Pierwszenstwo: 02.02.1972 Republika Federalna Niemiec Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.09.1974 71325 KI. 37b,l/00 MKP E04c 2/00 CZY \ LLNIA Urzedu Patentowego | Polskiej bCTKTElitt) Mwe)_ Twórcawynalazku: Lorenz Kesting Uprawniony z patentu tymczasowego: Modulbau AG, Zug (Szwajcaria) Sposób wytwarzania elementów wielkoplytowych z betonu zbrojonego oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania elementów wielkoplytowych z betonu zbrojonego zwlaszcza w deskowaniach bateryjnych, w których wykonuje sie jednoczesnie kilka pojedynczych elementów wielkoplytowych w polozeniu pionowym, przy ustawianiu na jednym z waskich boków, oraz z których po usunieciu deskowania wyjmuje sie je po pewnym okreslonym czasie przebywania w deskowaniu a nastepnie sie je wywozi oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Stosowanie deskowan, zwlaszcza deskowan bateryjnych, w których elementy wielkoplytowe wykonuje sie pojedynczo oraz w polozeniu wyprostowanym ma te zalete, ze element wielkoplytowy wyjety z deskowania ma obie glówne powierzchnie nie wymagajace zacierania.Wykonywanie elementów wielkoplytowych w dotychczasowych sposobach rozpoczyna sie z zasady wkla¬ daniem powiazanego zbrojenia do zamknietego deskowania i wlaniem betonu. Po odpowiednim okresie przebywania betonu w deskowaniu i usunieciu tego deskowania element wielkoplytowy jest przenoszony z miejsca jego produkcji na ogól za pomoca lin lub przez zastosowanie uchwytów ewentualnie kotw zalanych w betonie elementu wielkoplytowego. Czas przebywania elementu wielkoplytowego w deskowaniu jest stosun¬ kowo dlugi, poniewaz wymagane jest, aby nabral on wytrzymalosci, która gwarantuje równiez gotowosc do zabudowania. Stosunkowo dlugi czas przebywania elementu w deskowaniu jest konieczny dla zapobiezenia uszkodzenia elementów przy zdejmowaniu deskowania, a przez to unikniecia braków w produkcji.Opisany sposób wykonywania elementów betonowych wymaga dlugotrwalego odeskowania produkowa¬ nych elementów, co znacznie wplywa na ich koszt.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu i urzadzenia do jego wykonywania, które zapewnialoby znacznie lepsze wykorzystanie deskowan w czasie, a przez to pozwalaloby na wydatne obnizenie kosztów produkcji, uproszczenie skladowania i zaoszczedzenie kosztów transportu.Cel wynalazku zrealizowano przez opracowanie sposobu wytwarzania elementów wielkoplytowych z betonu zbrojonego, zwlaszcza w deskowaniach bateryjnych, w których wykonuje sie jednoczesnie kilka pojedynczych elementów wielkoplytowych w polozeniu pionowym przy ustawieniu na jednym z waskich boków. Zgodnie z wynalazkiem kazdy element wielkoplytowy ustawiony jest waskim bokiem na dzwigarze, a po2 71325 czasie twardnienia betonu jedynie do uzyskania statecznosci elementu wielkoplytowego, zostaje najpierw usuniete deskowanie, a nastepnie element prefabrykowany za pomoca dzwigara. Element ten jest utwardzany na dzwigane az do uzyskania odpowiedniej wytrzymalosci na rozciaganie.Lepsze wykorzystanie deskowania polega na sposobie wedlug wynalazku przede wszystkim na tym, ze element wielkoplytowy zostaje wyjety z deskowania, skoro tylko nie wymaga on juz wiecej podparcia o deskowanie. W tym stanie beton elementu wielkoplytowego jest jeszcze miekki i/lub cieply. Beton ma wówczas wytrzymalosc okolo 5 kg/cm2. Rama zapobiega jednak z jednej strony uszkodzeniom elementu