Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do wyciagania rur za pomoca uchwytu wyciago¬ wego z maszyny do odlewania odsrodkowego, zwlaszcza rur zeliwnych nastepnie nie wyzarza¬ nych.Znane jest, ze pewne warunki odlewania rur zwalniaja z dalszej ich obróbki przez wyzarzanie.Ma to miejsce w przypadku gdy kokila odlewnicza zaopatrzona jest wewnatrz w gruba powloke z mieszaniny wytwarzanej z krzemu i bentonitu zawieszonych w wodzie, zwanej "wet-spray", przy czym modyfikowanie zeliwa realizuje sie za po¬ moca zelazokrzemu wlanego do zeliwa w belce wlewowej lub pokrywanie tej powloki krzemkiem wapniowym.Pominiecie wyzarzania rur jest szczególnie ko¬ rzystne przy ich produkcji, lecz w tym przypadku istnieje duze ryzyko owalizacji rur tak odlewanych, zwlaszcza rur o duzych srednicach. Ryzyko owali¬ zacji rury wystepuje w chwili jej wyciagania z formy, poniewaz rura chwytana jest od wewnatrz za pomoca uchwytu wyc?agowego, a nastepnie ru¬ ra w stanie czerwonym, a wiec ciagliwa, jest do¬ prowadzona na samotok nosny do dalszego odpro¬ wadzenia.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci owalizacji rur przy ich wyciaganiu, przez opraco¬ wanie nowego sposobu wyciagania rur zeliwnych z odsrodkowej maszyny odlewniczej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze ru- 2 ry wyciaga sie za pomoca uchwytu wyciagowego, przy czym sposób charakteryzuje sie tym, ze uchwytowi wyciagowemu nadaje sie predkosc obrotowa taka sama jaka predkosc obrotowa ma forma do odsrodkowego odlewan'a juz przed wpro¬ wadzeniem uchwytu do odlewanej rury oraz pod¬ czas czynnosci wyciagania rury.Celem wynalazku jest równiez urzadzenie do sto¬ sowania tego sposobu. Urzadzenie do stosowania tego sposobu zawiera wózek wyciagowy zaopa¬ trzony w uchwyt wyciagowy, polozony wspólosio¬ wo wzgledem formy do odlewania odsrodkowego i charakteryzuje sie tym, ze wózek zawiera zespól napedowy do nadawania uchwytowi takiej samej predkosci obrotowej jaka ma forma.Wedlug wynalazku, rura jest wyciagana z formy i odprowadzana na skladowisko, pozostajac ciagle w ruchu obrotowym dookola swej osi, przy mini¬ malnym tarciu. W ten sposób, rura praktycznie nie wykazuje sklonnosci do owalizacji, nawet przy bardzo duzych srednicach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig.l przedstawia urzadzenie w widoku perspektywicz- nym, przy czym rura jest wyciagana z kokili od¬ lewniczej, fig. 2, 3, 4, 5 — poszczególne fazy spo¬ sobu wyciagania rury, fig. 2A, 3A, 4A — urzadze¬ nie w czesciowych przekrojach poprzecznych we¬ dlug linii 2A-2A, 3A-3A, 4A-4A odpowiednio z fi- gur 2, 3, 4, pokazujac wzgledne kolejne polozenia 95 78695 786 3 4 dwóch wózków nosnych wyciaganej rury, fig. 6 — urzadzenie w widoku perspektywicznym jak na fig. 1 pokazujac rure w procesie wyciagania oraz wzgledne polozenia wózków nosnych, fig: 7 podobnie do fig. 1 przedstawia odprowadzenie ru¬ ry za pomoca urzadzenia dzwigowego oraz poloze¬ nia wózków