PL51100B1 - - Google Patents

Description

Wlasciciel patentu: Deutsche Akademie der Wissenschaften zu Berlin, Berlin (Niemiecka Republika Demokratyczna) Sposób chemicznego utrwalania barwników na naturalnej lub regenerowanej celulozie Wynalazek dotyczy sposobu wiazania barwników z celuloza, na przyklad bawelna, wlóknem wisko¬ zowym, sztucznym jedwabiem wiskozowym, lnem lub konopiami przez zastosowanie dwu lub wielo¬ funkcyjnyeh zwiazków, które wykazuja powino¬ wactwo chemiczne z jednej strony do barwnika a z drugiej strony do celulozy.Wiadomo, ze barwniki majace grupy reaktywne, przez reakcje chemiczna z celuloza daja wybar¬ wienie o szczególnej trwalosci. Tak barwniki. za¬ wierajace ugrupowania dwuchlorotrójjazynowe, re¬ aguja z grupami wodorotlenowymi celulozy przez podstawienie; inne, na przyklad barwniki zawie¬ rajace ugrupowania winylosulfanowe, reaguja przez przylaczenie do eterów celulozy. Wytwarzanie do¬ tychczas znanych barwników reaktywnych wyma¬ ga z reguly jednej lub kilku operacji, dzieki któ¬ rym, do barwnika lub jego pólproduktu wprowa¬ dza sie jedna lub kilka grup reaktywnych.Wedlug wynalazku stwierdzono, ze chemiczne wiazanie barwnika z wlóknem osiaga sie prosciej w ten sposób, ze w procesie farbowania dodaje sie wielofunkcyjne, reaktywne zwiazki, tak zwane utrwalacze, które wchodza w reakcje chemiczna zarówno z barwnikiem jak i z wlóknem. Warun¬ kiem jest wystarczajaca rozpuszczalnosc w wodzie barwnika, jak równiez istnienie w czasteczce barw¬ nika dajacej sie alkilowac grupy takiej jak grupa aminowa, alkiloaminowa, fenyloaminowa, merkap- to lub sulfinianowa. Grupy takie czesto sa obecne i* 13 29 25 30 w zwyklych barwnikach handlowych. Tak na przy¬ klad wiele barwników azowych zawiera wolne lub jednopodstawione grupy aminowe.Wedlug wynalazku jako utrwalacze stosuje sie zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym jeden z podstawników RIt R, i R4 jest grupa wodorotle¬ nowa, podczas gdy oba pozostale oznaczaja wodór lub alkil. R3 oznacza równiez wodór lub alkil lub tez ugrupowanie — CH2^N+(R)3. Stojace przy azocie grupy R sa prostymi grupami alkilowymi, jak metylowa, etylpwa, cykloalkilowa, hydroksy- alkilowa lub aralkilowa. Ewentualnie dwie takie reszty alkilowe moga byc zamkniete w pierscien.Zwiazki tego typu otrzymuje sie latwo, mianowicie w ten sposób, ze fenol, trzy krezole, ksylenole lub inne alkilofenole same lub w mieszaninie z formal¬ dehydem i drugorzedowa amina, laczy sie w wod¬ nym roztworze, a nastepnie w znany sposób two¬ rzy sie zwiazki czwartorzedowe na przyklad z siar¬ czanem dwumetylu, halogenkami alkili, etyleno- chlorohydryna lub tlenkami alkilenowymi. Tak otrzymuje sie stezone, wodne roztwory wielofunk¬ cyjnych, czwartorzedowych zwiazków amoniowych, które bezposrednio moga byc wprowadzane jako utrwalacze.Wymienione wyzej