wielkoplytowego po stronie jego ustawienia, z drugiej zas strony umozliwia podnoszenie i odsuwanie elementu wielkoplytowego, chociaz nie uzyskal on jeszcze wytrzymalosci na wieszanie, a zatem nie mozna go jednak jeszcze zawiesic na suwnicy na uchwytach i hakach, przewidzianych normalnie do celów transportowych.Najmniejszy jest oczywiscie czas przebywania betonu w deskowaniu ale i równiez najmniejsza wytrzyma¬ losc betonu uzyskana po zdjeciu deskowania wówczas, gdy nie zachodzi w ogóle potrzeba podnoszenia dzwigara.Dlatego tez wedlug wynalazku do usuwania elementu wielkoplytowego z deskowania przewidziano przesuwanie lub przewozenie dzwigara. Przez to zapobiega sie wygieciu dzwigara, co mogloby doprowadzic do naprezen scinajacych w elemencie wielkoplytowym, a przez to do niebezpieczenstwa jego uszkodzeitia. Z drugiej zas strony usuwanie elementu wielkoplytowego z deskowania moze nastepowac za pomoca dzwigara przez jego podnoszenie.Utwardzanie elementów wielkoplytowych odbywa sie w kazdym przypadku poza deskowaniem, przy czym wedlug innej cechy sposobu wedlug wynalazku wyjete z deskowania elementy wielkoplytowe przewozi sie z przerwami i w równomiernych odstepach czasu, które odpowiadaja czasowi wykonania i czasowi przebywania w deskowaniu. Mozna wykonywac przy tym przy elementach wielkoplytowych ewentualnie te prace, które powinny byc podejmowane przed zabudowa plyt. Uzyskuje sie wówczas poniekad produkcje tasmowa. Dlatego tez poleca sie przesuwanie elementów wielkoplytowych za pomoca ich dzwigarów na przewozne podstawki ladunkowe, na których doprowadza sie je do utwardzania. Elementy wielkoplytowe mozna jednak równiez, po ich podniesieniu i wyjeciu z deskowania, nakladac za pomoca dzwigara na przewozne podstawki ladunkowe.Ten ostatni wspomniany sposób stosuje sie tam, gdzie ze wzgledu na charakter pomieszczenia konieczne jest obracanie elementów wielkoplytowych dokola pionowej osi przed ulozeniem tych elementów na przewoznych podstawkach ladunkowych. Dla przyspieszenia utwardzania elamentów wielkoplytowych mozna polecic prze¬ wozenie tych elementów przez ogrzewany tunel celem podgrzania.Dzwigar, na którym wykonuje sie element wielkoplytowy i nastepnie utwardza sie go, daje wreszcie mozliwosc do racjonalizacji transportu elementów wielkoplytowych. Wedlug innej cechy wynalazku stosuje sie go mianowicie wraz z innymi dzwigarami i z podstawka ladunkowa, jako pomoc przy transporcie i przy ustawianiu na powierzchni skladowiska od chwili utwardzania elementu wielkoplytowego do chwili jego zabudowania.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia deskowanie bateryjne w widoku z przodu, fig. 2 - deskowanie z fig. 1, w przekroju wzdluz linii II—II, fig. 3 - deskowanie w widoku z góry, fig. 4 - deskowanie w przekroju wzdluz linii IV-IV oznaczonej na% fig. 3, a fig. 5 - urzadzenie do wyciagania gotowych elementów wielkoplytowych w ujeciu odpowiadajacym fig. 2.Na fig. 1 przewidziano deskowanie bateryjne 1 do wytwarzania elementów wielkoplytowych na przyklad w urzadzeniu przedlozonym na fig. 3.Dla wlasciwego deskowania przewidziano skladajaca sie z ksztaltowników stalowych rame podstawowa 2, podzielona po srodku dlugosci w miejscu 3. W tejze plaszczyznie podzielony jest równiez rdzen wewnetrzny 4 uksztaltowany w postaci komory zaopatrzonej na kazdej powierzchni zewnetrznej w przewody ogrzewajace 5 i 6. Podzial deskowania bateryjnego