Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowej pochodnej fenylopirydyloaminy o wzorze 1 w postaci izomeru Z charakteryzujacego sie cen¬ nymi wlasciwosciami farmakologicznymi, zwlasz¬ cza w leczeniu depresji. Dotychczas, zaburzenia depresyjne leczono za pomoca róznych srodków, dajacych mniej lub bar¬ dziej korzystne efekty. Jako antydepresyjne srod¬ ki o najbardziej rozpowszechnionym klinicznym za¬ stosowaniu wymienia sie trójcykliczne, trzeciorze¬ dowe aminy tj. imipramine o wzorze struktural¬ nym 2 i amitrójptyline o wzorze strukturalnym 3. Drugorzedowe aminy takie jak dezipramina o wzorze strukturalnym 4 i nortrójptylina o wzorze strukturalnym 5 stosowane sa w nieco mniejszym zakresie. Wszystkie te substancje wykazuja jednak niepozadane w lecznictwie dzialanie uboczne takie jak: ortostatyzm, efekty parasympatolityczne, nie- miarowosc i przede wszystkim przy podawaniu sta¬ rym pacjentom w duzych dawkach wzmagaja aryt- mie serca. Ponadto wszystkie wymienione substan¬ cje maja te ujemna ceche, ze ich dzialanie antyde¬ presyjne ujawnia sie dopiero po kilku tygodniach leczenia. Wiadomo jest równiez z literatury, ze pewne l,l-dwufenylo-3-aminoipropyleny-l, takie jak zwiazek o wzorze 6 wywoluja efekty antyde¬ presyjne [J. Med. Chem. 14, 161 — 4 (1971)]. W opisie patentowym St. Zjedli. Am. nr 3 423 510 jako substancje o dzialaniu antydepresyjnym omó¬ wione sa zwiazki o wzorze 7, w którym X oznacza chlor lub brom i R jest wodorem lub grupa me¬ tylowa. Zwiazki te maja jednak te wade, ze wykazuja takze znaczne efekty antyhistaminowe. Wiadomo jest takze z literatury (belgijski opis patentowy nr 781 105), ze zwiazki o wzorze 8 wykazuja w pró¬ bach ze zwierzetami dzialanie antydepresyjne, je¬ dnak zwiazki te charakteryzuja sie równiez wymie¬ nionymi wadami. W praktyce klinicznej spotkano sie z róznymi rodzajami zaburzen depresyjnych. Pacjenci do¬ tknieci depresja reaguja w rózny sposób na stoso¬ wane klinicznie rózne srodki antydepresyjne. Wiek¬ szosc z tych substancji jest inhibitorami wzrostu zawartosci noradrenaliny w komórce nerwowej, a niektóre z nich dodatkowo hamuja wzrost zawar¬ tosci 5-hydroksytryptaminy. Panuje przekonanie, ze hamowanie procesu wzrastania zawartosci 5-hydro- ksytryptaminy nie wplywa na poprawe nastroju pacjenta, co jest przypisywane niektórym z tych srodków antydepresyjnych. Poza absolutna warto¬ scia inhibitowania narastania zawartosci 5-hydro- ksytryptaminy albo noradrenaliny, na szczególna uwage zasluguje selektywnosc wzrastania zawar¬ tosci kazdej z tych dwóch amin. j Zwiazek wytworzony sposobem wedlug wynalaz¬ ku stanowiacy izomer Z przedstawiony wzorem 9 wykazuje korzystne dzialanie antydepresyjne przy równoczesnym niewielkim oddzialywaniu ubocz- 103 784103 784 3 4 nym, szczególnie dotyczy to efektów niemiarowosci tetna. Stwierdzono, ze mozna wytworzyc nowa pochod¬ na fenylopirydyloaminy o wzorze 1, w postaci geo¬ metrycznego izomeru Z, jak i jego farmakologicz¬ nie dozwolone sole, jesli podda sie monoalkilowa- niu srodkiem metylujacym zwiazek o wzorze 10, lub zalkiluje sie monometyloamine zwiazkiem o wzorze 