 0.19 (8.84) 0.17 (6.59) 0.26(5.62) 0.17 (1233) zwiazków aktywnych stosowanych w srodku we¬ dlug wynalazku sa znacznie wyzsze w odniesieniu do perzu i cibory zóltej, niz aktywnosci jednostko¬ we znanych zwiazków, przy zachowaniu bezpie- 35 czenstwa upraw. Na specjalna uwage zasluguja niezwykle wysokie wspólczynniki selektywnosci zwiazków z przykladów I i XIII.W tablicy V przedstawiono dalsze dane porów¬ nawcze wykazujace wzgledna efektywnosc zwiaz- 40 ków alternatywnych stosowanych w srodku wedlug wynalazku i wyzej podanych zwiazków znanych wobfc perzu i cibory zóltej w uprawie kukurydzy.Tablica V 1 Zwiazek A B Iz przykl. I „ HI -» iv u V Dawka GRl§ kg/ha kukurydza 2.24 0.81 0.76 1.94 0.76 1.83 „ XIII 2.24 | Dawka GR* kg/ha | perz 2.39 (NS) 0.61 (1.33) 0.17 (4.47) 0.27 (7.19) 0.13 (5.85) 0.25 (7.04) 0.20 (11.2) cibora zólta 1.13 (1.98) 0.44 (1.84) 0.17 (4.47) a.19 (10.2) 0.17 (4.47) 0.26. (7.04) 0.17 (13.18) Analizujac dane z tablicy V mozna zauwazyc, ze kazdy zwiazek aktywny stosowany w srodku wedlug wynalazku wykazuje znacznie wyzszy wspólczynnik selektywnosci niz znane zwiazki wobec zarówno perzu jak i cibory zóltej w upra¬ wie kukurydzy. Ponadto stwierdzono, ze aktyw*125 386 17 18 nosci jednostkowe zwiazków aktywnych stosowa¬ nych w srodku wedlug wynalazku byly znacznie wyzsze od aktywnosci jednostkowych znanych zwiazków wobec perzu i cibory zóltej przy równo¬ czesnym zachowaniu bezpieczenstwa upraw. Na szczególna uwage zasluguja wysokie wspólczynniki selektywnosci dla zwiazków z przykladów III, V i XIII, zwlaszcza w porównaniu ze wspólczynni¬ kami dla znanych zwiazków, , Z danych porównawczych przedstawionych w ta¬ blicach IV i V jasno wynika, ze zwiazki aktywne stosowane w srodku wedlug wynalazku wykazy¬ waly znacznie wyzsze niespodziewanie lepsze wla¬ sciwosci chwastobójcze wobec opornych na dziala¬ nie chwastobójcze chwastów trwalych — perzu i cibory zóltej w dwóch glównych uprawach — soji i kukurydzy, niz zwiazki A i B ze stanu techniki, najbardziej zblizone do zwiazków aktyw¬ nych stosowanych w srodku wedlug wynalazku.Ponadto, dane uzyskane z innych badan, doty¬ czacych wlasciwosci chwastobójczych, wobec chwa¬ stów przed ich wzejsciem, wykazaly, ze zwiazki aktywne o podanym wzorze ogólnym stosowane w srodku wedlug" wynalazku selektywnie zwalczaja takze perz, cibore zólta i/lub inne chwasty w jed¬ nej lub wiecej takich upraw jak bawelna, orzeszki ziemne, fasolka szparagowa, pszenice, sorgo i/lub rzepak. Na przyklad w tablicy VI przedstawiono dane, wykazujace selektywnosc chwastobójcza zwiazków z przykladu I i III wobec perzu w upra¬ wach rzepaku, fasolki szparagowej, sorgo i psze¬ nicy. O ile nie podano inaczej, badania przepro¬ wadzone w szklarni"" i ich wyniki podane w tablicy VI i innych tablicach w dalszej czesci tekstu, obejmowaly w zasadzie zabiegi chwastobój¬ cze polegajace na wprowadzeniu srodków chwa¬ stobójczych do gleby, wstepnym nawadnianiu powierzchniowym z nastepujacym potem nawad¬ nianiem podpowierzchniowym w wyzej opisany sposób.Zwiazek z przykladu I zostal poddany równiez próbom polowym w celu okreslenia jego selek¬ tywnosci przed wzejsciem roslin w wielu upra- T ab I i ca VII Zwiazek [ z przykl. I 1 SpOSÓb stoso¬ wania S.A.P.P.I Dawka kg/ha 0.56 1.12 2.24 4.48 0.56 1.12 2.24 4.48 Kuku¬ rydza 0 0 0 15 0 0 5 32 Kuku¬ rydza 0 0 7 27 0 3 27 40 Soja 0 5 0 13 5 7 20 40 Hamowanie w % Orze¬ chy arach. 0 0 8 22 17 13 15 28 Bawel¬ na o 13 20 25 13 32 37 82 sorgo 0 3 17 77 32 53 92- 98 fasolka szpar. 0 8 20 32 23 10 37 43 rze¬ pak 0 0 5 33 0 0 15 40 Wyczy¬ niec la¬ kowy 62 92 93 98 75 90 98 100 Echino chloa- crusgalii 63 93 93 98 75 93 98 100 prosa ang. o naz¬ wie White proso Millet 63 83 95 97 23 58 80 85 Tablica VI Zwiazek Z przykl. I z przykl. III Dawka GR15 kg/ha | Fasolka Rzepak szpara- | gowa 0.86 1.9 0.90 2.24 1 Dawka GR85 kg/ha sorgo 0.24 0.84 psze- 1 nica t 0.21 0.28 perz 0.12 (7.2) 0.12 (7.5) 0.12 (2.0) 0.12 (1.8) 0.28 (6.8) 0.28 (8.0) 0.28 (3.0) 0.28 (1.0) 20 wach, w stosunku do chwastów: wyczyniec lako¬ wy, Echinochloa crusgalli gatunku prosa o nazwie angielskiej i biale proso millet. W tablicy VII przedstawiono dane (reprezentujace trzy kolejne próby) dotyczace zarówno powierzchniowego sto- 35 sowania srodka chwastobójczego (SA) jak i przez wprowadzenie go do gleby (PPI) to znaczy wpro¬ wadzenie przeduprawowe (preplant incorporation).Sadzonki sadzono w glebie pylowo-piaszczystej o duzym rozdrobnieniu i sredniej wilgotnosci. Gle- 30 bokosc sadzenia wynosila 5,08 cm. Pierwszego opadu deszczu dostarczono nastepnego dnia po za¬ biegu 0,51 cm, drugi deszcz 0,64 cm dwa dni po zabiegu, a laczny opad deszczu w 22 dni po za¬ biegu wynosil 4,57 cm. Obserwacje przeprowadzono 35 w 6 tygodniu po zabiegu.Dane z tablicy VII wykazuja, ze zwiazek z przy¬ kladu I dzialal na ogól lepiej jako selektywny srodek chwastobójczy przy aplikacji powierzchnio¬ wej niz przy wprowadzaniu do wnetrza gleby. 40 Dokladniej mówiac, w badaniach dotyczacych sto¬ sowania powierzchniowego, wymieniony srodek chwastobójczy zwalczal selektywnie trzy badane chwasty przy uzyciu dawek wynoszacych powyzej125 SM 19 10 0,58 kg/ha zapewniajac równoczesnie bezpieczen¬ stwo upraw (to jest przy maksymalnych uszko¬ dzeniach okolo 15°/o), przy czym dla kukurydzy polnej i soji przy dawkach do 4,48 kg/ha oraz bez¬ pieczenstwa kukurydzy cukrowej, orzeszków ziem¬ nych i rzepaku przy dawkach przewyzszajacych 2,24 kg/ha oraz bawelny, sorgo i fasoli szparagowej przy dawkach prawie siegajacych 2,24 kg/ha.W badaniach P.P.I. (przeduprawowo) zwiazek z przykladu I zwalczal selektywnie gatunki wy¬ czyniec lakowy Echinochloa crusgalli w dawkach ponizej 1,12 kg/ha przy zachowaniu bezpieczen¬ stwa upraw kukurydzy polnej, orzeszków ziem¬ nych i rzepaku przy dawkach do 2,24 kgLOia oraz nieco ponizej 2,24 kg/ha dla soji.Inne dane z badan polowych zwiazku z przy¬ kladu I wykazaly przeduprawowe selektywne zwal¬ czanie w soji, kukurydzy, bawelnie i/lub orzeszkach ziemnych innych chwastów, takich jak: cibora purpurowa, wyczyniec lakowy (wielki, zólty), ko- mosa biala, wilec purpurowy, Abutilon theopurasti, chwasty o nazwach angielskich cocklebur, Texas panicum, goosegrass, Florida pusley i bristly star- bur oraz pensylwanski rokstostrogorski, slazpwiec ciernisty, portulaka siewna i paluszink krwawy.Zrozumiale jest dla specjalistów, ze nie wszystkie z wymienionych chwastów sa selektywnie zwal¬ czane we wszystkich z wymienionych upraw we wszystkich^ warunkach klimatycznych, glebowych, wilgotnosciowych i/lub sposobach stosowania srod¬ ków chwastobójczych.W tablicach VIII—XI przedstawiono w sposób zbiorczy dane dotyczace selektywnosci w zwalcza¬ niu chwastów wyzej wymienionych, odpowiednio w uprawach soji, kukurydzy, bawelny i orzeszków ziemnych, na podstawie wielu badan polowych w róznych miejscach i warunkach glebowych, wilgotnosciowych itd. na roslinach, dokonanych za pomoca srodka chwastobójczego, zastosowanego w glebie albo powierzchniowo („S.A") albo przed¬ uprawowo („P.P.I."). Dawki stosowane dla kazdej kombinacji uprawa/chwast przedstawiono w prze- 10 15 10 30 liczeniu na dawki GRi5 i GRM (zdefiniowane po¬ wyzej). Stosunek GIWGRes daje wspólczynnik se¬ lektywnosci „S.F.", a „NS" oznacza nieselektywny, zas kreska (—) oznacza selektywnosc nieistotna lub nieokreslona np. na skutek tego, ze aktualne dawki GR15 i GRS5 byly wieksze lub mniejsze od dawek maksymalnych i minimalnych stosowanych w podanym badaniu. W tablicach VIII—XI puste miejsce oznacza, ze dany gatunek rosliny nie byl ujety w poszczególnym planie badan, albo, ze da¬ nych nie otrzymano lub byly mniej znaczace od innych przedstawionych danych np. pominieto pewe obserwacje po 3 tygodniach od dokonania zabiegu, na korzysc danych po 6 tygodniach lub pominieto dane po 6 tygodniach gdyz dane po 3 tygodniach byly rozstrzygajace.Dane z tablicy VIII wykazuja, ze zwiazek z przykladu I selektywnie zwalczal chwasty wyczy¬ niec lakowy wielki i zólty, komose biala, pensyl¬ wanski rdest ostrogorski w uprawie soji w ciagu 6—8 tygodni po zabiegu, przy "powierzchniowym (S.A.) lub przeduprawowym (P.P.I.) sposobje jego zaaplikowaniu.Dane z tablicy IX wykazuja, ze zwiazek z przy¬ kladu I zwalczal selektywnie wyczyniec lakowy wielki w uprawie kukurydzy w ciagu 5—6,5 ty¬ godni po zabiegu przy powierzchniowym (S.A.) lub przeduprawowym (P.P.I.) sposobie jego apli¬ kacji. Przy stosowanych w tych badaniach daw¬ kach selektywnosc wzgledem wilca purpurowego i chwastu o angielskiej nazwie Cocklebur byla nieokreslona, przy czym wystapilo hamowanie rozwoju tych chwastów.Dane z tablicy X wykazuja, ze zwiazek z przy¬ kladu I zwalczal selektywnie chwasty cibora pur¬ purowa i portulaka siewna w okresie do 9 tygodni po zabiegu, slazowiec ciernisty w ciagu 6 tygodni i palusznik krwawy w ciagu do 7 tygodni po za¬ biegu. Zwalczanie chwastu o nazwie angielskiej goosgrass bylo nieznaczne lub nieokreslone.W tablicy XI przedstawiono (dla okresu przed wzejsciem roslin) aktywnosc chwastobójcza zwiaz- Tablica VIII Zwiazek Z przykladu I Kombinacja uprawa/ chwast soja/wyczyniec lakowy wielki soja/cibora zólta soja/wyczyniec lakowy zólty . soja/komosa biala aoja/pensylw. rdest ostro- gorakl Sposób aplikaqi *) S.A.P.P.I S.A.P.P.I.SJL PJP.L f P.P.L ilosc tygodni po zabiegu 3 5 3 5 8 6 6 6 6 8 GRU/GRU kg/ha kg/ha 4.48/< 1.12 4.48/< 1.12 2.52/2.8 1.4/< 1.12 2.52/2.52 1.4/2.28 [ 4.48/2.52 wspólczynnik selektywnosci 1 O 4.0) O 4.0) (NS) « 1.3) (1.0) (NS) (1.8) 1 *) SLA. =» apikacjfl powierzchniowa.P.P.I.= aplikacja przeduprawowa125 386 21 22 Zwiazek z przykl. I Kombinacja uprawa/ chwast kukurydza/ wyczyniec lakowy wielki kukurydza/ wilec purpurowy kukurydza/chwast o an¬ gielskiej nazwie Cocklebur Tabela IX Sposób aplikacji S.A.S.A.P.P.I.P.P.I.S.A.S.A.P.P.I.P.P.I.S.A.S.A.P.P.I.P.P.I.Ilosc tygodni po zabiegu 6 6.5. 6 6.5 3 6 3 6 3 6 3 6 GR16/GRM kg/ha kg/ha 4.48/< 1.12 7.84/8.4 4.76/1.95 6.72/4.48 4.48/ 4.48 4.48/ 4.48 4.76/ 4.48 4.76/ 4.48 4.48/ 4.48 4.48/ 4.48 4.76/ 4.48 4.76/ 4.48 wspólczynnik 1 selektywnosci 1 (4.0) (NS) (2.5) (1.5) (—) (—) (-) (-) <—) (-) (-) Tablica X Zwiazek Z przykladu I Kombinacja uprawa/ chwast bawelna/ cibora purpur. bawelna/ slazowiec ciernisty bawelna/ portulaka siewna bawelna/ palusznik krwawy (gladki i kosmaty) bawelna/chwast o ang. nazwie Goose < Sposób aplikacji S.A.S.A.P.P.I.S.A.S.A.P.P.I.S.A.S.A.P.P.I.P.P.I. ilosc tygodni po zabiegu 6 9 6 6 9 6 9 - 7 7 7 GRU/GRM kg/ha kg/ha 3.64/1.68 3.36/2.24 3.36/4.2 3.64/3.08 3,36/4.76 3.36/4.76 3.36/1.96 1.4/< 1.12 - 0.84/1.12 0.84/1.12 wspólcz. selek- tywnosci (2.17) (1.5) (NS) (1.18) (NS) (NS) (1.7) (1.25) (NS) (-) ku z przykladu I w stosunku do trzech opornych chwastów jednorocznych o angielskich nazwach Texas panicum, bristly storbur i Florida pusley w uprawie orzeszków ziemnych, dla okresów do 12 miesiecy po zabiegu. Dane z tablicy XI sta¬ nowia srednia trzech kolejnych prób w glebie piaszczysto-gliniastej zawierajacej l,3°/« substancji organicznych, 79,2Vt piasku i 10Vt gliny. Srodek chwastobójczy stosowano powierzchniowo.Dane z tablicy XI wskazuja, ze zwiazek z przy¬ kladu I selektywnie zwalczal chwast o angielskiej nazwie Texas panicum w uprawach orzeszków ziemnych w okresie 8 tygodni i zapewnial zwal¬ czanie tego chwastu w znacznym stopniu nawet w ciagu 12 tygodni po zabiegu przy dawce" okolo 4,48 kg/ha. Selektywne zwalczanie chwastu o an¬ gielskiej nazwie bristly storbur osiagnieto przy ^-dawce 3,36 kg/ha przez okres 8 tygodni a calko- W wite zniszczenie osiagnieto po 12 tygodniach przy dawce 4,48 kg/ha calkowite zniszczenie chwastu o angielskiej nazwie Florida pusley w ciagu 8 ty¬ godni po zabiegu osiagnieto przy dawce mniejszej od 2,24 kg/ha, a przy dawce 4,48 kg/ha uzyskano w 95p/e-owa skutecznosc zwalczania przez okres 12 ty¬ godni po zabiegu.W innych badaniach szklarnianych zwiazki ak¬ tywne stosowane w srodku wedlug wynalazku wy- 09 kazaly zdolnosc selektywnego zwalczania rozmai¬ tych jednorocznych i trwalych chwastów w róznych uprawach. Dalej wykazano, ze zwiazek z przykla¬ du I selektywnie zwalczal cibore purpurowa, zaró¬ wno w uprawach kukurydzy jak i soji, przy czym 65 odpowiednie stosunki GRu/GRts dla uprawichwa-125 380 23 24 Tablica XI Zwiazek Z przykl. I Dawka kg/ha 2.24 3.36 4.48 | j Orzeszki ziemne i l 1 4 | 8 i 12 ! s! * i 10 0 ; 17 I 7 o 0 0 Chwasty o angielskich nazwach 1 Texas j Bristly Panicum | Starbur J ilosc tygodni po zabiegu 4 | 8 50 68 85 67 63 83 12 | 4 40 55 78 8 ! 12 ! i 78 ! 40 85 j 60 : 95 ! 100 ' ! i 4 0 0 0 Florida Pusley ! 8 '12 90 i 1 | 95 '.95 0,67/0,25 (wspólczynnik selektywnosci — S.F.= 2,7) a dla soji 1,12/0,25 (S.F. = 4,5). Zwiazek z przykla¬ du XI wykazal selektywne wlasciwosci chwasto¬ bójcze wzgledem cibory zóltej i perzu w uprawach kukurydzy i soji. Odpowiednie stosunki upraw do cibory zóltej GIWGR85 wynosza 2,24/0,95 (S.F. = = 2,4) w uprawie kukurydzy oraz 2,24/0,5 (S.F. = = 4,5) w uprawie soji, a odpowiednie stosunki GR15/GR85 dla perzu w uprawie zarówno kukury¬ dzy jak i soji wynosza 2,24/0,5 (S.F. = 4,5). W badaniach nad zwalczaniem cibory zóltej w ba¬ welnie wspólczynnik GRu/GRu (sredni z dwóch prób) wynosil 1,96/0,95 (S.F. = 2,1). Podobnie zwia¬ zek z przykladu XIII wykazywal selektywne wla¬ sciwosci chwastobójcze wzgledem cibory zóltej w uprawie bawelny i perzu w uprawie pszenicy, przy czym odpowiednie stosunki GRis/GRss wynosza 0,7/0,47 (S.F. = 1,7) dla bawelny i 0,53/0,47 (S.F. = = 1,2) dla pszenicy.W jednym z wielouprawowych w szklarni zba¬ dano dzialanie zwiazków z przykladów I, XIII, XIV i XV na chwast — cibora zólta w uprawach bawelny, soji, kukurydzy i ryzu. Kazdy z tych zwiazków byl nieselektywny wobec cibory zóltej w uprawie ryzu, jednak kazdy z tych zwiazków wykazal znaczaco wysoka selektywnosc wobec ci¬ bory zóltej w innych uprawach. Odpowiednie dawki GR15 i GRss dla tych zwiazków sa podane w tablicy XII. W nawiasach po kazdej uprawie podane sa wspólczynniki selektywnosci.Zwiazki z przykladów I i XIII—XV poddano dalszym badaniom na skutecznosc wobec perzu w pszenicy, soji i kukurydzy. Stwierdzono, ze kaz¬ dy z tych zwiazków byl nieselektywny w pszenicy.Dane na temat selektywnosci powyzszych zwiaz¬ ków wzgledem perzu w soji i kukurydzy sa po¬ dane w tablicy XIII.Równiez w szklarni przeprowadzono jeszcze inne Tablica XII Zwiazek Zprzykl. I „ XIII » XIV xv GRM (kg/ha) Cibora zólta 0.24 0.21 0.38 0.44 GRU 1 (kg/na) | bawelna 1.96 (8.2) 2.52 (12.0) 2.8 (7.4) 2.8 (6.4) soja 0.87 (3.6) 1.96 (9.3) 2.24 (5.9) 1.96 (4.5) kukurydza 0.69 (2.9) 2.52 (12.0) 1.68 (4.4) 1.96 (4.5) Tablica XIII zwiazek z przykladu I „ -XIII „ xiv „ xv GR85 kg/ha perz 0.07 0.36 0.45 0.75 GRl5 kg /ha soja 0.81 (11.6) 1.68 (4.7) 1.46 (3.2) 1.96 (2.6) kukurydza 0.69 C9.9) 1.68 '4.7) 2.52 :5.6) 2.24 [3.0) badania nad skutecznoscia chwastobójcza* zwiaz- 35 ków z przykladów I i III wzgledem wielu traw jednorocznych, lacznie z opornymi chwastami ta¬ kimi jak: siewki prosa aleppskiego, proso o angiel¬ skiej nazwie Texas panicum, trzcina Bracharia plantagina, panicum milicaeum, Rottboellia exal- 4q tata i czerwony ryz. Wyniki tych badan przedsta¬ wiono w tablicy XIV. Wspólczynniki selektywno¬ sci podano w nawiasach. Kreska oznacza selek¬ tywnosc nieznaczna lub nieokreslona.Dane z tablicy XIV wskazuja, ze zwiazek z przy- 45 kladu I selektywnie zwalczal kazdy chwast jed¬ noroczny w badaniu przeprowadzonym w soji.Zwiazek z przykladu III wykazywal dpdatnie wla¬ sciwosci chwastobójcze wobec wszystkich chwa¬ stów, z wyjatkiem chwastu o angielskiej nazwie w Texas panicum, Panicum milicaeum i Rottboellia exaltata, przy maksymalnej dawce badawczej 1,12 kg/ha. Do okreslenia selektywnosci tego zwiaz¬ ku wobec trzech wymienionych chwastów, co do których, przy uzyciu dawki badawczej , nie obser- m wuje sie selektywnych wlasciwosci "chwastobój¬ czych, nalezaloby stosowac wyzsza dawke.Wyrazna zaleta srodka chwastobójczego jest je¬ go zdolnosc dzialania w szerokim zakresie róznych25 125 38* Tablica XIV 26 Zwiazek Zprzykl.I 'III GR15 — daw¬ ka *g/ha) soja 1.12 1.12 GRW — dawka (kg/ha) Chwast o angielsk.Texas pani- cum 1.12 O 1.0) 1.12 (-) proso alepp- skie 0.14 ( 8.0) 0.28 (4.0) trzcina 0.28 O 4.0) 0.93 (1.2) Bracharia planta- gina 0.56 (2.0) 1.12 (1.0) Panicum milicae- um 1.12 O i.o) 1.12 (-) Chwast o ang. nazw.Fali pani¬ cum 0.07 ( 16.0) < 0.07 ¦( 16.0) ! Rottboel- Czerwo- | Ug exal. ^^ , tata 0.2 O 5.6) 0.14 ( 8.0) 1.12 O i.o) 1.12 (-) 1 typów gleb. W zwiazku z tym, w tablicy XV przedstawiono dane, które uwidaczniaja dzialanie chwastobójcze zwiazku z przykladu I na perz w uprawie soji w szerokiej gamie typów gleb o róz¬ nej zawartosci substancji organicznych i gliny.Zabiegi chwastobójcze dokonano przez wprowa¬ dzenie srodka chwastobójczego do gleby, przy czym sadzonki byly zasadzone na glebokosci 0,95 cm a slup wody przy powierzchniowym nawad¬ nianiu wynosil 0,64 cm. Obserwacje prowadzono okolo 3 tygodni po zabiegu. Wspólczynniki selek¬ tywnosci podane sa w nawiasach. 29 zwiazki z przykladów I i IV—VI rozprowadzono w acetonie, po czym spryskiwano nimi, stosujac rózne stezenia, odwazone ilosci próbek gleby py- lowo-piaszczystej „Ray" i pylowo-gliniastej „Drum- mer", znajdujacych sie w doniczkach z otworami drenowymi w dnie zakrytymi bibula filtracyjna.Spryskane próbki gleb poddawano w doniczkach lugowaniu, umieszczajac doniczki na obrotowym stole, który obracal sie pod dwoma dyszowymi koncówkami pojemnika z woda, zwymiarowanymi tak, aby podawaly na godzine warstwe wody o wysokosci 2,5 cm, symulujac opad deszczu.Tablica XV ^ Zwiazek Z przykladu Typ gleby „Ray" — pylowo-piaszczysta „Sarpy" — pylowo-glinowa „Wabash" — pylowo-glinowa „Drammer" — pylowo-glinowa Piaskowa „Florida" Mulista „Florida'7 Substanqe organiczne w % 1.0 2.3 4.3 6.0 6.8 60 Glina % 9.6 30.35 33.0 37.0 I 1.8 — Dawka GR15 kg/ha soia 1.12 2.24 — 2.24 1.96 2.24 | Dawka GR^ kg/ha perz 0.22 (5.1) 0.28 (8.0) 0.28 (—) 0.11 (20.0) 0.2 (9.8) 0.58 (3.9) Dane z tablicy XV wskazuja na to, ze zwiazek z przykladu I jest calkiem nieczuly na typy gleb o róznej zawartosci substancji organicznych, wy¬ kazujac selektywne wlasciwosci chwastobójcze wzgledem perzu w soji, w glebach o zawartosci w substancji organicznych od 1,0 do 60°/e i zawar¬ tosci gliny od minimum l,8°/o do okolo 37Vo. Dane dotyczace uprawy soji w glebie pylowo-gliniastej „Wabash" byly w handlu nieokreslone.Takze wspólczynniki selektywnosci podane dla m gleb pylowo-gliniastych „Sarpy" i „Drummer" oraz gleby mulistej „Florida" sa wartosciami mi¬ nimalnymi, gdyz maksymalna dawka badawcza wynosila 2,24 kg/ha, a srodek chwastobójczy za¬ pewnial równiez bezpieczenstwo upraw soji przy •• dawce powyzej 2,24 kg/ha. Przeprowadzono ba¬ dania laboratoryjne majace na celu okreslenie od¬ pornosci srodków chwastobójczych wedlug wyna¬ lazku na wyplukiwanie z gleby i wynikajacej stad efektywnosci chwastobójczej. W badaniach tych &* Szybkosc lugowania regulowano przez zmiane czasu przebywania próbki na obrotowym stole.Wode podawano na glebe w doniczkach pozwala¬ jac by sie saczyla przez bibule filtracyjna i dre¬ nowe otwory sciekowe. Nastepnie pozostawiano doniczki w spokoju przez trzy dni w temperaturze pokojowej. Z kolei usuwano z doniczek spryskana glebe, rozdrabniano ja i umieszczano jako war¬ stwe powierzchniowa na wierzchu innych doni¬ czek zawierajacych próbki wyzej wymienionych gleb z zasadzonymi sadzonkami Echinochloa crus- galli. Nastepnie doniczki umieszczano na lawkach w szklarni, nawadniano podpowierzchniowo i po¬ zostawiono na 2—3 tygodnie do rozrostu. Doko¬ nywano wzrokowej oceny procentowego hamowa¬ nia wzrostu w porównaniu z doniczkami kontrol¬ nymi (nie spryskiwanymi) i swieza masa chwastu — Echinochloa crusgalli. Dane kontrolne pochodza z szesciu powtarzanych prób, a dane dla zwiaz¬ ków badanych z trzech powtarzanych prób.125 386 Tablica XVI Zwiazek Z przykladu 4 Z przykladu 5 Z przykladu IV -Z przykladu V Z przykladu VI - 1 ' * Dawka w kg/ha 0.56 0.14 2.24 0.56 0.14 0.56 0.14 2.24 0.56 0.14 0.24 0.56 0.14 Opad deszczu (cm) 0 1.27 5.08 10.16 0 1.27 5.08 10.16 0 1.27 5.08 10.16 0 1.27 5.08 10.16 0 1.27 5.08 10.61 1 0 1.27 5.08 10.16 0 1.27 5.08 10.16 0 1.27 5.08 10.16 0 1.17 5.08 10.16 0 1.27 5.08 10.61 0 1.27 5.08 10.16 0 ' 1.27 5.08 10.16 0' 1.27 5.08 10.16 Chwast (echinochloa crasgalli) 1 Hamowanie w % „Ray /gleba" 1 pylowa piasz¬ czysta | 100 100 94 52 99 95 63 14 100 100 92 71 99 100 89 17 ¦ 98 90 38 12 100 100 94 52 99 95 63 14 100 100 92 71 99 100 89 17 98 90 38 12 100 100 99 84 99 99 90 72 84 90 58 29 „Drummer" gleba pylowo gliniasta 100 100 100 100 81 99 94 54 100 100 100. 