nosnych, fig. 8 przedstawia szczegól samoczynnego urzadzenia do zaczepiania wózka wyciagowego, w stanie zaczepionym w przekroju, fig. 9 — urzadzenie z fig. 8 w przekroju wedlug linii 9—9, fig. 10 — urzadzenie z fig. 8, lecz wsta¬ nie odczepionym.Urzadzenie wyciagowe i odprowadzajace przed¬ stawione na rysunku zastosowane jest do maszyny M do odsrodkowego odlewania rur T zeliwnych o znacznych srednicach (600—2000 mm) z kielichem E. Maszyna odlewnicza M zawiera obrotowa forme odlewnicza 1 o poziomej osi X—X, zamknieta w obudowie 2, oparta na krazkach nosnych 2a, z których co najmniej jeden krazek jest krazkiem napedowym. Maszyna M zawiera równiez nie przedstawione na rysunku, kadz odlewnicza oraz belke wlewowa.Urzadzenie na przedluzeniu obudowy 2 ma dwa tory boczne jeden tor 3 o szerokim rozstawie i dru¬ gi tor 4 o waskim rozstawie, oba równolegle do osi X—X i polozone na tej samej wysokosci, na poziomie podstawy obudowy 2. Kazdy z obu torów tocznych jest zestawiony z dwóch szyn. Tor 4 wez¬ szy zawiera na swym koncu od strony formy 1 przegubowy odcinek toru 5 opuszczony ponizej po¬ ziomu toru 4 (fig. 2) lub podnoszony do tego po¬ ziomu (fig. 3) za pomoca co najmniej jednego si¬ lownika 6, którego korpus 6a jest polaczony prze¬ gubowo w stalym punkcie 7, przy czym koniec tloczyska silownika jest zamocowany przegubowo na odcinku 5 toru 4.Szeroki tor toczny 3 ma dwa wózki, w tym wózek wyciagowy 8 oraz wstepny wózek nosny 9 umiej¬ scowiony pomiedzy wózkiem 8 i obudowa 2. Tor4, wezszy, ma tylko jeden wózek nosny 10 wstawiony pomiedzy wózkami 8 i 9. Wózek wyciagowy 8 skla¬ da sie z podstawy 12, zamontowanej na czterech kolach i rolek 13 o osiach równoleglych do osi X—X. Rolki 13 podtrzymuja i prowadza belke ru¬ rowa 14, przy czym co najmn.ej jedna z nich jest krazkiem napedowym z napedem od oddzielnego silnika 15. Belka rurowa 14 jest stale ruchomo po¬ laczona z wózkiem 8 i na koncu po stronie obu¬ dowy posiada szereg szczek 16, równomiernie roz¬ lozonych po obwodzie, zespolonych obrotowo z belka 14. Szczeki 16 stanowia uchwyt wyciago¬ wy i sa zblizane lub oddalane wzdluz osi X—X formy 1, za pomoca drazka sterowniczego 17 wo¬ dzonego wspólosiowo w belce 14. W ten sposób, gdy szczeki 16 wprowadzi sie do rury odlanej i pro¬ mieniowo rozszerzy to wszystkie szczeki opra sie na sciance rury i utworza czlon zaczepowy we¬ wnatrz rury.Wózek 8, ruchomy w obie strony na torze 3, jest napedzany w dowolny znany sposób, np. za po¬ moca nawinietego na bebnie lancucha bez konca do którego wózek jest wprzegniety.Pierwszy wózek nosny 9 zawiera plaska plat¬ forme 18 o ksztalcie prostokatnym, osadzona na czterech kolach, a po przeciwnej stronie od obu¬ dowy 2 majaca prostokatne wyciecie 19 o takiej samej szerokosci jak szerokosc toru bocznego 4.Platforma 18 po stronie bocznej, z obu stron, ma pionowy czop 20, na którym zamocowany jest prze¬ gubowo wspornik 21, podtrzymujacy rolke 22 o osi poziomej. Obie rolki 22 sa