Zalety destylacji w wysokiej prózni sa znane. Glównym celem tejze jest mozliwie najwieksze obnizenie temperatury wrzenia, przez co unika sie rozkladu plynu poddane¬ go destylacji i zarazem pogorszenia pro¬ duktów destylacji. Jest znanem zjawi¬ skiem, ze plyn skladajacy sie z rozmaitych frakcyj o najrozmaitszych temperaturach wrzenia posiada przy destylacji wyzsza temperature, niz wytwarzajace sie z niego pary. Ta róznica temperatury moze byc zmniejszona o tyle, o ile mniejszem staje sie absolutne cisnienie, pod którem powstaje wrzenie. Juz z tego powodu nalezy prze¬ prowadzic destylacje w mozliwie wysokiej prózni.Jak duza wartosc posiada zmniejszenie cisnienia dla destylacji oleju, uwidacznia nastepujaca tablica z dziela Dr. L. Gur- witzscha ,,Wissenschaftliche Grundlagen der Erdólbereitung" (nakladem Juljusza Springera, Berlin).Olej, który naprzyklad wrze pod ci¬ snieniem 1 atm normalnie = 760 mm slupa rteciowego przy 350° C, wrze przy znizce normalnego cisnienia w temperaturach na¬ stepujacych: cisnienie normalne 760 mm 100 mm 50 mim 30 mm obniz, temper. 0 93,9 117,5 135 — punkt wrzenia 350° C 266,1° C 232,7° C 215° C20 mm 147,5 202,5° C 10 mm 166,6 183,4° C 5 mm 184,4 165,6° C Znizka cisnienia normalnego az do 1,5 slupa rteciowego powoduje spadek tempe¬ ratury wrzenia az do 140° C, Jasnem jest wiec, ze próznia mozliwa przy ruchu technicznym pozwala osiagnac niska temperature wrzenia, przy której roz¬ klad jest wykluczony.Destylacje w prózni znane dotychczas wykonywa sie w przestrzeni parowej apa¬ ratu destylacyjnego pod cisnieniem normal- nem okolo 80 mm slupa rteciowego i za¬ wsze przy pomocy pary wodnej, która z jednej strony zmniejsza niebezpieczenstwo rozkladu, z drugiej strony jednak posiada z powodu wielkiego zwiekszenia objetosci par uchodzacych z aparatu destylacyjnego, które skladaja sie z par oleju i wody, te wielka wade, ze z powodu zwiekszenia szybkosci powierzchni parowania niedesty- lowane czesci plynu zostaja mechanicznie porwane. Te czesci niedestylowane zanie¬ czyszczaja i pogarszaja destylaty, utrud¬ niaja rafinacje i zwiekszaja straty przy oczyszczaniu.W ostatnich czasach z powodu uznania wysokiej wartosci duzej prózni zostaly wy¬ budowane w Ameryce zaklady destylacyj¬ ne, które pracuja pod cisnieniem normal- nem okolo 5 mm slupa rteciowego mierzo- nem w przestrzeni parowej, przyczem naj¬ czesciej nie uzywa sie pary wodnej.Jako aparaty destylacyjne sluza kotly o srednicy okolo 3 m, które sa opalane na dolnej stronie, Produkty w ten sposób o- trzymane posiadaja zalety, które przedtem nie byly znane i posiadaja czystosc i jedno¬ litosc, jakich nie mozna bylo osiagnac przy dotychczasowych urzadzeniach. Pomimo nadzwyczaj wielkiego cisnienia przy tem uzywanego nie mozna bylo uzyskac znizki temperatury, jak okazaly to próby prze¬ prowadzone, czego dowodem jest, co na¬ stepuje: Na fig. 1 oznaczono 1 wspomniana przedtem banke retorty, opalana w dolnej czesci plaszcza cylindrycznego w przestrze¬ ni oznaczonej od 2 do 3, w którem miejscu odbywa sie wlasciwe -wrzenie. Naprzyklad w punkcie 6 powstajace pary oleju znajdu¬ ja sie pod cisnieniem absolutnem p prze¬ strzeni parowej 4, do którego cisnienia do¬ dac nalezy cisnienie slupa plynu s. Na¬ przyklad gdy cisnienie wynosi 1 615 mm. odpowiada to przy oleju o ciezarze gatun¬ kowym 0,8 slupowi rteci 95 mm. Jeze¬ li wiec cisnienie w przestrzeni parowej uwidocznione na próznomierzu p = 6 mm slupa rteci, w takim razie cisnienie dodat¬ kowe wywolane przez slupek plynu jest w punkcie 6 na miejscu wrzenia 95 mm, a wiec razem 101 mm. Cisnienie to jest wielo- krotnem w tym wypadku dwudziestokrot- nem cisnienia uwidocznionego przez próz- nomierz. Wrzenie odbywa sie wiec rzeczy¬ wiscie pod cisnieniem 100 mm slupa rteci.Wedlug powyzszej tablicy Gurwitzscha odbywa sie wrzenie nie przy 185,6° C, tylko przy 256,1° C, a wiec przy znacznie wyz¬ szej temperaturze. Poniewaz próby wyka¬ zaly, ze oleje rozkladaja sie juz przy 250° C, destylaty takie w tym wypadku nie po¬ siadaja tej jakosci, które sa pozadane.Z tego powodu jest widocznem, jak mozli¬ we jest dzialanie slupka plynu pnzy desty¬ lacji ipod cisniienieLmj mozliwie niskiem. Je¬ zeli uda sie ominac ten nfekorzylstniy wplyw, jezeliby wiec mozna znacznie znizyc tempe¬ rature wrzenia przy tej samej prózni 5 mm, albo jezeliby chciano destylowac przy 250° C, moznaby to osiagnac przy zmniejszeniu cisnienia slupka plynu juz przy 100 mm rteci cisnienia normalnego a wiec w sposób techniczny wiecej prosty niz, jezeli operu¬ je sie przy tem bardzo niskiem cisnieniu 5 mim slupa rteci.Znanie sa w^awdzie w tym kierunku prowadzone istanania, które jednakowoz nie doprowadzily do zadanego celu, poniewaz pracowano przy tej destylacji tylko pod ci1- — 2 —snieniem okolo 80 mm slupa rteci w ptzc- strzeni parowej, iprzyczem juz teoretyczna temperatura wrzenia podnosila sie do mniej wicceij 520° C, przez co j kroczona teoretyczna temperatura roz¬ kladu.Tak budowano miedzy innemi zaiklady destylacyjne, w iktórych olej plynal przez o- palane plytkie wanny i w których .pracowa¬ no pod cisnieniem okolo 80 mim isliupa rteci.Wielka wada tydh urzadzen destylacyjnych polega na tern, ze w aparacie znajduja sie tylko male ilosci oleju, które plyna przez powierzchnie ogrzewalna. Drobne zimiany temperatury dqplywajaoego oleju, zmia/ny w szybkosci doplywu, niejednostajnosci w urzadzeniach qgrzewalnych, wahania w chlodnicach sa natychmiasit powodem wi¬ docznych zmian prcdiulktów destylajdji i przeszikada normalnego przebiegu calego procesu cfestylacyjnelgo. To samo dzieje sie w aparatach zraszajacych i kolumnowych, któne z ipo^Aryzszych powodów takze pracuja zulpelnie niejednostajnie i dostanczaJja za¬ wsze róznej jakosci destylaty.Wynalazek powyzszy ma za zadanie jednoczesnie usunac szkodliwy wplyw slu¬ pa plynu przy destylacji w wysokiej prózni a pracowac przytem z wielkiemi ilosciami plynu, jakie znajjduja sie w normalnych ban¬ kach retortowych i otrzymac w ten spoisób równomierny bieg destylacji i jednakowe produkty. W tym wypadku naprzyfelad olej wyzej wymieniony, który wrze (pod cisnie¬ niem atmosferycznem przy 350^ C, moze byc destylowany w temjperajfcurze daleko nizszej niz 250° C, tak ze rotziklad prodiuktu jest w zupelnosci wykluczony.Fig. II i Ha uwidoczniaja przyklad wy¬ konania wynalazku, 1 oznaczono banke re¬ torty opalana na powierzchni oznaczonej od 2—3, w której przestrzeni parowej 4 wy¬ twarza sie próznia odpowiadajaca np. ci¬ snieniu mormalniemiu 5 mm slupa rteci. 7 od¬ znaczono plaski talerzi, 8—pompe cyrkula- cyfna, która ssie dagle olej z banki retorty przez przewody 9 i cisnie go przez przewo¬ dy 10 do talerza 7. Na tym talerzu szóstaje olej doprowadzony zapomoca ukladu rury 11, poczem plynie na/powrót przez brzeg talerza do przesita-zeni olejowej w bance..Na 'powierzchni ogrzewalnej olej nie zo¬ staje ogrzewany, jak uwidoczniono na fig. 1 az do parowania, tylko tak dalece, iz paro¬ wanie odbywa sie na talerziu przy wyjsciu z ukladu rur pod zmiejszonem cisnieniem plynu, na którym to talerzu olej znajduje sie tylko pod cisnieiniem skapa olejowego s1# Jezeli np. ^=85 mm, której to wysoko soi odpowiada cisnienie 5 mm slujpa rteci i jezeli normalne cisnienie w| przesitrzeni {pa¬ rowej 4 banki retorty wynoisi 5 mm, wrze¬ nie odbywa sie pod cisnieniem nortmalnem 10 imm isiktpa rteci, któremu to cisnieniu we¬ dlug tablicy Gurwittscha odipowiada temple- ratura tylko 