100 100 100 100 96 70 96 85 47 100 100 100 100 81 99 94 54 100 100 100 100 100 100 100 96 70 96 85 47 100 100 100 100 50 100 93 84 12 26 20 12 Masa w stanie „Ray" gleba pylowo-piasz¬ czysta 0 0 0.24 1.97 0.05 0.22 1.53 3.15 0 0 I 0.31 1.18 0.02 0 0.44 3.41 0 0.41 2.77 1 3.62 0 "1 0 0,24 1.97 0,05 0,22 1,53 3,15 0 0 0,31 1,18 0,02 0 0,44 3,41 0 0,41 2,77 3,62 0 0 0.03 0.64 0.04 0.02 0.41 1.17 0.66 0.43 1.72 2.92 swiezym wg „Drummer" gleba pylowo- -gliniasta __ 1 — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — 1 — — — — — — — — — — — — — — ¦ — — — — 1 ~"' — — — — " — 129 125 386 30 W tablicy XVI podano dane badawcze. W ba¬ daniach z próbkami gleby pylowo-glinowej „Drum- mer" nie mierzono swiezej masy chwastu.Dane w tablicy XVI wskazuja na to, ze zwiazki aktywne stosowane w srodku wedlug wynalazku byly dosc odporne na lugowanie do gleby przy róznych opadach deszczu. Zwlaszcza przy dawce 2,24 kg/ha kazdy z tych zwiazków niszczyl Echi- nochloa rusgalli przy równowazniku opadów desz¬ czu ^ 10,16 cm w glebie pylowo-piaszczystej „Ray" i glebie pylowo-gliniastej „Drummer", z wyjat¬ kiem zwiazków z przykladów I i V w glebie py¬ lowo-piaszczystej „Ray", w której zwalczanie utrzymywalo sie przy równowazniku opadów deszczu = 5,08 cm. Zwiazki z przykladów I, IV i V zwalczaly Echinochloa crusgalli w glebie pylowo- -gliniastej „Drummer" przy zachowaniu równo¬ waznika opadów deszczu — 5,08 cm, nawet przy niskiej dawce 0,14 kg/ha.Badania taksykologiczne zwiazku z przykladu I wykazaly, ze zwiazek ten jest calkiem bezpieczny.Jest on lekko toksyczny (OLD50 — 2300 mg/kg, MLDW 5010 mg/kg), wykazuje lekkie dzialanie drazniace na oczy i niedrazni skóry. Poza zacho¬ waniem normalnych srodków ostroznosci, nie uwa¬ za sie za konieczne, stosowanie specjalnych metod manipulowania nimi.Dlatego .na podstawie powyzszego szczególowe¬ go opisu nalezy uznac, ze zwiazki aktywne sto¬ sowane, w srodku wedlug wynalazku wykazaly niespodziewane i znacznie lepsze wlasciwosci chwastobójcze, zarówno w ujeciu absolutnym jak i wzgledem wiekszosci znanych zwiazków o po¬ dobnej budowie. Scislej mówiac, zwiazki te oka¬ zaly sie, zwlaszcza, zwiazkami o wyjatkowo selek¬ tywnych wlasnosciach chwastobójczych, w szcze¬ gólnosci do zwalczania trudnych do niszczenia chwastów trwalych i jednorocznych w uprawach soji i kukurydzy, lecz takze orzeszków ziemnych, bawelny i innych roslin uprawnych. W szczegól¬ nosci zwiazki aktywne o podanym wzorze ogól¬ nym stosowane w srodku wedlug wynalazku maja wyjatkowe wlasciwosci chwastobójcze wzgledem chwastów trwalych takich jak perz i ciborowate oraz opornych traw jednorocznych takich jak: chwast o nazwie angielskiej Texas panicum, Rott- boellia exaltata, Panicum milacaeum, Branchiara plantaginea siewki prosa aleppskiego seedling johnsongrass, trzcina i/lub czerwony ryz, równiez zwalczajac i/lub hamujac inne mniej oporne tra¬ wy jednoroczne i trwale.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku, lacz¬ nie z koncentratami wymagajacymi rozcienczania przed ich zastosowaniem, zawieraja conajmniej jeden skladnik aktywny i srodek pomocniczy w postaci cieklej lub stalej. Srodek ten sporzadza sie przez zmieszanie skladnika aktywnego ze srod¬ kiem pomocniczym, takim jak rozcienczalniki, wy¬ pelniacze, nosniki i czynniki kondycjonujace na¬ dajac im postac dokladnie rozdrobnionych jedno¬ rodnych ,cial stalych, granulek, tabletek, roztwo¬ rów, dyspersji lub emulsji. Tak wiec skladnik ajktywny mozna stosowac ze frodkiem pomocni¬ com takim jak dokladnie rozdrobnione cialo sta¬ le, ciecz organiczna, wóda, srodek zwilzajacy, sro¬ dek dyspergujacy, srodek emulgujacy lub kazda odpowiednia kombinacja tych substancji.Srodek wedlug wynalazku, zwlaszcza w postaci cieczy i zwilzalnych proszków, korzystnie zawiera • jako srodek kondycjonujacy jeden lub wiecej srodków powierzchniowo-czynnych, w ilosciach wystarczajacych do ulatwienia jej dyspersji w wo¬ dzie lub oleju. Wprowadzenie 'do skladu srodka powierzchniowo-czynnego znacznie zwieksza jego li skutecznosc. Przez okreslenie „srodek powierz- chniowo-czynny" rozumie sie srodki zwilzajace, srodki dyspergujace, srodki zawiesinotwórcze i emulgujace. Jednakowo latwo mozna stosowac anionowe, kationowe i niejonowe srodki powierz- chniowo-czynne. Korzystnymi srodkami zwilzaja¬ cymi sa sulfoniany alkilobenzenowe, alkilonafta- lenowe, sulfinowane alkohole tluszczowe, aminy lub amidy kwasowe, dlugolancuchowe estry kwa¬ sowe izotionianu sodu, estry sulfobursztynianu so- 30 du, siarczanowane lub sulfonowane estry kwasów tluszczowych, sulfoniany naftenowe, sulfinowane oleje roslinne, dwu-III-rzedowe — glikole acetyle¬ nowe, pochodne polioksyetylenowe alkilofenoli (zwlaszcza izooktylofenol i nonylofenol) oraz po- 25 chodne polioksyetylenowe monoestrów wyzszych kwasów tluszczowych i bezwodników heksitalo- lowych (np. sorbitan). Korzystnymi srodkami dy¬ spergujacymi sa: metyloceluloza, alkohol poliwi¬ nylowy, lignosulfoniany sodu, polimeryczne alkilo- 30 i naftalenosulfoniany, naftalenosulfonian sodu i sulfonian polimetylenobisnaftalenowy.Zwilzalne proszki sa to dyspergujace w wodzie mieszanki, zawierajace jeden lub wiecej skladni¬ ków aktywnych, obojetny, staly wypelniacz i je- 35 den lub wiecej srodków zwilzajacych i dyspergu¬ jacych. Obojetne wypelniacze stale sa zazwyczaj pochodzenia mineralnego (gliny naturalne, ziemia okrzemkowa oraz mineraly syntetyczne, otrzyma¬ ne z krzemionki itp.). Przykladami takich wypel- „ niaczy sa kaolinity, atapulgit i syntetyczny krze¬ mian magnezu. Srodek w postaci zwilzalnych pro¬ szków, wedlug wynalazku zawiera zazwyczaj od okolo 0,5 do 60 czesci (korzystnie od 5 do 20 cze¬ sci) aktywnego skladnika, od okolo 0,25 do 25 cze»- 45 sci (korzystnie 1—15 czesci) srodka ^zwilzajacego, od okolo 0,25 do 25 czesci (korzystnie 1,0—15 cze¬ sci) srodka dyspergujacego i od 5 do okolo 95 cze¬ sci (korzystnie 5—50 czesci) obojetnego stalego wypelniacza, przy czym caly sklad podano w czesciach wagowych. Jesli to jest pozadane, to od okolo 0,1 do 2,0 czesci stalego obojetnego wypel¬ niacza mozna zamienic inhibitorem korozji lub srodkiem przeciwpiehnym lub obydwoma razem.Inne postaci srodka wedlug wynalazku stanowia koncentraty proszkowe zawierajace od 0,1 do 60% wagowych skladnika aktywnego na odpowiednim wypelniaczu. Proszki te przed zastosowaniem moz¬ na rozcienczyc do stezen lezacych w granicach od okolo 0,1 do KP/t wagowych. Srodek w postaci zawiesiny _lub emulsji wodnej mozna sporzadzic * przez mieszanie az do uzyskania jednorodnosci, wodnej mieszaniny nierozpuszczalnego w wodzie skladnica aktywnego i srodka emulgujacego, a na¬ stepnie homogenizowanie, dajace trwale emulsje bardzo dokladnie rozdrobnionych czastek. Pow- * stala stezona zawiesina wodna charakteryzuje sie125 31 niezwykle malymi wymiarami czastek tak, ze po rozcienczeniu i rozpyleniu uzyskuje sie bardzo równomierne pokrycie. Odpowiednio przydatne stezenia skladnika aktywnego w tych kompozy¬ cjach wynosza 0,1 do 60% (korzystnie 5—50%) wagowych, przy czym górna granica stezenia jest wyznaczona przez granice rozpuszczalnosci sklad¬ nika aktywnego w rozpuszczalniku.W innej postaci srodka wedlug wynalazku — w zawiesinie wodnej nie mieszajacej sie z woda, zwiazek aktywny poddaje sie zakapsulkowaniu, z wytworzeniem, fazy mikrokapsulkowej zdysper- gowanej w fazie wodnej. W jednej postaci wyko¬ nania wynalazku wytwarza sie drobne kapsulki przez skontaktowanie ze soba fazy wodnej zawie¬ rajacej emulgator (lignosulfonian) i nie mieszaja¬ cej sie z woda substancji chemicznej oraz poli- metylenopolifenylenocyjanianu, dyspergujac faze niemieszajaca sie z woda w fazie wodnej i doda¬ jac nastepnie wielofunkcyjnej aminy. Izocyjanian i amina reaguja ze soba tworzac wokól czastek niemieszajacej sie z woda substancji chemicznej, skorupe ze stalego mocznika, i przez to tworzac mikrokapsulki. Na ogól stezenie mikrokapsulkowej substancji waha sie od okolo 480 do 700 g/l calej kompozycji, korzystnie 480 do 600 g/l.Koncentraty stanowiace kolejna postac srodka