PL58347B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 12.IV.1967 (P 119 958) 31.X.1969 r.

KI. 29 b, 3/60 MKP D 01 tt}/0£ UKD Wspóltwórcy wynalazku: dr Henryk Pstrodki, mgr inz. Wlodzimierz Wronski, mgr Janusz Ploszajski, mgr inz. Jan Wiszczor, doc. dr Gabriel Wlodarski, mgr inz.

# Mieczyslaw Klups, inz. Rudolf Lachman, mgr. * inz. Stanislaw Kansy Wlasciciel patentu: Instytut Wlókien Sztucznych i Syntetycznych, Lódz (Polska) Sposób wytwarzania karbikowanych wlókien poliakrylonitrylowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia karfcikowanych pod wplywem obróbki termicz¬ nej dwu- lub wieloskladnikowych wlókien polia- kryJanitrylowych ciejtych i ciaglych, charaktery¬ zujacych sie trwalym karbikiem i duzym stopniem 5 skedzierzawienia. Przez poliakrylonitryl rozumie sie homopolimery akrylonitrylu lub tez poliakry¬ lonitryl modyfikowany na drodze kopolimeryzacji, szczepienia lufo innych sposobów modyfikacji, za¬ wierajacy co najmniej 80% wagowych merów 10 akrylonitrylowych.

Wiadomo powszechnie, ze mechaniczne karbiko- wanie wlókien poliakrylonitrylowych, podobnie jak i innych wlókien syntetycznych, jest nietrwa¬ le i charakteryzuje sie mala stabilnoscia ksztaltu.

W zwiazku z powyzszym duze perspektywy roz¬ wojowe posiada metoda otrzymywania wlókien o trwalych odwracalnych karbikach, polegajaca na przedzeniu (przez wspólna dysze przedzalnicza dwóch lub wiecej róznych roztworów danego po¬ limeru, rózniacych sie skladem chemicznym wzglednie stezeniem polimeru, w celu uzyskania róznicy skurczu termicznego i wywolania efektu skarbikowania pod wplywem obróbki termicznej.

Sposób wytwarzania takich wlókien zostal po 25 raz pierwszy opatentowany w Japonii w 1950 roku, nr patentu 203.114, dla wlókien wiskozowych. Kon¬ cepcja tej metody zostala równiez wykorzystana w przypadku wytwarzania wlókien poliakryloni¬ trylowych. Opis patentowy belgijski nr 633.518 30 15 20 opisuje metode • otrzymywania dwu- i wielosklad¬ nikowych wlókien poliakrylonitrylowych o odwra¬ calnych karbikach, polegajaca na jednoczesnym przedzeniu dwóch lub wiecej, rózniacych sie skla¬ dem chemicznym, roztworów kopolimerów akry¬ lonitrylu z amidami nienasyconych kwasów orga¬ nicznych. W holenderskim zgloszeniu patentowym nr 6411883 podano metode otrzymywania dwu¬ skladnikowych karbikowanych wlókien poliakrylo¬ nitrylowych, polegajaca na przedzeniu przez wspólna dyisze przedzalnicza kopolimerów akrylo¬ nitrylu z akrylanem metylu, rózniacych sie skla¬ dem chemicznym. Patent NRF nr 1.210-123 opisuje metode przedzenia przez wspólna dysze przedzal¬ nicza dwóch roztworów przedzalniczych poliakry¬ lonitrylu o róznym stezeniu.

Stwierdzono, ze bardzo dobry efekt trwalego odwracalnego skarbikowania i wysokiego skedzie¬ rzawienia uzyskuje sie w przypadku zastosowania jako jednego ze skladników, obok znanego roz¬ tworu przedzalniczego poliakrylonitrylu, roztworu przedzalniczego hydrolizowanego poliakrylonitrylu uzyskanego na drodze hydrolizy kwasnej lub al¬ kalicznej.

Sposób wedlug wynalazku polega na jednoczes¬ nym przedzeniu przez wspólna dysze przedzalni¬ cza, dwóch lub wiecej zmieszanych w sposób niejednorodny roztworów przedzalniczych polia¬ krylonitrylu rózniacych sie skladem chemicznym, przy czym obok znanych roztworów przedzalni-* 583473 czych poliakrylonitrylu, jako jeden ze skladników stosuje sie roztwór przedzalniczy hydrolizowanego poliakrylonitrylu w ilosci 5—95%, korzystnie 15— 60% wagowych w stosunku do calej masy roz¬ tworów.