poruszane za pomoca silowników 23, na przestrzeni miedzy polozeniem biernym (fig. 6), w którym ich osie sie wzajemnie przedluzaja i sa prostopadle do osi X—X, a po¬ lozeniem czynnym nosnym (fig. 1), w którym ich osie sa równolegle do osi X:—X. Silowniki 23 na¬ daja wiec przegubowym wspornikom 21 ruch obro¬ towy o 90°, powodujac przejscie rolek 22 z czyn¬ nego polozenia do polozenia biernego i odwrotnie.Drugi wózek nosny 10 zawiera prostokatna pla¬ ska platforme 24, zamontowana na czterech kolach oraz dwie rolki nosne 25 o osiach równoleglych do osi X—X. Dolna czesc rolek 25 chroniona jest plaska rama 26 o prostokatnym ksztalcie i rozmia¬ rach nieco mniejszych niz wymiary platformy 24.Jedna z rolek 25 jest napedzana obrotowo lancu¬ chem lub pasem transmisyjnym 27 przez silnik 27a, zamocowany do wózka nosnego 10.Gdy pierwszy wózek nosny 9 znajduje sie na koncu toru tocznego 3, a drugi wózek nosny 10 znajduje sie na odcinku 5 toru tocznego 4, nawrót silownika 6 powoduje obnizenie odcinka 5 i zejscie w dól drugiego wózka 10. Wózek ten wlasnym c;ezarem zajmuje wyciecie 19 w pierwszym wózku 9, a rama 26 wózka 10 naklada sie na wyciecie 19 (fig. 2, 6).Trzy opisane wózki polaczone sa miedzy soba w nastepujacy sposób. Lancuch 28 laczy zwrócone do siebie konce platformy 18 i platformy 24 obu wóz¬ ków nosnych 9, 10. Wózek 10 polaczony jest z wóz¬ kiem wyciagowym 8 samoczynnym sprzegiem nizej opisanym w odniesieniu do fig. 2, 3, 8, 9 i 10.Wózek wyciagowy 8 na kazdym koncu posiada pionowe belki 29, 30, ukierunkowane w dól i zao¬ patrzone w otwory 31, 32 o osiach równoleglych do osi X—X, przy czym osie otworów 31, 32 po¬ krywaja sie wzgledem siebie.Poziomy pret 33 zamocowany jest suwliwie w otworach 31, 32. Jego ruch ograniczony jest kran¬ cowym obrzezem 34 i obrzezem 35 na srodku preta, przy czym oba obrzeza uderzaja o belke 30 po obu jej stronach. Koniec preta 33 po stronie obudowy 2 (fig. 3) zaopatrzony jest w uchwyt 36, który jest polaczony lancuchem 37 do pionowej plyty 38 za¬ mocowanej pod wózkiem nosnym 10. Poza tym, uchwyt 36 za posrednictwem plyty 38 popycha wózek 10.Przesuwny sprzegowy klocek 39 zamocowany jest przegubowo i zawieszony na dolnym koncu belki , za pomoca poprzecznej osi 40, zamocowanej do belki 30 ponizej jej otworu 32. Klocek 39 (fig. 8—10) ma poprzeczny wydrazony przekrój w ksztalcie litery U i obejmuje dolny koniec belki 30 tworzac przejscie dla preta 33. Klocek 39 posiada od strony obudowy 2, hak 41 z pochylnia natarcia 41a, przy czym hak ma lagodnie opadajace przedluzenie 42 po którym nastepuje lagodnie wnoszaca sie po¬ chylnia 43, tak ze klocek 39 w przekroju podluz¬ nym ma ksztalt litery V o bardzo duzym rozwar¬ to 40 45 50 55 605 95 786 6 ciu. Zrównowazenie klocka jest takie, ze hak 41 stale opiera sie na precie 33. Czesc wznoszaca sie 43 klocka 39 wspólpracuje ze stalym zderzakiem 44, zamocowanym na krancu toru tocznego 3 po stronie przeciwnej do obudowy 2.Rozumie