utrwalacze dzialaja alkilu^ jaco w temperaturach od 80 do 150°C, zwlaszcza w temperaturze 130°C, w obecnosci zwiazków za^ sadowych jak wodorotlenki metali alkalicznych, trzeciorzedowy fosforan sodowy lub wodorotlenki 5110051100 czteroalkiloamoniowe, na przyklad.. wodorotlenek trójmetylobenzyloamoniowy. Zwiazki te alkiluja z jednej strony barwnik, z drugiej strony celuloze, a wiec powoduja chemiczne utrwalenie barwnika na wlóknie celulozowym, zgodnie z równaniem 5 podanym na rysunku, w którym F-NH2 oznacza barwnik, zawierajacy grupe aminowa, a Celul.-OH oznacza celuloze. W przypadku gdy R3 oznacza ugrupowanie CH2N+(R)3, tworzy sie inne wiazanie dla barwnika lub celulozy. 10 Sposobem wedlug wynalazku farbuje sie w ten sposób, ze do okolo 1—3-procentowego roztworu, dajacego sie alkilowac barwnika dodaje sie utrwa¬ lacz zwlaszcza w równowaznikowych ilosciach, jak równiez dwa lub trzy równowazniki zasady i far- 15 buje sie w temperaturze 10 do 70QC w znany spo¬ sób, ewentualnie i dodatkiem soli, takich jak siar¬ czan sodowy lub chlorek sodowy z dodatkiem lub bez dodatku mocznika. W wielu przypadkach ce¬ lowe jest dodawanie alkaliów krótko przed zakon- 20 czeniem procesu farbowania. Nastepnie przeprowa¬ dza sie utrwalanie, jezeli zachodzi koniecznosc po posrednim wysuszeniu przez ogrzewanie wyfarbo- wanego wlókna w temperaturze 80—150°C, ko¬ rzystnie do 130°C w ciagu 3—10 minut. Utrwalenie 25 termicznie mozna wykonac za pomoca goracego powietrza, przegrzanej pary lub podczerwieni.Moze sie ono jednak równiez odbywac przez ogrze¬ wanie kapieli farbiarskiej do temperatury 90 do 100°C. Po utrwaleniu material mydli sie w tempe- 30 raturze wrzenia.Utrwalenie barwnika na wlóknie mozna równiez prowadzic w ten sposób, ze material farbuje sie w znany sposób wyzej wymienionymi barwnikami, a nastepnie po posrednim wysuszeniu wprowadza 35 sie tkanine do kapieli alkalicznej zawierajacej utrwalacz oraz ewentualnie sole, po czym utrwala sie jak wyzej. Chemicznie utrwalone wybarwienia mozna równiez otrzymywac w ten sposób, ze da¬ jace sie dwuazowac skladniki barwnika, które 40 zawieraja dalsze grupy ulegajace alkilowaniu, na przyklad m-fenylenodwuamine lub 1,5-naftyleno- dwuamine najpierw utrwala sie na wlóknie a nas¬ tepnie na wlóknie dwuazuje sie i sprzega. Równiez w przypadku druku tkanin mozna stosowac utr- 45 walacze, a mianowicie w ten sposób, ze sporzadza sie, mieszanine dodajac Wymienione wyzej barwni¬ ki, równowaznikowe ilosci wymienionego utrwa¬ lacza, wodorotlenków i srodka zageszczajacego a tak uzyskana paste stosuje sie do druku na tka- 53 ninie; druk utrwala sie termicznie.Sposób wedlug wynalazku posiada te zalete, ze pozwala.na zastosowanie do barwienia materialów celulozowych prostych barwników uzywanych do¬ tychczas tylko, do farbowania welny, przy czym 55 osiaga sie