Wynalazek niniejszy dotyczy zapalni¬ ka do pocisków artyleryjskich, min, bomb lotniczych lub tym podobnych, który o- prócz bezwzglednego zabezpieczenia w lu¬ fie lub przed lufa jest równiez zabezpie¬ czony podczas lotu na wiekszej odleglosci od lufy dziala lub miotacza, gdy chodzi o pociski lub miny, jak równiez na wiekszej odleglosci od samolotu, gdy chodzi o bom¬ by lotnicze. To dlugotrwale zabezpieczenie zapalnika osiaga sie wedlug wynalazku w rózny sposób, lecz wspólna cecha wszyst¬ kich przykladów wykonania polega na tym, ze odbezpieczenie zapalnika jest zalezne od szeregu ruchów lub przesuwów narza¬ dów zabezpieczajacych, przy czym ruch jednego lub kilku narzadów, potrzebny do odbezpieczenia zapalnika, jest zalezny od ruchu poprzednich narzadów. Przestawie¬ nia narzadów zabezpieczajacych w poloze¬ nie odbezpieczajace powoduja dzialajace na pociski zewnetrzne lub wewnetrzne sily, np, sila oporu powietrza, sila odsrodkowa, sila bezwladnosci i t. d.Na rysunkach przedstawiono szereg przykladów wykonania zapalnika wedlug wynalazku, Na fig, 1 jest przedstawiony zapalnik,w którego kadlub 1 jest wkrecona tuleja 2 ze splonka zapalajaca 3, umieszczona w bezwladniku 4. Nad bezwladnikiem 4 splonki 3 znajduje sie jeden lub kilka luz¬ no umieszczonych narzadów zabezpiecza¬ jacych, np, kulek 5, które przed samoczyn¬ nym wysunieciem sie sa zabezpieczone za pomoca jednego lub kilku narzadów zabez pieczajacyeh, np. kulek 6. Te kulki 6 sa zabezpieczone za pomoca przesuwnej tulei 7, opierajacej sie na sprezynie 8. Zapalnik jest wiec zupelnie bezpieczny przy trans¬ portach i podczas manipulacyj. Przy wy strzale tuleja 7 przesuwa sie w dól, przy czym kulki 6 wypadaja z otworów w tule? 2. Kulki 5 pozostaja jednak w cylindrycz¬ nym wydrazeniu tulei 2. Po wylocie po cisku z lufy wskutek stopniowego zmniej szania sie jego szybkosci pod dzialaniem sily oporu powietrza kulki 5 zaczynaja przesuwac sie powoli ku przodowi i jedna po drugiej wchodza kolejno do przestrzen; 9. Za kulkami posuwa sie równiez bez- wladnik 4 ze splonka 3 i zajmuje koncowe polozenie wedlug fig. la, w którym bez- wladnik ten dotyka obsady iglicy. Przy u- derzeniu pocisku o przeszkode iglica 10 zbija splonke 3. Jak widac z fig. 1 zapal¬ nik jest dopiero wtenczas odbezpieczonyy gdy wszystkie kulki 5 przejda kolejno dc przestrzeni 9. Ten zapalnik jest przymoco¬ wany do pocisków artyleryjskich, wystrze liwanych z luf gladkich lub gwintowanych W kadlub 1 zapalnika wedlug fig. 2 jest wkrecona tuleja 2, w której w cylindrycz¬ nym wydrazeniu znajduje sie splonka 3 osadzona w bezwladniku 4, nad którym znajduje sie jedna lub kilka kulek 5. Ta kulka lub kulki 5 sa przeciw przesuwowi zabezpieczone za pomoca innych narzadów zabezpieczajacych, np. kulek 6, które sa zabezpieczone za pomoca tulei 7, unieru chomianej za pomoca kulki 11 i znajduja cej sie pod naciskiem stosunkowo slabe; sprezyny 12. Pod tuleja 7 znajduje sie druga dajaca sie przesuwac tuleja 13, do¬ ciskana do górnej za pomoca stosunkowo silnej sprezyny 8. Przy wystrzale tuleje 13 i 7 przesuwaja sie w dól, przy czym kulka 7 wypada, a kulki zabezpieczajace 14 wchodza w zlobek 15, wskutek czego tu¬ leja 13 zostaje w dolnym polozeniu zabez¬ pieczona, a w górne polozenie przesuwa sie po ustaniu dodatniego przyspieszenia po¬ cisku tylko tuleja 7. Tuleja 7 zwalnia kulki 6 dopiero po przesunieciu sie w górne po¬ lozenie, wskutek czego kulki 5, zabezpie¬ czajace bezwladnik ze splonka, dopiero od tej chwili moga sie zaczac przesuwac do przodu pod dzialaniem sprezyny 16 lub si¬ ly bezwladnosci. Dopiero po przejsciu kulki lub kulek 5 do przestrzeni 9 iglica 10 moze zbic splonke 3.Fig. 3 przedstawia zapalnik, w którego kadlub 1 jest wkrecona tuleja 2, w której w cylindrycznym wydrazeniu znajduje sie dajaca sie przesuwac tuleja 17, otaczajaca bezwladnik 4 ze splonka 3. Bezwladnik 4 jest unieruchomiony za pomoca kulek 5, zabezpieczonych za pomoca kulek 6. Przy wystrzale tuleja 7 przesuwa sie w dól, kulka 11 wypada, a po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku tuleja 7 przesuwa sie do góry pod dzialaniem sprezyny 8, przy czym po przesunieciu sie do góry zwalnia narzady zabezpieczajace, np, kul¬ ke 18, która pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej wysuwa sie na zewnatrz. Nastepnie pod dzialaniem sprezyny 16 lub sily bez¬ wladnosci przesuwa sie do przodu tuleja 17, przy czym kulki 6 wchodza w pierscie¬ niowy zlobek 15, co umozliwia kolejne wy¬ suwanie sie kulek 5 i przesuw