Wynalazek dotyczy zestawu kolowego, zwlasz¬ cza dla pojazdów szynowych, w którym na obra¬ cajacej sie w lozysku osi umocowana jest tarcza biezna, z która polaczone jest, np. za po¬ moca sprzegla zebatego, wlasciwe kolo toczace sie po szynie, przesuwane na boki. Przy pomocy (zamków) trzymaków dla kazdego przeswitu toru, które wchodza w pierscien dwoma rowka¬ mi osadzony slizgowo miedzy dwoma pier¬ scieniami slizgowymi w kole, kolo toczace sie po szynie w stanie odciazenia moze byc zamy¬ kane w dwóch skrajnych polozeniach.Konstrukcje przestawczyeh zestawów klo¬ wych rozwiazywano w-najrozmaitszy sposób i sa ogólnie znane. Obok zestawów kolowych, w któ¬ rych zmiana rozstawienia mozliwa jest tylko po podniesieniu pudla wagonu i wywiazaniu zesta¬ wu kolowego zmierzano do stworzenia takiego zestawu o zmiennym rozstawieniu, który mozna by samoczynnie przestawiac bez wywiazania ze¬ stawu kolowego spod wagonu.Znane sa np. zestawy kolowe, w których luz¬ no osadzone kola sa przesuwane na boki na stale zaklinowanej osi i w kazdorazowym polozeniu krancowym zamykane za pomoca elementów po¬ srednich lub podobnych urzadzen.Jednak takie zestawy kolowe maja powazna wade, ze wskutek niezaleznie od siebie tocza¬ cych sie kól nie ma wcale biegu sinusoidalne¬ go, tzn. ze wystepuje przedwczesne ostre obrze¬ ze obreczy i przez to powstaje niebezpieczenstwo wykolejenia.W celu usuniecia tej wady sa opracowane konstrukcje, w których luzno biegnace kola sa wspólnie wiazane przy pomocy zmiennej dlu¬ gosci drazków, walów drazonych itd. Wskutek tego stalo sie jednak niemozliwym szybkie sa¬ moczynne przestawianie zestawu kolowego na inny przeswit szyn. Proponowano równiez usta-wiac ukosnie luzno toczace sie kola i te pola¬ czyc np. walem wydrazonym, zmieniajacym swa dlugosc za 'pomoca sgfrzegla Cardana.Przestawianie na inny przeswit szyn mozna bylo wówczas uzyskac w sposób prosty przez obrócenie osi o 180°.Jako wade takiego rozwiazania mozna wy¬ mienic, ze ukosne ustawienie kól jezdnych be¬ dzie mialo niekorzystny wplyw na nawierzchnie i bieg pojazdów.Poza tym znane sa zestawy kolowe, przy któ¬ rych kola toczace sie pp szynach sa zaklinowa¬ ne na stale na obracajacej sie osi, lecz moga byc na niej przesuwane na boki i ustalane w kaz¬ dorazowych polozeniach krancowych za pomo¬ ca urzadzen zamykajacych, a za pomoca miej¬ scowych urzadzen nastawczych rozstawienie kól moze byc samoczynnie zmieniane. Zestawy te maja jednak te wade, ze rozsuwanie na boki kól jezdnych musi byc dokonywane pod obcia¬ zeniem.Sa juz rozwiazania konstrukcyjne przestaw¬ nych zestawów kolowych, które przestawiane sa samoczynnie i których kola toczace sie po szy¬ nie polaczone sa przesuwnie z obracajaca sie osia i w czasie przestawiania na przeswicie toru moga byc odciazane za pomoca kólka pomocni-, czego umieszczonego obok kazdego kola tocza¬ cego sie po szynie. To rozwiazanie konstrukcyj¬ ne usuwa dotychczas wymienione wady. Nie wchodzi ono jednak w gre jako praktyczne wy¬ konanie, dlatego, ze przewidziane, prócz kólek pomocniczych, osadzone luzno kólka zebate mo¬ ga byc uszkodzone w czasie pracy, a rozsuwanie na bok kól