trwalosci, dorównujace znanym dotych¬ czas wybarwieniom reaktywnym.W przeciwienstwie do znanych reaktywnych spo¬ sobów farbowania, które wymagaja specjalnych barwników, mozna sposobem wedlug wynalazku 60 farbowac reaktywnie przy zastosowaniu tradycyj¬ nych barwników. Szczególy sposobu wedlug wyna¬ lazku wynikaja z nizej podanych przykladów..Przyklad I 18,82 g fenolu (V5 mola) roz¬ puszcza sie w 114,2 ml 25,4-procentowego roztworu 65 dwumetyloaminy_ (3/5 mola). W ciagu * 30 minut wkrapla sie do tego roztworu w 'tempefatufze 20 do 25°C 52,6 ml 33,6-procentOwegb róztwofu for¬ maliny (3/5 mola) i ogrzewa sie, mieszajac--w ciagu 2 godzin w temperaturze 90°C. Calosc oziebia sie do temperatury 20°C i wkrapla powoli 75,08 g (3/5 mola) swiezo przedestylowanego siarczanu dwu- metylu, przy czym nie przekracza sie temperatury 40°C, nastepnie miesza sie jeszcze w ciagu 2 godzin w temperaturze pokojowej. Po zakonczielfiu tworze¬ nia sie zwiazku czwartorzedowego roztwór reaguje obojetnie. 1,1 ml utrwalacza zawierali 'milimol siarczanu 2,4,6-trójdwumetyloaminometylo-fenylo- -trójmetylometylu. 0,277 g barwnika o wzorze 2 z dodatkiem 1 g mocznika i 1 ml-2n roztworu Na2C03 rozpuszcza sie na goraco w 20 ml-' wody; tym roztworem farbuje sie sztuczny jedwab wisko¬ zowy w ciagu 15 minut w temperaturze 90°C. Ka¬ piel oziebia sie i dodaje 1 ml powyzszego roztworu utrwalacza oraz 0,68 g 40-procentowego wodnego roztworu wodorotlenku trójmetylo-benzyloamonio- wego. Po uplywie dalszych 15 minut utrwala sie w strumieniu goracego' powietrza o temperaturze 130°C, w ciagu 6 do 10 minut, a nastepnie mydli sie w temperaturze wrzenia w ciagu 10 minut.Utrwalanie prowadzi sie za pomoca pary przegrza¬ nej o temperaturze 120°C. Stosowanie podczerwieni daje ten sam wynik. Otrzymuje sie zlotozólte wy- barwienie o duzej odpornosci na pranie.Przyklad II Jak opisano w przykladzie I, z V5 mola fenolu, 3/5 mola dwuetyloaminy, 3/5 mola formaliny i 3/5 mola siarczanu dwuetylu i 132 ml wody jako rozpuszczalnika, sporzadza sie roztwór utrwalacza, który w 1,45 ml zawiera 1 milimol siarczanu 2,4,6-trój-dwuetylo-aminometylo-fenylo- -trój-etyloetylowego. 0,424 g barwnika o wzorze 3 rozpuszcza sie z dodatkiem 1 g mocznika w 20 ml wody; w tym roztworze farbuje sie tkanine lniana w ciagu 15 minut w temperaturze 90°C. Po ozie¬ bieniu kapieli farbiarskiej dodaje sie 6 ml wyzej opisanego roztworu utrwalacza jak równiez 4. ml 2n NaOH. Farbuje sie jeszcze w ciagu 15 minut w temperaturze pokojowej, wyciska, utrwala go¬ racym powietrzem „o temperaturze 130°C w ciagu 10 minut i mydli sie w temperaturze wrzenia.Otrzymuje sie pomaranczowe wybarwienie o wy¬ sokiej odpornosci na pranie.Przyklad III Jak opisano w przykladzie I, z V5 mola fenolu, 3/5 mola piperydyny, 3/5 mola formaliny i 3/5 mola siarczanu dwumetylu i 175 ml wody, sporzadza sie. roztwór