bezwladnika 4 ze splonka 3 w polozenie odbezpieczone, które umozliwia zbicie splonki 3 przez iglice 10.Przyklad wedlug fig. 4 jest podobny do poprzedniego i nadaje sie zwlaszcza do pocisków niewirujacych. Przy wystrzale tuleja 7 przesuwa sie w dól i umozliwia wysuniecie sie kulki 18. Podczas lotu po¬ cisku kulki 5, wskutek zmniejszania sie — 2 —szybkosci pocisku, moga przesuwac sie w góre razem ze swobodna tuleja 17, przy czym kulki 6 wchodza w zlobek 15 i umoz¬ liwiaja kolejne wysuwanie sie kulek 5 do przestrzeni 9. W ten sposób zostaje umoz¬ liwione zbicie splonki 3 przez iglice 10.Bezwladnik 4 splonki moze byc, oczywis¬ cie, przesuwany w polozenie odbezpieczo¬ ne takze pod naciskiem sprezyny.We wszystkich tych przykladach wyko¬ nania zapalnika przesuw splonki 3 lub jej bezwladnika 4 moze byc ograniczony za pomoca osobnego zderzaka, utworzonego, np. przez kolek, wystep, lub podobny na¬ rzad, albo zderzak taki stanowi prowadni¬ ca iglicy 10, jak to uwidoczniono na fig. la.Przyklad wedlug fig. 5 jest podobny do przykladu uwidocznionego na fig. 1. W tym przypadku przy wystrzale tuleja 7 przesuwa sie w dól, przy czym kulki 14 wchodza pod dzialaniem sily odsrodkowej w zlobek 15, zatrzymujac tuleje 7, wskutek czego nie moze ona powrócic w polozenie poczatkowe. Narzady zabezpieczajace 5 w tym przypadku stanowia dwa szeregi kulek, umieszczonych w podluznych zlobkach cy¬ lindrycznego wydrazenia tulei 2, jak to uwidoczniono na fig. 5a. Po przesuwie tu¬ lei 7 kulki 5 przesuwaja sie do przodu wskutek zmniejszenia sie szybkosci pocis¬ ku w powietrzu albo pod dzialaniem spre¬ zyny 16 i wpadaja kolejno w przestrzen 9, wskutek czego umozliwiaja przesuw bez¬ wladnika splonki w górne polozenie, w którym splonka zostaje zbita.W przykladzie wedlug fig. 6 narzady zabezpieczajace 5 sa zabezpieczone prze¬ ciw wysunieciu sie za pomoca iglicy 10.Poza tym ten przyklad wykonania jest podobny do poprzedniego. Przy wystrzale tuleja 7 przesuwa sie w dól i jest przytrzy¬ mywana w dolnym polozeniu za pomoca kulek 14, wchodzacych w zlobek 15. Przy przesuwie w dól tuleja 7 zwalnia kulki 6, które przytrzymuja iglice 10, wskutek cze¬ go kulki 6 wpadaja do przestrzeni 9, po czym iglica 10, po ustaniu dodatniego przy¬ spieszenia pocisku, zostaje podniesiona za pomoca sprezyny 19 w górne polozenie. W ten sposób umozliwione jast wysuniecie sie kulek 5 tak samo jak w poprzednim przy¬ kladzie, a wiec takze przesuw bezwladnika 4 splonki w kierunku iglicy 10.W przykladzie wykonania wedlug fig. 7 dzialanie zapalnika jest w zasadzie takie same jak wedlug fig, 5 z ta róznica, ze na¬ rzady zabezpieczajace stanowia male ku¬ leczki, srut lub podobne narzady, znajdu¬ jace sie nad bezwladnikiem 4 splonki w wydrazeniu, zaopatrzonym w skosne zlób' ki lub wglebienia. Po przesuwie tulei 7 w dól i zatrzymaniu jej przez kulki 14, wcho¬ dzace w zlobek 15, male kulki 5 zaczynaja wysuwac sie wskutek zmniejszania sie szybkosci pocisku lub pod dzialaniem sily odsrodkowej, lub pod naciskiem sprezyny 16, i dopiero po przejsciu tych kulek do przestrzeni 9 bezwladnik 4 splonki moze zajac górne odbezpieczone polozenie. Gór¬ ny brzeg tulei 2 moze stykac sie z po¬ wierzchnia 23 glówki zapalnika i moze byc zaopatrzony w kilka wyciec do wypadania srutu, wskutek czego to wypadanie odby¬ wa sie wolniej.Fig, 8 przedstawia podobny przyklad, jak przedstawiony na fig. 6, równiez z za¬ stosowaniem malych kuleczek 5, srutu i podobnych narzadów. Po wypadnieciu sru¬ tu do przestrzeni 9 bezwladnik 4 splonki moze sie równiez przesuwac naprzód pod dzialaniem sily bezwladnosci albo pod dzialaniem sprezyny.Fig. 9 przedstawia zapalnik, w którego kadlub jest wkrecona tuleja 2 z cylindrycz¬ nym wydrazeniem, w którym znajduje sie ruchoma tuleja 17, otaczajaca bezwladnik 4 splonki i zaopatrzona we wkrecona igli¬ ce 10. Bezwladnik 4 splonki jest zabezpie¬ czony przeciw przesuwowi w kierunku igli¬ cy 10 za pomoca kulek 18 i sprezyny 16.Nad ruchoma tuleja 17 znajduje sie szereg narzadów, np. kulek 5, przytrzymywanych — 3za pomoca kulek zabezpieczajacych 6, któ¬ re sa przytrzymywane za pomoca przesuw¬ nej tulei 7. Przy wystrzale tuleja 7 prze¬ suwa sie w dól,, kulki 6 wysuwaja sie na zewnatrz i umozliwiaja przesuw naprzód kulek 5 do przestrzeni 9. Po przesunieciu sie kulek 5 tuleja i7 moze sie przesunac do przodu, tak iz górna czesc iglicy 10 przylega do glówki trzpienia 20, przy czym kulki 18 wchodza w zlobek 15 i odbezpie¬ czaja zapalnik.Podobny przyklad przedstawia fig, 10.Przy wystrzale