Przy drukowaniu za pomoca klisz farbe naklada sie zazwyczaj na wypukle czesci formy za pomoca dokladnie cylindryczne¬ go walca, który moze byc wykonany z róz¬ nych materialów.Ilosc nakladanej farby reguluje sie za pomoca dajacych sie dokladnie prowadzic i nastawiac urzadzen, dzialajacych na wspomniany walec tak, iz wynik drukowa¬ nia zalezy w znacznym stopniu od nasta¬ wienia tych urzadzen. Przy stosowaniu wszystkich sposobów drukowania za po¬ moca klisz metalowych farby drukarskie posiadaja z reguly konsystencje stosunko¬ wo gestej ciagliwej cieczy. W innych przy¬ padkach, np, w przypadku druku tak zwa¬ nego gumowo-anilinowego, farby posiadaja postac bardzo rzadkiej cieczy; stanowia je z reguly klarowne roztwory barwników, przy czym plynnosc roztworu jest jednym z warunków osiagniecia dobrego wyniku druku. Przyczyna tego polega na tym, ze przy stosowaniu elastycznych klisz gumo¬ wych farba szybkoschnaca i gesta dawalaby druk niewyrazny i rozlewisty. To samo wy¬ stepuje, zwlaszcza przy zastosowaniu klisz gumowych, jezeli farba drukarska posiada ciala stale (barwniki pigmentowe), które same przez sie posiadalyby liczne zalety, gdyby mozna bylo je stosowac bez ograni¬ czen do druku za pomoca klisz gumowych.Dotychczas nie mialo to jednak miejsca, poniewaz wskutek wprowadzania farby do gumowego urzadzenia drukujacego wytwa¬ rza sie wspomniany wyzej stan, polegaja¬ cy na tym, ze farba, zawierajaca pigment, ulega latwo rozlaniu wskutek stosunkowo grubej jej warstwy na wypuklych czesciachpowierzchni kliszy gumowej, co powoduje mie tylko nieostre brzegi w samych odbit¬ kach, ale tez wnikanie farby do zaglebien kliszy, lezacych obok wypuklych jej czesci, wskutek czego wglebienia te ulegaja zafar¬ bowaniu i zapchaniu.W celu usuniecia tych niedogodnosci pokrywanie farba wypuklych form dru¬ karskich uskutecznia sie wedlug niniejsze¬ go wynalazku nie za pomoca gladkiego cy¬ lindrycznego walca, lecz za pomoca walca, wprawdzie równiez cylindrycznego, ale za¬ opatrzonego w siatke, i to najlepiej siatke drobna, wpuszczona w cylindryczna po¬ wierzchnie walca, tj. tworzaca wglebienia w tej powierzchni. Farbe, znajdujaca sie w miejscach nie wglebionych siatki, zeskro- buje sie z tego walca do czysta za pomoca skrobaczki; walec moze byc powleczony farba w sposób dowolny, tak jak to ma miejsce przy wykonywaniu wkleslodruków.Farba, uzyta do drukowania, znajduje sie tu przeto juz nie na powierzchni cylin¬ drycznego walca, jak to stosowano dotych¬ czas, lecz ponizej cylindrycznej jego po¬ wierzchni. Powleczony w ten sposób farba oskrobany walec przyciska sie z odpowie¬ dnia, z reguly niewielka zreszta sila do wy¬ puklej czesci formy drukarskiej, wskutek czego powlekanie tej formy farba odbywa sie w zwykly sposób.Przy drukowaniu za pomoca klisz meta¬ lowych postepuje sie w ten sam sposób, z ta jednak róznica, ze jako walec do pokrywa¬ nia formy farba lepiej jest stosowac za¬ miast walca metalowego, zaopatrzonego w siatke, takiz siatkowy walec, wykonany z odpowiedniego do pewnego stopnia ela¬ stycznego materialu, przy czym osadzona na tym walcu farbe drukarska zeskrobuje sie, jak to juz wyzej opisano, za pomoca odpowiedniej skrobaczki z tych czesci po¬ wierzchni cylindrycznych, które nie maja brac udzialu w nakladaniu farby na forme.