wedlug wynalazku sa zazwyczaj roztworami sklad¬ nika aktywnego w rozpuszczalnikach niemiesza- jacych sie lub czesciowo mieszajacych sie z woda, zawierajacych srodek powierzchniowo-czynny. Od¬ powiednimi rozpuszczalnikami skladnika aktywne¬ go o podanym wyzej wzorze ogólnym sa: dwume- tyloforamid, dwumetylosulfotlenek, N-metylopiro- lidon, weglowodory i niemieszajace sie z woda etery, estry lub ketony. Mozna jednak otrzymac inne koncentraty ciekle o wysokim stezeniu, roz¬ puszczajac skladnik aktywny w rozpuszczalniku, a nastepnie rozcienczajac go np. nafta, do stezenia odpowiedniego do rozpylania. Koncentraty wedlug wynalazku zawieraja na ogól od 0,1 do 95 czesci wagowych (korzystnie 5—60 czesci) skladnika ak¬ tywnego, okolo 0,25 do 50 czesci (korzystnie 1—25 czesci) srodka powierzchniowo-czynnego oraz, tam gdzie to jest pozadane, okolo 4 do 94 czesci roz¬ puszczalnika, przy czym wszystkie czesci sa wa¬ gowe i odnosza sie do calkowitej wagi emulgowa¬ nego oleju.Granulki, kolejna mozliwa postac srodka we¬ dlug wynalazku sa fizycznie trwalymi, jednorod¬ nymi mieszankami, zawierajacymi skladnik ak¬ tywny, przylegajacy lub rozprowadzony w pod¬ stawowej matrycy sporzadzonej z obojetnego do¬ kladnie rozdrobnionego jednorodnego wypelniacza.W' celu ulatwienia lugowania skladnika aktywnego z jednorodnej mieszanki, moze w niej byc obecny srodek powierzchniowo-czynny taki jak wyzej wy¬ mienione. Przykladami odpowiednich rodzajów je¬ dnorodnych wypelniaczy mineralnych sa natural¬ ne gliny, pirofility, illity, wermikulity. Korzystnymi wypelniaczami sa porowate, wstepnie uformowane materialy o wlasciwosciach absorpcyjnych, takie jak wstepnie uformowany i przesiany, jednorodny atapulgit lub spieniony termicznie, jednorodny wermikulit oraz drobno rozdrobnione gliny takie jak koalin, uwodniony atapulgit lub bentonit. 886 52 Wypelniacze te napyla sie lub miesza ze skladni¬ kiem aktywnym, otrzymujac granulki srodka chwastobójczego.Granulowane kompozycje wedlug wynalazku mo- • ga zawierac od okolo 0,1 do okolo 30 czesci, korzy¬ stnie od okolo 3 do 20 czesci wagowych skladnika aktywnego na 100 czesci wagowych gliny oraz 0 do okolo 5 czesci wagowych srodka powierzchnio¬ wo-czynnego na 100 czesci wagowych jednorodnej w gliny.Srodek wedlug wynalazku moze równiez zawie¬ rac inne dodatki, na przyklad nawozy, inne srodki chwastobójcze, inne srodki ochrony roslin, srodki ochronne itp. stosowane jako rsrodki pomocnicze 15 lub w kombinacji z dowolnymi wyzej wymienio¬ nymi srodkami pomocniczymi. Substancje chemi¬ czne przydatne w kombinacji ze skladnikami ak¬ tywnymi o podanym wzorze, stosowanymi w srod¬ ku wedlug wynalazku, obejmuja np. trójazyny, 20 moczniki, karbaminiany, acetamidy, acetanilidy, uracyle, pochodne kwasu octowego lub fenolu, tio- . karbaminiany, triazole, kwas benzoesowy, nitryle, etery dwufenylowe itp. takie jak: pochodne hete¬ rocykliczne azotowo-siarkowe: 2-chloro-4-etyloami- 25 no-6-izopropyloamino-s-trójazyna, 2-chloro-4,6- -bis-(izopropyloamino-)-s-trójazyna, 2-chloro-4,6-bis- -(etyloamino)-s-trójazyna, 2,2-dwutlenek-3-izopro- pylo-lH-2,l,3-benzotiadiazyno-4-(3H)-onu-3-amino- -1,2,4-trójazol, sól 6,7-dwuhydrodwupirydo(l,2-a: 2', 30 l'-c)pirazydyniowa, 5-bromo-6-izopropylo-6-metylo- uracyl, l,r-dwumetylo-4,4,-dwupirydyna, pochodne mocznikowe: N'-(4-chlorofenoksy)-fenylo-N,N-dwu- metylomocznik,N,N-dwumetylo-N'-(3-chloro-4-mety- lofenylo)-mocznik, 3-(3,4-dwuchlorofenylo)-l,l-dwu- 35 metylomocznik, l,3-dwumetylo-3-(2-benzotiazolilo)- -mocznik, 3-(p-chlorofenylo)-l,l-dwumetylomocznik, l-butylo-3-(3,4-dwuchlbrofenylo)-l-metylomocznik, karbaminiany i tiolokarbaminiany: dwuetylodwu- tiokarbaminian 2-chloroallilowy N,N-dwuetylotio- 40 -karbaminian-S-(4-chlorobenzylowy), N-(3-chlorofe- nylo)-karbaminian izopropylowy, N-N-olwuetylotio- karbaminian-S-(4-chlorobenzylowy), N-(3-chlorofe- nylo)-karbaminian izopropylowy, N,N-dwu- izopropylotiolokarbaminian-S-2,3-dwuchloroallilowy, 45 N,N-dwupropylotiolokarbaminian etylowy, .dwupro- pylotiolokarbaminian-Snpropylowy, acetamidy, ace¬ tanilidy, pochodne aniliny, amidy: 2-chloro-N,N- -dwualliloacetamid, N,N-dwumetylo-2,2-dwufeny- loacetamid, N-(2,4-dwu-me1;ylo-5-)[{trójfluorometylo)- 50 -sulfonylo]amino(-fenylo)aeetamid, N-iwpropylo-2- -chloroacetanilid, 2'6'-dwuetylo-N-metoksymetylo-2- -chloroacetanilfd, 2^metylo-6,-etylo-N-(2-metoksy- propylo-2)-2-chloroacetanilid, a,«,a-trójfluoro-2,6- -dwunitro-N,N-dwupropylo-p-toluidyna, N-(l,l-dwu- 55 metylopropynylo)-3,5-dwuchlorobenzamid, kwasy, estry, alkohole: kwas 2,2-dwuchloropropionowy, kwas 2-metylo-4-chlorofenoksyoctowy, kwas 2,4-dwuchlo- rofenoksyoctowy, metylo-2-i[4-(2,4-dwuchlorofeno- ksy)-fenoksy(propionian), kwas 3-amino-2,5-dwu- 60 chlorobenzoesowy, kwas 2-metoksy-3,6-dwuchloro- benzoesowy, kwas 2,3,6-trójchlorofenylooctowy, kwas N-1-naftyloftalaminowy, 5^[2-chloro-4-(trój* fluorometylo)-fenoksy]-2-nitrobenzoesan sodu, 4,6- -dwunitro-o-II rzed.-butylofenol, N-(fosfonomety- 65 lo)-glicyna i jej sole z monoalkilowanymi aminami125 886 o 1 do 6 atomach wegla i metalami alkalicznymi oraz ich kombinacje, etery: eter 2,4-dwuchlorofe- nylo-4-nitrofenylowy, eter 2-chloro-a,a,a-trójfluoro- -o-tolilo-3-etoksy-4-nitrodwufenylowy oraz inne: 2,6-dwuchlorobenzonitryl, kwasny metanoarsonian sodu, metanoarsonian dwusodowy; Nawozy przy¬ datne w kombinacji ze skladnikami aktywnymi obejmuja np. azotan amonu, mocznik, potas i su- perfosfet. Inne przydatne dodatki obejmuja mate¬ rialy, w których rosliny puszczaja korzenie i rosna takie jak: kompost, obornik, humus, piasek itp.Mieszanki chwastobójcze wyzej opisanych rodza¬ jów sa podane w kilku ponizszych przykladach wykonania: Przyklad XVII. Koncentraty emulgowane. °/o wagowy A. Zwiazek z przykladu nr I Mieszanka dodecylobenzenosulfo- nianu wapnia z eterami polioksy- etylenowymi (np. Atlox 3437 F) Dodecylobenzenosulfonian wapnia (FloMo 6 OH) Rozpuszczalnik z weglowodorów aromatycznych o 9 atomach wegla 50,00 0,15 45,00 Zwiazek z przykladu IV Mieszanka dodecylosulfonianu wa¬ pnia z alkoholem alkiloarylopolie- terowym Rozpuszczalnik sposród weglowo¬ dorów aromatycznych o 9 atomach C. Zwiazek z przykladu VI Mieszanka dodecylobenzenosulfo- nianu wapnia z eterami polioksy- etylenowymi (np. A Ksyleny 100,00 85,0 4,0 11,0 100,0 1,0 94,0 100,0 Przyklad XVIII. Koncentraty ciekle. •/o wagowy A. Zwiazek z przykladu nr IV 1OJ0 ksylen 90,0 B. Zwiazek z przykladu nr V Sulfotlenek dwumetylowy C. Zwiazek z przykladu nr VI N-metylopirolidon D. Zwiazek z przykladu nr VII Etoksylowany olej rycynowy Rodamina B Dwuimetylofonmaimid Przyklad XIX. Emulsje.A. Zwiazek z przykladu nr XII kopolimer blokowy polioksyetylenu 100,0 85,0 15,0 100,0 50,0 50,0 100,0 5,0 20,0 0,5 74,5 100,0 •/• wagowy 4p 10 » 34 z polioksypropylenem w butanolu (np. Tergitol XH) Woda B. Zwiazek z przykladu nr XIII kopolimer blokowy polioksyetylenu z polioksypropylenem w butanolu Woda Przyklad XX. Zwilzalne proszki.A. Zwiazek z przykladu nr I Lignosulfonian sodu N-metylo-N-oleilo taurynian sodu Krzemionka bezpostaciowa (synte¬ tyczna) B. Zwiazek z przykladu nr XII Dwuoktylosulfobursztynian sodu Lignosulfonian wapnia Krzemionka bezpostaciowa (synte¬ tyczna) C. Zwiazek z przykladu nr XIII Lignosulfonian sodu N-metylo-N-oleilotaurynian sodu glinka kaolinowa Przyklad XXI. Proszki A. Zwiazek z przykladu nr VII Atapulgit 4,0 56,0 100,0 5,0 3,5 91,5 100,0 °/o wagowy 25fi 3,0 1,0 71,0 80,0 1,25 2,75 16,0 100,0 10,0 3,0 1,0 86,0 100,0 B. Zwiazek z przykladu nr VIII montmorylonit C. Zwiazek z przykladu nr IX Bentonit D. Zwiazek z przykladu nr X Ziemia okrzemkowa Przyklad XXII. Granulki. 