11, wJctórym Y oznacza grupe odszczepial- na w reakcji nukleofilowego podstawienia korzyst¬ nie atom chlorowca, zwlaszcza chloru, bromu lub jodu albo reszte sulfonianu, korzystnie grupe me- tano-, tolueno- lub benzenosulfonianu. Reakcje alkilowania grupy aminowej w zwiazku 0 wzorze 10 prowadzi sie w znany sposób. Jesli mo¬ nometyloamine alkiluje sie zwiazkiem o wzorze 11, to jako zwiazek odpowiedni do wytworzenia zwia- zbu o wzorze 11, stosuje sie l-/4-bromofenylo/-l-/ /3=pirydylo/-l,3-propanodiol o wzorze 12. Przebieg tej reakcji ilustruje podany na rysunku schemat 1 ukazujacy dwuetapowosc tej reakcji. Reakcje al¬ kilowania monometyloaminy prowadzi sie w auto¬ klawie, a otrzymana mieszanine poreakcyjna pod¬ daje dalszej obróbce w znany sposób. Zwiazki wyjsciowe, stosowane do wytwarzania zwiazków o wzorze 1, sa zwiazkami nowymi do¬ tychczas nieopisanymi. Zwiazek wyjsciowy o wzorze 10 stosowany do re¬ akcji monometylowania mozna wytworzyc wedlug podanych na rysunku schematów 2 i 3 lub 2 i 4 albo wedlug schematów 5 i 3 lub 4 albo wedlug schematów 6 i 3 lub 4, gdzie THF oznacza tetrahy- drofuran. Zwiazek wyjsciowy o wzorze 11 stosowany do reakcji alkilowania monometyloaminy mozna wy¬ tworzyc wedlug podanych na rysunku schematów 7 i 8, gdzie E1 oznacza nizsza grupe alkilowa o 1—5 atomach wegla, korzystnie taka jak grupa etylowa, Y ma wyzej podane znaczenie, a Y1 ozna¬ cza atom chlorowca, przy czym w etapie obejmuja¬ cym dehydratacje i wprowadzenie grupy odszcze- pialnej Y, korzystnie stosuje sie PBr3, co wskazuje, ze jako latwo usuwalna grupe wprowadza sie, atom bromu. Przedstawione ina rysunku schematu 8 chlorowcowanie alkilu prowadzi sie przy uzyciu odpowiedniego srodka chlorowcujacego takiego jak zwlasizcza imid chlorowcokwa&u bursztynowego. Wytwarzane zwiazki przeciwdzialaja stanom nie¬ pokoju. W wyniku braku wolnego obrotu na sku¬ tek podwójnego wiazania^zwiazek wedlug wyna¬ lazku moze istniec tylko w róznych postaciach ste- reoizomerycznych, to znaczy jako izomery cis- trans lub zgodnie z nomenklatura IUPAC (J. Org. Chem. 35, 2849 — 2867, September 1970) w postaci E — lub Z. Zwiazek mozna stosowac w lecznictwie w postaci mieszaniny geometrycznych izomerów lub w czystej postaci E albo Z. Czyste geometry¬ cznie izomery mozna otrzymac z materialów wyj¬ sciowych zawierajacych mieszanine izomerów, lub czyste izomery lub tez bezposrednio poprzez stereo- selektywna synteze. Zwiazek wedlug wynalazku mozna podawac w postaci wolnej zasady lub jej soli z nietoksycznymi kwasami. Typowymi przykladami tych soli sa: bromowodorki, chlorowodorki, fosforany, siarczany,, aminosiarczany, mleczany, octany, cytryniany, wi¬ niany, jablczany i maleiniany. W praktyce klinicznej, zwiazki wedlug wynalaz- ku podaje sie zwykle doustnie, odbytniczo (lub wstrzykuje) w postaci preparatu farmaceutycznego zawierajacego skladnik aktywny albo w postaci wolnej zasady albo w postaci soli addycyjnej z far¬ maceutycznie dopuszczalnym nietoksycznym kwa¬ sem, na przyklad jako preparat skladajacy sie z jednego z wyzej sugerowanych zwiazków w pola¬ czeniu z farmaceutycznie dopuszczalnym