Wynalazek niniejszy dotyczy mecha¬ nizmów do ciaglego ciagnienia i ciecia pre¬ tów i rur szklanych i stosowany bywa zwy¬ kle w polaczeniu z przyrzadem do ksztal¬ towania szkla w postaci ciaglej np. w po¬ staci pretów i rur.Wynalazek niniejszy jest szczególowo opisany ponizej, a poniewaz moze byc wy¬ konany w rózny sposób, przeto na zala¬ czonych rysunkach przedstawiona jest jego najdogodniejsza budowa.Fig. 1 przedstawia rzut poziomy przy¬ rzadu wedlug wynalazku, przyczem czesc mechanizmu lamiacego i wydajacego jest usunieta.Fig. 2 przedstawia pionowy rzut boczny mechanizmu przedstawionego na fig. 1.Fig. 3 — rzut pionowy boczny w zwiek¬ szonej skali mechanizmu lamiacego i wy¬ dajacego.Fig. 4 — przekrój wedlug linji 4—4 na fig. 3.Fig. 5 — tylny rzut pionowy w zwiek¬ szonej skali przyrzadu z czescia w przekro¬ ju wedlug linji 5—5 na fig. 1.Fig. 6 — zwiekszony przekrój wedlug linji 6—6 na fig. 1, przyczem niektóre cze¬ sci sa usuniete.Fig. 7 — czesciowy przekrój wedlug li¬ nji 7—7 na fig. 6.Fig. 8 — zwiekszony przekrój wedlug linji 8—8 na fig. 1, przyczem niektóre cze¬ sci sa usuniete.Fig. 9 — przekrój wedlug linji 9—9 na fig. 8, Fig. 10 — przekrój wedlug linji /O—10 na fig. 9.Fig. 11 — szczegól mechanizmów wio¬ dacych u wchodzacego konca przyrzadu.Fig. 12 — szczegól w zwiekszonej skali czesci jednego z lancuchów ciagnacych przedmiot roboczy.Fig. 13 — przekrój wedlug linji 13—13 na fig. 12.Fig. 14 — rozwiniety rzut poziomy cze¬ sci poduszkowej, wspóldzialajacej z przed¬ miotem roboczym i stanowiacej czesc lan¬ cucha do ciagnienia przedmiotu.Fig. 15 — zwiekszony rzut poziomy su¬ waka i podtrzymywanych przezen czesci w przekroju, przyczem niektóre czesci sa usuniete.Fig. 16 — przekrój wedlug linji 16—16 na fig. 15.Fig. 17 — przekrój wedlug linji 17—17 na fig. 16.Fig. 18 — zwiekszony przekrój wedlug linji 18—18 na fig. 16.Fig. 19 — rzut poziomy uszczelnienia, stosowanego przy czesciach przedstawio¬ nych na fig. 18.Fig. 20 — powiekszony przekrój wedlug linji 20—20 na fig. 15, wraz ze wszystkiemi czesciami.Fig. 21 — widok lewego konca mecha¬ nizmu przedstawionego na fig. 20 po usu¬ nieciu kola tnacego i pokrywy z niektóremi czesciami w przekroju.Fig. 22 — powiekszony widok czesci mechanizmu napedowego do suwaka.Fig, 23 — zwiekszony przekrój wedlug linji 23—23 na fig. 1.Fig. 24 — boczny rzut pionowy czesci mechanizmu, przedstawiaj acy kierunek ruchu kola tnacego.Na rysunkach tych 1 oznacza rame przyrzadu w ksztalcie pomostu, osadzone¬ go na kolach 2 do ulatwienia przesuwania ramy z jednego polozenia w drugie. Przed¬ miot roboczy A, np. w ksztalcie ciaglej rury lub preta, przechodzi przedewszyst- kiem miedzy para krazków wodzacych 3, osadzonych na pionowych pretach na jed¬ nym koncu ramy 1 i nastepnie wchodzi miedzy wspóldzialajace czesci dolnego i górnego lancuchów 4—4, ciagnacych przed¬ miot roboczy. Te lancuchy ciagnace sa o- sadzone w pewnej pionowej odleglosci na odpowiednich zespolach kól lancuchowych 5—5, przyczem przednie i tylne kola lan¬ cuchowe dolnego zespolu sa zaklinowane na odnosnych walach 6 i 7, zas przednie i tylne kola lancuchowe górnego zespolu sa osadzone na walach 8 i 9. Dolny zespól walów 6 i 7 jest osadzony w dolnych cze¬ sciach odpowiednich wsporników 10, 11, przedstawionych szczególowo na fig. 8, 9, 10, umocowanych nieruchomo i podnosza¬ cych sie nad rama 1 w pewnej odleglosci podluznej wzgledem niej. Górny zespól walów 8, 9 jest osadzony we wspornikach 12, 13) przestawianych w kierunku piono¬ wym i osadzonych na sasiednich stronach górnych konców odpowiednich wsporników 10 i 11, w celu otrzymania pionowego prze¬ suwu górnego zespolu walów wzgledem zespolu dolnego.Wsporniki 12 i 13 sa uzwojone srubo¬ wo w celu umieszczenia srub przestaw¬ nych 14, 