w srodku dlugosci 3 stwarza dwie polowy deskowania, których kazdorazo¬ wo szerokosc odpowiada dopuszczalnej w ruchu drogowym szerokosci pojazdu transportowego. Dlatego tez deskowanie mozna wytwarzac latwo w zakladzie polowym. Powierzchnie zewnetrzne 7 wzglednie 8 tworza deskowanie boczne dla dwóch elementów wielkoplytowych, podlegajacych jednoczesnie wytwarzaniu w desko¬ waniu bateryjnym.Polozone naprzeciwko siebie deskowania boczne utworzone sa z ruchomych tarcz deskowania 9, uksztalto¬ wanych identycznie tak, ze ponizej wystarczy objasnic blizej tylkojedna z tych tarcz deskowania.Kazda tarcza deskowania 9 zawiera po stronie zewnetrznej kilka podwójnych wahaczy 10. W przedstawio¬ nym przykladzie wykonania umieszczono cztery takie wahacze podwójne,jeden nad drugim. Jak wynika z fig. 3, wzdluz dlugosci tarczy deskowania umieszczono ponadto trzy takie urzadzenia w pewnych odstepach od siebie.Podwójne wahacze 10 przymocowane sa swymi swobodnymi koncami przegubowo do biegnacych prostopadle stojaków 11, które ze swojej strony umocowane sa w sposób pozwalajacy na przechylanie sie dokola osi 12,3 71325 równoleglej do plaszczyzny ramy. Do uruchamiania stojaków 11 sluza przesuwne mechanizmy tlokowe 14, przymocowane przegubowo w punkcie 15 do ramy i w punkcie 16 do stojaka.Po prawej strone fig. 1 pokazano liniami przerywanymi mozliwosc uruchomienia, stworzona przez istnienie przesuwnego mechanizmu tlokowego 14. Odpowiednio do tego tarcze deskowa 9 mozna wprowadzic w poloze¬ nie, w którym na jej stronie wewnetrznej 19 mozna ulozyc powiazane zbrojenie. Gdy tylko zbrojenie zostanie ulozone na stronie wewnetrznej 19 tarczy deskowania 9, przemieszcza sie stojak 11 w polozenie, uwidocznione po prawej stronie fig. 1 liniami ciaglymi. W tym stanie dzwignie kierujace sa zalamane wskutek wysuniecia sie draga tlokowego innego przesuwnego mechanizmu tlokowego 21, który przymocowany jest przegubowo w ptmkcie 22 do ramy i w punkcie 23 do prostopadlego drazka 24. Do drazka nastawczego 24 przylaczone sa srodkowe przeguby 25 podwójnych wahaczy 10. Przez wsuwanie tloka do cylindra przesuwnego mechanizmu tlokowego 21 strona wewnetrzna 19 ruchomej tarczy deskowania 9 ulega przyleganiu do ruchomego dzwigara 30 który tworzy dno deskowania.Jak widac z fig. 2, na czolowych stronach deskowania umieszczono deskowania boczne 31, które sa uksztaltowane w identyczny sposób. Do uruchomienia deskowan bocznych stosuje sie, odpowiednio do podwójnych wahaczy 10, dwie zwiazane ze soba wzajemnie dzwignie kierujace 32, 32*, które kazdorazowo przylaczone sa przegubowo do deskowania bocznego 31 wzglednie do belek nosnych 33 do 35 na zewnatrz deskowania. Uruchomienie dzwigni kierujacych 32, 32', których kilka umieszczonych jest jedna nad druga, nastepuje za pomoca drazka nastawczego 36 i przesuwnego mechanizmu tlokowego 37 w sposób odpowiadajacy uruchomieniu tarczy deskowania 9.Dzwigar 30, tworzacy dno deskowania, przejmuje waski bok podlegajacego wykonaniu w deskowaniu elementu wielkoplytowego 39. Element wielkoplytowy 39 jest zatem wykonywany na stojaco, podczas gdy beton wlewa sie z góry w zamkniete deskowanie. Po pewnym ustalonym czasie nastepuje zdjecie deskowania w sposób uwidoczniony po prawej stronie fig. 1 wzglednie po lewej stronie fig. 2. Czas jest tak wyliczony, ze beton utwardza sie tylko do uzyskania statecznosci elementu wielkoplytowego. Dzwigar 30 ma na obu