Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób nasycania okreznych pednych linek elastycznych mlekiem kauczukowym i urzadzenie do wykonywania tego sposo¬ bu.Znane sa sprezyste liny okrezne, skla¬ dajace sie z nitek gumowych w jednym lub kilku oplotach i stosowane jako liny pedne. Oplatanie nitek ma na celu zmniej¬ szenie sprezystosci nitek gumowych oraz ich ochrone przed wplywami zewnetrzny¬ mi. Przy uzyciu jednak takich lin, np. do napedu wrzecion w przedzarkach, które jak wiadomo obracaja sie z duza szybko¬ scia, wynikaja trudnosci, poniewaz wsku¬ tek tarcia pomiedzy poszczególnymi nit¬ kami liny i wskutek nieregularnosci ich przekroju nastepuje szybkie ich zuzycie, tak iz linki musza byc wymieniane bardzo czesto, co wymaga zatrzymywania calej maszyny na czas dluzszy.Okazalo sie, ze wspomnianych trudno¬ sci mozna uniknac, jezeli dusza gumowa sklada sie z pojedynczej cienkiej nitki gu¬ mowej, która po zwiazaniu obu konców zo¬ staje zlozona w kilka petli, tak iz otrzy¬ muje sie zamknieta dusze gumowa z wie¬ lu wlókien, która zaopatruje sie najpierw w oplot z materialu wlókienniczego, po czym wezel, pozostaly po zwiazaniu nitkigumowej, rozwiazuje sie lub przecina sie, a nastepnie na pierwsza warstwe naklada sie dalsze oploty, przesyca sie tak otrzy¬ mana linke guma, suszy sie i wulkanizuje, aby odizolowac od siebie nitki poszczegól¬ ne. Przy pomocy znanych dotychczas spo¬ sobów nasycania nie mozna jednak osia¬ gnac potrzebnego stopnia nasycenia, jak równiez nie mozna wyrównywac nieregu- larnosci przekroju nasyconej linki.Sposób wedlug wynalazku rozwiazuje calkowicie to zagadnienie, gdyz umozliwia nasycanie linek pednych kauczukiem w ta¬ kim stopniu, ze zarówno pojedyncze nitki oplotu zewnetrznego, jak i wewnetrzne nit¬ ki giynowe, zostaja z osobna wpuszczone calkowicie w gume, tak iz jakiekolwiek tar¬ cie pomiedzy nimi staje sie niemozliwe; poza tym nasycone linki pedne poddaje sie obróbce za pomoca cisnienia, przez co wyrównywa sie wszelkie nieregularnosci przekroju, jakie moga powstawac podczas nasycania. Sprezyste pedne linki okrezne, wykonane w ten sposób, posiadaja na calej swej dlugosci i w stanie rozciagnietym wszedzie jednakowy przekrój, co jest nie¬ odzownym warunkiem ich zastosowania do napedu wrzecion w przedzarkach; poza tym linki takie pod wzgledem swej trwalo¬ sci odpowiadaja w zupelnosci wymaga¬ niom przemyslu.Sposób wedlug wnalazku polega na tym, ze sprezyste linki pedne zanurza sie w ka¬ pieli z mleka kauczukowego i jednoczesnie na przemian rozciaga sie wzglednie sciaga za pomoca urzadzen mechanicznych, któ¬ rymi moga byc np. walce obrotowe, osa¬ dzone mimosrodowo. W ten sposób oczka oplotu zewnetrznego sa stale otwierane i zamykane, tak iz ciecz przesycajaca moze wchodzic przez nie i wsiakac. Taki przery¬ wany ruch rozciagania przedluza sie na¬ stepnie przez pewien czas poza kapiela, aby nadmiar cieczy nasycajacej mógl sply¬ nac, a wchloniete mleko moglo ulec koagu¬ lacji Tak obrobione linki pedne nastepnie suszy sie i poddaje silnemu stlaczaniu w tym celu, aby czastki gumowe, przenika¬ jace az do wnetrza, zostaly stloczone w stala mase. Taka obróbka ma poza tym na celu wyrównanie nierównomiernosci prze¬ kroju, powstalych podczas nasycania.Stlaczanie