sie, ze przy ruchu preta 36 wzgledem belki 30 w kierunku i2 (fig. 8) srodkowe obrzeze preta styka sie z pochylnia 41a haka, tak ze przy zderzeniu z belka 30 rygluje sie po drugiej stronie haka 41. Na skutek zaryglowania, a zatem sprzezenia wózka 10 z wózkiem wyciagowym 8, po¬ woduje sie przesuniecie wózka 8 w kierunku strzalki f2 az na kraniec toru tocznego 3, przy czym powierzchnia wznoszaca sie 43 klocka 39 styka sie ze stalym zderzakiem 44, unoszac sie do góry, co powoduje obrót klocka 39 dookola osi 40 i uwalnia obrzeze 35 preta 33 (fig. 10). Dalszy ruch wózka 8 w kierunku strzalki f2 nie powoduje juz zadnego ruchu preta 33. Pret 33 przemieszcza sie w kierun¬ ku f1 wzgledem belki 30, tak dlugo az drugie obrzeze 34 preta zetknie sie z belka 30.Zespól do podnoszenia L sklada sie z czterech uchwytów 45 rozwieranych, zaopatrzonych na krancach w rolki nosne 46, napedzane obrotowo oddzielnym silnikiem 48. Osie rolek 46 sa równo¬ legle do osi X—X, a ruchy uchwytów 45 wykony¬ wane sa w plaszczyznach prostopadlych do osi X—X.Pozostale znane elementy sterownicze, synchro¬ nizacji i napedu poszczególnych ruchomych zespo¬ lów, nie zostaly narysowane dla jasnosci rysunku.Wyciaganie lub wyjmowanie rury T z formy 1, a nastepne jej przemieszczenie na sklad za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku dokonuje sie w na¬ stepujacy sposób.Odlana rura T zestala sie w formie 1, przy czym forma 1 obraca sie. Wózki 8, 9, 10 maja polozenia jak na fig. 1 oraz 5, to znaczy polozenie koncowe fazy wydobywania rury i jej usuniecia. W tym polozeniu, wózek wyciagowy 8 znajduje sie na krancu toru 3, na którym w srodkowej czesci znaj¬ duje sie wózek nosny 9, którego rolki 22 maja po¬ lozenie czynne, (silowniki 23 wysuniete), wózek 10 znajduje sie na stalej czesci toru 4. Szczeki 16 sa cofniete, a klocek sprzegowy 39 nie podtrzymuje swym hakiem 41 obrzeza srodkowego 35 preta 33.Sposób wyjmowania z formy i usuniecia odlanej rury ma nastepujace fazy: zblizenie wózka wy¬ ciagowego 8 do formy 1 i objecie rury T uchwytem (fig. 2, 2A; wyciaganie—wyjmowanie z formy ru¬ ry T (fig. 1, 3, 3A, 4, 4A, 5, 6); odprowadzenie ru¬ ry T (fig. 7).Podczas poszczególnych faz, rurowa belka 14 wózka wyciagowego 8 obracana jest za pomoca silnika 15 z taka sama predkoscia jak forma do odlewania odsrodkowego 1. Równiez rolki 46 zespo¬ lu podnoszacego L i jedna z rolek nosnych 25 wóz¬ ka 10 sa stale napedzane obrotowo z odpowied¬ nich silników, z predkoscia odpowiednia do ich toczenia bez poslizgu na rurze T, obracajacej sie z predkoscia formy 1.Faza zblizania wózka wyciagowego 8 i ujmo¬ wanie rury T nastepuje gdy barwa rury T wska¬ zuje, ze rura dostatecznie ostygla, operator zdej¬ muje wówczas sztywna obrecz nosna rdzenia wsu¬ wanego woduje ftfcn^ poisuwowy wózka wyciagowego 8 w kierunku strzalki f1.Wózek 8 na poczatku ruchu na skutek tarcia spo- woduje przesuw preta sprzegowego 33 w kierunku strzalki fi, lecz sam ma wieksza predkosc