swych koncach 40 i 41 przylaczenia 42 wzglednie 43.W celu przetransportowania gotowego i wyjetego z deskowania elementu wielkoplytowego 39 z deskowa¬ nia bateryjnego mozna uniesc dzwigar wraz ze spoczywajacym na nim elementem wielkoplytowym 39. Do tego celu sluzy urzadzenie, pokazane na fig. 5. Urzadzenie to ma górna belke nosna 112, odpowiadajaca dzwigarowi 30, która ma na swych obu koncach plyty wezlowe 113 do zamocowania z kazdej strony rury nosnej 114. Obie te rury nosne sa uksztaltowane identycznie tak, ze wystarczy objasnic blizej tylkojedna z nich.W kazdej rurze, która przebiega prostopadle do plaszczyzny belki nosnej 112 urzadzenia, ku dolowi, umieszczony jest obracalny sciag, który na swym górnym koncu 115, wystajacym przy belce nosnej urzadzenia, zaopatrzony jest w urzadzenie obracalne. Moze tu chodzic przy tym o rekojesc lub tez o koniec sciagu zaopatrzony w powierzchnie przystosowana do klucza. Dolny koniec 116 sciagu wyprowadzony jest z odnosnej rury nosnej 114 i zawiera przetyczke, oznaczona ogólnie jako 117. W przedstawionym przykladzie wykonania przetyczka ta ma ksztalt lba mloteczkowego.Jak widac na rysunku szczególu, przedstawionego na fig. 5 pokazane tam w widoku z góry przylaczenia 42, 43 uksztaltowane sa jako wsporniki, które sluza do umieszczenia przetyczek i dlatego tez oba uksztaltowane sa identycznie.Kazdy wspornik ma obudowe 123 ze sciankami podluznymi 124 wzglednie 125 oraz sciankami poprzecznymi 126 wzglednie 127. Dwie nachylone do wewnatrz blachy 128 wzglednie 129 tworza lozysko wspólpracujace, do którego przylega od dolu odpowiednia przetyczka. Do tego konieczne jest, aby odnosny koniec sciagu 116 ulegl obróceniu za pomoca urzadzenia poruszajacego 115 w jedno ze swoich dwóch polozen.Ksztalt lba mloteczkowego, jaki ma przetyczka 117, wymaga powierzchni skosnych 133, wzglednie 134, które leza naprzeciwko plaskiej powierzchni oporowej 136, za pomoca której przetyczka przylega do lozyska wspólpracujacego, utworzonego z dwóch blach 128 i 129. Poniewaz oznaczona przez 130 szczelina dla przetyczki rozszerza sie ukosnie w kierunku otworu wprowadzajacego, powierzchnie skosne 133, 134 lba mloteczkowego ulatwiaja wprowadzanie przetyczki.Na górnych koncach rur nosnych znajduja sie ponadto dwie sztywne blachy boczne 140, które obejmuja plyte 39 skoro tylko zostaja zalozone obydwie rury nosne wraz z belka nosna urzadzenia. Przetyczki 117 sa przy tym tak usytuowane, ze mozna je wprowadzic w szczeliny 130 wsporników 123. Po uzyskaniu tego obraca sie sciagi 116 o 90°. Dzieki temu przetyczki zaciskaja sie we wspornikach, a dzwigar 30 moze ulegac podnoszeniu.Luzowanie omawianego urzadzenia nastepuje w odwrotnej kolejnosci.W przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 3, elementy wielkoplytowe, oznaczone tam jako 50 do 53 i wykonane w dwóch umieszczonych równolegle kolo siebie deskowaniach bateryjnych 54 wzglednie 55, w celu wyjecia ich z deskowan 54 i 55 nie ulegaja podnoszeniu, lecz sa przesuwane za pomoca swoich4 71325 dzwigarów. Jak to przedstawia przekrój uwidoczniony na fig. 4, dzwigar 30 ma w tym przypadku górna plyte zamykajaca 60 oraz zasadniczo prostokatay przekrój 61, który moze byc uksztaltowany w postaci skrzynki.Majacy ksztalt litery U dzwigar 62 dostosowuje sie do tego przekroju i sluzyjako lozysko slizgowe. Ten dzwigar 62 ulozony jest pod deskowaniem i siega az do zakonczenia 63 rampy 64 