15, osadzonych w pionowem po¬ lozeniu w odnosnych wspornikach 10 i 11, wskutek czego obrót tych wrzecion wywolu¬ je pionowy przesuw odpowiednich wsporni¬ ków 12 i 13. Górne konce wrzecion 14 i 15 sa polaczone odpowiedniemi zespolami kól stozkowych 16 z walem 17, laczacym gór¬ ne konce wsporników 10 i 11 i osadzonym w nich w odpowiedni sposób, oraz zaopa¬ trzonym na tylnym koncu w korbe 18 do umozliwienia jego obrotu recznego w jed¬ nym lub drugim kierunku, gdy pozadane jest podniesienie lub opuszczenie wsporni¬ ków 12, 13.Czesci robocze lancuchów 4—4 sa utrzy¬ mywane w elastycznym kontakcie z przed- — 2 —miotem roboczym A, gdy takowy jest prze¬ suwany przez nie ku przodowi, a to zapo- moca wspóldzialania nieruchomej platfor¬ my 19A nad która dziala robocza czesc dol¬ nego lancucha i kilka plyt przyciskowych 20, znajdujacych sie nad robocza czescia górnego lancucha i przyciskajacych ela¬ stycznie wymieniony lancuch do przedmio¬ tu roboczego. Platforma 19 jest osadzona na wspornikach 21, 21, umieszczonych i podnoszacych sie nad rama 1. Kazda plyta przyciskowa 20 zaopatrzona jest przy ni¬ niejszym sposobie wykonania w sworzen 22, wystajacy z niej do góry i wchodzacy w odpowiednia pochwe 23, znajdujaca sie na górnej ramie 24, podtrzymywanej dwo¬ ma pretami pionowemi 25, 25. Kazdy z tych pretów 25, wystajacy nadól, wchodzi do odpowiedniego otworu 26 w ramie 1 (fig. 6) i moze sie w nim przesuwac piono¬ wo. Na dolny koniec preta jest nakrecone kolo lancuchowe 27, osadzone w piascie na ramie 1, którego obrót powoduje pionowy przesuw preta. Do zamocowywania preta 25 sluzy sruba nastawna 28, osadzona w czesci ramy 24. Z przeciwleglych stron dol¬ nego konca piasty kazdego kola lancucho¬ wego sa przymocowane do ramy 1 plyty 29, które ochwytuja obrzeza wymienionej piasty, jak to przedstawiono na fig. 6 i 7, przytrzymujac w ten sposób kolo lancu¬ chowe przy ramie tak, ze takowe moze sie obracac. Kola lancuchowe 27, 27 sa pola¬ czone lancuchem 30, wywolujac ich równo¬ czesny obrót.W kazdej pochwie 23 znajduje sie spre¬ zyna przyciskowa 31 (fig. 6), dzialajaca na odpowiedni sworzen 22 i wywolujaca w ten sposób elastyczne przyciskanie robo¬ czej czesci górnego lancucha roboczego 4.Jasnem jest, ze cisnienie plyty 20 na lan¬ cuch i wywolane przez to zaciskanie przed¬ miotu A przez robocze czesci obu lancu¬ chów 4, 4 moze byc dostosowane do wy¬ magan chwili przez podniesienie lub opu¬ szczenie pretów 25. To dostosowywanie od¬ bywa sie takze przy zmianie wielkosci przedmiotu roboczego.Ogniwa kazdego lancucha 4 lacza sie za posrednictwem sworzni 32 (fig. 12 i 13) i co drugi sworzen posiada na swych kon¬ cach krazki 33, wspóldzialajace z odpo¬ wiednia platforma 19 i plytami przycisko- wemi 20; kazdy lancuch posiada w rów¬ nych odleglosciach podpory 34, zaopatrzo¬ ne na zewnetrznych stronach w poduszki 35, na których spoczywa przedmiot robo¬ czy. Podpory 34 posiadaja zwykle w prze¬ kroju poprzecznym ksztalt U i ich ra¬ miona sa osadzone na sworzniach lancu¬ cha, co pozwala na swobodne zginanie sie lancucha przy okrazaniu kól lancuchowych.Poduszka 35 sklada sie z czesci 35b, pod¬ trzymujacej przedmiot roboczy, przymoco¬ wanej do sworznia zapomoca trzymaka 35a Czesci kadlubowe 35a i 356 maja zwykle ksztalt prostokatny i sa tej samej dlugo¬ sci, przyczem krawedzie boczne uchwytu 35a zachodza na krawedzie boczne czesci poduszkowej 35b, tworzac wystepy 35d nad bocznemi krawedziami czesci 356 jak to widac z fig. 13. Na koncach kazdej cze¬ sci poduszkowej znajduja sie wystajace jezyczki 35e z wystepami 35c o wiekszej dlugosci niz jezyczki 35e w celu zagiecia ich w kierunku dlugosci poza czesci 35e.Poduszki sa przymocowane do ogniw 34 zapomoca zagiecia wystepów 35c, 35e, po¬ za odpowiednie konce ogniwa 