utrwalacza, który w 1,67 ml zawiera 1 milimol trójfunkcyjnego czwar¬ torzedowego zwiazku amoniowego. a) 0,291 g barwnika o wzorze 4 z dodatkiem 1 ml 2n roztworu Na2C03 rozpuszcza sie w 24 ml wody.Roztworem tym farbuje sie tkanine bawelniana w ciagu 15 minut w temperaturze 90°C. Po ochlo¬ dzeniu dodaje sie 1,7 ml powyzszego roztworu utrwalacza oraz 1 ml 2n NaOH, farbuje sie jeszcze w ciagu 15 minut o temperaturze 20°C, wyciska i utrwala w ciagu 10 minut goracym powietrzem o temperaturze 130°C. Nastepnie mydli sie w tem¬ peraturze wrzenia. Otrzymuje sie zólte wybarwie¬ nie o wysokiej odpornosci na pranie.51100 6 b) 0,342 g barwnika 6 wzorze 5 z dodatkiem 1 g mocznika i 0,5 ml roztworu 2n Na2C03 rozpuszcza sie w 15 ml wody. Roztworem tym farbuje sie tkanine z regenerowanej celulozy w ciagu 10 mi¬ nut, w temperaturze 90 do 100°C. Po oziebieniu dodaje sie 1,7 wyzej podanego roztworu utrwala¬ cza oraz 1 ml 2n NaOH farbuje sie jeszcze w ciagu 15 minut w temperaturze 20°C, wyciska i utrwala w ciagu 5 minut o temperaturze 130°C. Mydlenie prowadzi sie w temperaturze wrzenia. Otrzymuje sie jasnozólte wybarwienie o dobrej odpornosci na pranie.- Przyklad IV Jak opisano w przykladzie I, z 1,5 mola m-krezólu, 3/s mola dwumetyloaminy, 3/5 mola formaliny oraz 3/5 mola siarczanu dwume¬ tylu sporzadza sie utrwalacz, który w 1,1 ml za¬ wiera 1 milimól siarczanu 2,4,6-trój-dwumetylo- ami nometylo-3-metylofenylotrójmetylometylowego. a) 0,774 g barwnika o wzorze 6 z dodatkiem 2 g mocznika i 2 ml 2n roztworu Na2C03, rozpuszcza sie w 20 ml wody. Dodaje sie 3,3 ml wyzej wymie¬ nionego roztworu utrwalacza i farbuje sie tkanine lniana z dodatkiem 2 g Na2S04, w ciagu 20 minut w temperaturze 40°C. Material wyciska sie i utr¬ wala wybarwienie w ciagu 5 minut w temperatu¬ rze 130°C. Nastepnie mydli sie w temperaturze wrzenia. Otrzymuje sie rdzawobrunatne wybarwie¬ nie o dobrej odpornosci na pranie. b) 0,275 g barwnika o wzorze 7 z dodatkiem 0,5 ml 2n roztworu Na2C03 rozpuszcza sie w 15 ml wody. Roztworem tym farbuje sie tkanine bawel¬ niana w ciagu 15 minut w temperaturze 90°C. Po ochlodzeniu dodaje sie 1,1 ml wyzej podanego utrwalacza oraz l g Na2S04 w 1 ml 2n NaOH, farbuje sie jeszcze w ciagu 10 minut w tempera¬ turze 30°C, wyciska i utrwala w ciagu 10 minut w temperaturze 130°C. Po wymydleniu w tempe¬ raturze wrzenia otrzymuje sie bardzo intensywne wybarwienie barwy czerwonego wina, o wysokiej odpornosci na pranie. c) 0,272 g barwnika o wzorze 8 z dodatkiem 0,5 ml 2n roztworu Na2C03 rozpuszcza sie w 15 ml wody. Tym roztworem farbuje sie sztuczny jedwab wiskozowy w ciagu 10 minut w temperaturze 90°C.Po oziebieniu dodaje sie do kapieli farbiarskiej 1,1 ml wyzej wymienionego utrwalacza i po doda¬ niu 1 ml 2n KOH farbuje sie jeszcze w ciagu 10 minut w temperaturze 30 do 40°C. Nastepnie ma¬ terial