18.IIL1964 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 20.1.1967 KI. 52696 A4, -ls/oi 34 1, 15/02 ' h mkp *rrrr UKD Wspóltwórcy wynalazku: Ernst Hartl, Alfred Dudssus, Reinhold Franz, Christoph Retheldt, Hubert Wienert, Rudolf Miike, Franz Hauptmann, Giinther Bolze Wlasciciel patentu: Institut fur Schiffbau, Rostock (Niemiecka Republika Demokratyczna) IBSB Li ij ? l.^ *% |Urfl^H Patentowego Sposób obcinania glowy ryby i jej pletw brzusznych oraz patroszenia i urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu obcinania glów i pletw brzusznych oraz patroszenia ryb i urza¬ dzenia do stosowania tego sposobu.Znane sa sposoby oglawiania ryb, a takze spo¬ soby obcinania pletw brzusznych ryb. Poza tym znany jest szereg odmian nozy do oglawiania ryb, a mianowicie noze okragle oraz noze w po¬ staci haków lub sierpów. Noze te sa umieszcza¬ ne nieruchomo lub tez przesuwnie na torze sliz¬ gowym. Obrotowe noze oglawiajace maja ksztalt kolowy lub cylindryczny. Znany jest równiez spo¬ sób polegajacy na tym, ze rybie, prowadzonej na przenosnikach wzdluz poszczególnych narzedzi ob¬ róbkowych, obcina sie glowe i pletwy brzuszne za pomoca obrotowych nozy kolowych.Te znane sposoby maja jednak szereg wad.Mianowicie oglawianie, obcinanie pletw brzusz¬ nych i patroszenie ryby dokonuje sie w oddziel¬ nych zabiegach roboczych, totez caly proces ob¬ róbki trwa dosc dlugo. Poniewaz zas obrabianiu poddaje sie rybe znajdujaca sie w ciaglym ru¬ chu, przeto aby uniknac strat miesa, trzeba sto¬ sowac szereg urzadzen sterujacych, kontroluja¬ cych i ustalajacych polozenie ryby. Urzadzenia te zajmuja stosunkowo duzo miejsca i powinny byc nadzorowane przez wykwalifikowany personel.Przy oglawianiu za pomoca znanych nozy obro¬ towych, rybe przesuwa sie w kierunku jej dlu¬ gosci, a ciecie nastepuje pod katem do tego kie¬ runku, co czesto powoduje znieksztalcenie ryby 10 i obnizenie jakosci gotowego produktu. W urza¬ dzeniach do oglawiania za pomoca nozy w ksztal¬ cie sierpów lub haków, rybe uklada sie na sta¬ lym podlozu, do którego jest dociskana przez nóz, co równiez powoduje jej znieksztalcenia. W jesz¬ cze wiekszym stopniu odksztalcanie ryby naste¬ puje przy stosowaniu urzadzen dzialajacych na zasadzie tloczni, gdyz ciecie jest tu zawsze pola¬ czone z rozrywaniem miesa.Znany jest tez sposób obrabiania ryb, w któ¬ rym ciecie rozpoczyna sie na karku ryby i w ce¬ lu oglowienia prowadzi je az do strony brzusz¬ nej i nastepnie wzdluz brzucha do odbytu. Spo¬ sób ten ma te wade, ze podczas procesu ciecia 15 ryba musi byc stale poruszana w strone narze¬ dzia tnacego. Powoduje to z jednej strony ko¬ niecznosc stosowania skomplikowanych zabiegów sterowania i trzymania ryby, a z drugiej strony, na skutek ciaglej zmiany polozenia ryby wzgle- n dem noza, latwo nastepuje niepozadane rozdzie¬ ranie miesa. Posuwanie ryby nie moze sie tu od¬ bywac z duza predkoscia, totez obróbka ta jest powolna.Maszyny do przetwarzania ryb, majace budo- 23 we przystosowana do znanych sposobów obrób¬ ki, zajmuja duzo miejsca, totez trudno je stoso¬ wac na przyklad na statkach, gdzie jak wiadomo chodzi o szczególnie racjonalne wykorzystanie po¬ mieszczen. •o Wynalazek ma na celu usuniecie w znacznym 5269652696 S stopniu omówionych niedogodnosci i podanie pro¬ stego sposobu obcinania glów i pletw brzusznych oraz patroszenia ryb, zwlaszcza przez zespolenie zabiegów, które dotychczas sa wykonywane po¬ jedynczo.