nosni¬ kiem. Odpowiednio do tego, okreslenia dotyczace nowe-v go zwiazku wynalazku winny dazyc do tego, by obejmowac tak wolna zasade jak i sole oddycyjne tej wolnej zasady z kwasem, i to tak dalece, by kontekst, w jakim te okreslenia sa uzyte np. w przykladach specjalnych, nie byl sprzeczny z sze¬ roko pojeta koncepcja wynalazku. Nosnikiem mo¬ ze byc rozcienczalnik staly, pólstaly lub plynny lub kapsulki. Zwykle w preparacie zawartosc sub¬ stancji aktywnej wynosi od 0,1 do 95% wago¬ wych, korzystnie 0,5 do 20% wagowych w prepa¬ ratach przeznaczonych do wstrzykiwania i 2—50% wagowych w preparatach nadajacych sie do po¬ dawania doustnego. W farmaceutycznych preparatach zawierajacych zwiazek wedlug wynalazku dozowany ilosciowo dla zastosowania doustnego, nalezy wybrany zwiazek zmieszac ze stalym sproszkowanym nosnikiem np. laktoza, sacharoza, sorbitem, mannitem, skrobia taka jak skrobia ziemniaczana, skrobia kukurydzia¬ na lub amylopektyna, z pochodnymi celulozy, lub zelatyna i substancjami poslizgowymi takimi jak stearynian magnezu, stearynian wapnia lub woski glikolu polietylenowego, a nastepnie prasowac w celu otrzymania tabletek. Jezeli wymagane sa ta¬ bletki powlekane, to rdzen przygotowany jak poda¬ no wyzej, mozna powlekac stezonym roztworem cukru, który moze zawierac np. gume arabska, ze¬ latyne, talk lub dwutlenek tytanu. Wzglednie ta¬ bletke mozna powlekac lakierem rozpuszczonym w latwo lotnym rozpuszczalniku organicznym lub mieszaninie rozpuszczalników organicznych. Do ta¬ bletek powlekanych mozna dodawac barwników w celu latwego odróznienia tabletek zawierajacych rózne substancje aktywne od tabletek zawieraja¬ cych rózne ilosci aktywnego skladnika. W celu przygotowania kapsulek z miekkiej ze¬ latyny (kapsulki zamkniete w ksztalcie perelek) skladajacych sie z zelatyny i na przyklad glicery¬ ny, lub w celu otrzymania podobnych zamknietych kapsulek, nalezy zmieszac substancje aktywna z olejem roslinnym. Twarde kapsulki zelatynowe mo¬ ga zawierac granulki aktywnej substancji w kom¬ binacji ze stalym sproszkowanym nosnikiem takim jak laktoza, sacharoza, sorbit, mannit, skrobia (na przyklad skrobia ziemniaczana, kukurydziana lub amylopektynowa), pochodne celulozy lub zelatyne. Jednostki dozowania dla zastosowania doodbyt- niczego mozna przygotowac w postaci czopków za¬ wierajacych substancje aktywna domieszana do ne¬ utralnej zasady tluszczowej, lub doodbytnicze ze- 40 45 50 55 605 103 784 6 latynowe kapsulki, w których substancja aktywna zmieszana jest z olejem roslinnym lub parafino¬ wym. Preparaty plynne do zastosowania doustnego mo¬ ga byc w postaci syropu lub zawiesiny na przyklad — roztwory zawierajace od okolo 02—20% wago¬ wych substancji aktywnej tu opisanej, reszte stano¬ wi cukier i mieszanina etanolu, wody, gliceryny i glikolu propylowego. Taki ciekly preparat moze dowolnie zawierac srodki barwiace, substancje za¬ pachowe, sacharyne i karboksymetyloceluloze jako srodki zageszczajace. Roztwory o zastosowaniu pozajelitowym, wstrzy¬ kiwane, mozna przygotowac jako wodny roztwór farmaceutycznie dopuszczalnej, rozpuszczalnej w wodzie