Przedmiotem wynalazku jest lakier piecowy do wytwarzania wysoce wytrzymalych na dzialanie ciepla powlok izolacyjnych na przewodnikach ele¬ ktrycznych, zawierajacy oprócz organicznych roz¬ puszczalników i katalizatorów termoutwardzalne amido- i/albo imidomodyfikowane zywice estrowe.Wiadomo, ze zywice poliestrowe odpowiednie do lakierowania przewodników elektrycznych wytwa¬ rza sie przez rozpuszczanie tych zywic w organicz¬ nych rozpuszczalnikach typu fenoli, krezoli i/albo ksylenoli. Elektryczne przewodniki izoluje sie w ten sposób, ze powleka sie je roztworem wymie¬ nionych wyzej zywic poliestrowych i nastepnie ogrzewa w piecu w temperaturze okolo 350°C lub wyzszej, przy czym zywice poliestrowe zostaja utwardzone. Znane roztwory lakierowe z reguly zawieraja zwykle stosowane w technice lakierów dodatki i/albo katalizatory utwardzania. Korzystne sa roztwory lakierowe takich zywic poliestrowych, które zawieraja wkondensowane piecioczlonowe pierscienie imidowe (brytyjskie opisy patentowe nr nr 939377, 1082181, 1067541, 1067542 i 1127214, bel¬ gijski opis patentowy nr 663429, francuski opis patentowy nr . 1391834, opis patentowy nr 30838 i opisy patentowe RFN DOS nr nr 1494454, 1494413, 1937310, 1937311, 1966084, 2101990 i 2137884).Rozpuszczalniki typu* fenoli, krezoli i/albo ksy¬ lenoli zawieraja fenolowe grupy hydroksylowe.Rozpuszczalniki te sa ze wzgledów fizjologicznych wysoce niepozadane i w niektórych krajach ich 15 20 25 30 stosowanie jest dozwolone tylko przy zastosowa¬ niu okreslonych srodków ostroznosci. Jest przeto wysoce pozadane unikac stosowania tych rozpu¬ szczalników, aczkolwiek sa one tanie, latwo do¬ stepne i dobrze rozpuszczaja omawiane zywice estrowe.Wiadomo równiez, ze mozna stosowac i inne rozpuszczalniki, np. N-metylopirolidon, dwumety- loacetamid, dwumetyloformamid, sulfotlenek dwu- metylu, Nmetylokaprolaktam i/albo dwumetylosul- fon (brytyjski opis patentowy nr 1082181). Wszyst¬ kie te rozpuszczalniki sa jednak równiez albo fizjologicznie szkodliwe, trudno dostepne i tym samym drogie i/albo zle rozpuszczaja zywice es¬ trowe tak, ze mozna otrzymywac tylko niskopro¬ centowe roztwory lakierowe. Stosowanie tych roz¬ puszczalników nie ma przeto zadnego znaczenia praktycznego.Wynalazek ma za zadanie opracowanie takiego lakieru piecowego do wytwarzania izolacyjnych powlok na elektrycznych przewodnikach, w któ¬ rym stosuje sie roztwory amido- i/albo imido- -modyfikowanych zywic estrowych w takich or¬ ganicznych rozpuszczalnikach, które sa fizjologicz¬ nie nieszkodliwe lub znacznie mniej szkodliwe od wspomnianych wyzej rozpuszczalników dotychczas stosowanych.Stwierdzono, ze zadanie to moze byc nieoczeki¬ wanie rozwiazane przy stosowaniu rozpuszczal¬ ników, które same przez sie sa wyjatkowo zlymi 1108693 rozpuszczalnikami zwykle stosowanych amido- i/albo imidomodyfikowanych zywic estrowych, ale przy ich uzyciu mozna uzyskiwac roztwory la¬ kierowe o duzej pozostalosci po wypaleniu, jezeli stosuje sie zywipe estrowe o okreslonym stosun¬ ku grup hydroksylowych do grup karboksylowyeh. i majace okreslona liczbe kwasowa oraz grupy karboksylowe sa poddane w okreslonym stosunku reakcji z aminami.Przedmiotem wynalazku jest lakier piecowy do wytwarzania majacych wysoka wytrzymalosc ciepl¬ na-powlok izolacyjnych na elektrycznych prze¬ wodnikach zawierajacy oprócz organicznych^ roz¬ puszczalników i katalizatorów termoutwardzalne amido—i/albo • imido-modyfikowane zywice estro- wje * z\ Swieloz-asadowych alkoholi, wielozasadowych kwasów karboksylowyeh z grupami karboksylo- wjymi zwiazanymi z jaromatycznymi pierscieniami, ewentualnie w/ mieszaninie z alifatycznymi kwa¬ sami- karboksylowymi i ewentualnie ich bezwod¬ nikami i/albo estrami i ze zwiazków zawierajacych grupy aminowe.Cecha lakieru wedlug wynalazku jest to, ze za- Nwiera on zywice o liczbie kwasowej 10—50, wy¬ twarzane przez chemiczna reakcje wielozasado¬ wych alkoholi, wielozasadowych kwasów karbo- ksylowych o grupach karboksylowych zwiazanych z aromatycznymi pierscieniami, ewentualnie zmie¬ szanych z alifatycznymi kwasami karboksylowy- mi i/albo ich bezwodnikami i/albo estrami, ze zwiazkami zawierajacymi "grupy aminowe.W produkcie**wyjsciowym stosunek równowazni¬ ków grup hydroksylowych do równowazników grup karboksylowych wynosi 1,6—2,5 i zwiazki zawierajace grupy aminowe stosuje sie w takiej ilosci, aby na kazda wolna grupe karboksylowa w zywicy estrowej przypadalo 0,5—1,5 grup ali¬ fatycznych amin. Lakier wedlug wynalazku za¬ wiera 30—90°/o wagowych takich termoutwardzal¬ nych zywic, a poza tym zawiera 0,001—8°/o wa¬ gowych katalizatorów stosowanych w lakierach piecowych i 10—70% wagowych rozpuszczalnika.Zgodnie z wynalazkiem jako rozpuszczalniki stosuje sie mono- i/albo dwualkiloetery morto- i/albo dwualkanoli, przy czym kazdy z wodników alkilowych w eterach zawiera 1—6, korzystnie 1—9 atomów wegla i kazdy z rodników w alkano- lach zawiera 2—4 atomów wegla, a korzystnie 2 atomy wegla. Do 30°/o^wagowych ilosci rozpusz¬ czalnika moga stanowic inne, fizjologiczne do puszczalne rozpuszczalniki, stosowane zwykle przy wytwarzaniu lakierów piecowych.Rodniki alkilowe w tych mono- lub dwualkiko- eterach moga byc ^proste lub rozgalezione. Roz¬ puszczalniki stosowane zgodnie z wynalazkiem stanowia korzystnie mono- i/albo dwualkiloetery glikolu mono- i/albo dwuetylenowego.Przykladami takich rozpuszczalników stosowanych zgodnie z wynalazkiem sa: 2-metoksyetanol (eter jednometylowy glikolu), 2-etoksyetanol (eter jedno- etylowy glikolu), propyloglikol (eter jednopropylowy glikolu), butyloglikol (eter jednobutylowy glikolu), metylodwuglikol (eter jednometylowy glikolu dwu- -etylenowego), etylodwuglikol (eter jednoetylowy glikolu dwuetylenowego), propylodwuglikol (eter 0 869 4 jednopropylowy glikolu dwuetylenowego), butylo- dwuglikol (eter jednobutylowy glikolu dwuetyleno¬ wego), eter dwumetylowy glikolu dwuetylenowe¬ go, eter III-rzad. butylowy butyloglikolu, eter 5 III-rzad. butynowy metylodwuglikolu, eter 1,3-jed- noetylowy glikolu propylenowego i eter 1,3-jedno¬ butylowy glikolu propylenowego.Mono- i/albo dwualkiloetery mono- i/albo dwu- alkanodiol, stosowane zgodnie z wynalazkiem jako 10 rozpuszczalniki, sa bardzo zlymi rozpuszczalnikami stosowanych zywic estrowych.Jest przeto faktem nieoczekiwanym, ze mozna wytwarzac roztwory o bardzo duzej trwalosci pod¬ czas magazynowania, zwlaszcza odnosnie metnie- 15 nia, a takze o wysokiej pozostalosci po wypala¬ niu, jezeli stosuje sie zywice estrowe o wyzej po¬ danym stosunku grup hydroksylowych do grup karboksylowych i wyzej podanej liczbie kwaso¬ wej i do roztworów tych