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania urzadzen do powleka¬ nia form farba, za pomoca których mozna wykonywac sposób wedlug wynalazku.Fig. 1 i 2 przedstawiaja w. przekroju i w widoku z góry urzadzenie do powleka¬ nia formy drukarskiej farba, posiadajace siatkowany walec, fig. 3 przedstawia pew¬ na szczególna postac wykonania urzadze¬ nia z walcem do nakladania farby, zaopa¬ trzonym w poduszke powietrzna, i w kon¬ cu fig. 4 — dalsza odmiane urzadzenia ze sprezyscie osadzonym walcem do naklada¬ nia farby.Walec 1, zaopatrzony w forme drukar¬ ska 2, osadzony jest obrotowo na walku 3 w lozyskach 4; walec ten zadmkowuje wstege papierowa 5, oprowadzana dookola walca dociskowego 6, którego walek 7 osa¬ dzony jest w lozyskach 8. Przed walcem 1 z forma drukarska 2 umieszczony jest wa¬ lec 9, sluzacy do powlekania farba i zaopa¬ trzony w siatke, jak to juz wyzej wyjasnio¬ no; walek 10 tego walca osadzony jest w lozyskach 11. Farba, pobrana przez wa¬ lek 9 przy zanurzaniu sie* walka w korytku 12, zostaje wedlug wynalazku zeskrobana do czysta skrobaczka 13, podtrzymywana np. za pomoca srub 16 pomiedzy górna po¬ przeczka 14 a dolna 15, tak iz farba, prze¬ znaczona do drukowania, nie jest rozpro¬ wadzona, jak to stosowano dotychczas, na calej powierzchni walca 9, lecz jedynie w zaglebieniach siatki tej powierzchni cylin¬ drycznej. W ten sposób unika sie nieza¬ wodnie zapelniania farba zaglebien formy drukarskiej 2, lezacych obok wypuklych jej czesci, dzieki czemu mozna tez uniknac bledów i zaklócen, wystepujacych w razie przeciwnym podczas dalszego ciagu druko¬ wania, i mozna uzyskac przy wiekszej ilosci odbijanych egzemplarzy równomiernie czy¬ ste i ostre odbitki drukarskie.Jezeli drukowanie ma odbywac sie z klisz metalowych, to lepiej jest zastoso¬ wac zamiast metalowego siatkowanego wal¬ ka do naprowadzania farby walek z odpo¬ wiedniego, nieco elastycznego materialu, — 2 —przy czym farbe, która naklada sie w zna¬ ny sposób na jego powierzchnie cylindrycz¬ na, zeskrobuje sie znowuz za pomoca skro¬ baczki z tych miejsc powierzchni, które nie maja brac udzialu w przenoszeniu farby na forme drukarska.Doswiadczenie wykazalo, ze ten spo¬ sób mozna, zwlaszcza przy zastosowaniu wypuklych form drukarskich z materialów elastycznych (klisz gumowych), stosowac równiez farby, wypelnione pigmentami, do drukowania przy uzyciu walców gumowych, co dotychczas powodowalo trudnosci z opi¬ sanych wyzej powodów. Podobnie tez we¬ dlug wynalazku mozna pokrywac rzadka ciekla farba klisze metalowe za pomoca prostego w swej budowie urzadzenia, a je¬ dnak uzyskiwac ostre i wolne od bledów odbitki.Wynalazek daje ponadto moznosc osia¬ gniecia przy zastosowaniu farb drukarskich, przygotowanych z latwoloitnymi rozpusz¬ czalnikami, takich szybkosci drukowania za pomoca klisz metalowych, których do¬ tychczas nie mozna bylo osiagnac przy sto- sowaniu gestej farby, zwlaszcza w przy¬ padkach, gdy farby te mialy czesciowo po¬ krywac sie na odbitkach na wiekszych po¬ wierzchniach (druk wielobarwny).Okazalo sie tez, ze czesto wystepuja trudnosci z tego powodu, iz przy pokry¬ waniu farba wypuklych form drukarskich z materialu sztywnego, np. z metalu, nie wszystkie wypukle czesci formy wchodza równomiernie w zetkniecie z walcem, na¬ kladajacym farbe. Moze to wystapic, jezeli poszczególne czesci powierzchni ^liszy nie leza geometrycznie dokladnie na jednej po¬ wierzchni bocznej cylindrycznej z czescia¬ mi pozostalymi. Glebiej lezace czesci for¬ my drukarskiej otrzymuja wówczas za ma¬ lo farby lub tez nie otrzymuja jej wcale.W przypadku walca z miekkiej gumy wady te mozna byloby usunac w niektórych przy¬ padkach po prostu przez powiekszenie si¬ ly dociskowej; poniewaz jednak przy sto¬ sowaniu sztywnych form drukarskich, wy¬ konanych np. z metalu, elastyczny walek do powlekania farba winien byc wedlug wy¬ nalazku zaopatrzony w siatke (,,raster", wzglednie moletowanie) na powierzchni, przeto powierzchnia jego moze byc wyko¬ nana ostatecznie z materialu wprawdzie niezbyt twardego, ale w zadnym wypadku nie z