tuleja 7 przesuwa sie w dól i zwalnia kulke ryglujaca //. Po usta¬ niu dodatniego przyspieszenia pocisku sprezyna 8 przesuwa tuleje 7 w górne po¬ lozenie, w którym dolny jej brzeg zwalnia kulki 6, wskutek czego kulki te wypadaja i odbezpieczaja ruchoma tuleje 17 z iglica 10, która przesuwa sie do przodu razem z bezwladnikiem 4 splonki zapalajacej, za¬ bezpieczonym przed ruchem ku iglicy za pomoca kulek 18, które wchodza w zlobek 15 i zwalniaja bezwladnik splonki zapala¬ jacej. Plytka 21 zabezpiecza tuleje 17 przed wypadnieciem* Na tej samej zasadzie jest wykonany zapalnik wedlug fig. 11. Przy wystrzale tuleja 7 przesuwa sie w dól, kulka 11 wy¬ suwa sie, przy czym tuleja 7 przesuwa sie w górne polozenie i zwalnia kulki 6. W ten sposób tuleja 17 zostaje zwolniona i pod dzialaniem sily bezwladnosci przesuwa sie do przodu razem ze splonka 3 i iglica 10, zabezpieczona za pomoca kulek 18 oraz zawleczki 22. W górnym polozeniu tulei 17 kulki 18 wpadaja w zlobek 15, wskutek czego zapalnik moze dzialac przy uderze¬ niu pocisku o przeszkode, podczas które¬ go zawleczka 22 zostaje scieta.Podobny do poprzednich jest równiez przyklad Wykonania wedlug fig. 12. Tule¬ ja 7 przesuwa sie w dól, kulka 11 wysuwa sie, po czym, po ustaniu dodatniego przy¬ spieszania pocisku, tuleja 7 przesuwa sie w góret uwalnia kulke 6 i ruchoma tuleje f7, zawierajaca splonke 3 i iglice 10, przytrzy¬ mywana w niej za pomoca kulki 18. W górnym polozeniu tulei 17 kulka 18 wcho¬ dzi w zlobek 15 i odbezpiecza zapalnik.W przykladzie wedlug fig. 13 tuleja 7 przy wystrzale przesuwa sie w dól i zwal¬ nia kulki 6, które wypadaja i umozliwiaja przesuw do przodu bezwladnika 4 splonki 3. Gdyby pocisk uderzyl o przeszkode wczesniej nim bezwladnik 4 zajmie górne polozenie, to tuleja 23 iglicy wtlacza swym dolnym stozkowym brzegiem kulki 24 cze¬ sciowo w cylindryczne wydrazenie tulei 2 i zapobiega w ten sposób przesuwowi bez¬ wladnika 4 splonki w kierunku iglicy 10, a tym samym zapobiega niepozadanemu zbi¬ ciu splonki zapalajacej.W zapalniku wedlug fig. 14 tuleja 7 w chwili strzalu zostaje przesunieta w dól, kulka 11 wysuwa sie, po czym po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku tuleja 7 przesuwa sie w górne polozenie i zwalnia kulke 6, wskutek czego umozliwione jest przesuniecie sie do góry ruchomej tulei 17, otaczajacej bezwladnik 4 splonki zapala¬ jacej i iglice 10. Dopiero po przesunieciu sie tulei w górne polozenie kulki 18 moga wejsc do zlobka 15 i zwolnic bezwladnik splonki zapalajacej, wskutek czego zapal¬ nik zostaje odbezpieczony.W zapalniku wedlug fig. 15 ciezarek 7 w postaci tulejki przesuwa sie w chwili strzalu w dól i zwalnia kulke 11. Tuleja 17 po ustaniu dodatniego przyspieszenia po¬ cisku przesuwa sie w górne polozenie pod dzialaniem sily bezwladnosci lub sprezyny i zwalnia kulki 6, które sie wysuwaja i umozliwiaja przesuw bezwladnika 4 splon¬ ki zapalajacej w kierunku iglicy 10.W przykladzie wykonania wedlug fig, 16 tuleja 7 w chwili strzalu przesuwa sie w dól i zwalnia kulke 11, po czym po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku tuleja 7 przesuwa sie do góry i po zajeciu górnego polozenia zwalnia kulki 6, które wysuwaja sie i zwalniaja przesuwna tuleje 17, która — 4 —pod dzialaniem sily bezwladnosci lub pod naciskiem sprezyny 16 przesuwa sie do góry. W górnym polozeniu tulei 17 kulki 18 wchodza do zlobka 15 i umozliwiaja przesuw bezwladnika 4 w kierunku iglicy 10 pod naciskiem sprezyny 25. W ten spo¬ sób zapalnik zostaje odbezpieczony.W przykladzie wedlug fig. 17 w cylin¬ drycznym wydrazeniu wkreconej w kadlub 1 zapalnika tulei 2 jest umieszczona rucho¬ ma splonka zapalajaca 3, przytrzymywana za pomoca kulek 6 i znajdujaca sie pod na¬ ciskiem sprezyny 16. Te kulki sa przytrzy¬ mywane tuleja 7 w polozeniu zabezpie¬ czajacym. Po wystrzale kulki 6 pozostaja w polozeniu zabezpieczonym, lecz wskutek dzialajacej na nie sily odsrodkowej pod¬ nosza tuleje 7, po czym odsuwaja sie od osi zapalnika, umozliwiajac przesuniecie sie splonki zapalajacej 3 w górne polozenie.Gdyby pocisk uderzyl w cel przed ukoncze¬ niem odpowiedniego przesuwu splonki 3, to iglica 10 przesuwa tuleje 23 w dól, wsku¬ tek czego kulki 24 zostaja czesciowo wtlo¬ czone w cylindryczne wydrazenie tulei 2, wskutek czego splonka 3 zostaje unieru¬ chomiona i nie moze sie przesunac w kie¬ runku iglicy 10, a zapalnik pozostaje za¬ bezpieczony.Sposób dzialania zapalnika wedlug fig. 18 jest taki sam, jak w przykladzie wedlug fig. 13, róznica