soli substancji aktywnej , korzystnie o ste¬ zeniu od okolo 0,5% do okolo 10% wagowych. Roz¬ twór ten takze moze zawierac w swoim skladzie srodki stabilizujace i/lub substancje buforowe i dla wygody moze byc dostarczany w ampulkach za¬ wierajacych rózne dawki jednostkowe. Stosowana w lecznictwie dzienna dawka zwiaz¬ ku wedlug wynalazku wynosi 25 do 250 mg przy podawaniu doustnym, korzystnie 50 do 150 mg i 5 do 50 mg przy podawaniu pozajelitowym, korzyst¬ nie 10—30 mg. Preparaty dozowane w jednostkach, przygotowane do przyjmowania doustnego, moga zawierac 10—50, korzystnie 10—25 mg substancji czynnej na jednostke dozowania. Sposób wedlug wynalazku objasniaja nizej poda¬ ne przyklady, z których przyklad I ilustruje wy¬ twarzanie zwiazku o wzorze 1 droga alkilowania monometyloaminy, jrzyklad III—VI sposoby wy¬ twarzania zwiazków wyjsciowych, przyklad VII sposób wyodrebniania izomeru Z z mieszaniny izo¬ merów E i Z, a przyklad VIII badania farmakolo¬ giczne. Przyklad I. Schemat 1. 7,2 g (0,023 mola) 1-/4- -bromofenylo/-l-/3-pirydylo/-l,3-propandiolu rozpu¬ szcza sie w 70 ml suchego acetonu i do otrzyma¬ nego roztworu wprowadza sie za pomoca belkotki bromowodór, po czym odparowuje rozpuszczalnik pod obnizonym cisnieniem. Do pozostalosci dodaje sie 50 ml chlorku metylenu i 6,4 g (0,047 moli) trójbromku fosforu. Mieszanine ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w ciagu 14 godzin po czym wle¬ wa ja na lód i alkalizuje weglanem sodu. Do orga¬ nicznej fazy dodaje sie 50 ml metanolu i otrzymany roztwór odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem, -w temperaturze 30°C, do objetosci 30 mL Roz¬ twór ten ogrzewa sie z 14 g (0,47 mola) monomety¬ loaminy w autoklawie w temperaturze 110°C w ciagu 15 godzin. Mieszanine poreakcyjna oziebia sie, odparowuje rozpuszczalnik, a pozostalosc roz¬ puszcza w 25 ml eteru i 25 ml wody. Roztwór doprowadza sie do wartosci pH 9,0 za pomoca amoniaku i rozdziela warstwy. Do warstwy eterowej dodaje sie porcjami wode i doprowadza do wartosci pH 2,1 za pomoca HCl. Do fazy wodnej dodaje sie wegla aktywnego, po czym alkalizuje ja woda amoniakalnar: i ekstrahuje eterem. Faze or¬ ganiczna suszy ^e-^an^anem sodu i odparowuje pod obnizonym cisnieniem. Pozostalosc rozpuszcza sie w 40 ml eteru i ochladza w lodowej lazni i do oziebionego roztworu wkrapla roztwór chlorowo¬ doru w eterze uzyskujac lekko zóltawy osad. Osad odsacza sie przemywa eterem i suszy pod obnizo¬ nym cisnieniem uzyskujac 3-/4-bromofenylo/-N- -metylo-3-/3-pirydylo/-alliloaminy. Wydajnosc: 43%. Otrzymany produkt topnieje w •temperatu¬ rze 138—144°C. Przyklad II. Wytwarzanie Z-l-/4-bromofeny- lo/-3-metyloamino-lr/3-pirydyk/-propenu-l. Sche- mat 9. Do 0,58 g izomerycznej mieszaniny 3-ami- no-l-/4-bromofenylo/-l-/3-pirydylo/-propenu-l w ml eteru dodaje sie w temperaturze pokojowej 0,43 g trójfluorooctanu etylu w 5 ml eteru i po 1,5 godziny roztwór ekstrahuje sie rozcienczonym (2M) roztworem kwasu chlorowodorowego. Ekstrakt alkalizuje sie i ekstrahuje eterem. Po odparowa¬ niu eteru otrzymuje sie pochodna trójfluoroace- tamidu w postaci oleju. Olej