wyciska sie i utrwala barwnik w ciagu 6 minut w temperaturze 130°C. Po wymydleniu w temperaturze wrzenia otrzymuje sie zólte wybar¬ wienie o dobrej odpornosci na pranie.Przyklad V Jak opisano w przykladzie I, z V5 mola o-krezolu, 2/5 mola dwumetyloaminy, 2/5 mola formaliny, 2/5 mola siarczanu dwumetylu sporzadza sie roztwór utrwalacza, który w 0,73 ml zawiera 1 milimol siarczanu 2,4-dwu-dwumetylo- aminometylo-6-metylofenylo-dwumetylometylu. 0,4 g barwnika o wzorze 9 z dodatkiem 0,5 ml 2n roz¬ tworu Na2C03 rozpuszcza sie w 15 ml wody. Do¬ daje sie 1 g mocznika, 0,75 ml wyzej wymienionego roztworu utrwalacza jak równiez 1 ml 2n NaOH i farbuje sie tkanine wiskozowa, w ciagu 30 minut w temperaturze 40°C. Tkanine wyciska sie, utrwala w ciagu 10 minut w temperaturze 130°C, mydli w temperaturze wrzenia i otrzymuje sie czerwone wybarwienie o dobrej odpornosci na pranie.Przyklad VI Jak opisano w przykladzie I, z V5 mola p-krezolu, 2/5 mola dwumetyloaminy, 2/5 5 mola formaliny i 2/5 mola siarczanu dwumetylu sporzadza sie roztwór^ utrwalacza, który w 0,75 ml zawiera 1 milimol siarczanu 2,6-dwu-dwumetylo- aminometylo-4-metylofenylo-dwu-metylometylu. 0,45 g barwnika o wzorze 10 z dodatkiem 0,5 ml io 2n roztworu Na2C03 rozpuszcza sie w 15 ml wody.Roztworem tym farbuje sie tkanine bawelniana w ciagu 20 minut w temperaturze 90°C. Po ozie¬ bieniu dodaje sie 0,75 ml wyzej wymienionego roz¬ tworu utrwalacza oraz 1 ml 2n NaOH i farbuje 15 jeszcze w ciagu 15 minut w temperaturze 20°C.Tkanine wyciska sie i utrwala wybarwienie w cia¬ gu 5 do 10 minut w temperaturze 130°C. Po wy¬ mydleniu w temperaturze wrzenia otrzymuje sie niebieskie wybarwienie o wysokiej odpornosci na 20 pranie. - Przyklad VII Jak to opisano w przykladzie I, z 25 g technicznej mieszaniny ksylenoli (tempe¬ ratura wrzenia 213 do 221°), 2,5 mola dwumetylo¬ aminy, 2/5 mola formaliny i 2/5 mola siarczanu 25 dwumetylu, sporzadza sie roztwór utrwalacza, który w 0,75 ml zawiera okolo 1 milimola dwufunkCyj- nego, czwartorzedowego zwiazku amoniowego. 0,70 g barwnika o wzorze 11 z dodatkiem 2 g mocznika i 2 ml 2n roztworu Na2C03 rozpuszcza 30 sie w 20 ml wody, a nastepnie dodaje sie 2 ml wyzej wymienionego roztworu utrwalacza oraz 4 ml 2n NaOH. Roztworem tym farbuje sie tkanine z wlókna cietego, w ciagu 30 minut w temperatu¬ rze 40 do 50°C. Tkanine wyciska sie i suszy. Wy- 35 suszona tkanine ogrzewa sie w ciagu 10 minut w temperaturze 130°C. Po wymydleniu' w tempe¬ raturze wrzenia otrzymuje sie brunatne wybarwie¬ nie o dobrej odpornosci na pranie.Przyklad VIII Jak to opisano w przykladzie 40 I, z 22 g technicznej mieszaniny krezoli (tempera¬ tura wrzenia przy 760 mm Hg 197—206°C), 3/5 mola dwumetyloaminy, 3/5 mola formaliny i 3/5 mola siarczanu dwumetylu sporzadza sie roztwór utrwa¬ lacza. 