polega tylko na tym, ze tu¬ leja 2 daje sie przesuwac w kadlubie 1 za¬ palnika. Sprezyna 19 moze byc zastapiona oporkiem, np. zawleczka 26, która zostaje przy uderzeniu scieta.Zapalnik wedlug fig. 19 jest podobny do zapalnika wedlug fig. 17 i rózni sie od wspomnianego tylko tym, ze liczba sprezyn z czterech zostala zmniejszona do dwóch, a poza tym zapalnik ten moze równiez dzialac jako zapalnik z bezwladnikiem. Na fig. 19a przedstawiono kulki 24 rozmiesz¬ czone w tulei 2 w taki sposób, ze nie wpa¬ daja do cylindrycznego wydrazenia tej tu¬ lei.Przyklad wedlug fig. 20 stanowi dalsze uproszczenie przykladu wykonania wecttug fig. 19, poniewaz kulki 6, które wedlug fig. 19 podnosza tuleje 7, w tym przypadku podnosza bezposrednio tuleje 2, có umoz¬ liwia równiez zmniejszenie wymiarów i cie¬ zaru zapalnika przy zachowaniu wszyst¬ kich jego dodatnich wlasciwosci.Sposób dzialania zapalnika wedlug fig. 21 jest podobny do zapalnika wedlug fig. 18, lecz ten zapalnik ma mniej skompliko¬ wana budowe. Przy wystrzale tuleja 23, zaopatrzona w iglice 10, zostaje przesunieta w dól jednoczesnie z tuleja 7 az do opar¬ cia sie na górnym brzegu tulei 2. W dal¬ szym ciagu przesuwa sie w dól tylko tuleja 7, która zwalnia kulki 6, a wraz z nimi takze bezwladnik 4 splonki. Po ustaniu do¬ datniego przyspieszenia pocisku podnosi sie najpierw do góry tuleja 7a, a potem dopie¬ ro tuleja 23, która w górnym polozeniu ustawia sie tak, ze umozliwia kulkom 24 utworzenie wolnego przejscia dla bezwlad¬ nika 4 splonki zapalajacej.Wedlug fig. 22 przy wystrzale tuleja 7 zostaje przesunieta w dól i zwalnia kulki 18. Po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku sprezyna 8 przesuwa tuleje 7, a potem takze i tuleje 23 z iglica 10 w górne polozenie. W górnym polozeniu tulei 23 kulki 6 wchodza do zlobka 15, a kulki 24 do zlobka 27, co umozliwia przesuniecie sie bezwladnika 4 splonki w kierunku igli¬ cy 10 i tym samym odbezpieczenie zapalni¬ ka Gdy przed ukonczeniem tego przesuwu nastapi uderzenie pocisku w cel, to tuleja 23 wtlacza kulki 24 do srodka tulei 2 unie¬ mozliwiajac w ten sposób przesuw bez¬ wladnika splonki w kierunku iglicy 10.Przyklad wykonania wedlug fig. 23 jest podobny do przykladu wedlug fig. 17. Tu¬ leja 7 w chwili strzalu zostaje przesunieta w dól odbezpieczajac kulki 6, które pod dzialaniem sily odsrodkowej odsuwaja sie od osi zapalnika i przytrzymuja tuleje 7 w dolnym polozeniu. Po ustaniu dodatniego — 5 —przyspieszenia pocisku bezwladnik 4 splon¬ ki przesuwa sie w kierunku iglicy, co na¬ stepuje pod dzialaniem sily bezwladnosci lub pod naciskiem sprezyny 16. Poza. tym dzialanie zapalnika jest takie same, jak w poprzednich przykladach.Przyklad wykonania wedlug fig. 24 jest podobny do poprzedniego, lecz bardzo u- proszczony, gdyz iglica 10, tuleja 23 i prze- sttwna tuleja 7 sa w tym przypadku wyko¬ nane jako jedna calosc, a poza tym jedna sprezyna spelnia te same dzialania, które w poprzednim przykladzie spelnialy trzy sprezyny. Po przesuwie tulei 23 w dól kulki 6 schodza do zlobka 15, wskutek czego bezwladnik 4 splonki zostaje zwolniony.Natomiast kulki 24 zostaja czesciowo wtlo¬ czone w cylindryczne wydrazenie tulei 2 i zapobiegaja przesuwowi bezwladnika 4 do góry. Po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku tuleja 23 przesuwa sie do góry, a kulki 24 zajmuja znowu pod dzialaniem sily odsrodkowej polozenie uwidocznione na rysunku, wskutek czego powstaje wol¬ ne przejscie dla bezwladnika 4 splonki.Ten zapalnik moze byc równiez tak wyko¬ nany, by sie odbezpieczal przy zmniejsza¬ niu sie liczby obrotów pocisku. W tym przypadku, np. zlobek 15 powinien miec mniejsza glebokosc, aby kulka 6 mogla w niego wejsc tylko czesciowo. W chwili wy¬ strzalu tuleja 23 zostaje przesunieta w dól, przy czym kulki 24 zostaja wtloczone do wnetrza cylindrycznego wydrazenia tu¬ lei 2. Kulki 6 wchodza w zlobek 15, lecz tylko tyle, ze otwieraja przejscie dla bez¬ wladnika 4 splonki, który przesuwa sie do góry. W tym polozeniu pozostaja czesci tak dlugo, az liczba obrotów pocisku zmniejsza sie o tyle, ze sila sprezyny 8 przezwycieza sile odsrodkowa i cofa kulki 6 podnoszac jednoczesnie tuleje 23. Dopie¬ ro wtedy zwalniaja kulki 24 przejscie dla bezwladnika 4 i zapalnik zostaje odbez¬ pieczony.Tazasada w polaczeniu z innymi cecha¬ mi wedlug wynalazku moze byc stosowana do opisanych juz powyzej przykladów wykonania, jak równiez do przykladów po¬ danych nizej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 25 tuleja 7 w