34, jak to widac z fig. 12. Poduszki oddzielnych lan¬ cuchów sa tak urzadzone, by stykajac sie z przedmiotem roboczym znajdowaly sie naprzeciwko siebie.Krazki wodzace 3, 3 znajdujace sie na tylnych koncach lancuchów pociagowych 4, 4 sa podtrzymywane odpowiedniemi pionowemi sworzniami 36, 36 (fig. 11)* których konce sa przymocowane obrotowo przy 37 do pionowych ramion wspornych 38, których rozszerzone dolne konce sa o- sadzone na poziomym wale 39 na uzwojo¬ nych srubowo w odwrotnym kierunku kon- ._ 3 _cach tak, ze obrót walu wywoluje przesuw tych ramion do srodka lub od srodka. Wal 39 jest osadzony obrotowo w wewnetrznym widelkowym koncu wspornika 40 tak, by wal ten nie mógl sie przesuwac w kierun¬ ku podluznym. Wymieniony wspornik jest osadzony na tylnym koncu ramy 1, pod¬ noszac sie nad nia* Dolne konce sworzni 36 sa przymocowane do wewnetrznych stron ramion wspornych 38, do których sa przylaczone elastycznie zapomoca sworzni 41, przechodzacych nazewnatrz przez kon¬ ce sworzni 36, przez odpowiednie otwory w ramionach wspornych i zaopatrzonych w nasadzone na ich czesci zewnetrzne spre¬ zyny 42, przyczem sprezyny te znajduja sie nazewnatrz ramion wspornych, o które o- pieraja sie ich wewnetrzne konce. Jasnem jest, ze takie elastyczne polaczenie sworz¬ ni 36 z ich ramionami wspornemi wywolu¬ je elastyczne przyciskanie przedmiotu ro¬ boczego A krazkami 3, 3, przechodzace^ mi miedzy niemi.Naped lancuchów 4, 4, ciagnacych przedmiot roboczy, odbywa sie zapomoca silnika 43, umieszczonego na platformie 1 (fig. 1). Na wale wymienionego motoru jest osadzone kólko* zebate 44, zazebiajace sie z kolem 45, osadzonem na wale 46, prze¬ chodzacym wpoprzek ramy 1 i wspartym w lozyskach 47 na tejze ramie. Wal ten posiada kólko zebate 48, zazebiajace sie z jednem z kól zebatych 49, umieszczonych jedno nad drugiem i osadzonych jedno na wale pedzacym lancuch 6, drugie zas na wale pedzacym lancuch 8, które to waly przechodza wpoprzek ramy 1 i sa osadzo¬ ne we wspornikach 10 i 50. Górny wal 8 posiada miedzy lozyskami 12 i 50 ruchoma czesc 8a, pozwalajaca na pionowy prze- sów konca z kolem lancuchowem wzgle¬ dem konca z kolami zebatemi. Jasnem jest, ze kola zebate 44, 45, 48 i 49 znajduja sie miedzy silnikiem i walami lancuchów w celu zmniejszenia szybkosci napedu lan¬ cuchów wzgledem szybkosci walu motoru, oraz, ze tego rodzaju budowa moze byc zmieniana w celu dostosowania do po¬ szczególnych wypadków.Przedmiot roboczy A, po przejsciu miedzy lancuchami ciagnacemi 4, 4 wcho¬ dzi miedzy dwa poziomo umieszczone draz¬ ki wodzace 51, nastepnie biegnie po spre¬ zynujacym pionowo stole przyciskowym 52 i nastepnie wchodzi do kola lamiacego i wydajacego 53, które go lamie z prze¬ stankami na odcinki o okreslonej dlugosci i wreszcie wydaje z maszyny. Zwykle za¬ leca sie urzadzac wodzidla 54 i 55 osadzo¬ ne nieruchomo w celu skierowywania przedmiotu A miedzy krazki 51 oraz przeciwlegla czesc odbiorcza kola 53, gdy¬ by pret roboczy lub rura zlamala sie ztylu jednego z wymienionych wodzidel, jak to czesto sie zdarza przy kruchym materja- le np. szkle. Wodzidlo 54 jest podtrzymy¬ wane ramieniem 56, wznoszacem sie nad sasiednia czescia ramy 1, zas wodzidlo 55 jest osadzone na wsporniku 57, podnosza¬ cym sie nad przednim koncem wymienio¬ nej ramy. Krazki wodzace 51 sa osadzone na podobienstwo krazków wodzacych 3, 3.Stól przyciskowy 52 jest wydluzony w kierunku posuwu przedmiotu roboczego i jest przymocowany, wpoblizu swego tylne¬ go konca 58, do wspornika 59, podnosza¬ cego sie nad rama 1. Przedni koniec stolu 52 wywiera elastyczne cisnienie do góry na dolna powierzchnie przedmiotu robo¬ czego A pod dzialaniem sprezyny 60, o- sadzonej miedzy czesciami stolu i jego wspornikiem zprzodu czopa 58. Wspornik 59 moze