dodaje okreslone ami- 20 ny w wyzej podanych ilosciach. Roztwory sto¬ sowane zgodnie z wynalazkiem sa fizjologicznie praktycznie nieszkodliwe, a w kazdym razie w bardzo duzym stopniu mniej szkodliwe niz roz¬ puszczalniki stosowane dotychczas w tej dziedzi- 25 nie techniki. Sa one latwo dostepne, a wiec nie- kosztowne.Jak wyzej podano, rozpuszczalniki w roztwo¬ rach wedlug wynalazku skladaja sie co najmniej w okolo 70°/o wagowych w stosunku do calkowi- 30 tej ilosci rozpuszczalników z okreslonych wyzej rozpuszczalników. Korzystnie' stosunek ten wynosi okolo 80°/o, a zwlaszcza - clo okolo 90°/o wagowych.Jest rzecza oczywista, ze zgodnie z wynalazkiem mozna jako rozpuszczalniki stosowac same tylko 35 wyzej podane rozpuszczalniki. Jezeli stosuje sie do¬ datkowo i inne rozpuszczalniki, to zgodnie z za¬ lozeniem wynalazku moga byc tylko rozpuszczal¬ niki fizjologicznie nieszkodliwe.Przykladami takich rozpuszczalników sa alifa- 40 tyczne alkohole o *1—6 atomach wegla, takie jak etanol, butanol, izopropanol, glikol, alkohol dwu- acetonowy, estry stosowane jako rozpuszczalniki lakierów; takie jak octan etylu, octan butylu, octan glikolu etylowego, ketony znane jako rozpuszczal- 45 niki lakierów, takie jak butanom i cykloheksanon.Korzystnie jako dodatkowe rozpuszczalniki, zwa¬ ne równiez wspólrozpuszczalnikami, "stosuje sie^ takie, które nie wplywaja ujemnie na wlasciwosci lakierowe stosowanych roztworów i maja ewen— 50 tualnie korzystny wplyw na te wlasciwosci, np. na zdolnosc rozplywania sie. Roztwory lakierowe stosowane zgodnie z wynalazkiem sa niewrazliwe na male zanieczyszczenia woda.Liczba kwasowa estrowych zywic stosowanych 55 zgodnie z wynalazkiem wynosi korzystnie co naj¬ mniej okolo 15 i najwyzej okolo 25.Jak podano wyzej, przy wytwarzaniu estrowych zywic stosowanych zgodnie z wynalazkiem stosu¬ nek równowazników grup hydroksylowych do grup . g0 karboksylowych w produktach wyjsciowych po¬ winien wynosic 1,6—2,5. Korzystnie stosunek ten wynosi co najmniej okolo 1,8 i jego górna grani¬ ca wynosi korzystnie 2,3. Pod okresleniem grup karboksylowych uwzglednianych przy obliczaniu 65 stosunku równowazników grup hydroksylowych do110 869 grup karboksylowych zgodnie z powyzsza defini¬ cja rozumie sie tylko takie grupy karboksylowe kwasów karboksylowych (ewentualnie zestryfiko- wane, to jest potencjalne.), które sa jeszcze do dyspozycji dla reakcji etryfikacji alkoholami lub dla wytwarzania amidów droga reakcji z uzytymi w tym celu aminami. Wytwarzanie amidowo i/albo imidowo-modyfikowanych zywic estrowych prowa- d~zi sie wiec przez estryfikowanie wymienionych wyzej wielozasadowych kwasów karboksylowych wielozasadowymi alkoholami. Mozna tez przy tym proces wytwarzania otrzymywanych najpierw he- . terocyklicznych kwasów karboksylowych, np. kwa¬ sów dwuimidodwukarboksylowych i proces estry¬ fikowania tych kwasów alkoholami prowadzic je- dnostopniowo, w jednym naczyniu,^ poniewaz gru¬ py aminowe reaguja z grupami karboksylowymi znajdujacymi sie w pozycji orto albo z ich gru¬ pami bezwodnikowymi; np. z kwasem trójmeli- towym lub jego bezwodnikiem, korzystnie z wy¬ twarzaniem piecioczlonowych pierscieni imidowych, totez do estryfikacji alkoholami pozostaja tylko takie grupy karboksylowe z pierwotnie uzytych grup karboksylowych lub ich bezwodników, któ¬ re nie wchodza w reakcje z grupami aminowymi, w której wyniku wytwarzaja sie piecioczlonowe pierscienie imidowe.Przykladami kwasów karboksylowych, które mozna stosowac do wytwarzania zywic estrowych sa: kwas tereftalowy, kwas izoftalowy, kwas trój- melitowy, kwas piromelitowy i estry albo bez¬ wodniki tych kwasów.Pod okresleniem zwiazków wielowartosciowych do wytwarzania poliestrów rozumie sie takie wie- lozasadowe kwasy karboksylowe i alkohole lub zwiazki zawierajace grupy aminowe, które za¬ wieraja piecioczlonowe pierscienie imidowe. Przy*- kladami ich sa wielozasadowe kwasy karboksylo¬ we wytwarzane przez reakcje np. bezwodnika kwasu trójmelitowego z dwuaminami, w wyniku której otrzymuje sie tak zwane kwasy dwuimido- dwukarboksylowe. Wielozasadowe kwasy karbo¬ ksylowe estryfikowane alkoholami moga tez sta¬ nowic stosunkowo skomplikowane czasteczki.Jako aminy poddawane reakcji z grupami kar¬ boksylowymi bedacymi do dyspozycji dla estryfi¬ kacji, która to reakcja prowadzi do wytwarzania wiazan amidów kwasowych, stosuje sie zgodnie ze stanem techniki zwiazki alifatyczne lub aro¬ matyczne. Przykladami takich zwiazków sa: etano- loamina, etylenodwuamina, aminometylopropan, alkohol p-aminobenzylowy, 4,4'-dwuaminodwufeny- lometan, eter i/albo-sulfon.Imidoestrowe zywice moga zawierac korzystnie do 5°/o wagowych azotu, zwiazanega w piecioczlo¬ nowych pierscieniach imidowych. . Do wytwarzania zywic estrowych zgodnie z wy¬ nalazkiem stosuje sie takie kwasy karboksylowe, alkohole i/albo zwiazki zawierajace grupy amino¬ we, które sa co najmniej czesciowo wielofunkcyj¬ ne, to jest wiecej niz dwufunkcyjne i przy wy¬ palaniu na drucie otrzymuje sie produkty siecio- .wane. Stopien usieciowania odpowiada stopniowi usieciowania amido- i/albo imidowomodyfikowa- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 nych zywic estrowych zwykle stosowanych w tej dziedzinietechniki. : Tak jak w znanych zywicach, korzystnie jest, gdy wymienione wielofunkcyjne kwasy karboksy¬ lowe, alkohole i/a*lbo zwiazki zawierajace grupy aminowe zawieraja 3 albo 4, a zwlaszcza 3 grupy karboksylowe, hydroksylowe i/albo aminowe w czasteczce.Reakcje pomiedzy kwasami karboksylowymi, al¬ koholami i zwiazkami zawierajacymi grupy amino¬ we, prowadzaca do wytwarzania zywic stosowa¬ nych zgodnie z wynalazkiem, konczy sie po otrzy¬ maniu zadanej liczby kwasowej. Mozna jednak wytwarzac zywice estrowe o poczatkowo nizszej liczbie kwasowej i przez reakcje tych zywic z wie¬ lozasadowymi kwasami karboksylowymi wytwa¬ rzac zywice o zadanej liczbie kwasowej.Do wytwarzania zywic estrowych z kwasów kar¬ boksylowych i alkoholi oraz " ewentualnie zwiaz¬ ków zawierajacych grupy aminowe mozna sto¬ sowac zwykle katalizatory reakcji estryfikacji.Przykladami ich sa: octan cynku, trójtlenek an¬ tymonu, katalizatory stanowiace kompleksy me- talo-aminowe, takie jak np. zwiazki komplekso¬ we omówione w opisie patentowym RFN DAS nr 15193372, glejta olowiowa, szczawian cynawy, tytaniany, octan manganowy, octan cerawy i" inne.Po zakonczeniu reakcji estryfikacji chlodzi sie zywice estrowe do temperatury nizszej od tem¬ peratury wrzenia amin, które zgodnie z wyna¬ lazkiem dodaje sie do roztworów. Nastepnie do¬ daje sie powoli te aminy. Jako tego rodzaju ami-, ny alifatyczne mozna stosowac jednoaminy