toczacych sie po szynie odbywa sie za pomoca gwintu, przy czym nastawienie na okreslony przeswit szyn nie jet bezwzglednie zapewnione.Zgodnie z wynalazkiem zostal skonstruowany zestaw kolowy, który nie posiada wyzej wymie¬ nionych wad* umozliwia bez zarzutu samoczyn¬ na zmiane przestawienia za pomoca prostych srodków i zapewnia niezawodnosc w ruchu, jak równiez bieg sinusoidalny zestawów kolowych.Wynalazek pokazany jest na rysunku, na któ¬ rym fig, 1 pokazuje przekrój wzdluzny polowy zestawu kolowego, a fig. 2 — jego widok z boku.Polaczona na stale z osia tarcza biezna 2 jest polaczona z przesuwanym na boki kolem 3 przy¬ kladowo za pomoca sprzegla zebatego w ten spo¬ sób, ze kolo bose zarówno w czasie przesuwania na boki jak i po jego dokonaniu pozostaje zaw¬ sze sprzezone z tarcza biezna.W kole 3 znajduja sie dwa pierscienie slizgo¬ we 5 miedzy którymi osadzony jest pierscien z dwoma rowkami 6. Na obudowie maznicy tylna jego scianke stanowi prowadnica przeswi¬ tu toru 9, w której znajduja sie pionowo prze¬ suwane zamki 7 ii 8 przeswitu toru. Obydwa zamki przeswitu toru osadzone w pierscieniu z dwoma rowkami 6 sa pewnie trzymane za po¬ moca sprezyn 12, Ustalenie kola w kazdorazowym polozeniu na osi odpowiadajacemu danemu przeswitowi toru, czego wymaga dostosowanie zestawu kolowego do przeswitu toru, odbywa sie wiec za pomoca opisanego polaczenia kola z maznica.Do zmiany rozstawienia kól dla przeswitu to- ru-przewidziana jest instalacja, której urzadze¬ nia sa znane. Pomiedzy obydwiema szynami wlasciwego toru znajduja sie dwie szyny wjaz¬ dowe, dwie szyny kierujace i oprócz tego po obydwóch stronach wlasciwego toru po jednej szynie w ksztalcie krzywki. Gdy zestaw kolo¬ wy wjezdza na urzadzenie do zmiany rozstawie¬ nia kól, wówczas tarcza biezna wchodzi na szy¬ ny wjazdowe i to tak, ze zestaw kolowy zostaje uniesiony ponad szyny wlasciwego toru. W sta¬ nie podniesionym rolka kierujaca 10 wchodzi na szyny krzywkowe i sama zostaje podniesio¬ na. Drazki zderzakowe 11, oparte przez oprawy wspornikowe 15 na dzwigni rolki kierujjacej i ruchomo polaczone z wahaczem 13, zostaja podniesione do góry, wskutek czego dolny za¬ mek 8, utrzymujacy rozstawienie kól, zostaje wraz z nimi uniesiony do góry. Podczas ruchu do góry drazków zderzakowych U, wahacz 13 obraca sie na stalym czopie 14, wskutek czego górny zamek 7, utrzymujacy rozstawienie kól, zostaje przymusowo przesuniety na dól. W ten sposób zostaflo usuniete zamknfecie miedzy utrzymujacymi rozstawienie zamkami 7 i 8 a pierscieniem z dwoma rowkami 6. Boczne przesuniecie kól 3 w sprzegle zebatym moze odbyc sie w stanie odciazenia za posrednictwem szyn kierujacych.Gdy kolo 3 zostanie juz nastawione na nowy przeswit toru to zostaje ono ponownie zamknie¬ te wskutek zejscia rolki kierujacej 10 z szyny * krzywkowej do poprzedniego polozenia stalego, przy czym sprezyny 12 przesuwaja z powrotem utrzymujace rozstawienie kól górne i dolne zamki 7 i 8 do pierscienia z dwoma rowkami 6.Po calkowitym zaryglowaniu zestaw kolowy schodzi z szyn wjazdowych, osiada na szynachwlasciwego toru i jest gotów do ruchu po torze o nowym przeswicie. PL