znajdujacej sie przed podtorzem 65.Na podtorzu 65 leza podklady 66 dla dwóch szyn 67,68, które tworza tor kolejowy dla kilku podwozi 69.Kazde podwozie 69 ma rame, na która mozna nalozyc podstawke ladunkowa 70. Podstawka ladunkowa 70 ma umieszczonych na sobie kilka dzwigarów 71, odpowiadajacych poziomem lozysku slizgowemu 62, po bokach których umieszczone sa pionowo wsporniki 72,73.Jak wynika z fig. 3y odstepy miedzy wspornikami 72 wzglednie 73 na podstawce ladunkowej sa tak , dobrane, ze kazdorazowo miedzy dwa wsporniki 72 wzglednie 73 mozna wstawic jeden element wielkoplytowy.Podpory te maja przewaznie przekrój prostokatny, jednak o splaszczonych krawedziach bocznych 74 wzglednie 75. Górna powierzchnia siegajacego az do konca 63 rampy 64 lozyska slizgowego 62 zbiega sie z górna powierzchnia lezacych na podwoziu podstawek ladunkowych 70 wzglednie umieszczonycli na nich lozysk slizgowych 71.Za pomoca przesuwnego mechanizmu tlokowego 81 ulozonego w przykladzie wykonania wedlug fig. 4 pod podloga 80, mozna po usunieciu deskowania wyciagnac odnosny element wielkoplytowy, z deskowania i nasunac go na lozysko slizgowe 71 podstawki ladunkowej 70. W tym celu przedni koniec draga tlokowego 83, wysuwajacego sie z cylindra 82 przesuwnego mechanizmu tlokowego 81, ma popychacz 84, dla którego przewidziano odporne na sciskanie i na rozciaganie polaczenie w miejscu 43, znajdujacym sie na dzwigarze 30.Wskutek tego mozna za pomoca przesuwnego mechanizmu tlokowego 81 przy wysunietym dragu tlokowym 83 wciagnac do deskowania bateryjnego równiez dzwigar 30, znajdujacy sie Via lozysku slizgowym 71 podstawki ladunkowej 70. Przy nasuwaniu elementów wielkoplytowych stagonarne boczne podpory 85 prowadza elementy wielkoplytowe wzdluz ich bocznych powierzchni.Odbiegajac od przedstawionego przykladu wykonania, stosowane w podporach profile podluzne moga siegac od deskowania az do skrajni budowli kolei, a poza tym moga byc przedluzone przez profile umieszczone na podstawkach ladunkowych, na wspornikach 72 wzglednie 73 tak, ze wynika z tego prawie nieprzerwane prowadzenie elementów wielkoplytowych, wychodzacych z deskowania bateryjnego.Kazda z podpór 85 sklada sie z ulozonego mniej wiecej ^poziomo dzwigara 86, podtrzymywanego przez dwa stojaki 87. Konce 88 wzglednie-89 dzwigara sa lekko zagiete, aby móc prowadzic elementy wielkoplytowe.Poza tym dzwigar ten sklada sie celowo ze stali nierdzewnej lub tez jest wylozony tworzywem syntetycznym, zapobiegajacym tarciu sie betonu.W przedstawionym na fig. 3 przykladzie wykonania potrzeba okolo dziesieciu wagonów z podstawkami ladunkowymi, aby przy przyjetym malym odstepie miedzy podstawkami ladunkowymi móc pracowac z dwoma deskowaniami bateryjnymi 54 i 55. Do poruszania wagonów z podstawkami ladunkowymi sluzy wypycharka, opis której podany jest ponizej.Dla wypycharki ulozona jest miedzy szynami 67 i 68, tworzacymi tor kolejowy, listwa zebata 172. Listwa zebata ma prostokatny przekrój 173, przy czym uzebienie 174 znajduje sie na jednej ze zorientowanych pionowo scianek listwy 172. Polozona po stronie przeciwnej scianka 175 listwy zebatej przebiega równiez pionowo i sluzy jako powierzchnia toczna.Wypycharka ma wagon, który w glównych zarysach sklada sie z ramy 176. Wagon ma dwie równolegle belki nosne 177 i 178, jak równiez dwa stojaki 179, i 180 przebiegajace prostopadle do belek nosnych. Rama 176 sluzy do osadzenia