90 A. Zwiazek z przykladu I Atapulgit ziarnisty (20/40) oczek 86 B. Zwiazek z przykladu nr VI Ziemia okrzemkowa (20/40) oczek C. Zwiazek z przykladu nr XII •• Bentonit (20/40) oczek D. Zwiazek z przykladu nr XIII Pirofilit (20/40) oczek •/• wagowy 2fi 98,0 Ttofi 60,0 40,0 lOÓfi 30,0 70,0 * 100,0 1,0 99,0 Wfl •/• wagowy 85,0 30,0 70,0 0,5 99,5 100,0 5,0 95,0 1O0.0125 35 Przyklad XXIII. Mikrokapsulki. % wagowy A. Zwiazek z przykladu nr I w mi- krokapsulkach poliuretanowych 49,2 Lignosulfonian sodu (np. Reax 83 B) 0,9 Woda ' 49,9 100^0 B. Zwiazek z przykladu nr XII w mi- krokapsulkach poliuretanowych 10,0 Lignosulfonian potasu (np. Reax G-21) 0,5 Woda - 89,5 100,0 C. Zwiazek z przykladu nr XIII w mi- krokapsulkach poliuretanowych 80,0 Lignosulfonian magnezu (Treax LTM) 2,0 Woda 18,0 Efektywne ilosci acetanilidów o podanym wzo¬ rze stosowane w srodku wedlug wynalazku wpro¬ wadza sie do gleby zawierajacej rosliny albo do mediów wodnych w dowolny dogodny sposób. Cie¬ kle i stale, jednnorodne kompozycje mozna wpro¬ wadzac do gleby sposobami konwencjonalnymi np. za pomoca opylaczy mechanicznych, rozpylaczy wysiagnikowych i recznych oraz opylaczy rozpy- lowych. Kompozycje te mozna równiez rozprowa¬ dzac z samolotów w postaci pylu lub przez roz¬ pylanie cieczy, ze wzgledu na ich efektywnosc w malych dawkach. Kompozycje chwastobójcze apli¬ kuje sie roslinom wodnym zazwyczaj wprowadza¬ jac je do wód w miejscu gdzie jest pozadane zwalczanie roslin wodnych. Istotne dla praktycz¬ nego wykorzystania srodka wedlug wynalazku jest stosowanie efektywnej ilosci zwiazków o podanym wzorze ogólnym w miejscu gdzie znajduja sie nie¬ pozadane "chwasty .Dokladna ilosc skladnika ak¬ tywnego, która nalezy zastosowac, zalezy od róz¬ nych czynników, takze od gatunku roslin, stadium ich rozwoju, rodzaju i stanu gleby, wielkosci opa¬ dów deszczu i rodzaju zastosowanego acetanilidu.Przy selektywnym stosowaniu acetanilidu, przed wzejsciem roslin, stosuje sie zazwyczaj dawki ace¬ tanilidu dla roslin lub gleby w ilosci od okolo 0,02 do okolo 11,2 kg/ha, korzystnie od okolo 0,04 do okolo 5,60 kg/ha albo odpowiednio od 1,12 do 5,6 kg^ha. W pewnych przypadkach moga byc .po¬ trzebne mniejsze lub wieksze dawiki. Fachowiec moze z niniejszego opisu, lacznie z powyzszymi przykladami, latwo okreslic optymalna dawke, któ¬ ra nalezy stosowac w poszczególnym przypadku.Pojecie „Gleba" stosuje sie w jego najszerszym znaczeniu, obejmujacym wszystkie konwencjonal¬ ne „gleby" jak zdefiniowane w Webster's New In¬ ternational Dictionary, II wydanie, nie skrócone (r. 1961). Tak wiec pojecie to odnosi sie do wszyst¬ kich substancji lub mediów, w których moze za¬ korzenic sie i rosnac roslinnosc i pojecie to obej¬ muje nie tylko ziemie ale takze kompost, obornik, •torf, humus, piasek itp., przystosowane do pod¬ trzymywania wzrostu roslin.Chociaz wynalazek jest opisany w odniesieniu 386 do specyficznych wariantów, ich szczególy nie mo¬ ga byc uwazane za ograniczenia, z wyjatkiem za¬ kresu podanego w nastepujacych zastrzezeniach patentowych. 5 Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy zawierajacy substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik i srodki po¬ il mocnicze, znamienny tym, ze jako substancje czyn¬ na zawiera co najmniej jeden zwiazek o podanym wzorze ogólnym, w którym R oznacza grupe alki¬ lowa o 1—5 atomach wegla lub alkoksyalkilowa o 1—5 atomach wegla badz grupe alkenylowa lub 15 alkinylowa majaca do 5 atomów wegla a Ri ozna¬ cza atom wodoru, grupe metylowa lub etylowa, przy czym gdy Ri oznacza atom wodoru wówczas R oznacza grupe izopropylowa, a kiedy Ri oznacza grupe etylowa, wówczas R oznacza grupe etylowa, M n-propylowa lub izopropylowa. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, sumienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera zwiazek o poda¬ nym wzorze, w którym R oznacza grupe alkilowa o 2 do 4 atomach wegla a pozostale podstawniki M maja znaczenie okreslone w zastrz. 1. 3. Srodek wedlug zastrz. 2. znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(etoksymetylo)* -2,-trójfluorometylo-6,jmetylo-2-chloroacetanilid. 4. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(n-pfopoksy- metylo)-2'-txójfluorometylo-6'-metylo-2-chloroace- tanilid. 5. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(izopropoksy- metylo)-2'-trójfluorometylo-6?-metylo-2-chlproa- cetanilid. 6. Srodek wedlug zastrz. 2. znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(izobutoksyme- ^ tylo)-2'-trójfluorometylo-6'-metylo-2-chloroaceta- nilid. 7. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(etoksymetylo)- -2,-trójfluorometylo-6,-etylo-2-chloroacetanilid. 45 8. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(n-propoksy- metylo)-2,-trójfluorometylo-6,-etylo-2-chloroaceta nilid. 9. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze so jako substancje aktywna zawiera N-(izopropoksy- metylo)-2,-trójfluorometylo-6,-etylo-2-chloroaceta- nilid. 10. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym. ze jako substancje aktywna zawiera N-Cizopropoksy- M metylo)-2'-trójfluorometylo-2-chloroacetanilid. 11. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(alliloksyme- tylo)-2,^trójfluorometylo-6,-metylo-2-chloroaceta- nilid. •o 12. Srodek wedlug zastrz. ly znamienny tym ze , jako substancje aktywna zawiera N-(propargiloksy- metylo)-2,-trójfluorometylo-6,-metylo-2-chloroaceta- nilid. 13. Srodek wedlug zastrz. l} znamienny tym, ze •» jako substancje aktywna zawiera N-(metoksjreto-125 386 37 ksymetylo)-2,jtrójfluorometylo-6,-metylo-2-chloro- acetanilid. 14. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od okolo 0,5 do 60 czesci wagowych, ko¬ rzystnie 5—20 czesci wagowych substancji aktyw¬ nej, od okolo 0,25 do 25 czesci wagowych, korzy¬ stanie 1—15 czesci wagowych srodka zwilzajacego, od okolo 0,25 do 25 czesci wagowych, korzystnie 1,0—15 czesci wagowych srodka dyspergujacego, i od 5 do 95 czesci wagowych, korzystnie 5—50 czesci wagowych obojetnego stalego wypelniacza z dodatkiem ewentualnie od okolo 0,1 do 2,0 cze- 38 sci wagowych inhibitora korozji i/lub srodka prze- ciwpiennego w miejsce odpowiedniej ilosci stalego wypelniacza. 15. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze » zawiera substancji aktywnej od okolo 0,1 do 60°/c wagowych. 16. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 0,1—95 czesci wagowych, korzystnie 5—60 czesci wagowych substancji aktywnej, 0,25—50, ko- io rzystnie 1—25 czesci wagowych srodka powierz- chniowo-czynnego i ewentualnie 4—94 czesci wa¬ gowych rozpuszczalnika. o ci cup CHjOR PracowniaPoligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz. PL PL PL PL PL

