Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu obciazania tkanin jedwabnych zwiazkami metali i polega na tern, ze tkanina posuwa sie naprzód w sposób ciagly, stykajac sie przytem kolejno z roztworami wszystkich lub niektórych substancyj, albo mieszanin substancyj, potrzebnych do obciazania jedwabi. W tym celu przeprowadza sie tkanine przez szereg kapieli umieszczo¬ nych jedna za druga i zawierajacych ko¬ lejno przy obciazaniu fosforanem cynowym i krzemianem roztwory chlorku cynowego, fosforanu metali alkalicznych i krzemianu.Nie jest konieczne, aby wszystkie srodki obciazajace dzialaly kolejno na posuwaja¬ ca sie w sposób ciagly tkanine. Tak np. mozna przy obciazaniu fosforanem cyno¬ wym i krzemianem traktowac tkanine jed¬ wabna podczas jej ruchu tylko chlorkiem cynowym i fosforanem metalu alkaliczne¬ go, zas krzemian doprowadzac w znany sposób bez przesuwania tkaniny. Przy wy¬ twarzaniu jedwabiu z polyskiem wskaza- nem jest traktowac tkanine przed zanurze¬ niem do roztworu soli metali roztworami kwasu lub kwasnych soli lub dodawac do kapieli z soli metalu kwasy lub kwasne sole. Przy obciazaniu na matowo mozna natomiast zaniechac traktowania solami metali w obecnosci kwasu.Wskaizanem jest, aby podczas przepro¬ wadzania tkaniny z jednej kapieli do dru-giej wyzyinac ja i doprowadzac wycisnie¬ ta ciecz obciazajaca zpowrotem do pierw¬ szej kapieli, celem unikniecia strat srod¬ ków obciazajacych i ewentualnych braków podczas obciazania. Wyzymanie jest szcze¬ gólnie pozyteczne przed wprowadzeniem jedwabiu do kapieli z soli metalu, fosfora¬ nu i w razie potrzeby do przylaczonej ka¬ pieli ze szkla wodnego, przyczem w tych przypadkach wyzymanie winno byc mozli¬ wie intensywne. Aby dzialanie poszczegól¬ nych cieczy traktujacych na przesuwajaca sie w sposób ciagly tkanine nie trwalo zbyt krótko,' mozna tkaiiine traktowana srod¬ kiem obciazajacym pozostawic przez dluz- ~szy*czas vt zetknieciu z powietrzem, zanim nastepna substancja obciazajaca zacznie na nia dzialac. Odbywa sie to celowo i w taki sposób, ze czesci tkaniny, traktowane pewna substancja, pozostawia sie przed zanurzeniem w kapieli, zawierajacej inny srodek, przez pewien okreslony czas w spoczynku, nie przerywajac jednak pozo¬ stalego przebiegu pracy i ruchu innych czesci tkaniny. Podczas wspomnianego o- kresu spoczynku wskaizanem jest, zwla¬ szcza przy traktowaniu szklem wodnem, ogrzewanie tkaniny lub przechowywanie jej w cieple.O ile wedlug wynalazku traktuje sie przesuwana ruchem ciaglym tkanine jed¬ wabna kolejno, poszczególnemi srodkami obciazaj acemi, mozna w bardzo krótkim czasie przy pracy sposobem ciaglym osia¬ gnac zupelnie dokladne i zadawalajace ob- ciazehie tkaniny.Wymagalo to dotad stosunkowo dlugie¬ go czasu, przyczem nie mozna bylo stale pracowac sposobem ciaglym. Stopien ob¬ ciazania moze byc regulowany wedlug wy¬ nalazku przez wielokrotne traktowanie tkaniny, np. fosforanem cynowym; wska¬ zaneta jest, aby pomiedzy poszczególnemi przejsciami dokladnie tkanine wymywac.Jest frówiiiez wtskazaiiem, aby tkanine przed zatiUrizenfetn do roztworu szkla