PL58908B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.1.1970 58908 KI. 57 b, 19/02- r/oi MKP G 03 c lj & fi CZYTELNIA UfJIEkedu Paientewego Falskiej BzeciTPK?-'1 ej Lumej Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Mieczyslaw Sokolowski, mgr inz.Aleksandra Sokolowska, mgr inz. Barbara Smo¬ linska, mgr inz. Marta Bukowska-Korol Wlasciciel patentu: Zaklad Doswiadczalny Elektronicznej Aparatury Po¬ miarowej „Eureka" przy Z.Z.E.A.P. „Elpo", Warsza¬ wa(Polska) Fotomechaniczny sposób otrzymywania kopii pozytywowej na dowolnym podlozu Coraz szersze zastosowanie przyrzadów pomia¬ rowych z plytami czolowymi zaopatrzonymi w pre¬ cyzyjne napisy i podzialki stworzylo koniecznosc szybkiego i mozliwie taniego kopiowania pozyty¬ wu na rózne podloza, a w szczególnosci na metal pokryty lakierem piecowym.Wymagania stawiane tym kopiom, a dotyczace kartometrycznosci, odpornosci chemicznej i fizycz¬ nej, oraz wzgledów estetycznych w zasadzie wy¬ kluczaja wszystkie dotychczas stosowane metody, z wyjatkiem grawerskiej i niektórych technik fo- tomechanicznych stosowanych w poligrafii opar¬ tych na takich tworzywach blonotwórczych jak: klej kostny, guma arabska, a ostatnio polialkohol winylowy.Metoda grawerska wymagajaca indywidualnego opracowywania kazdej kopii jest czasochlonna, dluga i nie wchodzi w rachube przy masowej pro¬ dukcji.Techniki stosowane w poligrafii, oparte na chro- mianowych emulsjach swiatloczulych, w których jako substancje blonotwórcza stosuje sie klej kost¬ ny, gume arabska, lub bialko kurze sa klopotliwe w opracowywaniu. Emalie na kleju kostnym wy¬ magaja pokrywania podloza na goraco, co w przy¬ padku podloza z otworami, jak to ma miejsce w plytach czolowych przyrzadów, jest szczególnie klopotliwe. Emalie oparte na gumie arabskiej wprawdzie latwo daja sie polerowac, ale sa zno¬ wu bardzo klopotliwe w procesie wywolywania. 10 20 25 30 Proces ten bowiem przeprowadza sie przy pomo¬ cy wodnych roztworów chlorku wapnia o scisle okreslonym stezeniu. Male odchylenia od tego ste¬ zenia, a takze wahania w wilgotnosci powietrza moga prowadzic do zniszczenia kopii. Wreszcie stosowanie emalii opartych na bialku kurzym jest nadzwyczaj klopotliwe ze wzgledu na stala ko¬ niecznosc sporzadzania roztworu bialka ze swie¬ zych jaj kurzych, a utrzymanie standartu takich roztworów jest praktycznie biorac ogromnie utrud¬ nione.Polialkohol winylu, oznaczany dalej skrótem PAV, ma duzo zalet w zastosowaniu do celów re¬ produkcyjnych w porównaniu do pozostalych sub¬ stancji, albowiem jest produkowany przemyslowo jako odczynnik standartowy, co gwarantuje po¬ wtarzalnosc uzyskiwanych wyników. Jednakze i PAV obciazony jest pewna wada, a mianowicie naswietlona warstwa swiatloczula zawierajaca PAV nie daje sie wywolac tak, aby calkowicie usunac z podloza czesci nienaswietlonej emalii.W przypadku techniki pozytywowej prowadzi to do „pocienienia" rysunku, a czasem do „zgrubie¬ nia" linii cienkich a nawet pewnych jego partii.Wynika z powyzszego, ze PAV najlepiej nadaje sie do kopiowania pod warunkiem wszakze wpro¬ wadzenia takiej modyfikacji, która by umozliwila w procesie wywolywania calkowite usuniecie na¬ swietlonej emalii.Mankamenty omówionych technik poligraficz- 5890858908 nych nie odgrywaja duzej roli, jezeli prace wy¬ konuja pracownicy o wysokich kwalifikacjach rze¬ mieslniczych, w procesie -drukarskim, gdzie z jed¬ nej kopii otrzymuje sie bardzo duze naklady od¬ bitek. Jednakze w technologii, w której same ko¬ pie trzeba wykonywac masowo, opisane trudnosci dyskwalifikuja stosowalnosc metod fotochemicz¬ nych poligraficznych.Bardzo istotnym zagadnieniem w tych procesach jest sprawa zabarwienia kopii. Uzywano do 'tego celu lakierów nitrocelulozowych, bakelitowych lub szelakowych zabarwionych barwnikami organicz¬ nymi. Trwalosc tych lakierów jest wystarczajaca do celów poligraficznych, lecz jest zupelnie nie¬ wystarczajaca dla napisów