chwili strzalu zostaje prze¬ sunieta w dól, przy czym kulka 11 wysuwa sie na zewnatrz. Po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku tuleja 7 przesuwa sie do góry i zwalnia kulki 6, które zwal¬ niaja ruchoma tuleje 17, znajdujaca sie pod dzialaniem sprezyny 16. Razem z tuleja 17 przesuwa sie polaczona z nia za pomo¬ ca kulki 18 iglica 10. Gdy caly ruchomy zespól osiaga górne polozenie, to kulka 18 wchodzi do zlobka 28 i zapobiega dalszemu przesuwowi tulei 17. W ten sposób zapalnik zostaje odbezpieczony. W tym przykladzie wykonania, w celu zmniejszenia szybkosci przesuwu tulei 17 z iglica 10 w górne polo¬ zenie odbezpieczone, zastosowano tlumik pneumatyczny, gdyz iglica jest zaopatrzona w tarcze 29 o dosc duzej srednicy, przesu¬ wajaca sie w prowadnicy z malym luzem.Ruch do góry jest hamowany przez powie¬ trze zawarte w przestrzeni 30 nad iglica.Takie zmniejszanie szybkosci przesuwu za pomoca pneumatycznego tlumika moze byc stosowane takze w nizej opisanych przykladach wykonania.Przyklad wedlug fig. 26 jest podobny do poprzedniego. Tuleja 7 nie zostaje jed¬ nak przy strzale przesuwana w dól, lecz jest podnoszona przez kulki 31 pod dziala¬ niem sily odsrodkowej wbrew dzialaniu sprezyny. Po podniesieniu tulei 7 kulki 6 wchodza w zlobek 15 i zwalniaja tuleje 17.Dalsze dzialanie jest takie same jak opi¬ sane wyze).Zapalnik wedlug fig. 27 posiada w ka¬ dlubie 1 ruchome lozysko 32, w którym o- sadzone sa kulki 31. Wskutek dzialania sily odsrodkowej na kulki 31 tuleja 17 zo¬ staje podniesiona do góry, przy czym kulki 6 wysuwaja sie i zwalniaja bezwladnik 4 splonki, który po ustaniu dodatniego przy- — 6 —spieszenia pocisku lub pod dzialaniem spre¬ zyny 16 przesuwa sie w kierunku iglicy w górne polozenie. Podczas przesuwu splon¬ ka w bezwladniku 4 jest przykryta odpo¬ wiednio uksztaltowana i skladajaca sie z dwóch czesci pokrywa 33, wskutek czego zbicie splonki nie nastepuje, gdyby pocisk podczas tego przesuwu uderzyl w cel. Do¬ piero w górnym polozeniu bezwladnika po¬ krywa pod dzialaniem sily odsrodkowej rozsuwa sie i jej polówki wchodza w wy¬ drazenie 35, w ten sposób zostaje odslonie¬ ty otwór nad splonka, która moze byc zbita.W podobny sposób jest wykonany za¬ palnik wedlug fig. 28. Pod dzialaniem sily odsrodkowej kulki 31 podnosza tuleje 7, wskutek czego kulki 6 wchodza w zlobek 15. Splonka 3 przesuwa sie potem w kie¬ runku iglicy. Podczas tego przesuwu jest ona stale zaslonieta plytkami 33, rozmie¬ szczonymi, np. wedlug fig. 28a. Dopiero w górnym polozeniu plytki 33 rozsuwaja sie i odslaniaja splonke zapalajaca.Przyklad wedlug fig. 29 jest podobny do przykladu wedlug fig. 27. Róznica po¬ lega na tym, ze kulki 31 spelniaja dwa za¬ dania, które wedlug fig. 27 wykonywaly kulki 31 i 6. Splonka zapalajaca 3 jest za¬ slonieta, np. plytka 33, uwidoczniona na fig. 29a, która w górnym polozeniu usuwa sie w bok pod dzialaniem sily odsrodko¬ wej.Fig. 30 jest podobna do fig. 28. Równiez w tym przypadku kulki 31 spelniaja zada¬ nie, do którego wykonania wedlug fig. 28 byly potrzebne kulki 31 i 6. Bezwladnik 4 splonki zapalajacej jest zaopatrzony w na- srubowany przeciety kapturek 33, który po osiagnieciu przez ten bezwladnik polozenia górnego rozdziela sie i otwiera przejscie w kierunku splonki.Fig. 31 — 34 przedstawiaja trzy rózne wykonania zapalnika, którego odbezpie¬ czenie nastepuje wskutek przesuwu spowo¬ dowanego dzialaniem sily odsrodkowej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 31, po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku, kulki 31 rozsuwaja sie pod dziala¬ niem sily odsrodkowej i wbrew dzialaniu sprezyny 8 przesuwaja do góry tuleje 7. W ten sposób zwolniony bezwladnik splonki zapalajacej 3 przesuwa sie pod naciskiem sprezyny 16 do góry. Plytka 33, zakrywa¬ jaca splonke zapalajaca, w górnym polo¬ zeniu tego bezwladnika pod dzialaniem si¬ ly odsrodkowej przesuwa sie w bok i o- twiera wskutek tego przejscie dla igli* zy 10.W przykladzie wykonania wedlug fig. 32 i 33 kulki 31 pod dzialaniem sily odsrod¬ kowej podnosza tuleje 7, wskutek czego bezwladnik 4 splonki zapalajacej 3 zostaje zwolniony. Z tuleja 7 podnosza sie jedno¬ czesnie tuleja 34, w której jest wodzona iglica 10, oraz kulki 6 (fig. 33), laczace tu¬ lejke 7, lub kulki 18, osadzone w jednej plaszczyznie pionowej i zatrzymujace ruch iglicy 10 w kierunku splonki 3 (fig. 32).Gdy tuleja 34 wraz z tuleja 7 zostana pod¬ niesione, to kulki 6 wchodza najpierw w zlobek 15, wskutek czego umozliwiaja prze¬ suw