rozpuszcza sie w 25 ml dwuroetyloformamidu (DMF) wysuszonego nad jo CaH2. Nastepnie, w atmosferze azotu dodaje sie wodorotlenek sodu w ilosci 0,1 g jako 50% emulsji olejowej i miesza w temperaturze pokojowej w cia¬ gu 4 godzin, po czym dodaje sie 0,3 g jodku metylu w 10 ml DMF i miesza dalej w atmosferze azotu S5 w ciagu 1,5 godziny. Mieszanine poreakcyjna roz¬ ciencza sie woda i ekstrahuje eterem. Po odparo¬ waniu eteru otrzymuje sie metylowana pochodna trójfluoroacetamidu w postaci oleju. Olej ten roz¬ puszcza sie w 30 ml etanolu zawierajacego 5 ml w 10M roztworu wodorotlenku sodu i mieszanine utrzysnuje w stanie wrzenia pod chlodnica zwrot¬ na w ciagu 50 minut. Za pomoca chromatografii cienkowarstwowej stwierdzono calkowite zakonczenie hydrolizy. Po B rozcienczeniu woda, ekstrakcji eterem i ekstrakcji wyciagu eterowego kwasem chlorowodorowym, al- kalizacji i ekstrakcji chlorkiem metylenu oraz od¬ parowaniu rozpuszczalnika otrzymuje sie 0,36 g metylowanej aminy w postaci oleju. Szczawian tej 4t aminy wytracono z alkoholu izopropylowego. Po krystalizacji z metanolu zwiazek topnieje w tem¬ peraturze ~ 185°C. Widmo NMR wykazuje pik grupy metylowej (5 ~ 2,4, zgodnie z substancja wzorcowa) w pustym obszarze widma pierwszorze- « dowej aminy. W obszarze 5 = 6,2 zanotowano po¬ dwójny triplet wskazujacy, ze zwiazek ten stanowi izomeryczna mieszanine. Po krystalizacji z etanolu otrzymano 0,24 g szczawianu Z-l-/4-bromofenylo/- -3-metyloamino-l-/3-pirydyIo/-propenu-l o tempe- M raturze topnienia 206—208°C. Przyklad III. Wytwarzanie 3-amino-l-/4-bro- mofenylo/-l-/3-pirydylo/-propenu-l. (Schemat 3). Surowa 3-/4-bxomofenyIo-3-hydroksy-3-/3-pirydylo/ /-propyloamine (wytworzona z 0,4 g 3-/4-bromofe- » nylo/-3-hyo^ksy-3ipirydylO/-propionarnidu), mie¬ szajac, dodaje sie do 50 ml bezwodnika twasu oc¬ towego i 0,25 ml stezonego kwasu siarkowego i mie¬ szanine ogrzewa w temperaturze 130°6 w cia¬ gu 45 minut Mieszanine poreakcyjna oziebia sie,. •* wlewa na rozdrobniony lód, alkalizuje 30% NfcÓH i ekstrahuje eterem. Po odparowaniu eteru otrzy¬ muje sie 0,36 g oleju. Po hydrolizie przeprowadzo¬ nej 15 ml stezonego kwasu chlorowodorowego w ciagu 4 godzin otrzymuje sie 0,25 g oleju. Chroma- • togram cienkowarstwowy tego oleju wykazuje dwie7 103 784 8 plamy o Rf 0,1 i 0,8. Chromatografia kolumnowa na zelu krzemionkowym przy eluowaniu metano¬ lem umozliwia uzyskanie dwóch frakcji 0,06 g pro¬ duktu przemieszczajacego sie szybciej i 0,19 g pro¬ duktu przemieszczajacego sie wolniej, stanowiacego amine. Amine przeprowadzono w szczawian, który po krystalizacji topnieje w temperaturze 153,5— 155,5?C. Widmo NMR wykazuje sygnal protonu grupy wi¬ nylowej jako podwójny triplet przy 6,1—6,5 ppm wskazujac, ze proporcja izomerów odpowiada 1:1. Wzór Ci4Hi3BrN2 • 1H20 potwierdzono analiza elementarna. Otrzymany szczawian przekrystalizowano z mie¬ szaniny równych objetosci metanolu i alkoholu izopropylowego i jeden raz z czystego metanolu. Otrzymany produkt topnieje w temperaturze 160— 162°C. Widmo NMR wykazuje, ze produkt ten jest izo¬ merem Z. Przyklad IV. Wytwarzanie 3-/4-bromofenylo/ /-3-/3-pirydylo/-alliloaminy; (Schemat 4). Do 0,80 g (0,002 mola) szczawianu 3-/4-bromofenylo/-3-hydro- ksy-3-/3-pirydylo/-propyloaminy dodaje sie 6 ml 70%-ego H2S04 w ciagu 35 minut. Mieszanine poreakcyjna zadaje sie lodowa woda a nastepnie 30 ml 30%-ego NaOH i ekstrahuje 3 X 100 ml eteru. Ekstrakt suszy sie i po odparowa¬ niu rozpuszczalnika otrzymuje sie 0,62 g oleju. Olej rozpuszcza sie w 10 ml goracego etanolu i zadaje goracym roztworem zawierajacym 0,20 g kwasu szczawiowego w 5 ml etanolu. Pó oziebieniu otrzy¬ muje sie 0,49 g krysztalów. Widmo NMR wykazuje, ze produkt jest mieszanina izomerów E i Z 3-/4- -bromofenylo/-3-/3-pirydylo/-alliloaminy. Przyklad V. Wytwarzanie nitrylu kwasu 2-/4-bxomo'fenylo/-3-hydroksy-3-/3-pirydylo/-propio- nowego (schemat 5). Mieszanine 6,5 g (0,16 mola) acetonitrylu i 50 ml suchego THF dodaje sie powo¬ li w atmosferze N2 do mieszaniny 100 ml 1,5 m n-butylku litu w heksanie i 50 ml suchego THF, przy oziebieniu dó temperatury —50°C. Po 35-mi- nutowym mieszaniu dodaje sie w temperaturze —50°C roztwór 36,5 g (0,14 mola) 4-bromofenylo- -3-pirydyloketonu w 250 ml suchego THF. Utrzymuje sie temperature —70°C w ciagu 15 minut, w którym to czasie mieszanina staje sie lepka, po czym pozostawia sie produkt do ogrzania do temperatury otoczenia. Produkt ten wlewa sie przy mieszaniu do 500 g wody z lodem i 500 ml chlorku metylenu. Warstwy rozdziela sie i faze wodna ekstrahuje sie 2 X 200 ml CH2C12. Polaczo¬ ne frakcje organiczne przemywa sie woda i suszy. Po odparowaniu rozpuszczalnika uzyskuje sie 39,7 g oleju. Olej rozpuszcza sie w 550 ml goracego alko¬ holu i-ppgp/Jowego i dodaje sie 4 M roztwór HC1 w eterze #,14 mola) w 100 ml alkoholu i-propylo- wego. Bo oziebieniu otrzymuje sie 34,6 g (74%, wy- daprosci teoretycznej) chlorowodorku nitrylu kwasu 2-/4-bromofenylo/-3-hydroksy-3-/3-pirydylo/-pro- pionowego o temperaturze topnienia 158—161°C. Przyklad VI. Wytwarzanie 3-/4-bromofenylo/ /-3-hydroksy-3-/3-pirydylo/-propyloaminy. (schemat 6). A. Ester etylowy kwasu 3-/4-bromofenylo/-3- hydroksy-3-/3-pirydylo/-propionowego. Mieszanine 50 g (0,19 mola) 4-bromofenylo-3-pirydyloketonu [CA66, 37125^ (1967)] i 20 g aktywowanego cynku w 100 ml benzenu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna, po czym do mieszaniny tej dodaje sie w ciagu 30 minut, ostroznie 56 g (0,35 mola) bromo- octanu etylu rozpuszczonego w 50 ml benzenu. Na¬ stepnie dodaje sie druga 50 g porcje cynku i mie¬ szanine utrzymuje sie w stanie wrzenia pod chlod- ia nica zwrotna w ciagu 14 godzin. Po oziebieniu i przesaczeniu mieszaniny poreakcyjnej do przesa¬ czu dodaje sie 300 ml benzenu i przesacz przemywa trzykrotnie 10% roztworem wodnym kwasu octo¬ wego. Nastepnie dodaje sie 200 ml eteru etylowego i roztwór zakwasza 10% roztworem HC1. Wytraco¬ ny osad odsacza sie, przemywa eterem i suszy. Wydajnosc: 75% wydajnosci teoretycznej. Produkt topnieje w temperaturze 168—175°C. B. Amid kwasu 3-/4-bromofenylo/-3-hydroksy-3-/3- -pirydylo/npropionowego, 0,8 g (2,5 mmola) estru etylowego kwasu 3-/4-bromofenylo/-3-hydroksy-3-/ /3-pirydylo/-propionowego, 50 