Claims (16)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy zawierajacy substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik i srodki po¬ il mocnicze, znamienny tym, ze jako substancje czyn¬ na zawiera co najmniej jeden zwiazek o podanym wzorze ogólnym, w którym R oznacza grupe alki¬ lowa o 1—5 atomach wegla lub alkoksyalkilowa o 1—5 atomach wegla badz grupe alkenylowa lub 15 alkinylowa majaca do 5 atomów wegla a Ri ozna¬ cza atom wodoru, grupe metylowa lub etylowa, przy czym gdy Ri oznacza atom wodoru wówczas R oznacza grupe izopropylowa, a kiedy Ri oznacza grupe etylowa, wówczas R oznacza grupe etylowa, M n-propylowa lub izopropylowa.

2. Srodek wedlug zastrz. 1, sumienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera zwiazek o poda¬ nym wzorze, w którym R oznacza grupe alkilowa o 2 do 4 atomach wegla a pozostale podstawniki M maja znaczenie okreslone w zastrz. 1.

3. Srodek wedlug zastrz. 2. znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(etoksymetylo)* -2,-trójfluorometylo-6,jmetylo-2-chloroacetanilid.

4. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(n-pfopoksy- metylo)-2'-txójfluorometylo-6'-metylo-2-chloroace- tanilid.

5. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(izopropoksy- metylo)-2'-trójfluorometylo-6?-metylo-2-chlproa- cetanilid.

6. Srodek wedlug zastrz. 2. znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(izobutoksyme- ^ tylo)-2'-trójfluorometylo-6'-metylo-2-chloroaceta- nilid.

7. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(etoksymetylo)- -2,-trójfluorometylo-6,-etylo-2-chloroacetanilid. 458.

8.Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(n-propoksy- metylo)-2,-trójfluorometylo-6,-etylo-2-chloroaceta nilid.

9. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze so jako substancje aktywna zawiera N-(izopropoksy- metylo)-2,-trójfluorometylo-6,-etylo-2-chloroaceta- nilid.

10. Srodek wedlug zastrz. 2, znamienny tym. ze jako substancje aktywna zawiera N-Cizopropoksy- M metylo)-2'-trójfluorometylo-2-chloroacetanilid.

11. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(alliloksyme- tylo)-2,^trójfluorometylo-6,-metylo-2-chloroaceta- nilid. •o

12. Srodek wedlug zastrz. ly znamienny tym ze , jako substancje aktywna zawiera N-(propargiloksy- metylo)-2,-trójfluorometylo-6,-metylo-2-chloroaceta- nilid.

13. Srodek wedlug zastrz. l} znamienny tym, ze •» jako substancje aktywna zawiera N-(metoksjreto-125 386 37 ksymetylo)-2,jtrójfluorometylo-6,-metylo-2-chloro- acetanilid.

14. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera od okolo 0,5 do 60 czesci wagowych, ko¬ rzystnie 5—20 czesci wagowych substancji aktyw¬ nej, od okolo 0,25 do 25 czesci wagowych, korzy¬ stanie 1—15 czesci wagowych srodka zwilzajacego, od okolo 0,25 do 25 czesci wagowych, korzystnie 1,0—15 czesci wagowych srodka dyspergujacego, i od 5 do 95 czesci wagowych, korzystnie 5—50 czesci wagowych obojetnego stalego wypelniacza z dodatkiem ewentualnie od okolo 0,1 do 2,0 cze- 38 sci wagowych inhibitora korozji i/lub srodka prze- ciwpiennego w miejsce odpowiedniej ilosci stalego wypelniacza.

15. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze » zawiera substancji aktywnej od okolo 0,1 do 60°/c wagowych.

16. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera 0,1—95 czesci wagowych, korzystnie 5—60 czesci wagowych substancji aktywnej, 0,25—50, ko- io rzystnie 1—25 czesci wagowych srodka powierz- chniowo-czynnego i ewentualnie 4—94 czesci wa¬ gowych rozpuszczalnika. o ci cup CHjOR PracowniaPoligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz. PL PL PL PL PL