Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.1.1973 66281 KI. 18c,7/08 MKP C21d 7/08 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Tadeusz Siecia, Eugeniusz Lamprecht, Wieslaw Szyrle Wlasciciel patentu: Instytut Mechaniki Prezyzyjnej, Warszawa (Polska) Przyrzad do obróbki gladkosciowej i umacniajacej Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do obróbki gladkosciowej i umacniajacej, przeznaczony do gladkosciowej obróbki i umacniania powierzchni, zwlaszcza czopów walów korbowych, mimosrodo- wych, stopniowych i podobnych, metoda powierzch¬ niowej obróbki plastycznej na zimno, pozwalajacy na uzyskanie chropowatosci powierzchni rzedu 10 klasy i zgniotu warstwy wierzchniej do glebo¬ kosci okolo 5 mm.Obecnie obróbke gladkosciowa czopów walów korbowych przeprowadza sie prawie wylacznie me¬ toda szlifowania. Obróbka scierna jest jednak bar¬ dzo pracochlonna i poza takimi wadami, jak przy¬ palenia i niewidoczne golym okiem mikropeknie- cia nie pozwala na uzyskanie wymaganej klasy .chropowatosci.Ostatnio stosuje sie coraz czesciej przyrzady do obróbki gladkosciowej i umacniajacej plaszczyzn obrotowych urzadzenia, w których elementem do- gniatajacym jest kulka lub walek, przy czym ele¬ menty te sa umieszczane z reguly w oprawkach mocowanych najczesciej w suporcie tokarki. Ist¬ nieje szereg konstrukcji elementów dogniatajacych oraz uchwytów przeznaczonych do ich mocowania, p.zy czym z reguly cale urzadzenie powinno wy¬ konywac ruch posuwisty. Uchwyty te z koniecz¬ nosci jednak o dosc duzym gabarycie przekreslaja w praktyce mozliwosc stosowania urzadzen do do- gniatania powierzchni na calym czopie miedzy kor¬ bami, gdzie ilosc miejsca jest ograniczona. Urza- 10 15 20 25 30 dzenia te wykazuja poza tym jeszcze jedna niedo¬ godnosc, ze mozna na nich uzyskiwac chropowa¬ tosc co najwyzej 7—8 klasy.Celem wynalazku jest przyrzad do dogniatania, mocowany w znany sposób na konwencjonalnych obrabiarkach, korzystnie tokarkach, który umozli¬ wilby obróbke gladkosciowa powierzchni wyrobów, zwlaszcza czopów walów wykorbionych, przy samo¬ czynnym posuwie narzedzia wymuszonym w trakcie obróbki, gwarantujacy obróbke ciagla i jednostajna na calej czynnej powierzchni czopa, bez ruchu po¬ suwistego calego urzadzenia.Postawione zadanie zostalo rozwiazane przez opracowanie przyrzadu mocowanego na suporcie poprzecznym tokarki lub w imadle nozowym, któ¬ rego narzedzie jest osadzone w obrotowej glowicy o regulowanym skrecie za pomoca mechanizmu sru¬ bowego, gwarantujacego skret elementu roboczego w zakresie 0—5°, przy czym element roboczy w po¬ staci Waleczka lub kulki ma zapewniony samoczyn¬ ny przesuw na walkach prowadzacych wspartych na lozyskach tocznych stanowiacych czesc inte¬ gralna przyrzadu.Przeprowadzone badania wykazaly, ze po obróbce przyrzadem wedlug wynalazku uzyskuje sie chro¬ powatosc rzedu 10 klasy, przy czym zgniot warstwy wierzchniej mozna regulowac do glebokosci 5 mm.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniany schema¬ tycznie w przykladowym wykonaniu -na rysunku, przy czym na fig. 1 pokazano widok z przodu 6628166281 po zdjeciu walu i sprezystej oslony zabezpiecza¬ jacej przed wypadaniem elementu roboczego, a na fig. 2 — przekrój wzdluz plaszczyzny A-A z fig. 1.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z korpusu 1, w którym jest osadzona glowica 2. W glowicy umocowane sa sztywno trzy waly 6, na których osadzone sa lozyska, toczne 5. Na tych lozyskach oparte sa walki prowadzace 3, na których wspiera sie ulozony swobodnie element roboczy 4 w postaci odcinka walka lub kulki. Element roboczy jest za¬ bezpieczony przed wypadnieciem sprezysta oslona 7.Umocowany na korpusie glowicy 1 mechanizm sru¬ bowy 8 pozwala na skrecanie glowicy o kat w gra¬ nicach 0—5°.Skrecanie glowicy wymusza ruch posuwisty ele¬ mentu roboczego 4 wzdluz walków prowadzacych 3.E^ment roboczy 4 jest dociskany do elementu obrabianego 9 sila P wynikajaca z napiecia nie po¬ kazanej na rysunku sprezyny, której wartosc jest ustalona w zaleznosci od wymaganych warunków obróbki.Proces dogniatania przyrzadem wedlug wynalazku prowadzi sie nastepujaco.Mocuje sie wal wykorbiony w szczekach tokarki i w zaleznosci od wymaganej klasy chropowatosci obrabianej powierzchni nastawia wartosc kata skre¬ cania glowicy do osi walu wykorbionego. Dosuwa sie suport z przyrzadem do styku elementu robo¬ czego z obrabiana powierzchnia i nastawia w znany sposób napiecie sprezyny dla uzyskania zadanego zgniotu. Wlacza silnik tokarki wskutek czego wal zaczyna sie obracac, a element roboczy wykonywac wymuszony ^riich obrotowy uzalezniony od obrotów walu oraz'ruch posuwisty uzalezniony od kata skre¬ cenia glowicy. PL PL PL