miekkiej gumy. Material ten winien byc w kazdym razie tak twardy, aby mozna bylo wykonac w nim zlobki, tworzace siat¬ ke, potrzebna i odpowiadajaca celom wy¬ nalazku. Wówczas jednak w licznych przy¬ padkach postawiona bylaby pod znakiem zapytania niezbedna podatnosc walka, na¬ kladajacego farbe. W tych przypadkach stosuje sie przeto walek do nakladania far¬ by, którego siatkowana powierzchnia wyko¬ nana jest z warstwy twardej, a w kazdym razie dostatecznie twardej, aby móc wy¬ tworzyc w niej siatke, pozostala zas czesc, lezaca pomiedzy plaszczem a walkiem, wy¬ konywa sie z materialu elastycznego, wy¬ wierajacego od strony wewnetrznej równo¬ mierny nacisk na plaszcz walca.Taknp. sztywny walek z metalu lub in¬ nego materialu mozna obciagnac wydrazo¬ nym cylindrem z miekkiej gumy i pokryc ten cylinder z kolei twardsza warstwa, za¬ opatrzona w siatke. Wykonanie takie przedstawione jest na fig. 1, jezeli walek 10 walca 9 osadzony jest w cylindrze 17 z miekkiej gumy, przy czym cylinder ten posiada twardsza warstwe zewnetrzna, za¬ opatrzona w siatke.Zamiast miekkiej gumy, stosowanej ja¬ ko warstwa posrednia, mozna tez zastoso¬ wac sztywny plaszcz cylindryczny 19 wal¬ ka, powlekajacego farba forme, i oprzec ten plaszcz cylindryczny za pomoca sprezy¬ stych narzadów 20 o walek 18 walca (fig. 4) tak, aby w polozeniu spoczynkowym pa¬ nowal równomierny rozklad napiec we wszystkie strony. Do tego oparcia moga sluzyc zarówno sprezyny spiralne, jak i sprezyny plaskie. Na sztywnym plaszczu — 3 —cylindrycznym 19 umieszcza sie wówczas siatkowana warstwe, sluzaca do nakladania farby, lub tez wycina sie te siatke w samym cylindrze.Jezeli pragnie sie uniknac stosowania sprezyn lub podobnych czesci maszyno¬ wych, to potrzebna elastycznosc mozna uzyskac takze i w znany w zasadzie spo¬ sób za pomoca bardziej lub mniej elastycz¬ nej poduszki powietrznej 30, umieszczo¬ nej pomiedzy siatkowana powierzchnia ro¬ bocza 29 a walkiem 28 (fig. 3), podobnie jak to np. ma miejsce w przypadku po¬ wierzchni tocznej opony pojazdu mecha¬ nicznego. Wykonanie takie posiada te za¬ lete, ze sprezystosc walka, nakladajacego farbe, mozna zmieniac w szerokim zakresie odpowiednio do chwilowych wymogów, za¬ leznie od stosowanych klisz, podobnie zno¬ wu jak to ma miejsce w przypadku opony kola pojazdu mechanicznego w celu zmia¬ ny sily pociagowej. Okolicznosc, czy walek tego' rodzaju obejmuje w sobie jedna tylko poduszke powietrzna, czy tez wieksza ich ilosc, nie odgrywa przy tym zasadniczej roli, jezeli tylko uzyskany jcst równomier¬ ny rozdzial sily dociskowej, potrzebnej do przenoszenia farby.Samo siatkowanie mozna zreszta we¬ dlug wynalazku zastapic w ten sposób, ze w cylindryczna powierzchnie walca z od¬ powiedniego materialu, np. z gumy o od¬ powiednio dobranej twardosci lub z ma¬ terialu sztucznego, wciska sie siatke me¬ talowa, wykonana np. z brazu, po czym walek powleka sie farba i zeskrobuje sie ja, jak to wyzej opisano, w celu przeno¬ szenia farby na wypukle formy drukarskie.Oczywiscie gestosc oczek siatki nalezy do¬ brac tak, aby odpowiadala ona calkowicie lub co najmniej w przyblizeniu zwyklym siatkom (rastrom) wkleslodrukowym. Tego rodzaju siatka metalowa daje sie zastoso¬ wac do wszystkich opisanych wyzej po¬ staci wykonania urzadzen do nakladania farby; oczywiscie jednak musi ona byc ulozona na powierzchni walca tak, aby, jak to zreszta ma miejsce i w przypadku zwy¬ klych siatek, zadna z wglebionych linii nie przebiegala od jednego do drugiego konca walka wzdluz tworzacej powierzchni cy¬ lindrycznej, poniewaz skrobaczka zdejmo¬ walaby wówczas farbe nie tylko z wy¬ puklych czesci siatki, ale tez i z jej czesci Wkleslych. PL