byc zwykle przesuwany wzdluz ramy 1 w celu zmiany miejsca cisnienia stolu 52 na przedmiot roboczy, gdy tego wymagaja okolicznosci.Konce walu 61 sa osadzone we wspor¬ nikach 62 i 63, podnoszacych sie nad ra¬ ma 1: wal 61 znajduje sie z jednej strony stolu przyciskowego 52 z prawej jego stro¬ ny wzgledem kierunku ciagnienia przed¬ miotu i równolegle don. Wal ten jest obra- — 4 —cany ze znaczna szybkoscia silnikiem 64, osadzonym na ramie / i obracajacym wy¬ mieniony wal za posrednictwem kola pa¬ sowego i pasa 65 na przednim koncu walu.Kolo pasowe 66 jest osadzone na wale 61 i moze byc przesuwane wzdluz niego miedzy jego lozyskami, a konce piasty ko¬ la pasowego wystaja w ksztalcie pochwy, jak to widac przy 67 (fig, 15). Pochwy lo¬ zyskowe 68 i 69 moga sie obracac swobod¬ nie na przednim i tylnym koncach piasty 67 i tworza lozyska dla ramion suwaka roz¬ widlonego 70, ochwytujacego kolo pasowe 66, dzieki czemu wymieniony suwak moze byc przesuwany poziomo tam i zpowrotem wraz z kolem 66 w kierunku osi walu 61, oraz odchylony pionowo wzgledem wymie¬ nionego kola i jego poprzecznego walu. Na zewnetrznym koncu suwaka 70 znajduja sie widelki oporowe 71, ramiona których sa oddalone od siebie na pewna dlugosc w kierunku poziomym i tworza lozyska dla walu poziomego 72 z kulkami 73 (fig. 15, 20). Na wale 72 jest zaklinowane miedzy ramionami wspornemi widelek 71 kolo pa¬ sowe polaczone zapomoca pasa 75 z ko¬ lem 66. Przy danej budowie widelki 71 po¬ siadaja sworzen 7la, wystajacy z ich we¬ wnetrznego konca do pochwy 70a w ze¬ wnetrznym koncu suwaka 70, w którym ta¬ kowy moze byc przesuwany tam i zpowro¬ tem lecz obracac sie nie moze, w czem mu przeszkadza klin 706 (fig. 16). Na we¬ wnetrzny koniec sworznia 71a nakrecona jest nakretka 7Ib, przyciskana do zewnetrz¬ nego konca suwaka 80 pasem 75, laczacym kola pasowe 66 i 74. Naprezenie lub popu¬ szczenie pasa moze byc dokonane zapomo¬ ca obrotu nakretki 71b na sworzniu, zamo¬ cowanie zas nakretki w nastawionem polo¬ zeniu odbywa sie zapomoca zatyczki 71c, jak to widac na fig. 16.Kolo 76 do ciecia przedmiotu robocze¬ go osadzone jest nieruchomo na jednym koncu walu 72, a mianowicie na przednim, nazewnatrz widelek oporowych 71 nad przedmiotem roboczym A i moze byc o- puszczane do zetkniecia sie z wierzchnia plaszczyzna przedmiotu zapomoca opu¬ szczania nadól suwaka 70. Przedni i tylny skoki wymienionego kola wzgledem stolu 52 przy przednim i tylnym przesuwie su¬ waka 70 sa pokazane kreskowanemi linja- mi a, b, na fig. 24, przyczem dolna linja oznacza przedni skok i górna tylny skok kola. Co sie tyczy dolnej linji a, to dol¬ na krawedz kola tnacego 76 opuszcza sie do zetkniecia z przedmiotem A podczas poczatkowej czesci skoku, nastepnie przez krótki czas styka sie z przedmiotem i na¬ stepnie odsuwa sie oden podczas ostatniej czesci skoku przedniego; punkt zetkniecia sie kola z przedmiotem znajduje sie na¬ przeciwko podtrzymywanej sprezynujaco przedniej czesci koncowej stolu przycisko¬ wego 52.Kolo 76 sluzy do wycinania zlobka w przedmiocie roboczym; rowek ten nie jest o tyle gleboki, by wywolac zupelne rozcie¬ cie przedmiotu w danym okresie dzialania maszyny, ostateczne zas rozciecie odbywa sie za posrednictwem kola 53, obracajace¬ go sie z przerwami i wywierajacego cisnie¬ nie na przedmiot zprzodu uczynionego na¬ ciecia w celu zlamania go w oslabionym punkcie. Dzialanie tnace kola 76 na przed¬ miot, powoduje miejscowe ogrzanie przed¬ miotu w miejscu kontaktu z kolem, cisnie¬ nie zas na przedmiot dziala nazewnatrz ogrzanej czesci, co ulatwia zlamanie przed¬ miotu w miejscu rowka.Smar, znajdujacy sie wewnatrz jednego z ramion oporowych widelek 71, utrzymy¬ wany tam jest plytkami 77, przymocowa- nemi do ich przeciwleglych stron, podczas