ml wody amoniakal¬ nej i 10 ml absolutnego metanolu miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 24 godzin. Otrzy- * many bialy osad odsacza sie i przekrystalizowuje z alkoholu izopropylowego uzyskujac 0,45 g (56% wydajnosci teoretycznej) produktu o temperaturze topnienia 213—214°C. Wzór Ci4H13BrN202 potwier¬ dzono analize elementarna. % C obliczony : 52,4, * otrzymany 51,9. C. 3-/4-bromofenylo/-3-hydroksy-3-/3-pirydylo/-pro- pyloamina. Do mieszaniny 1,0 g (3,1 mmola) amidu kwasu 3-/ /4-bromofenylo/-3-hydroksy-3-/3-pirydylo/-propio- nówego z 0,8 g (0,02 m) borowodorku sodu w 60 ml suchego tetrahydrofuranu, w temperaturze 0°C w atmosferze azotu, w ciagu 20 minut wkrapla sie 4,6 g (0,03 mola) trójfluorku boru w eterze etylo- 40 wym i w 20 ml suchego tetrahydrofuranu. Miesza¬ nine miesza sie w ciagu 48 godzin w temperaturze pokojowej, po czym ostroznie hydrolizuje woda. Nastepnie mieszanine alkalizuje sie 2 m NaOH i ekstrahuje eterem. Po odparowaniu eteru otrzy- 45 muje sie pólkrystaliczna pozostalosc która po kry¬ stalizacji z mieszaniny eteru etylowego z eterem naftowym daje 0,6 g (63% wydajnosci teoretycznej) aminy o temperaturze topnienia 95—115°C. Widmo NMR (COCl3) : 2H (2,4-l-CH2)m : 2H(3,0,2.CH2)m : M : 3H(3,6,-OH,-NH2)b : 6H(7,1—8,0 ArH)m : 2H (8,6)m. Przyklad VII. Wyodrebnianie izomeru Z z mieszaniny izomeru E i Z zwiazku o wzorze 1. Mieszanine izomerów E i Z szczawianu zwiazku o wzorze 1 charakteryzujaca sie widmem NMR uka- 56 zujacym proton grupy winylowej jako dublet tri- pletu przy 6,1 — 6,4 ppm poddaje sie trzykrotnej rekrystalizacji z etanolu. Otrzymuje sie 0,5 g produ¬ ktu o temperaturze topnienia 202—205°C, którego widmo NMR ukazujace proton grupy winylowy 60 jako pojedynczy triplet o J 3,4 Hz w pozycji po¬ twierdzajacej, ze zwiazek tem Jest izomerem Z. Otrzymany szczawian aifti#y pyjiacrowadza sie w chlorowodorek (poprzez WOl&a z^ide). Po rekry¬ stalizacji z autonitrylu zBLVfie?$}W*& kilka % wody 65 otrzymuje sie zwiazek o tel8|p$fttiurze topnienia 161-103 784 9 10 —165°C. Analiza elementarna wykazala, ze jest to dwuchlorowodorek o skladzie Ci5H15BrN2 • 2HC1 • • H20. Wyodrebnienie izomeru E. Z lugu macierzystego pozostalego po oddzieleniu izomeru Z zawierajace¬ go oba izomery w proporcji 60 :40 (E i Z). Szcza¬ wiany mieszaniny amin poddaje sie trzykrotnej re¬ krystalizacji z autonitrylu zawierajacego 15% wo¬ dy. Otrzymuje sie substancje o temperaturze top¬ nienia 198—201°C, o widmie NMR potwierdzaja¬ cym, ze jest to izomer E. Przyklap VIII. Badania farmakologiczne. Nie¬ mozliwe jest wywolanie depresji u zwierzat w wa¬ runkach laboratoryjnych. W celu dokonania oceny mozliwych efektów antydepresyjnych wywolanych przez nowe substan¬ cje nalezy stosowac metody oparte na próbach biochemiczno-farmakologicznych. Jedna z tych me¬ tod, która wydaje sie dawac dobre wskazania po¬ tencjalnych efektów antydepresyjnych badanej substancji opisano Europ. J. Pharmacol. 