tulejki 34 podnoszonej w góre za po¬ moca sprezyny, która, oczywiscie, musi przezwyciezyc dzialanie slabszej sprezyny 19, naciskajacej na iglice 10. Dopiero po przesunieciu sie tulei 34 w górne polozenie, w którym zostaje zatrzymana za pomoca plytki 35, wysuwaja sie kulki 18 i otwieraja przejscie dla iglicy 10.Fig. 34 przedstawia przyklad wykona¬ nia zapalnika o prostszej konstrukcji. Pod dzialaniem sily odsrodkowej kulki 31 prze¬ suwaja tuleje 7 do góry i rozsuwaja sie, wskutek czego zwalniaja bezwladnik 4 splonki 3, który pod naciskiem sprezyny 16 przesuwa sie w górne polozenie i podno¬ si takze tuleje 34, w której znajduja sie kulki 18, zapobiegajace przesuwowi iglicy 10 w kierunku splonki 3. Nacisk sprezyny 16 przezwycieza dzialanie sprezyny 19, wskutek czego tuleja 34 pozostaje w gór- — 7 —nym polozeniu, przy czym kulki 18 wysu¬ waja sie i otwieraja dla iglicy 10.Dalsza grupe zapalników wedlug wyna¬ lazku przedstawiaja przyklady wykonania wedlug fig. 35 — 37. W przykladzie wyko¬ nania wedlug fig. 35 tuleja 7 jest podno¬ szona wskutek dzialania sily odsrodkowej na kulki 31, wskutek czego sprezyna 16 przesuwa w górne polozenie bezwladnik 4 splonki 3, stanowiacy jednoczesnie pro¬ wadnice iglicy. Razem z bezwladnikiem 4 zostaje podniesiona iglica 10, zabezpiecza¬ na za pomoca kulki lub kulek 18. W gór¬ nym polozeniu bezwladnika kulki 18 wcho¬ dza w odpowiednie rozszerzenie 15 i uwal¬ niaja w ten sposób iglice 10.Przyklad wykonania wedlug fig. 36 jest podobny do poprzedniego. Kulki 31 rozsu¬ waja sie równiez pod dzialaniem sily od¬ srodkowej, wskutek czego sprezyna 16 podnosi w górne polozenie bezwladnik 4 splonki wraz ze znajdujaca sie w nim igli¬ ca 10, w którym to polozeniu kulki zabez¬ pieczajace iglice wchodza w wydrazenie 15 i odbezpieczaja zapalnik.Nalezy zaznaczyc, ze te zapalniki sa bardzo bezpieczne, gdyz przy upadku po¬ cisku na dno albo na glowice z dowolnej wysokosci, jaka przy manipulowaniu moze Wchodzic w rachube, nie wybuchaja.W zapalniku wedlug fig. 37 usuwa sie plytke 35 i laczy sie iglice 10 z jej prowad¬ nica w oslonie 4 odpowiednim latwo usu- walnym oporkiem, lub umieszcza miedzy iglica lub jej tarcza 29 i oslona 4 mala sprezyne, przy czym zapalnik ten moze dzialac i przez wtloczenie i wskutek bez¬ wladnosci. Po wystrzale podnosza kulki 31 tulejke 7 pod dzialaniem sily odsrodkowej i uwalniaja oslone 4, która sie jednak nie przesuwa. Po podniesieniu tulei 7 wcho¬ dza kulki 18, rozsuwane pod dzialaniem sily odsrodkowej, do zlobka 15 w tulejce 7 i otwieraja przejscie dla iglicy 10.Wedlug fig. 38 tuleja 7 w chwili strzalu przesuwa sie w dól i zwalnia kulke 11, która wypada. Po ustaniu dodatniego przy¬ spieszenia pocisku tuleja 7 pod naciskiem sprezyny 8 przesuwa sie w górne polozenie i zwalnia kulke 6, wskutek czego ruchoma tuleja 2 moze przesunac sie do przodu pod dzialaniem sily bezwladnosci, lecz ten przesuw jest hamowany za pomoca powie¬ trza zawartego w przestrzeni 30, poniewaz tuleja 2 jest zaopatrzona w lekka plytke 36, która w tej przestrzeni przesuwa sie z ma¬ lym luzem. Ten przesuw trwa wiec przez stosunkowo dlugi okres czasu. Do przesu¬ wu tulei 2 powoduje, oprócz sily bezwlad¬ nosci, takze sprezyna 16. Po przesunieciu tulei 2 w górne polozenie kulki 18 wcho¬ dza w odpowiedni zlobek 15, a bezwladnik 4 splonki zapalajacej przesuwa sie w kie¬ runku iglicy. Zapalnik jest wtedy odbez¬ pieczony.Inny przyklad zapalnika przedstawia fig. 39. Przy wystrzale tuleje 7 i 13 zosta¬ ja przesuniete w dól, przy czym tuleja 13 pozostaje w dolnym polozeniu, poniewaz kulki 14 wchodza w odpowiedni zlobek 15 i przytrzymuja ja w tylnym polozeniu.Jednoczesnie wysuwa sie kulka ryglujaca 11. Po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku slaba sprezyna 8 zaczyna podno¬ sic tuleje 7, lecz ze wzgledu na to, ze tu¬ leja 7 posiada cienka plytke 36, przesuw ten nastepuje bardzo powoli, gdyz powie¬ trze w przestrzeni 30 hamuje ten ruch. Do¬ piero po odpowiednim przesunieciu sie do góry tulei 7 wysuwaja sie kulki 18, wskutek czego sprezyna 16 przesuwa bezwladnik 4 splonki 3 w kierunku iglicy 10. Aby przed ukonczeniem tego przesuwu splonka 3 nie mogla byc zbita, jest ona zaslonieta dwu¬ dzielna wkladka 33, której polówki sa sci¬ skane, np. za pomoca sprezyny. Dopiero po przesunieciu sie bezwladnika 4 w gór¬ ne polozenie, w którym polówki wkladki 33 znajduja sie w rozszerzeniu 37, wkladki te pod dzialaniem sily odsrodkowej rozsu¬ waja sie i umozliwiaja zbicie splonki zapa¬ lajacej. — 8 —Dalszy przyklad zastosowania pneu- matycznego hamowania przesuwu rucho¬ mych czesci zapalnika jest uwidoczniony na fig. 40. Przy wystrzale tuleje 7 i 13 zo¬ staja przesuniete w dól, przy czym tuleja 7 jest zaopatrzona w blaszana tarcze 36 o duzej srednicy. Tuleja 13 jest przytrzymy¬ wana w dolnym polozeniu, np. za pomoca sprezynujacego pierscienia 38. Tuleja 7 zwalnia przy przesuwie w dól kulke ryglu¬ jaca 11, a przy rozpoczeciu lotu pocisku glowica w dól lub po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku zaczyna przesuwac sie w kierunku jego glowicy. Ten przesuw jest hamowany powietrzem znajdujacym sie w przestrzeni 30. W górnym polozeniu tuleja 7 zwalnia kulki 18, przytrzymujace bezwladnik 4 splonki 3, który wskutek te¬ go pod naciskiem sprezyny 16 przesuwa sie w kierunku iglicy 10. Gdyby pocisk u- derzyl w cel jeszcze przed przesunieciem sie bezwladnika 4 w górne polozenie, to iglica 10 uderza zgrubiona czescia trzonu o wkladke 39, posiadajaca cienkie scianki i ewentualnie przecieta, wskutek czego jej brzeg slizga sie wzdluz powierzchni stoz¬ kowej 40 tulei 2, tak iz otwór do przejscia bezwladnika 4 zostaje zwezony, wskutek czego bezwladnik ten nie moze przesunac sie ku iglicy.Jak wynika z opisu fig. 38 — 40, naste¬ puje przesuw czesci, zaopatrzonej w tar¬ cze lub plytke hamujaca 36, w polozenie odbezpieczone pod dzialaniem sprezyny albo pod dzialaniem sily bezwladnosci.Przesuw ten moze spowodowac nadcisnie¬ nie, powstajace wskutek pradu powietrza podczas lotu pocisku. W tym celu laczy sie z atmosfera przestrzen 30 pod tarcza 36 za pomoca kanalu 41, oraz przestrzen 30 nad tarcza 36 za pomoca kanalu 42, wyko¬ nanego w przeciwnym kierunku, przy czym wyloty otworów tych kanalów musza byc odpowiednio nachylone i posiadac odpo¬ wiednia srednice, tak by kanal 41 dopro¬ wadzal powietrze, a kanal 42 odprowa¬ dzal. Takie urzadzenie inoze byc, oczywi¬ scie, stosowane w opisanych juz powyzej przykladach wykonania zapalnika.Fig. 41 i 42 przedstawiaja zbudowane na tej zasadzie przyklady wykonania za* palników do bomb lotniczych. Wedlug fig, 41 bezwladnik 4 splonki zapalajacej jest umieszczony w tulei 2 i przytrzymywany za pomoca kulek 18. Tuleja 2 jest przy¬ trzymywana przeciw przesuwowi za pomo¬ ca iglicy 10, przylegajacej do jej górnej powierzchni i przytrzymywanej w dolnym polozeniu za pomoca zawleczki lub bez¬ piecznika 43. Przy wyrzucaniu bomby z samolotu zostaje wyrwany bezpiecznik 43, a iglica 10 zostaje podniesiona w górne po¬ lozenie dzialaniem sprezyny 19. Tuleja 2 dazy wtedy, wskutek zatrzymywania poci¬ sku przez powietrze, do przesuniecia sie w kierunku jego glowicy. Przesuw ten jest jednak hamowany przez powietrze, znaj¬ dujace sie w przestrzeni 30, poniewaz tu¬ leja 2 jest zaopatrzona w tarcze 36, która umozliwia tylko bardzo maly przesuw. Do¬ piero po przesunieciu tulei 2 w górne polo¬ zenie moga kulki 18 wejsc do zlobka 15, wskutek czego zostaje otwarte przejscie dla bezwladnika 4 splonki 3.Inny przyklad wykonania jest przed¬ stawiony na fig. 42. W tym przykladzie wykonania tuleja 2, zawierajaca bezwlad¬ nik 4 splonki 3 zapalajacej, jest przytrzy* mywana w dolnym polozeniu za pomoca srucinek 5, przytrzymywanych w odpo¬ wiedniej przestrzeni iglica 10. Przy wyrzu¬ caniu bomby zostaje wyrwany bezpiecznik 43, przy czym sprezyna 19 przesuwa iglice w górne polozenie. W ten sposób zostaje otwarte przejscie dla srucinek 5, które wskutek hamowania ruchu bomby dziala¬ niem sily oporu powietrza stopniowo prze¬ chodza do przestrzeni 9. Zapalnik moze byc takze wykonany w ten sposób, ze sru- cinki wypadaja z niego na zewnatrz. Do* piero po tym przesuwa sie tuleja 2, a po ukonczeniu tego przesuwu kulki Z& wcho- — 9 ~dza w zlobek 15 i otwieraja przejscie dla bezwladnika 4 splonki. Oczywiscie, przez wykonanie odpowiedniego przejscia dla srucinek mozna osiagnac dluzszy lub krót¬ szy czas potrzebny do odbezpieczenia za¬ palnika.Opisane przyklady wedlug fig. 41 i 42 nie wyczerpuja szeregu mozliwych wyko¬ nan zapalnika do bomb lotniczych nie wy¬ chodzac poza ramy wynalazku.W wyzej opisanych przykladach wyko¬ nania zapalnika do przesuwu ruchomych czesci zapalnika w polozenie odbezpieczo¬ ne lub do przesuwu narzadów zabezpie¬ czajacych sluzyla sila sprezyny, sila od¬ srodkowa lub sila bezwladnosci. W; dal¬ szych przykladach wedlug fig. 45 — 49 sa opisane zapalniki, w których przesuw narzadów w polozenie odbezpieczone na¬ stepuje pod dzialaniem sily odsrodkowej.W przykladzie wedlug fig. 43 tuleja 7 przy