pier- wszorzedowe, drugorzedowe i trzeciorzedowe. Ko¬ rzystnie stosuje sie alkanoloaminy, które ewentu¬ alnie moga zawierac grupy N-alkilowe, przy czym grupy alkanolowe lub alkilowe korzystnie zawie¬ raja 1—6 zwlaszcza 1—4 atomów wegla w lan¬ cuchu. ' * Przykladami sa: jednoetanoloamina, dwuetano- loamina, trójetanolomina, N,N-dwumet^loetaloami- na, N,N-dwuetyloetanoloamina, propanoloamina i dwuizopropanoloamina.Alifatyczne aminy korzystnie stosuje sie w ta¬ kiej ilosci, aby na kazda grupe karboksylowa zy¬ wicy estrowej przypadalo okolo 0,8 — 1 grupy aminowej.Aminy te przyspieszaja poza tym przeestryfiko- wane 'zachodzace podczas wypalania na drucie.Dotyczy to zwlaszcza takich amin, które ulatuja z blony lakierowej dopiero po odparowaniu roz¬ puszczalnika.Wytworzona zywice rozciencza sie za pomoca rozpuszczalników stosowanych zgodnie z wynalaz¬ kiem do zadanego stezenia, po czym do Roztwo¬ rów dodaje sie zwykle, stosowane przy- wypala¬ niu katalizatory, substancje nadajace rozlewnosc i ewentualnie inne dodatki stosowane w technice lakierowej. Pod pojeciem takich innych dodat¬ ków zgodnie z wynalazkiem rozumie sie takze ewentualnie maskowane izocyjaniany.Ze wzgledu na fizjologiczna nieszkodliwosc ko¬ rzystnie stosuje sie takie maskowane izocyjaniany, których srodki maskujace sa fizjologicznie nie¬ szkodliwe lub tylko nieznacznie szkodliwe.110 869 8 W lakierach wzdluz wynalazku stosuje sie tyl¬ ko takie katalizatory procesu wypalania, które mieszaja sie henuogenicznie z roztworem zywi¬ cy. Poza tym mozna stosowac dodatki zwieksza¬ jace rozlewnosc lakieru np. zwiazki silikonowe.Dodatki te stosuje sie korzystnie w ilosci 0,001— —5,0% wagowych roztworu lakierowego.Przyklad I. 248 g (4,0 mole) glikolu etyle¬ nowego, 392 g-(l,5 mola) izccyjanuranu trój-/2-hy- droksyetylu/ i 388 g (2,0 mole) estru dwumetylo- wego kwasu tereftalowego razem z 1,6 g octanu cynku poddaje sie reakcji w temperaturze do 200°C w trójszyjnej kolbie z mieszadlem, termo¬ metrem i kolumna rektyfikacyjna. Oddestylowuje 128 g metanolu. Po ochlodzeniu do temperatury okolo 150°C dodaje sie 192 g (1,0 mol) bezwodnika kwasu trójmelitowego i 99 g (0,3 mola) 4,4'-dwu- aminodwufenylometanu. Przez dalsze ogrzewanie do temperatury 210°C oddestylowuje sie 35 g wo¬ dy, chlodzi stop do temperatury 150°C i ponow¬ nie dodaje 192 g (1,0 mola) bezwodnika kwasu trójmelitowego i 99 g (0,5 mola) 4,4'-dwuamino- dwufenylometanu. Nastepnie w temperaturze 210°C oddestylowuje sie wode az do otrzymania liczby kwasowej 19. Wówczas chlodzi sie do temperatury 130°C i w ciagu 15 minut dodaje porcjami ra¬ zem 43 g N,N-dwumetyloestanoloaminy. (Na 1 wol¬ na grupe karboksylowa zywicy estrowej przypada w przyblizeniu 1 grupa aminowa). 500 g otrzymanego produktu rozpuszcza sie w 150 g eteru dwumetylowego dwuglikolu, 150 g etylodwuglikolu, 120 g etyloglikolu, 30 g butylo- dwuglikolu i traktuje 30 g acetyloacetonianu ty- tynu (katalizator). Otrzymuje sie klarowny lakier, który po wypalaniu w ciagu 1 godziny w tempe¬ raturze 180°C daje pozostalosc 49*/«, a jego czas wyplywu AK420 = 145 sekund.Prowadzac próbe porównawcza, bez dodawania N,N-dwumetyloetanoloaminy otrzymuje sie metny roztwór lakierowy, który nie nadaje sie do prze¬ robu.Przyklad. II. 496 g (8,0 mola) glikolu etyle¬ nowego, 114 g (1,5 mola) glikolu