183,4° C.Celem zapobiezenia parowaniu w syste¬ mie riiirowym poza banka retorty pnzy roz¬ prezeniu cisnienia, a spowodowania wyko¬ nania parowania w samej bance, urzadzony jest w nurze tloczacej 10 pompy cyrkular¬ nej 8 zawór v, którym wytwarza sie przez dlawienie odpowiednio wysokie cisnie¬ nie.To samo odbywa sie ;przy nastepnych przykladach wykonania III, IV, VI i VII.W przykladzie wykonania V cisnienie to zastaje wytworzone przez zawory lub kurki 14.Zapomoca tego sposobu zalety destylacji w prózni plynu w cienkich warstwach mo¬ ze posiadac równiez taikaz destylacja duzej ilosci plynu.W przykladzie wykonania III, banka re¬ torty nie jest bezposrednio opalaina, ogrze¬ wanie oleju odbywa sie tu zapomoca syste¬ mu nur 12 opalanego ogniem, w którym olej zostaje ogrzewany do temperatury 183,4° C koniecznej pod zmnieljszonem cisnieniem plynu s1# Pomjpa 8 powioduje ciagla cyrku¬ lacje oleju z banki 1 prziez system rurowy 12 do talerza 7, W którym odbywa sie wla- — 3 -sciwa destylacja jak uwidoczniono na fig. II.Na fig. IV zostaje olej ogrzany przez sy¬ stem rurowy 13 znajdujacy sie na dnie bani- ki retorty, [przez który zostaje przeprowa¬ dzona para, przegrzana woda, goraca oliwa i tym podobne produkty.Celem zwiekszenia powierzchni parowa¬ nia mozna urzadzic wedlug fig. V kilka ta¬ lerzy 7, w tym wypadku dwa, przez co zo- stajie zmniejszone mechanicznie porywanie niedeatylcwanych czesci plynu.Rozdziali na talerzach odlbywia sie przez kurlki 14, przez które osiaga sie zarazem od¬ powiednie cisnienie w systemie rurowym 10, celem zapobiezenia parowaniu oleij u przed wejsciem na talerze.Przy stalym poziomie p|lyniu, który znaj¬ duje sie przy ciaglym procesie destylacji, mozna wedlug fig. VII ominac talerz, w któ¬ rym to wypadku koniecznem jest urzadzic pod poziomem plynu system rurowy 11, któ¬ ry odpowiednio rozdziela olej.Jasnem jest, ze zamiast pompy cyrkula- cyjnej moze byc uzyta inna mechaniczna cyrkulacja jak np. slimak, wezownica i tym podobne (urzadzenie.Fig, VII przedstawia dalszy przyklad wykonania, w którym system .ogrzewalny jest wbudowany w talerzu 7. W tym rwypad- ku banka retorty równiez nie jest wprost opalana, ogrzewanie olelju odbywa sie przez system rurowy 15, ponad którym olej zio&ta- je ciajgle prowadlzony.W szczególnych wypadkach jest korzyst- nem urzadzic odrebnie zbiornik dla oleij u majacego byc destylowanym od wlasciwe¬ go aparatu do parowania. Moze byc np. na fig. II, III albo VII talerz 7 urzadzony poza obrebem zbiornika 1. Talerz»7 ipoziostajacy w pnózni jest wykonamy jako zamkniety. Z talerza teigo ulatniaja sie pary ogrzaneigo plynu z powodiu cienkiej warstwy plynu, podbzas gdy reszta plymu plynie! napowrót przez rure do zbiornika 1, zamiast przeply¬ wac po brzegach jak w poprzednich przy¬ kladach. PnzyteiTi odbywa sie jak zwykle cyrkulacja izajpomoca pompy 8. Wedlug po¬ trzeby mojga ztnaljdówac sie w zbiorniku 1 i talerzu 7 równe lub rozmaite cisnienia.Przy ciaglej idestylacji, w której zostaje uzywana wieksza ilosc baniek retortowych, mozna ominac mechaniczna cyrkulacje, ije¬ zeli systemy ogrziewailne urzadzone w tale- rtzach 7 sa w odpowiedniej wielkosci obli¬ czone. To urzadzenie (uwidacznia fi(g. VIII, ólej; wplywa przy 16 do banki 1 przez sy¬ stem ogrziewawczy 15 urzadzony w talerzu 7, gdzie zostaje rozprowadzony przeznuro- ciag 1. Stad dostaje sie olej do przestrzeni plynu banki, 18 a nastepnie przez rure 17 do talerza 19 banki 2, w której znajduje sie zarówno jak w bance retorty system ogrzew¬ czy i rozdzielczy dla olejui. Stad oleij moze byc prowadzony w ten sam sposób przez dalsze banki i systemy ogrzewcze.Destylacja moze we wszystkich wypad¬ kach odbywac sie jak zwykle przy udziale pary wodnej. PL