Otrzymane w ten sposób wlókna poddaje sie nastepnie obróbce termicznej znanymi sposobami, w celu uzyskania trwalych odwracalnych karbi¬ ków i wysokiego stopnia skedzierzawienia.

Na skutek duzej róznicy termicznego skurczu pomiedzy poliakrylonitrylem a hydrolizowanym poliakrylonitrylem, uzyskuje sie doskonaly efekt skarbikowania d skedzierzawienia, który mozna latwo regulowac wzajemnym stosunkiem iloscio¬ wym skladników oraz stopniem hydrolizy hydroli¬ zowanego poliakrylonitrylu.

Wlókna otrzymane sposobem wedlug wynalazku charakteryzuja sie trwalym odwracalnym skarbi- kowaniem i wysokim skedzierzawieniem, podwyz¬ szona hydrofilaoscia, dobrym powinowactwem do barwników oraz zmniejszona sklonnoscia do ele- ktryzacji.

Wynalazek wyjasniaja blizej przyklady, w któ¬ rych jako jeden ze skladników zastosowano okolo 12%-owy roztwór przedzalniczy poliakrylonitrylu zawierajacego mery akrylonitrylu, akrylanu me¬ tylu i kwasu itakonowego w stosunku wagowym 93 : 6 :1, w 51%-owym wodnym roztworze tiocyja- nianu sodowego, a jako drugi skladnik okolo 12%- -owy roztwór przedzalniczy hydrolizowanego w srodowisku alkalicznym poliakrylonitrylu, w 51%- -owym wodnym roztworze tiocyjanianu sodowego.

Przyklad I. Dwa zmieszane w sposób nie¬ jednorodny Okolo 12%-owe roztwory przedzalnicze poliakrylonitrylu oraz hydrolizowanego poliakrylo¬ nitrylu o zawartosci N2 okolo 22% wagowych, przedzie sie jednoczesnie, w stosunku ilosciowym 4 50 :50% wagowych, przez wspólna dysze przedzal¬ nicza do 10%-owego wodnego roztworu tiocyja¬ nianu sodowego o temperaturze okolo 10°C.

Uformowane wlókna rozciaga sie okolo 10-krot- 5 nie w parze wodnej, plucze w przeciwpradzie w temperaturze 50°C, suszy w temperaturze 80°C i nastepnie wykurcza w goracej wodzie w tem¬ peraturze okolo 100°C. Otrzymane wlókna posia¬ daja duzy stopien skedzierzawienia i trwale od- 10 wracalne karbiki w ilosci okolo 6 karbików/cm.

Wytrzymalosc wlókna w stanie sklimatyzowanym wynosi 3,60 G/den a wydluzenie 75,3%.

Przyklad II. Dwa zmieszane w sposób nie¬ jednorodny okolo l!2%-owe roztwory przedzalni- 15 cze poliakrylonitrylu oraz hydrolizowanego poli¬ akrylonitrylu o zawartosci N2 okolo 22%, vf sto¬ sunku ilosciowym <80:20% wagowych, przedzie sie analogicznie jak w przykladzie I. Otrzymuje sie skedzierzawioine wlókna ciagle o trwalych od- 20 wracalnych karbikach w ilosci okolo 5 karbi¬ ków/cm, przy czym uzyskana przedza nie wymaga procesu teksturowania. Wlókna posiadaja wytrzy¬ malosc w stanie sklimatyzowanym 3,30 G/den, wy¬ dluzenie 54,1%. 25 Zaistrzezeinie patentowe Sposób wytwarzania karbikowanych wlókien po- liakrylonitrylowych cietych i ciaglych polegajacy na jednoczesnym przedzeniu przez wspólna dysze 30 przedzalnicza dwóch lub wiecej zmieszanych w sposób niejednorodny roztworów przedzalniczych poliakrylonitrylu, rózniacych sie skladem chemicz¬ nym i dalszej obróbce termicznej, znamienny tym, ze obok znanych roztworów przedzalniczych potlia- 35 krylomtrylu jako jeden ze skladników stosuje sie roztwór przedzalniczy hydrolizowanego poliakrylo¬ nitrylu w ilosci 5^95%, korzystnie 15—50% wago¬ wych w stosunku do calej masy roztworów.

LZGraf. Zam. 2394 24.VI.69 230