propylenowego i 388 g (2,0 mola) eteru dwumetylowego kwasu te¬ reftalowego razem z 1,4 g octanu cynku poddaje sie reakcji w sposób opisany w przykladzie I.Oddestylowuje 128 g metanolu. Po ochlodzeniu do temperatury 150°C dodaje sie 336 g (1,75 mola) bezwodnika kwasu trójmelitowego i 99 g (0,5 mo¬ la) 4,4'-dwuaminodwufenylometanu i ogrzewa az do oddestylowania 60 g wody.Po ochlodzeniu do temperatury 150°C do sto¬ pu dodaje sie ponownie 336 g <1,75 mola) bezwod¬ nika" kwasu trójmelitowego i 9*9 g (0,5 mola) 4,4'- -dwuaminodwufenylometanu i w temperaturze 220°C oddestylowuje wode az do otrzymania licz¬ by kwasowej 25.Nastepnie chlodzi sie do temperatury 130°C i w ciagu 15 minut dodaje porcjami razem 65 g N,N-dwuetyloetanoloaminy (na 1 wolna grupe kar¬ boksylowa przypada w przyblizeniu 1 grupa ami¬ nowa). 500 g otrzymanego produktu rozpuszcza sie w 150 g eteru dwumetylowego dwuglikolu, 250 g ety¬ lodwuglikolu i 120 g butylodwuglikolu i- traktuje 10 20 25 30 35 40 45 50 65 €0 65 30 g polimerycznego tytanianu butylu. Klarowny roztwór lakierowy po wypalaniu w ciagu 1 go¬ dziny w temperaturze 180°C daje pozostalosc 45% jego czasu wyplywu AK420 = 105 sekund.W próbie porównawczej bez dodatku N,N-dwu- -metyloetanoloaminy otrzymuje sie metny roz¬ twór lakierowy, który nie nadaje sie do przerobu.Przyklad III. 394 g (6,35 mola) glikolu ety¬ lenowego, 496 g (1,9 mola) izocyjanuranu trój-/2- -hydroksyetylu) i 776 g (4,0 mola) estru dwume¬ tylowego kwasu tereftalowego razem z 5,0 g mo¬ nomerycznego tytanianu butylu poddaje sie re¬ akcji w sposób opisany w przykladzie I. Oddesty¬ lowuje 250 g metanolu.Po ochlodzeniu do temperatury 150°C dodaje sie 192 g (1,0 mol) bezwodnika kwasu trójmelitowego i 178 g (0,9 mola), 4,4'-dwuaminodwufenylometanu i ogrzewa az do oddestylowania 35 g wody.Po ochlodzeniu do temperatury 150°C do stopu dodaje sie ponownie 192 g (1,0 mola) bezwodnika kwasu trójmelitowego i 178 g (0,9 mola) 4,4'-dwu- aminodwufenylometanu. Nastepnie w temperaturze 210°C oddestylowuje sie wode az do otrzymania liczby kwasowej 18, po czym chlodzi sie do tem¬ peratury 130°C i do stopu dodaje 73 g dwutano- loaminy (na 1 wolna grupe karboksylowa przy¬ pada w przyblizeniu 1 grupa aminowa). 500 g otrzymanego produktu rozpuszcza sie w 300 g etylodwuglikolu, 100 g etyloglikolu i 120 g butylodwuglikolu i traktuje 20 g acetyloacetonia- nu tytanu. Klarowny roztwór lakierowy po wy¬ palaniu w ciagu 1 godziny w temperaturze 180°C daje pozostalosc 47,5€/o jego czas wyplywu AK*20 = = 130 sekund.W próbie porównawczej bez dodatku dwueta- noloaminy otrzymuje sie metny roztwór lakierowy, nie nadajacy sie do przerobu.Przyklad IV. 15,95 kg (209,9 mola) glikolu 1,2-propylenowego, 16,10 kg (61,7 mola) izocyjanu¬ ranu trój-/2-hydroksyetylu/ i 19,88 kg (119,8 mo¬ la) kwasu izoftalowego oraz 70 g octanu cynku poddaje sie reakcji w temperaturze do 200°C w próbnym reaktorze o pojemnosci 120 litrów, wy¬ posazonym w mieszadlo kotwicowe, ogrzewanie indukcyjne (regulacja temperatury) i kolumne rektyfikacyjna. Oddestylowuje 2,1 g wody. Po ochlodzeniu do temperatury 150°C dodaje sie 12,07 kg (62,9 mola) bezwodnika kwasu trójmeli¬ towego i 5,93 kg (29,9 mola) 4,4'-dwuaminodwufe- nylometanu, po czym przez ogrzewanie do tem¬ peratury 200°C oddestylowuje sie wode az do u- zyskania liczby kwasowej 25. Nastepnie chlodzi sie do temperatury 130°C i powoli dodaje 2,30 kg N,N-dwumetyloetanoloaminy (na 1 wolna grupe karboksylowa przypada okolo 0,9 grupy aminowej). 