gdy plytki 78, przymocowane do przeciw¬ leglych stron drugiego ramienia wymie¬ nionych widelek, utrzymuja smar w zetknie¬ ciu z lozyskiem.Okrywa 79 kola tnacego 76 jest przy¬ mocowana do zewnetrznej plyty 78 sruba¬ mi 80 lub w inny odpowiedni sposób. — 5 —Uruchomiana rocznie sruba 81 jest wkrecana pionowo w wierzcholek przed¬ niego ramienia widelek 71 i jest zaopatrzo¬ na w czesc 82, przesuwana pionowo wraz z nia; czesc ta wystaje poprzecznie ze sru¬ by przez odpowiedni otwór 83 w zewnetrz¬ nej plycie 78 i podtrzymuje na zewnetrz¬ nym koncu dwa ramiona 84 do prowadze¬ nia przedmiotu roboczego. Ramiona 84 sa podtrzymywane na górnym koncu wspól¬ na sruba 85 wystajac z przedniego konca czesci 82 w kierunku nazewnatrz wdól i wreszcie do srodka miedzy zewnetrzna plyta 78 i pokrywa 79, a ich dolne konce znajduja sie w pewnej odleglosci pod dol¬ na pozioma krawedzia kola tnacego 76 w polozeniu pozwalaj acem na przejscie przedmiotu A miedzy niemi. Te ramiona wodzace sluza do zabezpieczenia przed¬ miotu od poprzecznego przesuwu przy tna- cem dzialaniu kola na ten przedmiot.Dolne konce ramion 84 sa zlaczone sprezyna sciagajaca 86, zas ich sciskanie sie jest ograniczone nakretkami oporowe- mi 87, umieszczonemi na uzwojonych na prawo i na lewo czesciach sruby przestaw¬ nej 88; sruba ta obraca sie swobodnie w dwóch umieszczonych w pewnej od siebie odleglosci wystepach 89 plyty zewnetrz¬ nej 78 i zaopatrzona jest w pierscien 90, zachodzacy miedzy wymienione wystepy do zabezpieczenia sruby od przesuwu. Na¬ kretki 87 sa urzadzone do wspóldzialania z wewnetrznemi krawedziami odpowied¬ nich ramion 84 do ograniczania ich prze¬ suwu do srodka; obrót sruby w jednym lub drugim kierunku wywoluje równocze¬ sny przesuw nakretek do srodka lub na¬ zewnatrz. Jasnem jest, ze podnoszenie lub opuszczanie sruby nastawnej 81 wzgledem widelek 71 wywoluje odpowiednie podno¬ szenie lub opuszczanie ramion wodzacych 84 w celu dostosowania ich w kierunku pionowym do przedmiotu roboczego.Pod widelkami 71 znajduje sie plyta wodzaca 91, nachylona wtyl, przyczem jej tylny koniec jest przymocowany w 92 do tylnego ramienia widelek 71, zas przedni koniec przylaczony przestawnie do przed¬ niego ramienia widelek zapomoca jarzma 93 w ksztalcie litery U, którego ramiona wystaja do góry z plyty 91 i sa zaopatrzone w brózdy pionowe 94, w których miesci sie sworzen 95, przechodzacy przez dolna czesc ramienia widelkowego. Plyta 91 kon¬ czy sie wpoblizu tylnej strony ramion 84 w celu podtrzymywania konca przedmiotu A wzgledem wymienionych ramion, gdy¬ by przedmiot ten zlamal sie ztylu ramion.We wspornikach lozyskowych 96, przy¬ mocowanych na ramie 1 z prawej strony walu 61, sa osadzone dwa waly 97, prze¬ chodzace wpoprzek tej ramy w pewnej odleglosci od siebie i zaopatrzone kazdy w kolo lancuchowe 98. Te kola lancuchowe lacza sie ze soba zapomoca lancucha 99, na którym znajduje sie w pewnem miejscu poprzeczny sworzen 100 z krazkami 101 na kazdym koncu. Jarzmo czyli suwak 102 moze sie przesuwac wzdluz walu 61 na podstawie 103 i posiada wystajace ramio¬ na 102a, zaopatrzone w pochwy 68 i 69, które ze swej strony podtrzymuja suwak 70 (fig. 6f 15 i 22). Zewnetrzna strona jarzma czyli suwaka 102 posiada wystep 104, wspóldzialajacy z dwoma plytami 105, przymocowanemi do jego zewnetrznego konca, tworzac otwór 106, jak raz nad lancuchem 99 i podtrzymujacym go ko¬ lem lancuchowem, przesuwany wtyl lub wprzód nad wymienionym lancuchem i ko¬ lem lancuchowem. Boczne scianki otworu 106 posiadaja pionowe rowki wodzace 107, w których przesuwaja sie krazki 101 sworz¬ nia 100. Jasnem jest, ze jarzmo 102 otrzy¬ muje przesuw wtyl lub wprzód, udzielo¬ ny mu przez krazki 101, gdy takowe sa przesuwane wtyl lub wprzód wraz z lan¬ cuchem 99, do