17, 107, 1972. Metoda ta wymaga pomiaru spadku pobiera¬ nia 14C—5—hydroksytryptaminy (14C— 5—HT) i ^H -noradrenaliny (8H-NA) przez platy mózgowe myszy po zaaplikowaniu jej badanej substancji in ny zanim dodano amin oznakowanych. Próbki mó¬ zgu rozpuszczono w „Soluene" a wybrane ilosci radioaktywnych amin oznaczono metoda cieklej scintylacji (rozblysku). Pawki wywolujace 50% spadku aktywnego pobierania (ED50) 14C-5-HT i SH-NA oznaczono graficznie z krzywych od¬ powiednich dawek. Aktywny pobór okreslano jako te czegf radioak¬ tywnego pobierania, która jest inhibitowana wyso¬ kim stezeniem kokainy. Srodkowe platy mózgu-my- szy w metodzie in vitro poddawano preinkubacji w ciagu 5 minut z roztworem badanego zwiazku a nastepnie inkubowano jak opisano wyzej. Uzyskane wyniki ilustruje tablica, w której symbol R okresla podstawnik we wzorze 13. Jak wynika z tablicy zwiazki wedlug wynalazku sa potencjalnymi inhibitorami pobory 5-hydroksy- tryptaminy i noradrenaliny w komórkach nerwo¬ wych. Przy czym postac Z zwiazku wedlug wyna¬ lazku wykazuje silniejsze dzialanie inhibitujace po¬ bór 5-HT in vivo niz poddane badaniom zwiazki wczesniejsze z tej samej dziedziny. Izomer Z zwiazku wedlug wynalazku badany w postaci chlorowodorku jest nadal bardziej poten¬ cjalnym inhibitorem pobierania MC-5-HT in vi- tro niz którykolwiek ze znanych zwiazków z tej dziedziny lacznie z mieszanina izomerów. Róznice Tablica zahamowanie poboru 5-hydroksytiryptaiminy i noradrenaliny przez komórki nerwowe w platach mózgu myszy Zwiazek we¬ dlug wynala¬ zku Zwiazki wczesniejsze Zwiazek R H H H H CH3 CH3 imipra- izomer miesza¬ nina Z Z E E Z sól + szczawiany szczawiany chlorowodorki szczawiany chlorowodorek szczawiany chlorowodorek Pobór in vitro EC50 uM 0,5 0,5 0,1 2,5 1,7 6,1 0,3 14 C-5-HT in vivo ED50 umol/kg i.p. 32 18 ,2 102 49 aa ±2l Pobór 3 H-NA • in vitro EC50 | HM —') 2,5 1,5 0,8 24,4 6,1 0,08 in vivo EDgo umol/kg i.p. -1) 102 1012) 98 63 | *) nie badano 2) przy dawce 101 j^ mola kg/i.p. zanotowano 3% inhibitowania vivo (do zywego ustroju) i in vitro (poza zywym ustrojem). Zahamowanie poboru 14C-5-HT, i 8H-NA in vitro i in vivi. Badana substancje podawano zwie¬ rzeciu do otrzewnej na pól godziny przed jego u- smierceniem. Wybierano srodkowy plat mózgu, kro¬ jono na Jsawjilki i poddawano inkubacji w miesza¬ ninie' skladlfacej sie z 0,2 mola 14C-5-HT, 0,2 mmola *H-NA i 11 moja glukozy w 2 ml roztworu buforowego Krebsa Htenseleifa, przy pH (7,4) na 100 mg platów mózgowych. Czas inkubacji wynosil minut, a dalsze 5 mjs^ik trwal okres poinkubacyj- 65 miedzy szczawianami i chlorowodorkami nalezalo¬ by przypisac faktowi, ze chlorowodorki sporzadza¬ no ze szczawianów, gdzie otrzymano wiecej czyste¬ go izomeru Z. Fakt, ze zastrzezoa^ zwiazek tj. izomer Z wykazuje slabsza zdolnosc hamowania poboru 8H-NA swiadczy, ze zastrzezony zwiazek wykazuje duza selektywnosc w stosunku do pobo¬ ru 5-HT. Postac zwiazku Z doskonale hamuje po¬ bór noradrenaliny. Wykrycie faktu hamowania po¬ boru 5-hydroksytryptaminy i noradrenaliny w ko¬ mórce nerwowej, stwarza mozliwosc zakwalifiko¬ wania tych nowych zwiazków do grupy srodków /103 784 11 antydepresyjnych. Zwiazki wedlug wynalazku mo¬ ga byc równiez przydatne jako srodki przeciw stanom lekowym. PL PL PL PL PL PL PL