8,00 kg otrzymanego produktu rozpuszcza sie w 7,00 kg etylodwuglikolu, 1,00 kg metylodwugli- kolu i 0,50 kg butylodwuglikolu i traktuje 0,27 kg acetylooctanu tytanu. Otrzymuje sie klarowny la¬ kier, który po wypalaniu w ciagu 1 godziny w temperaturze l8f)°C daje pozostalosc 46*/o i jego czas wyplywu AK420 = 105 sekund.Próba pobrana przed dodaniem N,N-dwumety- loetanoloaminy nie daje klarownego roztworu w stosowanych rozpuszczalnikach.110869 9 10 Przyklad V—IX. W przykladach tych wy¬ twarza sie zywice estrowe sposobem opisanym w przykladzie I i wytwarza lakiery wedlug recep¬ tury podanej w tymze przykladzie.Przyklad V. 238 g (3,84 mola) glikolu ety- 5 lenowego, 515 g (1,97 mola) izocyjanuranu trój-/2-hydroksy- etylu/, 55 g (0,33 mola) kwasu izoftalowego, 388 g (2,00 mola) estru dwumetylowego kwasu 10 tereftalowego, 400 g (2,01 mola) bezwodnika kwasu trójmelito- wego, 198 g (1,00 mola) 4,4'-dwuaminodwufenylometanu i 7 g octanucynku. 15 Liczba kwasowa estrowej zywicy wynosi 18.Dodaje sie 40 g N,N^dwumetyloetanoloaminy, przez co na 1 wolna grupe karboksylowa przypada 0,88 grupy aminowej.Przyklad VI. 326 g (5,26 mola) glikolu ety- 20 lenowego, 922 g (3,53 mola) izocyjanuranu trój-(2^hydroksy- etylu), 607 g (3,13 mola) estru dwumetylowego kwasu te¬ reftalowego, 25 787 g (4,10 mola) bezwodnika kwasu trójmelito- wego, 396^ g (2,00 mola) 4,4'-dwumaminodwufenylome- tanu i 18 g octanu cynku. 30 Liczba kwasowa estrowej • zywicy wynosi 23.Dodaje sie 95 g N,N-dwumetyloetanoloaminy, to¬ tez na 1 grupe wolna karboksylowa przypada 0,96 grupy aminowej.Przyklad VII. 286 g (4,61 mola) glikolu ety- 35 lenowego, 731 g (2,80 mola) izocyjanuranu trój-(2-hydroksy- etylu), 166 g (1,00 mol) kwasu izoftalowego, 243 g (1,25 mola) estru dwumetylowego kwasu- 40 tereftalowego, 595 g (3,10 mola) bezwodnika kwasu trójmelito- wego, 297 g (1.50 mola) 4,4'-dwuaminodwufenylometanu, 7 g octanu cynkui 45 4 g tlenku antymonu.Liczba kwasowa zywicy estrowej wynosi 20.Dodaje sie 70 g N,N-dwumetyloetanoloaminy, to¬ tez- na 1 wolna grupe karboksylowa przypada 1,05 grupy aminowej. 50 Przyklad VIII. 620 g (10,00 moli) glikolu etylenowego, 104 g (1,00 mol) glikolu neopentylowego, 1566 g (6,00 moli) izocyjanuranu trój-(2-hydroksy- etylu), 55 415 g (2,50 mola) kwasu izoftalowego, 970 g (5,00 moli) estru dwumetylowego kwasu'te¬ reftalowego, 960 g (5,00 moli) estru dwumetylowego kwasu tereftalowego, eo 9-60 g (5,00 moli) bezwodnika kwasu trójmelito- wego, 494 g (2,!)0 mola) 4,4'-dwuaminodwufenylometanu i 20 g octanu cynku.Liczba kwasowa estrowej zywicy wynosi 19. 65 Dodaje sie 151 g N,n-dwuetyloetanoloaminy, totez na 1 wolna grupe karboksylowa przypada 0,84 grupy aminowej.Przyklad IX. 495 g (7,98 mola) glikolu ety¬ lenowego, 1466 g (5,62 mola) izocyjanuranu trój-(2-hydroksy- etylu), 427 g (2,57 mola) kwasu izoftalowego, 582 g (3,00 mola) estru dwumetylowego kwasu te¬ reftalowego, 1152 g (6,00 moli) .bezwodnika kwasu trójmelito- wego, 634 g (3,20 mola) 4,4'-dwuaminodwufenylometanu, 25 g octanu cynku i 5 g octanu cerawego.Liczba kwasowa zywicy estrowej wynosi 25.Dodaje sie 160 g N,N-dwumetyloetanoloaminy, to¬ tez na • 1 wolna