którego sa przymocowane, oraz ze krazki te przesuwaja sie pionowo w zlobkach 107, biegnac wraz z lancuchem po odpowiednich kolach lancuchowych. — 6 —Plyty 705, przymocowane do zewnetrznej strony wystepu 104, posiadaja miedzy swe- mi wewnetrznemi koncami odstep, przez który przechodza waly 97 przy ruchu po¬ wrotnym jarzma. Taka budowa srodków do napedu czesci podtrzymujacych kolo tnace wywoluje ich szybki ruch powrotny, wolniejszy wpoblizu konców jego, oraz pozwala na utrzymanie jednostajnej szyb¬ kosci tego ruchu, równej szybkosci posuwu przedmiotu roboczego, co sprawia, ze ko¬ lo tnace przy dzialaniu na przedmiot prze¬ suwa sie wraz z nim z jednakowa szyb¬ koscia. 108 (fig. 15) oznacza pierscien, zabez¬ pieczajacy smar od wyciekania, przymo¬ cowany do zewnetrznych stron ramion jarz¬ mowych 102a i ochwytajacy wal 61, oraz sluzacy jako pokrywa do lozysk kulkowych 109 odpowiednich pochw 68 i 69. Na wale 97, sluzacym do napedu lancucha 99, osa¬ dzone jest kolo lancuchowe 110, laczace sie za posrednictwem 111 z kolem lancu- chowem 112 na wale 8, sluzacym do nape¬ du lancucha ciagnacego (fig. 1 i 6); wymie¬ nione kola lancuchowe 110 i 112, kola lan¬ cuchowe 98 i 5 sa jednakowej wielkosci tak, ze lancuch 99 jest ciagniony z ta sama szybkoscia, co i lancuch ciagniony 4.Na dolnej wewnetrznej czesci krawe¬ dziowej jarzma czyli suwaka 102 znajdu¬ je sie wystep 113, przez który przechodzi swobodnie wal 114 (fig. 23), osadzony pod walem 61 równolegle do niego i na które¬ go koncu, podtrzymywanym wspornikiem 63, znajduje sie nazewnatrz tegoz wsporni¬ ka kolowrotek reczny 115, sluzacy do recz¬ nego obrotu walu. Na przeciwleglych koncach walu 114, zaopatrzonych w pra¬ we i lewe uzwojenia srubowe, znajduja sie nakretki 116, wspóldzialajace z odpowied- niemi czesciami podstawy slizgowej 103, które nie dopuszczaja ich obrotu, nato¬ miast pozwalaja im przesuwac sie wzdluz walull4. Na wale 114 z kazdej strony wy¬ stepu jarzmowego li3 znajduja sie spre¬ zyny 117, wspóldzialajace z odpowiednie- mi nakretkami 116, sluzace jako poduszki zderzakowe dla jarzma slizgowego 102 i ulatwiajace jego ruch powrotny. Jasnem jest ze dosrodkowy lub odsrodkowy prze¬ suw nakretek 116 moze byc dokonany ob¬ rotem walu 114 w jednym lub drugim kierunku i stosownie do tego zostaja prze¬ suniete dosrodkowo lub odsrodkowo spre¬ zyny 117.Pod suwakiem 70 przed pionowa pla¬ szczyzna walu 61 znajduje sie wal 118, któ¬ rego jeden koniec osadzony jest we wspor¬ niku 57, drugi zas we wsporniku 119, przy¬ mocowanym do przyleglej czesci koncowej podstawy slizgowej 103 (fig- 1)* Wal ten laczy sie za posrednictwem dwóch kól ze¬ batych 120 (fig. 1 i 6) z krótkim walem 121, osadzonym we wsporniku 119, laczacym sie za posrednictwem kól stozkowych 122 z walem napedowym 6 lancuchów ciagna¬ cych. Szybkosc walu 118 znajduje sie w takim stosunku do szybkosci lancucha cia¬ gnacego 4 i ruchu powrotnego suwaka 70, ze wal 118 obraca sie jeden raz przy kaz¬ dym obiegu maszyny, lub przy kazdym przednim i tylnym skoku wymienionego su¬ waka. Na wal 118 nasadzona jest tarcza lukowa 123, przesuwajaca sie na nim osio¬ wo tam i zpowrotem, oraz obracajaca sie wraz z nim. Tarcza ta posiada wyzlobie¬ nie okrezne 124 oraz powierzchnie ksiuko- wa 125 (fig. 18). Na jednym koncu pochwy 68, osadzonej na wale 61, znajduje sie ra¬ mie 126, którego drugi koniec wystaje po¬ przecznie wzgledem wymienionego walu pod suwak 70, konczac sie nad tarcza lu¬ kowa 123 rozwidlona czescia 126a, ochwy- tujaca wyciecie 124 tarczy lukowej. Na ramieniu 126 z jednej strony rozwidlonej czesci znajduje sie krazek 127, biegnacy po powierzchni ksiukowej 125 tarczy, wsku¬ tek czego obrót tarczy lukowej wywoluje przesuw pionowy ramienia 126 stosownie do ksztaltu powierzchni