45 a) 0,684 g barwnika o wzorze 12 z dodatkiem 2 ml 2n roztworu Na2C03 rozpuszcza sie w 2 ml wody. Dodaje sie 2 ml utrwalacza i 1 g Na3POil i farbuje sie tkanine bawelniana w ciagu 30 minut* w temperaturze 40°C, tkanine wyciska sie i utrwa* 50 la w ciagu 5 do 10 minut w temperaturze 120 do 130°C. Po wymydleniu w temperaturze wrzenia otrzymuje sie czerwonobfunatne wybarwienie o od¬ pornosci na pranie. b) Tkanine farbuje sie takim samym barwni- 55 kiem jak opisano w przykladzie a) jednakze bez dodatku utrwalacza. Wybarwiona-tkanine suszy sie i wprowadza na czas 15 minut do roztworu zawie¬ rajacego 2 ml wyzej wymienionego utrwalacza i 0,2 g NaOH w 15 ml wody. Tkanine wyciska sie 60 i utrwala w temperaturze 120 do 130°C. Po wy¬ mydleniu w temperaturze wrzenia otrzymuje sie odporne na pranie brtinatnoczerwone wybarwienie.Przyklad IX 27 g benzylometyloaminy (0,22 mola) i 6,95 g fenolu (0,074 mola) rozpuszcza sie 65 w 50 ml etanolu. W temperaturze pokojowej, przy5110« ailnyra mieszaniu wkrapla sie 22 ml (0,22 mola) 30-proe*ntowego roatworu formaliny w ciagu 20 minut Mieszajac ogrzewa sie nastepnie w ciagu 2 godzin pod chlodnica zwrotna, lia i wkrapla do niego jrzy iTiimfi 29 g (0,12 mula) siarczanu dwUmetylu, *r bod, aby temperatura nie przekroczyla 25°C. Otrzy muje sie bezbarwny, jednorodny roztwór. W, próz¬ ni odpedza sie etanol, przy czym temperatura nie powinna przekraczac 30°C. 1 ml tak otrzymanego utrwalacza zawiera 1 milimol siarczanu 2,4,6-trój- -metylobejuylOaminometylo-fenylo-trój-metylotne- tylu. 0,5 g barwnika, który otrzymuje sie z reakcji 1 mola ftalocyjaninoczterosUlfochlorku z 4 molami kwasu 1^4-dwuaminobenzeno-l-^sulfonowego, roz¬ puszcza sie z dodatkiem 1 g mocznika i 2 ml 2n roztworu Na*COt w 24 ml wody. Roztworem tym farbuje sie sztuczne wlókno wiskozowe w ciagu 15 minut w temperaturze 100°C. Kapiel oziebia sie i dodaje 4 ml wyzej wymienionego utrwalacza.Wlókno farbuje sie jeszcze w ciagu 20 minut w temperaturze 20°C, nastepnie dodaje sie 3 ml 2n NaOH, pozostawia w Ciagu 5 minut W kapieli, wyciska i utrwala w temperaturze 130°C w ciagu 10 minut Po wymodleniu w temperaturze wrzenia otrzymuje sie niebttskozielone wybarwienie o do¬ brej odpornosci na pranie.Przyklad X 0,108 g 1,3 dwuaminobenzenu z dodatkiem 15 ml 2n NaOH rozpuszcza sie w 10 ml wody. Do tego roztworu dodaje sie 0,55 ml utrwalacza opisanego w przykladzie I i farbuje sie tkanine bawelniana w ciagu 10 minut w tempera* turze 30°C. Nastepnie tkanine wyciska sie i utr¬ wala w ciagu 10 minut w temperaturze 130°, po czym mydli sie w temperaturze wrzenia. Wybar* wienie dwuazuje sie za pomoca roztworu 0,07 g NaN02 i 1,5 ml 2n HCL W 8 ml wody u ciagu 10 minut w temperaturze 0°C i wybarwienie wywo¬ luje sie w roztworze 0,144 g P-naftolU i 2 ml 2n NaOH W 5 ml wody. Tkanine mydli sie w tempe¬ raturze wrzenia. Otrzymuje sie rdzawobrunatne wybarwienie o