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze obcinanie glowy i pletw brzusznych ryby oraz jej patroszenie odbywa sie przez pojedyncze ciecie wzdluz linii biegnacej od miejsca na karku ryby, u nasady glowy, do punktu lezacego tuz ponizej osci srodkowych, w miejscu, gdzie koncza sie twarde czesci glowy i zaczyna miekki tulów, a nastepnie ukosnie do odbytu. Ciecie to wyko¬ nuje sie w jednym zabiegu roboczym, w czasie którego ryba jest unieruchomiona.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku sklada sie z dwóch nozy, a mianowicie noza i przeciwnoza, korzystnie o ksztalcie wycin¬ ków kola, osadzonych na dwóch wspólosiowych walach, napedzanych w przeciwnych kierunkach.Kazdy z tych nozy ma zewnetrzna czesc plaska oraz wewnetrzna czesc rozszerzona stozkowo w kierunku osi obrotu. Na plaskiej czesci kazdego z nozy znajduja sie po dwie krawedzie tnace o zmiennym promieniu krzywizny, sluzace do ob¬ cinania glowy ryby, a na czesci stozkowej kaz¬ dego noza jest krawedz tnaca, sluzaca do obci¬ nania pletw brzusznych. Krawedzie tnace maja zeby o niejednakowej dlugosci i przy rozpoczy¬ naniu procesu ciecia chwytaja rybe jednoczesnie z obu stron, dzieki czemu zostaje ona unierucho¬ miona.Krawedzie tnace, sluzace do obcinania pletw brzusznych, tworza z plaszczyzna przechodzaca przez krawedzie oglawiajace kat roztwarty, rów¬ ny katowi, pod jakim przebiega wspomniana wy¬ zej linia ciecia. Do przeciwnoza jest przymocowa¬ na niecka zabierakowa o ksztalcie zblizonym do ksztaltu glowy ryby, sluzaca do usuwania od¬ dzielonej glowy ryby, pletw brzusznych i wnetrz¬ nosci.Sposób wedlug wynalazku ma wiele zalet w porównaniu do znanych sposobów. Zespolenie za¬ biegów oglawiania, obcinania pletw brzusznych i patroszenia ryby daje te korzysc, ze umozliwia zmniejszenie liczby stosowanych narzedzi, urza¬ dzen pomocniczych i sterujacych oraz zaoszcze¬ dzenie czasu pracy i wielkosci potrzebnego miej¬ sca. Szczególne znaczenie ma tu ta okolicznosc, ze obróbce poddaje sie rybe unieruchomiona, gdyz dzieki temu staja sie zbyteczne urzadzenia ste¬ rownicze, niezbedne przy stosowaniu znanych sposobów. Podczas obróbki w urzadzeniu wedlug wynalazku ryba nie jest dociskana do podloza, totez unika sie uszkodzen miesa powodowanych przywieraniem ryby do podloza, co ma miejsce przy stosowaniu znanych sposobów i urzadzen.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przo¬ du, a fig. 2 — urzadzenie w przekroju wzdluz osi, na której sa osadzone noze.Urzadzenie sklada sie z dwóch jednakowo wy¬ konanych nozy, a mianowicie noza 1 i przeciw¬ noza 2, obracajacych sie w przeciwnych kierun¬ kach dookola wspólnej osi. Nóz 1 jest osadzony na obrotowym wale 4, umieszczonym w wydra¬ zonym wale 5, na którym jest osadzony przeciw- nóz 2. Oba waly 4 i 5 sa napedzane przeciwbiez- 5 nie za pomoca walu napedowego 7 i pary stoz¬ kowych kól 6. Z przeciwnozem 2 jest polaczona na stale niecka zabierakowa 8 o ksztalcie zbli¬ zonym do ksztaltu glowy ryby.Oba noze 1 i 2 maja korzystnie ksztalt wycin- 10 ków kola, przy czym ich zewnetrzne, sierpowate czesci