linek uskutecznia sie wedlug wy¬ nalazku w regularnych odcinkach pomie¬ dzy dwiema poziomymi plytami tlocznymi, z których jedna jest nieruchoma, a druga wykonywa ruch zwrotny. Plyty tloczne moga byc nagrzewane za pomoca elektrycz¬ nosci lub pary w celu przedwstepnego wulkanizowania linek podczas stlaczania ich.Nasycone i stloczone linki pedne wul¬ kanizuje sie i w tym celu do mieszaniny nasycajacej dodaje sie materialów, nie¬ zbednych do wulkanizacji. Poza tym moz¬ na dodawac równiez srodków przeciwko starzeniu sie i wreszcie srodków zwilzaja¬ cych, które ulatwiaja przenikanie miesza¬ niny nasycajacej. Mieszanine nasycajaca przygotowuje sie najlepiej ze stezonego mleka kauczukowego, przy czym dodaje sie równiez srodków stabilizujacych, które zwiekszaja lepkosc mieszaniny.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu urzadzenie do wykonywania sposo¬ bu wedlug wynalazku,, przy czym fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z przodu, fig. 2 — widok urzadzenia z boku, fig. 3 — widok, przyrzadu tloczacego z boku, fig- 4 — widok tego przyrzadu z przeciwnej strony, fig. 5 — widok z przodu przyrza¬ du tloczacego, fig. 6 — widok z góry tego przyrzadu, fig. 7 — przekrój wzdluz linii A — A na fig. 6 w zwiekszonej podzialce, fig. 8 — w zwiekszonej podzialce widok z boku narzadu przyrzadu tloczacego do sa¬ moczynnego posuwania linki pednej.Urzadzenie przedstawione na fig. 1 i 2 posiada stojaki /, zaopatrzone na stronie przedniej i tylnej w lozyska 2 i 3, w któ¬ rych osadzone sa obrotowo dwa poziome — 2 —waly 4, 5. Kazda para lozysk 2 i 3 jest o- sadzona na odpowiedniej czesci prowadni¬ cy 6 wzglednie 7, które za pomoca sworz¬ ni nastawczych 8 i 9 i pokretel 10, 11 moga byc przesuwane w góre i w dól, przy czym stojaki / sluza jako szyny. Liczbami 12 i 13 oznaczono dwie wskazówki, osadzone na prowadnicach 6, 7, które na podzial- kach 14, 15 stojaków 1 wskazuja poziom walów 4 i 5.Liczbami 16, 17 oznaczono druga po¬ zioma pare walów, osadzonych w lozy¬ skach 18, 19; swobodne konce tych walów sa zaopatrzone z obydwóch stron stojaka w jeden lub kilka mimosrodowo osadzo¬ nych walców 20, 21. Pary walców, które sa umocowane mimosrodowo na kazdym kon¬ cu walu 16, 17, sa osadzone na kazdym wale tak, ze mimosrodowosc jednego wal¬ ca jest przestawiona wzgledem mimosrodo- wosci drugiego walca o 90°, co ma na celu wyrównywanie naprezen. Obydwa waly 16, 17 sa napedzane silnikiem elektrycz¬ nym 22, napedzajacym kólko zebate, osa¬ dzone na wale 16, przy czym posrednie ko¬ lo zebate 23 przenosi ruch obrotowy na wal 17.Pod walcami 20, 21 znajduja sie zbior¬ niki zi ciecza 24', 24", osadzone na prowad¬ nicach 25, które wisza na lince 26, nawinie¬ tej na wal 27 w górnej czesci urzadzenia.Wal 27 moze byc obracany za pomoca po¬ kretla 28 za posrednictwem przekladni slimakowej 29, 30, przy czym zbiorniki 24', 24" moga byc podnoszone i opuszczane, tak iz walce 20, 21 zanurzaja sie czescio¬ wo w cieczy nasycajacej, zawartej w zbior¬ nikach 24', 24", lub pozostaja zewnatrz tej cieczy. Liczba 31 oznaczono elastyczne linki pedne, przeznaczone do nasycania.Przyrzad tloczacy i wyrównywaj acy, przedstawiony na fig. 3 — 8, posiada pod¬ stawe 35, przymocowana do stolu 36. Wal napedowy 37 maszyny