Opublikowano: 20.XII.1968 56721 KI. 28 a, 6 MKP C 14 c ijto CZYTELNIA Wspóltwórcy wynalazku: Jan Froelich, Wlodzimierz Lipniacki Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania garbników syntetycznych z produktów kondensacji formaldehydowej sulfonowanego betanaftolu z fenolami Przedmiotem wynalazku wedlug patentu nr 47841 jest sposób wytwarzania garbników syntetycznych z sulfonowanych zywic fenoloformaldehydowych lub z produktów kondensacji formaldehydowej sul¬ fonowanego betanaftolu z fenolami. Sposób ten po- 5 lega na utlenianiu kwasnego kondensatu w tempe¬ raturze 60—100° C srodkami utleniajacymi na przy¬ klad tlenem powietrza, perhydrolem, solami szescio¬ wartosciowego chromu.W przypadku stosowania do utleniania kondensa- 10 tów soli chramu szesciowartosciowego, powstajace sole chromu trójwartosciowego tworza z utleniony¬ mi garbnikami zwiazki kompleksowe wiazace sie z tkanka skórna. Wedlug wynalazku opatentowa¬ nego za numerem" 47841 do utleniania stosuje sie 15 takie ilosci srodków utleniajacych, aby zawartosc w nich reaktywnego tlenu nie przekraczala 1 czesci wagowej w stosunku do 100 czesci wagowych su¬ chej substancji garbnika.Obecnie stwierdzano, ze w przypadku konden- 20 satów formaldehydowych sulfonowanego betanafto¬ lu z fenolami, utlenianych solami szesciowartoscio¬ wego chromu lub kwasem chromowym, prowadzac proces utlenienia w temperaturze 40 — 60° C mozna stosowac srodek utleniajacy w ilosci 1,0 — 1,5 cze- 25 sci wagowych w przeliczeniu na reaktywny tlen uzyty na 100 czesci wagowych suchej substancji garbnika. W tych warunkach utlenieniu ulegaja glównie pierscienie betanaftolu i tworza sie przy tym sulfonowane kwasy arylokarboksylowe, które 30 daja trwale sole kompleksowe z kationami chromu trójwartosciowego. Sole te posiadaja wysokie wla¬ snosci garbujace.Otrzymane wedlug wynalazku garbniki zawieraja szczególnie malo soli neutralnych, a dzieki wiek¬ szej zawartosci soli chromu nadaja sie do samo¬ dzielnego garbowania skór wyprawy chromowo- syntanowej prostym systemem jednokapielowym.Zwiekszony stopien utlenienia nie powoduje w tym przypadku pogorszenia wlasnosci garbujacych i na¬ pelniajacych garbnika syntetycznego. Skóry wy¬ garbowane takimi produktami charakteryzuja sie wysoka odpornoscia hydrotermiczna, duza pel¬ noscia i elastycznoscia, a zawartosc Cr203 odpo¬ wiada wymaganiom stawianym dla skór garbowa¬ nia chromowo-syntanowego.Wedlug wynalazku utlenieniu poddaje sie suro¬ we produkty kondensacji formaldehydowej sulfo¬ nowanego betanaftolu z fenolami zawierajace po- sulfonacyjny kwas siarkowy, dodatkowo zakwaszo¬ ne kwasem organicznym na przyklad mrówkowym, octowym itp. w ilosci powyzej 0,5 równowaznika kwasu na 1 mol Cr203 uzytego do utleniania.Mozna równiez utleniac produkty kondensacji czesciowo neutralizowane alkaliami, pozostawiajac w nich ilosc kwasów sulfonowych konieczna do wiazania kationów metali tworzacych sie w trakcie redukcji soli chromu. W tym przypadku dodatek kwasu organicznego jest równiez koniecz¬ ny; kwas ten mozna dodac po utlenianiu. 56721Jako srodki utleniajace stosuje sie chromiany, dwuchromiany lub kwas chromowy.Przyklad I. 100 czesci wagowych betanafto- lu sulfonuje sie w ciagu 1,5 godziny w 113 — 117° C 81 czesciami monohydratu. Produkt sulfono¬ wania rozciencza sie 210 czesciami wody, dodaje 100 czesci fenolu i w temperaturze 80—95° C mie¬ szajac wprowadza w ciagu 2 — 3 godzin 110 cze¬ sci 30%-owej formaliny. Kondensat neutralizuje sie 40—43 czesciami wody amoniakalnej 25%-owej do miana 8—9 ml 0,1 n NaOH/g wobec blekitu bro- mofenolowego, dodaje 16 czesci 90%-owego kwasu mrówkowego i w temperaturze 40—60° C w ciagu 2—3 godzin wprowadza mieszajac 23 czesci dwu¬ chromianu sodu rozpuszczanych w 46 czesciach wody. Produkt neutralizuje sie do pH = 2,8 — 3,2 i ogrzewa do 100° C w ciagu 0,5 godziny. Otrzy¬ many syropowaty produkt uzywany jest jako garb¬ nik.Przyklad II. Do 100 czesci wagowych 40%- owego roztworu wodnego produktu kondensacji formaldehydowej sulfonowanego betanaftolu z sul¬ fonem fenolowym (dwuhydroksydwufenylosulfo- 56721 4 nem) niezobojetnionego po kondensacji, w obec¬ nosci pozostalego po sulfonowaniu kwasu siarko¬ wego, dodaje sie stale mieszajac w temperaturze 40—60° C 3,6 czesci wagowych dwuchromianu so- 5 du bezwodnego rozpuszczonego w 8 czesciach wo¬ dy. Produkt neutralizuje sie woda amoniakalna do pH = 4—6 a nastepnie zakwasza 1,3 czesciami 90%-owego kwasu mrówkowego do pH = 2,8 — 3,5.Produkt ogrzewa sie do 100° C w ciagu 0,5 go- io dziny. Po ostudzeniu roztwór garbnika stosuje sie do garbowania. PL PL