Przy wyrobie sztucznych nici z roztwo¬ rów blonnika zwraca sie przy rozmaitych znanych sposobach glówna uwage na uzy¬ skanie bardzo swiecacej gladkiej nitki. Za¬ gadnienie to poruszane bywa we wszyst¬ kich odnosnych opisach patentowych, i odpowiednie sposoby dla uzyskania tych wlasciwosci sztucznych wlókien, zazwy¬ czaj sztucznym jedwabiem nazywanych, przedstawiane sa w tych opisach patento¬ wych.Istnieja coprawda takie sposoby, daza¬ ce do nadawania sztucznym nitkom poly¬ sku matowego, lub do zneutralizowania polysku. Jako srodki takie podawane sa: dodawanie do wlókna soli olowianych, lub cynkowych, albo uzycie do przedzenia kapieli, zawierajacej wielkie ilosci soli so¬ dowych. Chociaz tym sposobem mozna zlagodzic polysk sztucznych wlókien, po¬ wstaje jednakze produkt, który ze wzgle¬ du na swoja gladkosc podobny jest zupel¬ nie do sztucznego jedwabiu. Tego rodza¬ ju sposoby postepowania powoduja rów¬ niez znaczne podrozenie produktu, gdy zas wchodza w gre sole metaliczne, powstaja watpliwosci zdrowotne, o ile przedza ma byc uzyta dla odziezy. W rzeczy samej srodki te proponowano tylko dla stworze¬ nia surogatu wlosów. Znajduje sie równiez w literaturze wskazówka, ze przez straca¬ nie roztworu blonnika przez wirowanie po¬ wstac moze wlókno podobne do welny.Rzeczona publikacja jest jednak tak nie¬ scisla, ze trudno z niej wywnioskowac do¬ kladny sposób postepowania.Z powodu braku welny i bawelny, spo¬ wodowany warunkami wojennemi, nie-mozliwego do usuniecia prawdopodobnie jeszcze przez kilka lat po zawarciu pokoju, zaszla koniecznosc stworzenia surogatu z surowców, istniejacych w dostatecznej ilosci w kraju. Jedwab sztuczny wytwa¬ rzano dawniej wylacznie z roztworu ba¬ welny, w ostatnich latach udawalo sie jed¬ nak uzyskac z blonnika dobry, bardzo blyszczacy produkt. Tern samem osiagnie¬ to rodzaj przedzy, który mozna bylo w do¬ wolnej ilosci wytwarzac z produktów kra¬ jowych. Pozostale przy produkcji sztucz¬ nego jedwabiu odpadki, tez juz krajano, i wraz z mieszanka innych wlókien przera¬ biano na nici. Chodzilo tu jednakze zawsze o jedwab sztuczny, znany ze swego poly¬ sku i gladkosci', który nie mógl zastapic welny. Ilosci odpadkowe byly zreszta zawsze niewielkie, a na umyslne stwarza¬ nie odpadków niepozwalaly bardzo wyso¬ kie koszty przy produkcji jedwabiu sztucz¬ nego.Niniejszy wynalazek umozliwia wyrób wlókna, które w wysokim stopniu posiada wlasciwosci welny owczej i nadaje sie szczególnie do wyrobu nici ponczoszni¬ czych. Surogat welny, wyrobiony podlug niniejszego sposobu, posiada lagodny po¬ lysk najlepszych gatunków welny, jest miekki i przestrzenny jak welna, a jako nic tak samo mocny, a w uzyciu niezdarty.Sporzadzona z niego przedza ponczoszni¬ cza staje sie po wymyciu jeszcze miek- sza, podczas gdy welna latwo zbija sie na pilsn. Wreszcie mozna utrzymac na pod¬ stawie nowego postepowania i techniczne¬ go wykonania cene produkcji surogatu welny ponizej kosztów dobrej welny.Nowy sposób postepowania zastosowu- je najpierw roztwory blonnika i t. p. w tej formie, w jakiej sa wytwarzane podlug znanego sposobu i zuzywane do przedze¬ nia sztucznego jedwabiu.Przy fabrykacji tego rodzaju wytrysku- je sie wlókno z cewek, posiadajacych za¬ zwyczaj 10 do 30 otworów, do kapieli stra¬ cajacej i nawija nastepnie na zwojnice