wod¬ nego i zlozeniem dobrze wymyc, co mozna osiagnac w prosty sposób bez przerywania ruchu droga przeprowadzania tkaniny przez zbiornik zasilany woda, lub przez pozostawianie jej przez pewien czas w tym zbiorniku, bez zatrzymywania ruchu tka¬ niny w pozostalych czesciach urzadzenia.Wynalazek dotyczy równiez urzadze¬ nia do wykonania niniejszego sposobu, któ¬ re to urzadzenie sklada sie zasadniczo z szeregu umieszczonych jeden za drugim zbiorników, znajdujacych sie np. obok sie¬ bie lub jeden nad drugim, zawierajacych ciecze sluzace do traktowania tkaniny, i za¬ opatrzonych w urzadzenie do stalego prze¬ suwania naprzód tkaniny nawinietej na beben oraz do przeprowadzania jej przez zbiorniki. Te ostatnie moga posiadac zanu¬ rzone w cieczy rolki prowadnicze, pod któremi tkanina zostaje prowadzona przez zbiornik. Miedzy poszczególnemi zbiorni¬ kami, wzglednie grupami zbiorników, znaj¬ duja sie miejsca, w których odpowiednie czesci pasma tkaniny zostaja odkladane i zaleznie od nastawienia urzadzenia pozo¬ staja w spoczynku w ciagu krótszego lub dluzszego czasu zanim przejda przez na¬ stepny zbiornik. Ruch pozostalych czesci tkaniny, niespoczywajacych we wspomnia¬ nych miejscach, me ulega mimo to przer¬ wie. Miejsca do skladania winny byc uksztaltowane w taki sposób, aby tkanina jedwabna mogla byc do nich doprowadza¬ na i odprowadzana bez przeszkód. Do te¬ go celu nadaja sie szczególnie otwarte od góry plaskie koryta. Wedlug jednej z szczególnie dogodnych postaci wykonania wynalazku miejsca do skladania stanowia dwie ustawione ukosnie wzgledem siebie plaszczyzny, umieszczone w taki sposób miedzy poszczególnemi zbiornikami, ze kat utworzony przez plaszczyzny jest otwarty w strone zbiornika nastepnego. Miejsca do skladania moga sie znajdowac w zamknie¬ tych oslonach celem ogrzewania tkaniny lub przechowywania jej w cieple, co jestwazne zwlaszcza wówczas, gdy zbiornik poprzedzajacy dane miejsce do skladania zawiera aroztwór szkla wodnego. Miedzy postzczególnemi zbiornikami, zwlaszcza przed pferwszemi zbiornikami roztworów soli metali: fosforanów i krzemianów, wskazane jjest umieszczac wyzymacze slu¬ zace do wyciskania nadmiaru cieczy. Przy zbiornikach zawierajacych fosforany, e- wentualnie równiez przy ostatnim izhiomi- ku zawierajacym szklo wodne, umieszczo¬ ne sa kadzie do mycia, zasilane plynem przemywajacym i zaopatrzone w urzadze¬ nie, sluzace do prowadzenia cieczy przez kadz w kilku zwojach, np, krazki. Kadzie do mycia moga równiez byc zaopatrzone w urzadzenia wprawiajace tkaniny w stan spoczynku, podobnie jak w miejscach do skladania, bez zatrzymywania ruchu pozo¬ stalych czesci tkaniny. Aby móc w mozli¬ wie prosty sposób ustalic dlugosci mate- rjalu skladanego dla wywolania przerw w ruchu tkaniny miedzy poszczególnemi zbior¬ nikami, wskazanem jest puscic przed tka¬ nina tak zwany tok poprzedzajacy. Tok ten, który moze mp, stanowic waski pas jedwabiu, zostaje przeprowadzony przez cale urzadzenie, przyczem czesci pasa, których ^dlugosc odpowiada pozadanym przerwom, umieszcza sie w miejscach do skladania i ewentualnie