Pierwszenstwo: Opublikowano: 18.IX.1968 (P 129 115) 15.Y.1972 64760 KI. 28 a, 6 MKP C 14 c, 3/18 ELK^A Wspóltwórcy wynalazku: Jan Froelich, Jan Kraft, Czeslaw Molenda, Boleslaw Jaskólski Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób otrzymywania niesulfonowanych garbników syntetycznych Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania niesulfonowanych garbników syntetycznych.Prawie wszystkie znane garbniki syntetyczne o zdol¬ nosciach samodzielnego garbowania sa oparte na kon¬ densatach zwiazków fenolowych z kwasami arylosulfo- nowymi. Grupa sulfonowa obecna w czasteczce garbni¬ ków syntetycznych warunkuje wlasciwa rozpuszczalnosc garbników syntetycznych niezbedna dla przeprowadze¬ nia procesów wyprawy skór. Wprowadzenie grupy sul¬ fonowej odbywa sie przez bezposrednie sulfonowanie kwasem siarkowym odwodnionej zywicy fenolowej lub dzialanie na zywice fenolowa mieszanina formaldehydu i siarczynu sodu.Obecnosc grupy sulfonowej w czasteczkach garbników syntetycznych ma jednak swoje ujemne strony wskutek hydrotropowo dzialajacych niskoskondensowanych cza¬ stek garbnika, oraz wlasnosci znacznego podnoszenia nasiakliwosci skór, co z punktu widzenia uzytecznosci artykulów skórzanych jest powazna wada.Z niemieckich opisów patentowych nr nr 364.041, 371.147, 371 178, 371 149 znane sa sposoby otrzymywa¬ nia zywic nierozpuszczalnych w wodzie powstajacych przez kondensacje zywic fenolowych z kwasem chloro¬ octowym. Opis patentowy NRF nr 1.007.941 podaje mozliwosc zastosowania nie posiadajacej wlasnosci gar¬ bujacej zywicy w formie jej soli sodowej do napelniania skór wyprawy mineralnej.Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania garbników syntetycznych nie zawierajacych grup sulfo¬ nowych polegajacy na tym, ze otrzymuje sie je przez 10 15 20 25 30 kondensacje formaldehydowa mieszanin polifenoli w srodowisku alkalicznym, a zwlaszcza pirokatechiny i jej homologów z sola sodowa kwasu chlorooctowego, przy czym uzywa sie 1 mol kwasu chlorooctowego na 2 do 5 moli fenoli wielowodorotlenowych.Sposób wedlug wynalazku pozwala na otrzymanie zy¬ wic rozpuszczalnych w wodzie i wykazujacych niezwykle silne wlasnosci garbujace w szerokim zakresie pH od 2 do 9 i nie wykazujacy opisanych przy zywicach sulfono¬ wanych ujemnych cech.Wlasnosci garbujace garbnika syntetycznego otrzyma¬ nego sposobem wedlug wynalazku opieraja sie na obec¬ nosci grup hydroksylowych i karboksylowych wprowa¬ dzonych .do czasteczki garbnika przez kondensacje zy¬ wic na bazie polifenoli z kwasem chlorooctowym. Wla¬ snosci garbujace tych zywic zaleza glównie od stopnia ich kondensacji i ilosci wprowadzonego kwasu chloro¬ octowego w postaci soli sodowej lub potasowej.Przyklad I: 27 czesci wagowych technicznego ole¬ ju pirokatechinowego o zawartosci okolo 60% piroka¬ techiny i jej homologów miesza sie z 25 czesciami wa¬ gowymi wody i 2,5 czesciami wagowymi wodorotlenku sodu. Do tak przyrzadzonego roztworu dodaje sie 15 czesci wagowych formaliny 30% i podgrzewa mase do temperatury 60°C przy której prowadzi sie kondensacje w ciagu 1,5 godziny. Do produktu kondensacji dodaje . sie nastepnie 3 czesci wagowe wodorotlenku sodu. W miedzyczasie do 11 czesci wagowych kwasu chloroocto¬ wego rozpuszczonego w 20 czesciach wagowych wody dodaje sie powoli 4,7 czesci wagowych wodorotlenku 6476064760 sodu rozpuszczonego w 10 czesciach wagowych wody.Przyrzadzony w ten sposób roztwór soli sodowej kwa¬ su chlorooctowego wlewa sie do produktu kondensacji oleju pirokatechinowego z formalina i mieszanine ogrze¬ wa ,sie do temperatury 100°C. Kondensacja w tempera¬ turze 100°C trwa 1,5 godziny, po czym jej produkt za¬ kwasza sie kwasem siarkowym do pH okolo 4, oddziela wytracona zywice, która rozpuszcza sie w wodzie i uzy¬ wa do garbowania.Przyklad II: 27 czesci wagowych technicznego ole¬ ju pirokatechinowego o zawartosci okolo 60% pirokate- chiny i jej homologów miesza sie z 25 czesciami wago¬ wymi wody i 2,5 czesciami wagowymi wodorotlenku so¬ du. Do tak przyrzadzonego roztworu dodaje sie 15 cze¬ sci wagowych formaliny 30% i podgrzewa mase reakcyj¬ na do temperatury 60°C, przy której prowadzi sie kon¬ densacje w ciagu 1,5 godziny. W miedzyczasie do 4,7 czesci wagowych kwasu chlorooctowego rozpuszczonego w 10 czesciach wagowych wody dodaje sie 2 czesci wa¬ gowe wodorotlenku sodu rozpuszczone w 4 czesciach 10 15 20 wagowych wody. Przyrzadzony w ten sposób roztwór soli sodowej kwasu chlorooctowego wkrapla sie w ciagu 1 godziny do produktu kondensacji oleju pirokatechino¬ wego z formalina podgrzanego do 100°C.Po wkropleniu soli kwasu chlorooctowego prowadzi sie kondensacje jeszcze 1,5 godziny w temperaturze 100°C. Produkt kondensacji zakwasza sie kwasem siar¬ kowym do pH okolo 5, oddziela wytracona zywice, któ¬ ra rozpuszcza sie w wodzie i uzywa do garbowania. PL PL PL