ksiukowej. Ze swobodnego konca ramienia 126 wystaje — 7 —do góry sworzen 128, przechodzacy przy danej budowie przez pochwe w dolnej stronie suwaka 70; na sworzen ten dziala skierowane nadól cisnienie dolnego konca sruby nastawnej 129, wkrecanej nadól przez czesc suwaka 70 (fig. 15, 16 i 17).Jasnem jest, ze pionowy przesuw kola tna¬ cego 76 wzgledem przedmiotu roboczego moze byc osiagniety przez przesuw sruby 129 w suwaku, który w ten sposób moze byc podnoszony lub opuszczany wzgle¬ dem ramienia 126. Sruba 129 zamocowy- wa sie w przesunietem polozeniu z sruba zamocowujaca 130.Bardzo wazne jest przeszkodzenie zbie¬ raniu sie brudu i czasteczek z przedmiotu roboczego w zlobkach 118a walu 118, zwlaszcza przy cieciu szkla, poniewaz spo¬ strzezono ze drobne czasteczki szkla pada¬ ja w wymienione rowki i nietylko prze¬ szkadzaja swobodnemu ruchowi czesci sli¬ zgowych, lecz nawet powoduja wstrzyma¬ nie ich przesuwu. Do usuniecia tej wady sluzy pierscien uszczelniajacy 131, nasa¬ dzony na kazdy koniec tarczy lukowej 123.Pierscien taki wstawia sie w wyciecie na koncu tarczy lukowej i zamocowuje sie w niem zapomoca pierscienia 132, przymoco¬ wanego do konca tarczy srubami lub w inny odpowiedni sposób (fig. 17, 18 i 19).Tak uszczelnienie jak i pierscien posiada¬ ja wystepy 133, wystajace z nich do srodka i wchodzace w odpowiednie rowki walu 118. Kliny 134 sa utrzymywane w polo¬ zeniu srodkowem wewnatrz tarcz lukowych i wstrzymywane od rozepchniecia oraz u- szkodzenia uszczelnien przez sruby nastaw¬ ne 135, wkrecone w odpowiednie pierscie¬ nie 132 i przechodzace przez uszczelnienia, opierajac sie o odpowiednie konce klinów 134.Kolo 53, sluzace do lamania i wydawa¬ nia jest osadzone, tylnym koncem w cze¬ sci 57a wfcpornika 57 tak, by jego os byla równolegla lecz cokolwiek odsunieta od Amji biegu przedmiotu A, przyczem znaj¬ duje sie ,przed- wspornikiem, podtrzymuja¬ cym jego os. Kolo to sklada sie z wiekszej ilosci plyt 138, wystajacych stycznie z ko¬ ila wspólsrodkowego z jeigo osia obrotu i u- imieszczonych kolejno naokolo tego kola. jPrzy niniejszej budowie ilosc plyt wynosi szesc. Wewn^Hrztoe konce tych plyt sa przymocowane do odpowiednich stron wa¬ lu 137 w ksztalcie szescioboku, jak to wi- idac na fig. 4. Lopatki 138 tworza wzdluz dowodu kola skrzynki o dlugosci, odpo¬ wiadajacej najwiekszej dlugosci odcinków przedmiotu roboczego, jiafcie maja byc od¬ ciete lub odlamane z roboczego preta lub rury. We^wnetrzny czyli tylny koniec kaz¬ dej skrzynki posiada scianke boczna 139 z otworem 140, przymykajacyim do preta 138, prfcez który przedmiot roboczy wcho¬ dzi w odpowiednia skrzynke kola. Przy obrocie kola 53 w kierunku strzalki n 4 po wejisciti do odpowiedniej skrzynki po¬ zadanej dlugosci preta lufo miry, plytka 130 Uderza W pret lub rurke cokolwiek pr^zed toacieciefrn, uczynioneim kolem tbacem 76 i rozlamuije go, wywolujac takze przesuw skrzynki, zawierajacej odlamana czesc, do polozenia wydawczego i ptaeteutora nastep¬ na skrzynke tak, by przedmiot mógl w nia •wejsc.Przerywany obrót kola 53 jest wywo¬ lany zespolem kól 141 (fig, 5) typto Gene- Va, przyczepi czesc zazebiajaca sie osa¬ dzona jest na wale 142 miedzy walami 137 i 118, polaczonym z walem 118 za po- Srednirflwem kól zebatych 143. Kola t43 sa jednakowej wielkosci tak, ze ruch po¬ suwowy skrzynek udziela sie kolu 53 pfczy kazdym calkowi/tym obrocie walu 118.Dzialanie opisanej maszyny jest naste¬ pujace: pret albo ru^a robocza A posuwa isie z pieca lulb z tnneigo zródla zasilajace¬ go miedzy krazkami wodzacemi 3, 3 i na¬ stanie miedzy zespolem lancuch&w cia¬ gnacych 4, 4, które ciagtoa przedmiot ro¬ boczy z ftfeca lulb srodkó^ ksztaltujacych z okreslona jednostajna szybkoscia.Cisnienie zaciskowe roboczych czesci lancuchów