w kadziach do mycia.Na rysunku przedstawiony jest sche¬ matycznie przyklad wykonania urzadzenia do wykonania sposobu wedlug wynalazku w zastosowaniu do obciazenia fosforanem cynowym i krzemianem, podczas czego jedw&b nie traci polysku.Tkanina 2, odwijajaca sie z bebna 1, przechodzi pod walkami 4, 5 przez zbior¬ nik 3, zawierajacy 10% -owy kwas chloro- octowy. Po wyjsciu z tego zbiornika tkani¬ na biegnie przez pare walków 6, umieszczo¬ nych ponad i bezposrednio za zbiornikiem 3 do urzadzenia skladajacego 7, stamtad zas do koryta 8, gdzie zbiera sie tyle leza¬ cej tkaniny, ile odpowiada pozadanej dlu¬ gosci trwania przerwy miedzy jednem a drugiem moczeniem, gdyz z jednej strony tkanina jest skladana, a po odlezeniu sie rozwijana z drugiej strony w pasmo pocia¬ gane dalej przez nastepne walki, Z koryta 8, skladajacego sie z dwóch skosnych wzgledem siebie plyt 9 i IV, ce¬ lowo wylozonyich szklem i rozwartych w strone nastepnego zbiornika 11, jedwab przechodzi przez walek 12 pod walki 13, 14 zanurzone w zbiorniku 11, napelnionym woda, celem usuniecia nadmiaru wolnego kwasu. Ze zbiornika 11 jedwab przechodzi przez wyzymacz 15 do zbiornika 16, za.- wierajacego roztwór chlorku cynowego o 35° Be i zaopatrzonego równiez w walki prowadnicze 17 i 18. , Nastepnie jedwab zostaje doprowadzany przez pare walków $a i urzadzenie skladajace 19 do koryta 20, :oksztaltowanego jak koryto 8. Tu znów zbiera sie tyle lezacej tkaniny, ile odpoi- wiada pozadanej dlugosci trwania przer¬ wy miedzy jednem a drugiem moczeniem.Jedwab biegnie dalej przez walek 21 do drugiego zbiornika 22, zawierajacego po¬ dobnie, jak poprzedni, roztwór chlorku cy¬ nowego o 35°Be i zaopatrzonego w walki prowadnicze 23 i 24, zas po wyjsciu z te¬ go zbiornika zostaje znów skladany w ko¬ rycie 25 w ilosci odpowiadajacej dlugosci przerwy. Nastepnie tkanina 2 przechodzi przez znanej konstrukcji rozciagacz po¬ przeczny 26, w którym w razie potrzeby jedwab zostaje wygladzony przed wpro¬ wadzeniem do wyzymacza 27, stad biegnie do zbiornika 28, zawierajacego 10%-owy roztwór pierwsizorzedowego fosforanu so¬ du i zaopatrzonego w walki prowadnicze 29 i 30. Ze zbiornika 28 tkanina przechodzi ponownie do urzadzenia! skladajacego 31, w którem zbiera sie tyle jedwabiu, ile od¬ powiada pozadanemu czasowi trwania dzia¬ lania pierwszorzedowego fosforanu sodu.Nastepnie jedwab zostaje przeprowadzo¬ ny przez rozciagacz poprzeczny 32 do — 3 —zbiornika 33, zaopatrzonego w jeden lub kilka walków prowadniczych 34 i zawie¬ rajacego roztwór drugorzedowego fosfora¬ nu sodu z niewielkim dodatkiem sodu. Po zbiorniku 33 nastepuje kadz do mycia 35 zasilana w biezaca wode i zaopatrzona w pewna ilosc walków 36, majacych na celu prowadzenie tkaniny przez kadz w kilku kierunkach.W tern miejscu mozna przerwac ciagly proces obciazania i rozpoczac traktowanie przemianami w znany sposób, a mianowicie dzialac na tkanine, nie bedaca' w ruchu.Mozna równiez miedzy korytem 31 do skladania a zbiornikiem 33 umiescic inne zbiorniki, urzadzenia skladajace i wyzy- macze analogicznie do urzadzen 15—31, aby przed