niz pret.Gdy uchwyt 36 zetknie sie z plyta oporowa 38 wózka 10, pret 33 zatrzymuje sie i nastepuje' jego ruch w kierunku f2 wzgledem wózka 8. Wzgledny ruch utrzymuje sie az do styku srodkowego obrze¬ za 35 preta 33 z pionowa telka 30, po zaryglowa¬ niu sie za hakiem 41 kocka 39, co powoduje sprzegniecie wózka 10 z wózkiem 8. Ruszenie wóz¬ ka 8 powoduje jednoczesne samoczynne przesun niecie rolek nosnych 22 wózka 9 w polozenie bier¬ ne.Dalszy ruch wózka 8 w kierunku fi zabiera ze soba wózek 10 w tym samym kierunku, nastepuje bowiem popychanie preta 33 uchwytu 36 i piono¬ wej plyty 38, zamontowanej trwale do wózka 10.Nastepnie wózek 10 styka sie z wózkiem 9 i pcha go przed siebie az na kraniec toru tocznego 3, to jest az do polozenia, w którym wózek 9 znajduje sie akurat przy wejsciu do obudowy 2. Suw silow¬ nika 6 powoduje obnizenie odcinka przegubowego 5 toru tocznego 4, powodujac tym samym opadnie¬ cie wózka 10, który chowa sie w wyciecie 19 wóz¬ ka 9. Szczeki 16 uchwytu wyciagowego, wsuniete wewnatrz rury T rozwieraja sie i silnie przylegaja do jej scianek, jest to faza przedstawiona na fig. 2 i 2A, a rolki nosne 22, 25 sa zupelnie oddalone od rury, pierwsze przez odsuniecie, drugie przez opu¬ szczanie, w ten sposób, ze tworzy sie wolna droga do wyjmowania rury T. Kielich E rury nie moze opierac sie na zadnym krazku, gdyz rolki sluza tylko do podtrzymywania trzonu rury T.Faza wyjmowania rury z formy (fig. 3, 3A, 4, 4A, 6) zaczyna sie gdy wózek 8 zaczyna nawrót w kierunku f2. Belka rurowa 14 i szczeki 16, jak równiez rura T, nadal obracaja sie z predkoscia formy 1. Jak tylko rura T, obracajaca sie nadal, wyjdzie z formy 1 na taka dlugosc, ze kielich E przejdzie poza rolki 25 wózka 10, to odcinek 5 to¬ ru 4 podnosi sie, a wózek 10, uprzednio schowany w dole dla pozwolenia na swobodny przelot kieli¬ cha, ustawia sie w polozenie robocze dla podtrzy¬ mywania trzonu rury, przy czym co najmniej jed¬ na z rolek 25 jest napedzana obrotowo z silnika 28.Wolna czesc rury T opiera sie wtedy na rolkach . Wznoszenie sie wózka 10 jest wlaczane, np. na¬ ciagiem lancucha 37.Gdy podstawowa czesc trzonu rury T wyjeta zo¬ stanie z formy 1, a wózek 10 dostatecznie sie oddali od wózka 9, wsporniki 21 na wózku 9 przesta¬ wiaja sie w robocze polozenie. Rolki 22 ustawiaja sie wtedy pod trzonem rury. Ruch rolek 22, moze byc wlaczany, np. wstepnym pociagnieciem wózka 9 za pomoca lancucha 28. Wózki 9 i 10 sa rów¬ niez napedzane w kierunku strzalki tZ z uwagi na ich ruchowe polaczenie z rura T pod wplywem jej ciezaru i naciagu wywolanego na rurze przez wó¬ zek wyciagowy, a zatem sila przenoszona lancu¬ chami 28 i 37 jest stosunkowo mala.W polozeniu przedstawionym na fig. 4, 4A urza¬ dzenie posuwa sie w kierunku strzalki tt. Posuw 40 45 50 55 6095 786 ten trwa az do dojscia klocka 39 do zderzaka 44, przy dostatecznym calkowitym wyjeciu rury z for-: my 1 nastepuje obrót i uwolnienie obrzeza 35 preta 33. Jednoczesnie