grupe karboksylowa przypada 0,92 grupy aminowej.Zastrzezenia patentowe 1. Lakier piecowy do wytwarzania izolacyjnych powlok o wysokiej wytrzymalosci cieplnej na przewodnikach elektrycznych, zawierajacy oprócz organicznych rozpuszczalników i katalizatorów termoutwardzalne amido- i/albo imidomodyfiko- wane zywice estrowe, znamienny tym, ze zawiera 30—90% wagowych termoutwardzalnych amido- i/albo imidomodyfikowanych zywic estrowych o liczbie kwasowej 10—50, stanowiacych predukt chemicznej reakcji wielozasadowych alkoholi, wie¬ lozasadowych kwasów karboksylowych o grupach karboksylowych zwiazanych z aromatycznymi pierscieniami, ewentualnie zmieszanych z alifa¬ tycznymi kwasami karboksylowymi i/albo ich bez¬ wodnikami i/albo estrami, ze zwiazkami zawiera¬ jacymi grupy aminowe, przy czym w produkcie wyjsciowym stosunek równowazników grup hy¬ droksylowych do równowazników grup karboksy¬ lowych wynosi 1,6—2,5 i zwiazki zawierajace gru¬ py aminowe stosuje sie w takiej ilosci, aby na kazda wolna grupe karboksylowa w zywicy estro¬ wej przypadalo 0,5—1,5 grup alifatycznych amin, a poza tym lakier zawiera 0,001—8% wagowych katalizatorów stosowanych przy wytwarzaniu la- - kierów piecowych i 10—70% wagowych rozpusz¬ czalnika w postaci mono- i/albo dwualkiloeterów mono- i/albo dwualkanoli, przy czym kazdy z rod¬ ników alkilowcyh w eterach zawiera 1—6 atomów wegla i kazdy z rodników w alkanolach zawiera 2—4 atomów wegla i do 30% wagowych ilosci rozpuszczalnika moga stanowic inne, fizjologicz¬ nie dopuszczalne rozpuszczalniki stosowane przy wytwarzaniu lakierów. 2. Lakier wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze "zawiera zywice estrowe stanowiace produkt re¬ akcji alkoholi, kwasów i zwiazków aminowych o stosunku równowaznika grup hydroksylowych do grup karboksylowych wynoszacym co najmniej okolo 1,8. 3. Lakier wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zywice estrowe stanowiace produkt re¬ akcji alkoholi, kwasów i zwiazków aminowych o stosunku równowaznika grup hydroksylowych11 110 869 12 do grup karboksylowych wynoszacym najwyzej okolo 2,3. 4. Lakier wedlug zastrz. i, znamienny tym, ze zawiera estrowe zywice o liczbie kwasowej wy¬ noszacej najwyzej okolo 25. 5. Lakier wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zywice estrowe o liczbie kwasowej wy- oszacej najwyzej okolo 25. 6. Lakier wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zywice estrowe amido- lub imidomody- fikowane za pomoca amin alifatycznych uzytych w takiej ilosci, aby na kazda grupe karboksylo¬ wa estrowej zywicy przypadalo co najmniej oko¬ lo 0,8 grup aminowTych. 7. Lakier wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zywice estrowe amido- lub imidomodyfi- kowane za pomoca amin alifatycznych uzytych w takiej ilosci, aby na kazda grupe karboksylowa estrowej zywicy przypadala najwyzej w przy- - blizeniu jedna grupa aminowa. 8. Lakier wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zywice estrowe amido- lub imidomody- fikowane za pomoca jednoamin alifatycznych. 9. Lakier wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera zywice estrowe amido- lub imidomody- fikowane za pomoca alkanoloamin, które moga zawierac grupy N-alkilowe.W.Z.Graf., Z-d Glówny, zam. 145/81, 110 egz.Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PL