wysokiej odpornosci na pranie.Przyklad XI 0,350 g barwnika o wzorze 13 rozpuszcza sie w 15 ml wody, dodaje sie 1 g mocz¬ nika, 1 g NaCl oraz 3 ml utrwalacza opisanego W przykladzie I oraz 6 ml 2n NaOH i farbuje sie tkanine ze sztucznego jedwabiu wiskozowego w ciagu 10 do 15 minut w temperaturze 100°C. Na¬ stepnie mydli sie ja w temperaturze wrzenia.Otrzymuje sie wybarwienie barwy czerwonego wina o dobrej odpornosci na pranie. Po obróbce wybarwienia zwiazkami miedzi otrzymuje sie czer- wonofioletowe, bardzo intensywne wybarwienie o dobrej odpornosci na pranie.Przyklad XII 1,58 g barwnika o wzorze 14 z dodatkiem 4 ml 2n roztworu Na2COt rozpuszcza sie w 20 ml wody. Roztworem tym farbuje sie sztuczny jedwab wiskozowy w ciagu 15 minut w temperaturze 100°C. Kapiel oziebia sie, dodaje 3 ml Utrwalacza opisanego w przykladzie I i 3 ml 2n NaOH i farbuje sie jeszcze w ciagu 15 minut w temperaturze 20°C. Tkanine wyciska sie i utr¬ wala w ciagu 5 minut w temperaturze 130°C. Po wymydleniu w temperaturze wrzenia otrzymuje sie niebieskie wybarwienie o dobrej odpornosci na pranie.Przyklad XIII 0,430 g barwnika O wzorze &* dodatkiem 1 ml 2n roztworu Na,CO, rozpusz* i eifeftie w 15 ml wody. W tym roztworze farbuje ajf tkanine ze sztucznego jedwabiu wiskozowego w ciagu 10 minut w temperaturze 90°C. Kapiel oziebia sie i dodaje 1,5 ml opisanego w przykla¬ dzie I utrwalacza i 2 ml 2n NaOH farbuje jeszcze io 15 minut w temperaturze 20 do 30°C. Tkanine wyciska sie, suszy i utrwala w temperaturze 130°C w ciagu 10 minut. Po wymydleniu w temperaturze wrzenia, otrzymuje sie ciemnobiekitne wybarwie¬ nie o dobrej odpornosci na pranie. u Przyklad XIV 0,274 g barwnika o Wzorze 18 rozpuszcza sie w 8 ml wody i dodaje 4 ml opi¬ sanego w przykladzie I utrwalacza. Roztwór ten miesza sie z roztworem 0,5 alginianu sodowego w 25 ml wody. Do roztworu dodaje sie jeszcze 10 3 ml 30-procentowego NaOH i drukuje tkanine bawelniana. Po uplywie 5 do 15 minut, druk utr¬ wala sie goracym powietrzem w temperaturze 130°C, w ciagu 10 minut Tkanine mydli sie w tem¬ peraturze wrzenia. Otrzymuje sie fioletowe wybar- 25 wienie o dobrej odpornosci na pranie.Przyklad XV 0,360 g barwnika o wzorze 17 rozpuszcza sie w 8 ml wody, dodaje 5 ml utr¬ walacza opisanego w przykladzie I i miesza sie z roztworem 0,5 g alginianu sodowego w 25 ml M wody. Do roztworu dodaje sie jeszcze 3 ml 30-pro¬ centowegou NaOH i drukuje tkanine ze sztucznego jedwabiu wiskozowego. Po uplywie 15 minut, druk utrwala sie w ciagu 10 minut w temperaturze 130°C, Jedwab mydli sie w temperaturze wrzenia 35 i otrzymuje sie wybarwienie barwy czerwonego wina o dobrej odpornosci na pranie.Przyklad XVI Reakcji poddaje sie V5 mola fenolu jak opisano w przykladzie I z V5 mola dwumetyloaminy i 3/s mola formaliny, nastepnie 40 dodaje sie ty5 jodku metylu i miesza sie. w ciagu 3 