wykonywa ruch drgajacy, co zaznaczono strzalka na fig. 3, przy czym ruch ten jest przenoszony na wal 37 za pomoca preta 38 z mimosrodu, nie przedstawionego na rysunku. Górna plyta tloczna 39 stanowi jedna calosc z rozwidlona dzwignia 40, osadzona obroto¬ wo na osi 41. Dolna plyta tloczna 42 moze wykonywac wzdluz dwóch poziomych szyn 43 ruch wahadlowy, udzielany jej walem napedowym 37 za pomoca drazka 44.Walki prowadnicze 45, 46 i 47 prowa¬ dza obrobiona linke pedna, przy czym wa¬ lek 45 jest napedzany za pomoca prze¬ kladni slimakowej 48 swobodnym odcin¬ kiem 49' walu 49, natomiast walek 47 moze byc latwo przesuwany wzdluz preta 50 w celu dostosowania maszyny do danej* dlu¬ gosci obrabianej linki 51 i w celu napreza¬ nia tej linki. Z obydwóch stron plyt tlocz¬ nych linka pedna 51 jest prowadzona za pomoca widelek prowadniczych 52, osadzo¬ nych ruchomo na dwóch odpowiednich pre¬ tach 53 tak, iz widelki moga byc przesuwa¬ ne tam i z powrotem. Ruch w obu kierun¬ kach jest przenoszony na widelki prowad¬ nicze 52 za pomoca dwóch kólek zebatych 54, osadzonych na wale 55 (fig. 7), które za¬ zebiaja sie z jednej strony ze stala zebat¬ ka 56, a z drugiej strony z zebatka 57, znajdujaca sie na dolnej stronie ruchomej plyty tlocznej .Z ukladu tego wynika, ze widelki pro¬ wadnicze 52 przebywaja w obu kierunkach dokladnie polowe drogi plyt tlocznych 42, co odpowiada ruchowi tam i z powrotem linki pednej 51 podczas jej toczenia sie po¬ miedzy dwiema plytkami tlocznymi. Licz¬ ba 58 oznaczono poprzeczke, której srodek spoczywa na dzwigni 40 i na której konce dzialaja silne sprezyny spiralne 59, 60, tak iz wspomniana dzwignia 40, a wraz z nia i górna plyta tloczna 39 sa naciskane silnie w dól. Najwiekszy docisk moze byc ograniczony za pomoca srub nastawczych 61, aby w ten sposób uniknac tarcia pomie¬ dzy powierzchniami obydwóch plyt tlocz¬ nych 39, 42. Wal 49 (fig. 7) posiada wy- — 3 —step 62, który podnosi dzwignie 40 i po¬ przeczke 58 po kazdym pelnym obrocie przeciw dzialaniu sprezyn 59, 60. Wal 49 jest wprawiany w ruch obrotowy wstecz za pomoca kólka przelaczajacego 63, na któ¬ re dziala pret 64, napedzany za pomoca odpowiedniej dzwigni walem napedowym 37. Ruch wsteczny kola 63, posiadajacego w przedstawionym przyrzadzie szesc ze¬ bów przelaczajacych, jest uniemozliwiony za pomoca sprezyny 65, która jednoczesnie ustala szesc róznych polozen kólka 63.W kole zebatym 63 osadzony jest czop 66 (fig. 8), na którym umocowany jest je¬ den koniec sprezyny spiralnej 67, podczas gdy jej drugi koniec jest polaczony ze swo¬ bodnym walem 49'. Wal ten jest zaopa¬ trzony w poblizu kola przelaczajacego 63 w trzpien 68, który podczas obrotu kola jest przytrzymywany oporkiem 69 po¬ przeczki 58. W ten sposób wsteczny obrót kola 63 nie zostaje przenoszony bezposred¬ nio na wal 4911 i przekladnie slimakowa 48, lecz tylko napreza sie sprezyna 67. Przy koncu kazdego pelnego obrotu kola prze¬ laczajacego 63 i walu 49 zostaja podniesio¬ ne, jak juz wspomniano, dzwignia 40 i po¬ przeczka 58 za pomoca wystepu 62, tak iz zostaja wyzwolone z jednej strony lin¬ ka, znajdujaca sie pomiedzy plytami tlocz¬ nymi 39, 42, a z drugiej strony — trzpien 68, tak iz swobodny wal 49' i przekladnia slimakowa 48 wykonywaja