srednich rozmiarów. Jest to koniecznem ze wzgledu na utrzymanie równolitego na¬ prezenia wlókna podczas dalszego poste¬ powania, jak wydzielanie srodków rozczy- nowych, mycie i suszenie wlókna, ponie¬ waz jedynie przy pelnem zachowaniu, wy¬ stepujacego przy tego rodzaju dzialaniach, naprezenia, wlókno uzyskuje typowy polysk i potrzebna moc sztucznego jedwabiu. Ko¬ nieczne jest równiez pelne nalozenie swie¬ zo sporzadzonego wlókna na malych cy¬ lindrowych walkach z pelna powloka chociazby dlatego, aby zapobiec powikla¬ niu sie delikatnych wlókien pierwiastko¬ wych i ulatwic nastepne przewijanie celem przerobienia na nici. Wymagania te wa¬ runkuja znaczne uzycie srodków technicz¬ nych i rak roboczych przy stosunkowo malej wydajnosci, co pociaga za soba wysoka cene fabrykacji sztucznego jed¬ wabiu.Przy niniejszem postepowaniu dla wy¬ tworzenia surogatu welny wytryskuje sie równie wielka ilosc masy do przedzenia z wielkich cewek przedzacych, przy do¬ wolnej ilosci otworów do kapieli straca¬ jacej i nawija na wielkie motki objetosci 1200 mm, lub wieksze. Jedna glówka prze¬ dzaca moze tym sposobem dostarczyc w czasie 24 godzin 20 kg wlókna i wiecej, podczas gdy odnosny wynik przy wyrobie jedwabiu sztucznego daje przecietnie tyl¬ ko 1 kg. Nawiniete poklady nici sciaga sie od czasu do czasu z motków i poddaje jed¬ norazowemu dzialaniu celem oczyszczenia ich ze wszystkich, zawartych w nich che- mikalji rozczynowych i kapielowych tak, ze nastepujace bezposrednio osuszenie wiazek wlókien daje gotowy do uzycia produkt, który mozna przerabiac dalej ja¬ ko welne owcza.Dalsze przerabianie wlókien, nawinietych na duze motki przy maszynie przedzacej (przyczem wlókna, skladac sie moga z kil¬ kuset pojedynczych wlókienek), jest glów- — 2 —na wlasciwoscia nowego postepowania.Oczyszczanie wlókien z zawartych w nich chemikalji bez zadnego naprezania przy tern postepowaniu, daloby w wyniku wy¬ twór slepy i lamliwy. Nalezy zatem za¬ chowac lagodne naprezenie, wystarczaja¬ ce dla uzyskania mocnej przedzy z deli¬ katnym, podobnym do welny polyskiem.Udalo sie stwierdzic, ze potrzebne odpo¬ wiednie naprezenie nastepuje wtedy, skoro pasma oczyszcza sie w tej formie przez sil¬ ne chemiczne kapiele okapowe i plókania z wszelkich chemikalji. Zywa sila kapieli okapowych utrzymuje przytern powie¬ szone pasmo w napieciu, które przeciw¬ dziala, ujawniajacemu sie przy wydziela¬ niu chemikalji, sciaganiu wlókien tak dale¬ ce, ze powstaje mocna przedza, nie dopro¬ wadza jednak tego naprezenia tak daleko, zeby powstal wytwór podobny do jedwa¬ biu sztucznego. Przedziwo uzyskuje ra¬ czej tym sposobem scisle charakter welny owczej i nadaje sie najlepiej do jej zasta¬ pienia.Równoczesnie opisany sposób postepo¬ wania pozwala na specjalnie krótki i o- szczedny bieg pracy, mianowicie przez po¬ laczenie dowolnie dlugiego szeregu kapieli okapowych, których rozmiar i sklad stosuje sie do wydajnosci i osobli¬ wosci, uzytych przy sporzadzaniu ma¬ sy do przedzenia, sposobów poste¬ powania. Swiezo sporzadzone pasma wló¬ kien przeprowadza sie przez wszystkie ka¬ piele okapowe tak, ze przy jednym koncu szeregu kapieli pasma wlókien wstepuja pod nie, przy drugim zas opuszczaja je o- swobodzone z wszelkich chemikalji, jako czyste przedziwo blonnikowe o pozada¬ nym charakterze welny. PL