godzin w temperaturze 35°C az do calkowitego rozpuszczenia. Otrzymuje sie 170 ml utrwalacza, zawierajacego V5 mola 2,4,6-trój-dwumetylo-amino- metylo-fenylo-trójmetylojodku, 45 W celu utrwalania barwników na celulozie po¬ stepuje sie w sposób opisany w przykladzie IL Przyklad XVII Do roztworu y5 mola dwu- etanolo-aminy w 58 ml wody dodaje sie Vs mola fenolu i wkrapla sie w temperaturze pokojowej 50 3/5 mola formaliny. Po dwóch godzinach mieszania w temperaturze 90°C wkrapla sie w temperaturze 20°C 3/5 mola siarczanu dwumetylu i miesza sie jeszcze w ciagu 1 godziny. Otrzymuje sie 220 ml utrwalacza, który zawiera V5 mola siarczanu 2,4,6- M -trój-(dwU-3-hydroksyetyloaminometylo)-fenylo- -trój-metylometylowego. W celu utrwalenia barw¬ ników na celulozie postepuje sie jak opisano w przykladzie II.Przyklad XVIII Postepuje sie jak opisano 60 w przykladzie XVII i dodaje jako srodek alkilu¬ jacy 3/5 mola etylenochlorohydryny w temperaturze 20°C. Po dniach 4 stania w temperaturze 20°C utrwalacz jest gotowy do uzytku. Zawiera on w 212 ml V5 mola 2,4,6-trój(dwu-P-hydroksyetyloamino- 65 metylo-), fenolo-trój-P-hydroksyetylochlorku.51100 W celu utrwalenia barwników na celulozie po¬ stepuje sie jak opisano w przykladzie II. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób chemicznego utrwalania barwników na naturalnej lub regenerowanej celulozie, znamien¬ ny tym, ze do barwników, które zawieraja jedna lub kilka, dajacych sie alkilowac grup, zwlaszcza grupy aminowe, fenyloaminowe lub alkiloaminowe i które sa rozpuszczone w alkalicznych kapielach farbiarskich lub alkalicznych pastach do drukowa¬ nia na tkaninie, dodaje sie dwu lub wielofunkcyj¬ ni 10 nych srodków alkilujacyh o ogólnym wzorze 1, w którym jeden z podstawników Ri, R2, H4 ozna¬ cza grupe hydroksylowa, a pozostale dwa podstaw¬ niki wodór lub grupe alkilowa, a R5 oznacza wo¬ dór, grupe alkilowa lub grupe — CH2-N+(R)S, na¬ tomiast stojace przy azocie podstawniki R ozna¬ czaja grupe alkilowa ewentualnie z zamknieciem pierscienia, zwlaszcza grupe metylowa, etylowa, cykloalkilowa, hydroksyalkilowa lub aralkilowa, i ewentualnie po posrednim wysuszeniu, wybar- wienie utrwala sie na wlóknie termicznie w tem¬ peraturze od 80 do 150°C, najkorzystniej w tempe¬ raturze 130°C. R3y!yCH2-N(R)3 CH2-NCR)3 Hzóp 1 Hoas^(3"N"N"(3"NH: Nzóv Z NH2 0-N--D NH2 Nzói1 3 HOS Vn-n-^~~Vnh-ch- Wzóf h HCO* 0 ,SCIH o Wzór 551100 OH ^N = N OHC-NH HOS ^^ NH 3 1 Nzóf 6 ® CL6 H H2NN^vNy^YNH2 HC C H. 3 » A/zo/» # Wzór 7 CH-CO-NH 3 NH, ?~~\-N =N HO A/zó/« 9 S03H HO NHt HOS 3 S03H KN O OH Nzóf 10 H03S Nzóf* 11 NH2 N-N-£) NH. Wzór 1t OH HOS 3 HO NH, A/zof n51100 H03S H03S O HN xm:0NH<:U» Nzói* ft H03S HO OH ^S03H k/zóf 15 C6H5 Afcor 16 ,OH CH /•zo 17 Ri e R4 «3sArCH1-N(R)3 t NHfF (2QMi R3TyCH2-NH-r R 2 I S CH2-N(R)3 -2NCR)3 R^R, +2H,0 tHO-Cefu*. CH2-0-Celul. PL