traktowaniem zapomoca krze¬ mianu dokonac jednego lub kilku dalszych procesów traktowania fosforanem cyny, W tym samym celu mozna tkanine z koryta 31 przeprowadzac ponownie jeden lub kil¬ ka raizy przez wyzymacz 15 i kolejne dal¬ sze urzadzenia. Wskazanem jest jednak, zeby jedwab przed kazdem ponownem przeciaganiem byl przemywany, np. w ka¬ dziach analogicznych do kadzi 35. Stoso¬ wanie zbiornika 33 z reagujacym alkalicz¬ nie roztworem fosforanu, przez który jed¬ wab przechodzi przed traktowaniem krze¬ mianami, nie jest niezbedne. W przypad¬ ku niezastosowania nalezy jednak dodac do wody, zawartej w kadzi 35, domieszke drugorzedowego fosforanu sodu i nieco sody.Tkanina jedwabna zostaje po opuszcze¬ niu kadzi 35 przeprowadzona przez rozcia- gacz poprzeczny 37 i wyzymacz 38 do zbiornika 39 zaopatrzonego w walki pro¬ wadnicze 40 i 41 i zawierajacego roztwór s^kla wodnego o minimum 1° Be z domie¬ szka 2 g mydla na lj litr przy 60°C. Ze zbiornika tego przechodzi tkanina 2 przez rolke 42 do zbiornika 43, zawierajacego roztwór szkla wodnego o minimum 1° Be przy 60°C bez domieszki mydla i zaopa¬ trzonego w walki 44 i 45. Opusciwszy zbior¬ nik 43, tkanina 2 przedostaje sie do urza¬ dzenia skladajacego 46, oslonietego ze wszystkich stron plaszczem 47, uniemozli¬ wiajacym spadek temperatury tkaniny w tej ewentualnie ogrzewanej przestrzeiii, po¬ nizej 50°C. Zbiornik 48, sasiadujacy z u- rzadzeniem 46, zawiera znów roztwór szkla wodnego o minimum 1° Be przy 60°C i jest zaopatrzony w rolki 49 i 50.{ Za zbiorni¬ kiem 48 nastepuje urzadzenie skladajace 51, okryte plaszczem 52, zapobiegajacym spadkowi temperatury jedwabiu ponizej 50°C. Jedwab jest wówczas w stanie silnie obciazonym i przechodzi przez rozciagacz poprzeczny 53 do kadzi do mycia 54, za¬ opatrzonej w walki prowadnicze 55 i zasi¬ lanej woda miekka. Z kadzi 54 tkanina 2 przechodzi przez walek 56 do urzadzenia 57 ukladajacego ja na stole 58. Zamiast te¬ go ostatniego mozna zastosowac równiez urzadzenie nawijajace.Powyzsze urzadzenie, podane jako przyklad wykonania, moze byc w najróz¬ norodniej szy sposób zmieniane, pozostajac w granicach wynalazku. Mozna wiec stoso¬ wac kilka zbiorników, zawierajacych te sa¬ ma ciecz traktujaca i ulozonych jeden za drugim lub jeden nad drugim. Ilosc tych zbiorników jest dowolna i zalezy od szyb¬ kosci, z jaka obciazanie ma sie odbywac oraz oid stopnia pozadanego obciazenia.Urzadzenia do skladania, majace na celu pozostawianie tkaniny przez dluzszy czas w spoczynku przed zanurzeniem do swie¬ zej kapieli, moga nie byc zastosowane. W tym przypadku nalezy jednak badz prze¬ widziec urzadzenia, umozliwiajace przeby¬ wanie jedwabiu w poszczególnych zbiorni¬ kach plynów traktujacych, badz tez jak najbardziej zmniejszyc szybkosc jedwabiu w poszczególnych kapielach. Zbiorniki za¬ wierajace plyny traktujace moga byc za¬ opatrzone w instalacje cieplna, np. rury grzejne, aby mozna bylo osiagnac wlasci¬ we temperatury. — 4 —Naped! calego urzadzenia odbywa sie celowo zapomoca jednego silnika z odpo¬ wiednia przystawka i przekladnia zapomo- ca kól zebatych. PL