sa plaskie, a czesci u nasady sa rozszerzo¬ ne stozkowo w kierunku osi ich obrotu. Pomie¬ dzy zewnetrznym brzegiem noza 1 i jego czescia stozkowa znajduja sie krawedzie oglawiajace 9 15 i 10, a na stozkowej czesci tego noza znajduje sie krawedz tnaca 13, sluzaca do obcinania pletw brzusznych. Krawedz tnaca 13 tworzy z plasz¬ czyzna, w której leza krawedzie 9 i 10, kat roz¬ warty, równy katowi ABC, pod jakim przebiega 20 linia, wzdluz której nastepuje przecinanie. Prze- ciwnóz 2 jest wykonany podobnie i ma krawe¬ dzie oglawiajace 11 i 12, a w czesci stozkowej krawedz 14 do odcinania pletw brzusznych. Kra¬ wedz oglawiajaca 10 noza 1 tworzy z krawedzia 13 25 ostry koniec i podobnie krawedz oglawiajaca 12 przeciwnoza 2 tworzy ostry koniec z krawedzia 14.Krawedz oglawiajaca 9 noza 1 ma inny promien krzywizny niz krawedz oglawiajaca 11 przeciw¬ noza 2, a krawedz oglawiajaca 10 noza 1 ma rów- 3Q niez inny promien krzywizny niz krawedz ogla¬ wiajaca 12 przeciwnoza 2. Te promienie krzywiz¬ ny sa tak dobrane, ze krawedzie 9 i 10 oraz 11 i 12 zbiegaja sie, co umozliwia przecinanie ryby bez rozgniatania i rozrywania miesa. Krawedz 35 tnaca 13 noza 1 i krawedz tnaca 14 przeciwnoza 2 dzialaja nozycowo. Krawedzie tnace obu nozy maja zeby o róznej dlugosci i dzialanie ich jest podobne do dzialania pily.Ryba 3, doprowadzona w znany sposób do no- 40 za 1 i przeciwnoza 2, jest w jednym zabiegu cie¬ cia przecinana wzdluz linii A-B-C, uwidocznionej na fig. 1. Linia ta biegnie od miejsca na karku ryby u nasady glowy do punktu lezacego tuz ponizej osci srodkowych, w miejscu, gdzie koncza 45 sie twarde czesci glowy i zaczyna miekki tulów i od tego punktu ukosnie do odbytu. Obcinanie glowy i pletw brzusznych oraz patroszenie ryby odbywa sie za pomoca przeciwbieznych ruchów noza 1 i przeciwnoza 2. Ciecie zgodnie z prze- 50 krojem A-B jest dokonywane przez krawedzie oglawiajace 9, 10 noza 1 i krawedzie oglawiajace 11, 12 przeciwnoza 2, zas ciecie zgodnie z prze¬ krojem B-C jest dokonywane przez krawedz tna¬ ca 13 noza 1 i krawedz tnaca 14 przeciwnoza 2. 55 Na skutek przeciwbieznych ruchów noza 1 i przeciwnoza 2 ryba 3 jest utrzymywana z obu stron przez ostrza zebów na krawedziach tnacych 10 i 13 noza 1 i na krawedziach 12 i 14 przeciw¬ noza 2. Unieruchomienie ryby nastepuje przez oo naklucie jej w punkcie B, lezacym tuz ponizej osci srodkowych, w miejscu, gdzie koncza sie twarde czesci glowy i zaczyna miekki tulów.Dalszy przeciwbiezny obrót noza 1 i przeciwno¬ za 2 o kat 360° powoduje przeciecie miesa na 05 karku, a nastepnie przeciecie kregoslupa, jak52696 3 równiez nozycowe obciecie pletw brzusznych 2. i usuniecie wnetrznosci. Oddzielone czesci ryby, a mianowicie glowa, pletwy brzuszne i wnetrz¬ nosci, sa za pomoca niecki zabierakowej 8 od¬ prowadzane do dalszej przeróbki. 5 W znanych urzadzeniach do oglawiania ryba musi byc doprowadzana w okreslonym polozeniu, na przyklad glowa lub ogonem naprzód, wzglednie glowa prostopadle do plaszczyzny posuwania ry¬ by. Przy stosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku 10 natomiast, ryba moze byc doprowadzana do ob¬ róbki w kazdym polozeniu, przy którym jest mo¬ zliwe naklucie jej w miejscu B przez ostrza ze- bów, utworzone przez krawedzie tnace. 15 PL