na plytach czolowych przyrzadów. Nietrwalosc ta zaznacza sie szczegól¬ nie wyraznie w warunkach duzej wilgotnosci. Wy¬ klucza to stosowanie plyt czolowych z takimi na¬ pisami na przyklad w krajach tropikalnych. Jest to o tyle wazne, ze warunek taki stawia sie obec¬ nie prawie wszystkim przyrzadom.W sposobie wedlug wynalazku do sporzadzania emalii swiatloczulej stosuje sie jako substancje blo- notwórcza PAV, ale opracowano taka modyfikacje zarówno samego alkoholu, jak i procesu wywoly¬ wania, ze uzyskano calkowita wiernosc kopii z oryginalem bez komplikowania przy tym samego procesu.Poza tym zastosowano nowy typ lakieru do za¬ barwiania kopii. Jest to lakier termoreaktywny wiazacy sie chemicznie z podlozem takim jak la¬ kier piecowy.PAV zmodyfikowano w ten sposób, ze do lan¬ cucha makroczasteczki PAV dokondensowano cza¬ steczki aldoheksozy albo katoheksozy w ilosciach nie przekraczajacych 10°/o wagowych. Kondensacje przeprowadza sie w bardzo prosty sposób przez zmieszanie niewiekszej ilosci niz 10l3/o zinwertowa- nego cukru trzcinowego z PAV i ogrzewanie ich w srodowisku kwasnym.Tak zmodyfikowany PAV ma lepsza rozpusz¬ czalnosc w wodzie zachowujac bez zmian swój potencjal redukcyjno-oksydacyjny, tak, ze jego roz¬ twory wobec dwuchromianu potasu sa wystarcza¬ jaco trwale w ciemnosci i temperaturze pokojo¬ wej.Jako uproszczona wersje tego sposobu mozna stosowac mieszanine PAV z polikondensatem cu¬ kru trzcinowego, który otrzymuje sie przez kon¬ densacje cukru trzcinowego w roztworze wodnym zakwaszonym kwasem octowym. Polikondensat ten dalej zwany jest modyfikatorem.Proces wywolywania naswietlonej emalii zmody¬ fikowano wykorzystujac wlasnosc PAV, jaka jest zwiekszona jego rozpuszczalnosc w roztworach nie¬ których obojetnych soli. PAV w zimnej wodzie nie rozpuszcza sie, a tylko pecznieje. Równiez nie roz¬ puszcza sie on w stezonych wodnych roztworach soli.Najlepiej, jak juz powiedziano, rozpuszcza sie w wodzie zawierajacej niewielkie ilosci soli. Ta wlasciwosc PAV sprawia, ze w naswietlonej ko¬ pii, zimna woda wymywa sie PAV z miejsc nie- naswietlonych tylko tak dlugo, az nie wyplucze sie z. warstwy dwuchromianu potasu. Po wypluka¬ niu tego ostatniego dalsze wywolywanie jest bez¬ celowe. Na skutek tego pewne partie obrazu mo¬ ga byc niedowolane. 5 Jezeli wszakze proces wywolywania przeprowa¬ dzic nie czysta woda, a roztworem soli, na przy¬ klad 4% roztworem wodnym dwuchromianu pota¬ su, to proces wywolywania nie ulega przerwaniu i mozna go prowadzic az do calkowitego usuniecia 10 emulsji z miejsc nienaswietlonych. W procesie wy¬ wolywania stosuje sie dowolne sole metali jedno- wartosciowych rozpuszczalne w wodzie w steze¬ niach nie przekraczajacych 5°/o.Ciepla plyte po wysuszeniu maluje sie lakierem 15 do kopii, który otrzymuje sie z zywicy epoksydo¬ wej z ewentualnym dodatkiem barwnika. Stapia sie go z zywica w ilosci do 50'Vo molowych w sto¬ sunku do zywicy, przy czym barwnik posiada jed¬ na lub dwie wolne grupy aminowe NH2 albo kar- 20 boksylowe COOH. Po stopieniu barwnik zostaje wbudowany do czasteczki zywicy powodujac jej zabarwienie, podwyzszenie jej temperatury topnie- nia oraz zwiekszenie jej trwalosci fizycznej i od¬ pornosci chemicznej. 25 Najistotniejsza cecha obrazu uzyskanego przy pomocy tego lakieru jest jego calkowita odpor¬ nosc na wode nawet w warunkach wielogodzinne¬ go moczenia w wodzie w podwyzszonej tempera¬ turze. 