ciagnacych 4 na przedmiot ro¬ boczy reguluje sie obrotem kól lancucho¬ wych 27 na stojakach 20, który to obrót wywoluje pionowy przesuw czesci ramo¬ wej 24 i zaniefria naprezenie sprezyny 31 na sworzniu 22 plyty przyciskowej 20.Lancuchy ciagnace 4, 4 oraz podtrzymu¬ jace je kola lancuchowe moga byc takze przesuwane pionowo obrotem korby 18 i polaczonego z nia walu 17, który to obrót wywoluje obrót srtOb 14, }5, przesuwaja¬ cych odpowiednie wsporniki 12, 13, pod¬ trzymujace waly górnego zespolu kól lan¬ cuchowych 5. Przedmiot roboczy po przej¬ sciu miedzy lancuchami ciagnacemi 4, 4 przechodzi przez wodzidla 54, nastepnie miedzy krazkami wodzacemi 51, dalej pod kolo tnace 76 i po stole przyciskowym 52 i wreszcie przez czesc wodzaca 55 do od¬ powiedniej skrzynki kola, lamiacego i wy¬ dajnego 53. Przy posuwie przedmiotu r,o- (boczego isuwak 70 i inne czesci podtrzy¬ mujace kolo tnace 76 i laczace wymienio¬ ny sirwak z lancuchem napedowym 99 przesuwaja sie ruchem zwrotnym na wale 61 wzdluz kierunku przesuwu przedmiotu roboczego i z szybkoscia przy ruchu po¬ stepowymi równa szybkosci posuWu przed¬ miotu A. Rozumie sie, ze wal 118 z tarcza lukowa 123 dokonuje calkowitego obrotu przy kazdym cyklu ruchów czesci podtrzy¬ mujacych kolo tnace, czyli po dokonaniu przez nie ruchu postepowego i wstecznego, oraz ze powierzchnia lukowa 125 tarczy lu¬ kowej jest tak uksztaltowana wzgledem obrotu kola tnacego, ze dolna krawedz tego kola przebiega podczas jego przedniego czyli roboczego posuwu droge, przedsta¬ wiona linje kreskowana a na fig. 24, przy którym to ruchu kolo tnace opuszcza sie do zetkniecia z górna powierzchnia przed¬ miotu roboczego i pozostaje w tern poloze¬ niu przez pewien czas, poczem zostaje pod¬ niesione, zachowujac to podniesione polo¬ zenie podczas ruchu wstecznego, j ak to przedstawia linja. kreskowana 6 na fig. 24. Kolo tnace wyzlabia w przedmiocie ro¬ boczym plytki rowek w miejscu, gdzie ten przedmiot ma byc przeciety lub zlamany, przyczem tarcie kola tnacego o przedmiot wraz z wyzlobieniem go wywoluje miejsco¬ we ogrzanie przedmiotu w punkcie kontak¬ towym, wskutek czego w szkle powstaje w tern miejscu znaczne naprezenie, co czy¬ ni je lamliwem i ulatwia jego lamanie.Miejsce zetkniecia sie kola tnacego z przedmiotem roboczym znajduje sie na koncu stolu 52, który cisnie na przedmiot zcTolu do góry, utrzymujac go w elastycz- nem zetknieciu z kolem tnacem podczas ciecia. Kolo tnace jest obracane bardzo szybko motorem 64, laczacym sie zapomoca pasa z walem 61, który ze swej strony jest polaczony pasem z walem kola tnacego.Lancuch napedowy jest przylaczony do jed¬ nego z napedowych walów lancuchów cia¬ gnacych 4, 4\ jest pedzony z ta sama szyb¬ koscia, co i lancuchy ciagnace. Po wejsciu okreslonej dlugosci przedmiotu do odpo¬ wiedniej skrzynki kola lamiacego i wydaw- czego 53, kolo to przy obecnej budowie otrzymuje % obrotu, wskutek czego plyta 139 na tylnym koncu skrzynki, w której znajduje sie przedmiot, uderza cokolwiek przed rowkiem w nim i rozlamuje go w tym punkcie. Ten ruch kola przesuwa nastepna skrzynke w polozenie do przyjecia posuwa¬ jacego sie przedmiotu w celu ponownego rozlamania. W ten sposób przedmiot zo¬ staje pociety i rozlamany na odcinki o jed¬ nakowej dlugosci przy ciaglym jego ruchu postepowym, które zostaja wydane ze skrzynek kola 53 pod dzialaniem ciezkosci, przy stopniowym obrocie kola.Przy danym sposobie wykonania przed¬ miot roboczy przesuwa sie z szybkoscia 42 do 46 m na minute. Szybkosc ta jednak moze byc zwiekszona lub zmniejszona.Rozumie sie, ze wynalazek nie ograni¬ cza sie opisana tutaj i przedstawiona na — 9 -rysunkach budowa, lecz moze byc rozmai¬ cie zmieniany, nie odstepujac od swej isto¬ ty, przedstawionej w zastrzezeniach. PL