silnika 181 z przekladnia 182, na osi napedowej 183 tej przekladni umieszczony jest zebnik 184, zazebiajacy sie z uzebieniem 174 listwy zebatej 172. Na obydwu belkach nosnych 177 i 178 osadzone sa wsporniki 185, sluzace do osadzania pionowych osi 186, ha koncach których umieszczone sa krazki dociskowe 187. Te krazki dociskowe odtaczaja sie po pionowej sciance 175 listwy zebatej 172. Na przedniej belce nosnej 178 osadzone sa dwa zderzaki 192 i 193, które opieraja sie o pionowe scianki czolowe 194 podstawki ladunkowej. Silnik 181 jest silnikiem elektrycznym. Kabel zasilajacy 195 biegnie do bebna kablowego 196, z którego automatycznie odwija sie kabel dzielony 197, gdy wypycharka posuwa sie w kierunku strzalki 198.Opisana powyzej wypycharka umozliwia przemieszczanie elementów wielkoplytowych wyjetych z desko¬ wania i nalozonych na wagony z podstawkami ladunkowymi, z przerwami i w równomiernych odstepach czasu, które odpowiadaja czasowi wykonania*i czasowi przebywania w deskowaniu.W przedlozonym przykladzie wykonania kazdy wagon z podstawkami ladunkowymi ma lacznie osiem stanowisk, oznaczonych literami a—h, kazde do ustawienia elementu wielkoplytowego. Posuw do przodu nastepuje kazdorazowo o szerokosc dwóch stanowisk a wzglednie b tak, ze jednoczesnie mozna nasuwac na odnosny wagon z podstawkami ladunkowymi dwa elementy wielkoplytowe. Po zaladowaniu jednego wagonu z podstawkami ladunkowymi wypycharka wraca do swego wyjsciowego polozenia, a nie uwidoczniona na5 71325 rysunku suwnica stawia na tor kolejowy nastepny wagon z podstawkami ladunkowymi. Ten wypychany jest najpierw przed deskowanie 55, po czym wprowadza sie nowy wagon z podstawkami ladunkowymi do deskowania 54.Urzadzenia konieczne ponadto do wytwarzania elementów wielkoplytowych, jak betoniarka, pomost roboczy, urzadzenie do rozdzielania masy betonowej, wytwórnia siatki zbrojeniowej itd. nie sa, ze wzgledu na uproszczenie, podane na rysunku urzadzenia przedstawionego na fig. 3.Opisane wyzej deskowania bateryjne mozna stosowac powszechnie przy wytwarzaniu elementów wielko¬ plytowych, a wiec takze poza sposobem wedlug wynalazku. Odnosi sie to równiez do ukladu podstawek ladunkowych, wagonów z podstawkami ladunkowymi i wypycharki. Podstawki ladunkowe mozna stosowac przede wszystkim do zaladowywania gotowych elementów wielkoplytowych przy ich wysylce ze skladu i umozliwiaja racjonalizacje transportu elementów wielkoplytowych.Odmiennie od przykladu wykonania przedstawionego na fig. 4 podtorze 65 mozna przesunac równiez do poziomu podlogi 80, gdy deskowanie bateryjne bedzie ulozone odpowiednio wyzej.Zamiast stosowania przesuwnego mechanizmu tlokowego 81 mozna nasuwac pozbawione deskowania elementy wielkoplytowe na wagony z podstawkami ladunkowymi za pomoca wypycharki, w mysl podanego wyzej wzwiazku z fig. 3 opisu przesuwu wagonów z podstawkami ladunkowymi przez wypycharke. W tym przypadku wystarcza jedna wypycharka dla kilku równoleglych deskowan bateryjnych, o ile wypycharke mozna przesuwac w kierunku bocznym.W tym przypadku celowe jest przedluzenie obydwu stojaków 179 i 180 i wyposazenie ich przednich konców w automatyczne sprzegla dla laczenia odpowiednich czolowych scianek dzwigarów 30. Uzyskana w ten sposób automatyzacja umozliwia ruch calego urzadzenia z zastosowaniem elektrycznego sterowania programowego, umozliwiajacego wykorzystanie maksymalnej zdolnosci produkcyjnej. PL