30 Przyklad I. Shydrofilizowana powierzchnie, na której ma byc obraz, oblewa sie na wirówce emulsja swiatloczula.Emulsje otrzymuje sie przez •zmieszanie 25 ml 40°/o wodnego roztworu PAV, 5 ml 10% wodnego 35 roztworu glukozy, 10 ml 10D/o wodnego roztworu kwasu cytrynowego i nastepnie wygrzewanie na lazni wodnej w ciagu 30 minut w temperaturze 100°C.Po uplywie tego czasu roztwór studzi sie do temperatury pokojowej a nastepnie dodaje 155 ml wody. Po dokladnym wymieszaniu doprowadza sie pH roztworu do wartosci 6 przez dodanie wody amoniakalnej. Po zobojetnieniu roztworu dodaje sie 10 ml 10% wodnego roztworu dwuchromianu potasu i 5 ml wodnego nasyconego roztworu fe¬ nolu.Plyte oblana emulsja i wysuszona na wirówce, naswietla sie w kopioramie pod odpowiednim dia¬ pozytywem. Naswietlona plyte wywoluje sie przez 10 minutowa kapiel w plynie wywolujacym i splu¬ kuje sie ja biezaca woda.Plyn wywolujacy otrzymuje sie przez rozpusz¬ czenie 5—10 g dwuchromianu potasu w 1000 ml wody.Po wywolaniu plyte suszy sie, przeciera tampo¬ nem z waty zwilzonej benzenem i ponownie su¬ szy na cieplo.Ciepla plyte maluje sie lakierem do kopii, któ- 60 ry otrzymuje sie w nastepujacy sposób — 20 g rozdrobnionej stalej zywicy epoksydowej rozpusz^ cza sie w 60 ml benzenu. Po rozpuszczeniu sie zy¬ wicy dodaje sie do niej roztwór 2 g nigrozyny spirytusowej w 15 ml alkoholu etylowego oraz. 65 6 ml 2% benzenowego roztworu brunatu tluszczo- 40 45 50 5558908 6 wego. Nastepnie calosc ogrzewa sie na lazni wod¬ nej w temperaturze 60°C do calkowitego zmiesza¬ nia sie i rozpuszczenia skladników.Maluje sie ciepla plyte jednym pociagnieciem pedzla zanurzonego w lakierze. Maluje sie te par¬ tie powierzchni, na których ma byc obraz.Wstepna polikondensacje zywicy epoksydowej z barwnikiem oraz wysuszenia lakieru przeprowadza sie przez ogrzewanie pomalowanej plyty w tem¬ peraturze okolo 50°C przez 45—60 min.Na zakonczenie procesu usuwa sie z plyty na¬ swietlona emulsje przez kapiel w wodzie i ewen¬ tualnie scieranie szczoteczka. Po 15—30 minutach na plycie zostaje tylko obraz pozytywowy.Obraz ten utworzony z lakieru do kopii utwar¬ dza sie powtórnie przez ogrzewanie w temperatu¬ rze 120°C przez 60 minut. Tak zahartowany obraz jest doskonale odporny na wode, bardzo silnie trzyma sie podloza, nie sciera sie i nie odpryskuje.Przyklad II. Shydrofilizowana powierzchnie, na której ma byc obraz, oblewa sie na wirówce emulsja swiatloczula, która otrzymuje sie przez zmieszanie 100 ml 10% wodnego roztworu PAV, 10 ml 10ID/o wodnego roztworu dwuchromianu po¬ tasu, 5 ml 10% wodnego roztworu cytrynianu amo¬ nu, 80 ml wody i 5 ml 10°/o roztworu modyfika¬ tora.Modyfikator otrzymuje sie w nastepujacy spo¬ sób — 200 g cukru w postaci pudru ogrzewa sie z 10—20 ml wody oraz 2—10 ml kwasu octowego lodowatego.Ogrzewa sie i miesza wszystkie skladniki az do zmiany barwy jia brunatna i do momentu, kiedy daje sie z masy wyciagnac nitke dlugosci 15 cm.Wówczas stopiona mase wylewa sie na gladka zimna powierzchnie do zastygniecia.Roztwór zapasowy modyfikatora sporzadza sie przez rozpuszczenie rozdrobnionej substancji w 5 1000 ml wody. Jako srodek konserwujacy mozna dodac 2 g fenolu i 1 g siarczanu miedzi.Dalszy tok postepowania jest taki sam jak w przykladzie pierwszym. 10 PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Fotomechaniczny sposób otrzymywania kopii po¬ zytywowej na dowolnym podlozu za pomoca emul¬ sji swiatloczulej opartej na polialkoholu winylo- 15 wym przez oblewanie na wirówce na której ma powstac obraz emulsja swiatloczula, jej naswietle¬ nie pod diapozytywem, wywolywanie i powlekanie lakierem znamienny tym, ze powierzchnie na któ¬ rej ma powstac obraz oblewa sie emulsja, której 20 skladnik blonotwórczy — polialkohol winylowy jest zmodyfikowany poprzez dokondensowanie al- doheksozy lub iketoheksozy w ilosciach nie przekra¬ czajacych 10% wagowych badz tez wystepuje w mieszaninie z polikondensatem cukru trzcinowego 25 w ilosci nie wiekszej niz 10"Vo, przy czym proces wywolywania przeprowadza sie przy pomocy wod- » nych roztworów dowolnych soli metali jednowar- tosciowych wystepujacych w stezeniach nie prze¬ kraczajacych 5°/o, a wywolany obraz powleka sie 30 lakierem otrzymanym z zywicy epoksydowej z ewentualnym dodatkiem barwnika, posiadajace¬ go jedna lub dwie grupy aminowe lub karboksy¬ lowe, który stapia sie z zywica w ilosci do 50°/o molowych w stosunku do zywicy. PL