szybki i calko¬ wity obrót pod dzialaniem sprezyny spiral¬ nej 67, a linka 51 zostaje przeniesiona da¬ lej na odleglosc równa obwodowi krazka 25, który odpowiada szerokosci plyt tlocz¬ nych. Na poczatku nastepnego obrotu kólka przelaczajacego 63 i walu 49, gdy górna plyta tloczna zostaje znowu nacisnieta w dól, nastepuje obrobienie dalszego odcinka linki pednej pomiedzy plytami tlocznymi.Na przeciwleglym koncu walu 49 umie¬ szczona jest mimosrodowo zapadka prze¬ laczajaca 70, która dziala na czesciowo uzebione kólko 71, osadzone na wale 72.Kólkq 71 przy kazdym pelnym obrocie wa¬ lu 49 zostaje obrócone o jeden zab, przy czym przyrzad posiada zapadke nastaw- cza 73, która nie pozwala na ruch wstecz¬ ny. Na kole 71 umieszczony jest wystajacy narzad 74, który dziala na sprezyne 75 i sluzy do ustalania wyjsciowego polozenia kola 77, jak to bedzie opisane nizej.Wzgledne polozenie narzadu 74 w stosun¬ ku do kola 71 moze byc w tym celu latwo zmieniane przez zwalnianie wzglednie do¬ krecanie sruby skrzydelkowej 76. Na drii- gim koncu walu 72 osadzona jest dzwignia dwuramienna 77, na której jedno ramie dziala sprezyna spiralna 78, natomiast drugie ramie tej dzwigni jest wyposazone w trzpien oporkowy 79, który po przejsciu ostatniego zeba kola 71 po zapadce 73 pod¬ nosi dzwignie pod dzialaniem sprezyny 78, która moze obracac sie swobodnie na wale 49. Dzwignia 80, zaopatrzona w trzpien 81, na którym spoczywa pret 64, podnosi w ten sposób pret, tak iz wysuwa go poza za¬ sieg kola przelaczajacego 63 i przyrzad zatrzymuje sie niezaleznie od tego, czy wal 37 wykonywa dalej swój ruch wahadlowy.Liczba 82 oznaczono trzpien kontaktowy, znajdujacy sie na wale 72 i stykajacy sie przy koncu obróbki kazdej linki pednej z narzadem sprezynowym 83, polaczonym z zarówka elektryczna, nie przedstawiona na rysunku, która oprócz tego jest polaczona z jakakolwiek inna czescia przyrzadu, tak iz zapala sie po zamknieciu obwodu przez zetkniecie sie trzpienia 82 z narzadem 83.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy.Linki, skladajace sie z duszy gumowej i zewnetrznego oplotu, sa obrabiane naj¬ pierw w urzadzeniu nasycajacym, przed¬ stawionym na fig. 1 i 2, przy czym zostaja one naciagniete na waly 4 i 5 i na mimo¬ srodowo osadzone walce 20 i 21. Waly 4 i 5 posiadaja zlobki (fig. 1), w które wcho¬ dza linki. Po umieszczeniu wszystkich li¬ nek puszcza sie w ruch slnik 22 i podnosi — 4 —sie waly 45 za pomoca pokretel 10, 11 na pozadana wysokosc, przy czym podzialki 14, 15 wskazuja dana dlugosc i napreze¬ nie linek. Nastepnie podnosi sie zbiorniki 24', 24" za pomoca pokretla 28, tak iz: wal¬ ce mimosrodowe 20, 21 zostaja czesciowo zanurzone w cieczy nasycajacej, znajduja¬ cej sie w zbiornikach. Czas trwania zabiegu nasycania zalezy od wlasciwosci i grubo¬ sci linek, jak równiez od rodzaju mieszani¬ ny nasycajacej i musi byc ustalony przez próby. Przez rozciaganie i sciaganie na przemian linek pednych za pomoca wal¬ ców 20, 21 linki zostaja szybko i dokladnie przesycone. Po ukonczeniu nasycania zbiorniki 24', 24" opuszcza sie, tak iz wal¬ ce 20, 21 obracaja sie znowu poza ciecza nasycajaca, i w tym polozeniu urzadzenie jest utrzymywane w biegu jeszcze przez pewien czas w tym celu, aby nadmiar cie¬ czy, przylegajacy do linek, splynal, a wchloniete mleko kauczukowe moglo ulec koagulacji wewnatrz i na powierzchni li¬ nek. Nastepnie linki zdejmuje sie i suszy.Po wysuszeniu nasycone linki pedne obrabia sie dalej w przyrzadzie tlocznym, przy czym sa one naprezane pojedynczo na walkach prowadniczych 45, 46 i 47, jak to przedstawiono na fig. 5. Wlozenie linki pomiedzy plyty tloczne odbywa sie przy tym wtedy, gdy górna plyta znajduje sie w polozeniu podniesionym pod dzialaniem wystepu 62. Walek prowadniezy 47 w za¬ leznosci od dlugosci linki i napiecia, po¬ trzebnego do obróbki, zostaje odpowiednio nastawiony, a nastepnie zostaje równiez okreslone polozenie wyjsciowe kólka 71, przy czym dlugosc linki zostaje podzielona przez szerokosc plyt tlocznych, a otrzyma¬ ny iloraz sluzy do okreslenia liczby zebów kola 71, które powinny sie znajdowac na dolnej stronie przed zapadka 73, gdyz — jak opisano ponizej — kolo 71 obraca sie o jeden zab przy kazdym pelnym obrocie walu 49, co odpowiada przesunieciu linki w stopniu, odpowiadajacym szerokosci plyt tlocznych. Narzad 74 zostaje pr*y tym ustawiony w polozenie pionowe (fig* 4), okreslone sprezyna 75, i prfcez dokre¬ cenie nakretki skrzydelkowej 76 zostaje mocno polaczony z kolem 71. Pret 64 i dzwignia 80 przybieraja przy tym pod dzialaniem wlasnego ciezaru polozenie ro¬ bocze, w którym dzwignia 80 spoczywa na wale 72, a pret 64 rozpoczyna ruch tam i z powrotem, w który jest wprawiany walem 37, przenoszac ten ruch na kolo 63 w po¬ staci obrotu wstecz.Wystep 62 na osi 49 oddziela sie w ten sposób od dzwigni 40, wskutek czego plyta tloczna 39 dociska obrabiana linke silnie do plyty tlocznej 42 wskutek dzialania sprezyn spiralnych 59, 60. Linka jest jed* noczesnie przetaczana tam i z powrotem na skutek ruchu postepowo zwrotnego dolnej plyty tlocznej i widelek prowadniczych 52* Przy koncu pelnego obrotu kola przela¬ czajacego 63 plyta tloczna 39 zostaje zno¬ wu podniesiona wystepem 62, wskutek czego linka zostaje uwolniona od cisnienia; a jednoczesnie odbywa sie samodzielne po¬ suwanie jej, przy czym po podniesieniu poprzeczki 58 trzpien 68 zostaje znowu oswobodzony, a wal 49' pod dzialaniem napietej sprezyny 67 moze wykonywac szybki obrót calkowity, który zostaje prze¬ niesiony na walek prowadniezy 45 za po¬ moca przekladni 48. Nastepnie odbywa sie tloczenie dalszego odcinka linki dokladnie w ten sam sposób.Gdy ostatni zab kólka 71 minie zapad¬ ke 73, to sprezyna spiralna 78 przyciaga szybko odpowiednie ramie dzwigni 77 w dól, tak iz trzpien oporkowy 79 przybiera swe najwyzsze polozenie podnoszac przy tym dzwignie 80 razem z pretem 64, wsku¬ tek czego pret ten zostaje wyprowadzony z zasiegu kola 63 i tym samym porusza sie luzem. Jednoczesnie trzpien kontaktowy 82 styka sie z narzadem 83, tak iz zostaje zamkniety obwód elektryczny, a zarówka, umieszczona w widocznym miejscu, zapala — 5 —sie., W ted sposób Latwo widziec, ze cala dlugosc Iraki zostaje obrobiona. Po napre¬ zeniu nowej linki na walkach prowadni¬ czych kolo 71 zostaje przestawione znowu w polozenie wyjsciowe, ustalone przez pionowe ustawienie narzadu 74 i sprezyny 75, tak iz pret 64 przechodzi samorzutnie w polozenie robocze, a urzadzenie powta¬ rza nastepnie swój cykl roboczy. PL