szczeki 16 sa zluzowane. Pret 33 podtrzymany lancuchem 37 zostaje uwolniony obro¬ tem klocka 39 i suwliwie porusza sie w kierunku fi wzgledem wózka wyciagowego 8. Tym samym, wózek oddala sie od rury T az pionowa belka 30 zderzy sie z krancowym zderzakiem 34 preta 33.Lancuch 37, pomiedzy wózkiem 8 i wózkiem 10, naciaga sie z powrotem, a posuw wyciagowego wózka konczy sie, przy czym rura T znajduje sie pod zespolem podnosnym L. Nalezy .podkreslic, ze podczas tych operacji rura ma nadal ruch obro¬ towy z poprzednia predkoscia, nadawany jej za po¬ moca rolki napedowej 25 wózka 10.W fazie ostatniej w koncowym polozeniu wy¬ ciagowym (fig. 5) urzadzenie dzwiekowe L obniza otwarte uchwyty 45, które zamykaja sie, przykla- dajpc rolki 46 napedzane obrotowo do trzonu ru¬ ry T, przy czym jeden z uchwytów ustawiony jest pomiedzy wózkiem 9 a wózkiem 10.Zespól podnosny dzwiga rure T, nadal obracana rolkami 46 i odprowadza ja (fig. 7). Obrót silnika 48 i rolek 46 konczy sie wtedy, gdy rura dosta¬ tecznie ostygnie, a zatem stanie sie sztywna. Nowa rura T zostaje odlana i urzadzenie jest gotowe do ponownego powtórzenia omawianego cyklu wycia¬ gania.Urzadzenie wedlug wynalazku ma nastepujace zalety: Dzieki stalemu obrotowi rury T w czasie jej wyciagania z formy 1 i po jej calkowitym uwolnieniu z formy 1 az do jej zabrania zespolem dzwigowym L, unika sie owalizacji rury. Staly ruch obrotowy uzyskuje sie z silnika napedowego , umieszczonego na wózku wyciagowym 8 oraz silników 27a i 48 napedu rolek nosnych 25, 46.Dzieki zastosowaniu rolek nosnych 22, 25 na wóz¬ kach 9, 10 i dzieki sprzegnieciu elastycznemu za pomoca lancuchów 28, 37 z wózkiem wyciagowym 8, rura T jest stale podparta w miare jej wysu¬ wania z formy 1, ponadto unika sie tarcia podluz¬ nego na rolkach nosnych 22, 25, poniewaz rolki te przemieszczaja sie w kierunku tZ z taka sama predkoscia jak predkosc wózka wyciagowego 8, a zatem z pelna synchronizacja z rura T. Poza tym mozna przemieszczac wózki 9, 10 w kierunku fi i w kierunku f2, zblizajac je do siebie.Dzieki przegubowemu odcinkowi 5 toru 4 i silo¬ wnikowi 6 do jego opuszczania oraz wspornikom przegubowym 21 podtrzymujacym rolki 22, zapew¬ nia sie przelot kielicha rury bez zadnego dotyku do rolek.Prostota wykonywania i maksymalnosc samo¬ czynnego sprzegu z klockiem 39 i suwliwym pre¬ tem 33, powoduje latwosc wyjmowania uchwytu wyciagowego z rury T wyjetej z formy, przez zwy¬ kle odsprzegniecie od wózka 8.Zastosowanie wyciecia 19 w wózku 9 daje moz¬ nosc zblizania najkorzystniejszego wózka 10 do wózka 9, dla podtrzymywania trzonu rury T przy ostatecznym jego uwolnieniu.Jak widac, rura T jest doskonale podparta i na¬ pedzana obrotowo przez caly cykl wyciagania i od¬ prowadzenia, przez co unika sie jakichkolwiek od- ?5 45 50 55 60 65 ksztalcen lub uszkodzen powierzchni rury. Jest to szczególnie istotne przy rurach o duzych sredni¬ cach np. powyzej 600 mm, a nawet srednio az do 2000 mm. PL