wystrzale przesuwa sie w dól, przy czym kulka ryglujaca ja wypada. Po usta¬ niu dodatniego przyspieszenia pocisku tu¬ leja 7 pod dzialaniem sprezyny 8 przesu¬ wa sie w górne polozenie, przy czym jej dolny brzeg zwalnia kulke lub kulki 18 które zwalniaja ruchoma tuleje 17. Kulki 44, znajdujace sie w skosnych zlobkach 45 tulei 2 (fig. 43a), pod dzialaniem sily od¬ srodkowej zaczynaja sie podnosic i podno¬ sza takze ruchoma tuleje 17, w której znaj¬ duje sie splonka 3. Splonka jest oslonieta skladajaca sie z dwóch czesci plytka 33 (fig. 43b)v wskutek czego iglica 10 nie mo¬ ze zbic splonki dopóty, dopóki tuleja 17 nie zajmie odpowiedniego polozenia. Do¬ piero w górnym polozeniu tej tulei polów¬ ki plytki 33 pod dzialaniem sily odsrod¬ kowej rozsuwaja sie i umozliwiaja przy u- derzeniu pocisku o przeszkode zbicie splonki, przy czym wchodza one w odpo¬ wiednie rowki i zapobiegaja dalszemu przesuwowi tulei ze splonka w kierunku iglicy.Wedlug fig. 44 tuleja 7 po strzale zo¬ staje przesunieta w dól i zwalnia kulki 18, zapobiegajace przesuwowi do góry tulei 17, po czym pod dzialaniem sily odsrodko* wej kulki 44 zaczynaja podnosic te tuleje slizgajac sie po powierzchni stozkowej 46 tulei 2. Splonka zapalajaca 3 jest podczas tego przesuwu zabezpieczona za pomoca plytki lub podobnego narzadu otwierajace¬ go sie dopiero wtedy, gdy tuleja 17 osia¬ ga górne polozenie.Podobny przyklad wykonania zapalni¬ ka jest przedstawiony na fig. 45. Tutaj równiez tuleja 7 po strzale przesuwa sie w dól i zwalnia kulke 11, a po ustaniu do¬ datniego przyspieszenia pocisku tuleja 7 przesuwa sie do góry zwalniajac kulke 18, przytrzymujaca tuleje 17 w dolnym polo¬ zeniu. Kulki 44 pod dzialaniem sily od¬ srodkowej przesuwaja sie do góry po stoz¬ kowej powierzchni 46 kadluba / zapalnika, wskutek czego tuleja 17 razem z splonka 3 podnosi sie do góry.Przyklad wykonania przedstawiony na fig. 46 polega na tym, ze kulki 44 pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej podnosza sie do góry, slizgajac sie po powierzchni stozko¬ wej, i podnosza tuleje 17, w której znaj¬ duje sie i splonka i iglica. Iglica 10 jest wzgledem splonki zabezpieczona za pomo¬ ca kulek 44 oraz kulki 18, która wysuwa sie dopiero wtedy, gdy tuleja 17 ze splon¬ ka 3 i iglica 10 zajmuje górne polozenie.W przykladach wykonania wedlug fig* 45 i 46 zabezpieczenie splonki 3 przeciw zbiciu przez iglice 10 moze byc wykonane wedlug jednego z poprzednio opisanych przykladów jak równiez wedlug przykla¬ dów, opisanych ponizej. To zabezpieczenie zostaje usuniete dopiero po przesunieciu sie tulei 17 w górne polozenie.Fig. 47 i 48 przedstawiaja dalsze przy¬ klady stosowania sily odsrodkowej do przesuwania ruchomych czesci, a takze do odbezpieczenia zapalnika. Wedlug fig. 47 kulki 31 pod dzialaniem sily odsrodkowej podnosza tuleje 17, przy czym kulki 6 10wchodza w zlobek 15 i umozliwiaja prze¬ suw do góry bezwladnika 4 ze splonka 3 pod naciskiem sprezyny 16. W zapalniku wedlug fig. 47 splonka 3 jest przykryta plytka 33, skladajaca sie z dwóch czesci, które rozsuwaja sie dopiero po przesunie¬ ciu sie bezwladnika 4 splonki 3 w górne polozenie.Fig. 48 przedstawia podobny zapalnik o prostszej budowie, w którym kulki 31 pod dzialaniem sily odsrodkowej podno¬ sza tuleje 17, przy czym splonka jest przy¬ kryta dwudzielna plytka 33, której czesci rozsuwaja sie w górnym polozeniu bez¬ wladnika 4 splonki umozliwiajac zbicie splonki.Podobnych przykladów wykonania za¬ palnika z podnoszeniem i przesuwaniem czesci ruchomych za pomoca sily odsrod¬ kowej mozna wykonac caly szereg. Fig. 49 — 51 przedstawiaja przyklady takich wy¬ konan, w których bezwladnik 4 splonki 3 jest podnoszony za pomoca kulki 44, na która dziala sila odsrodkowa. Podnoszenie kulki 44 nastepuje wskutek tego, ze wspól¬ dziala ona ze skosna powierzchnia wyko¬ nana w sciankach kadluba zapalnika.Fig. 52 — 60 przedstawiaja przyklady zabezpieczenia splonki, które zostaja usu¬ niete po przesunieciu sie splonki lub jej obsady. Niektóre z tych zabezpieczen by¬ ly juz opisane w zapalnikach wedlug po¬ przednich przykladów wykonania. We¬ dlug fig. 52 nad bezwladnikiem 4 splonki 3 znajduje sie bezpiecznik 33 w postaci rurki 47 o cienkich sciankach, rozcietej od dolu, której dolny koniec jest zgrubiony.Po zwolnieniu narzadu przytrzymujacego rurke 33 na bezwladniku 4 splonki 3 w dolnym jego polozeniu, bezwladnik ten przesuwa sie do góry i w górnym jego po¬ lozeniu dolny zgrubiony brzeg rurki 33 znajduje sie naprzeciw wglebienia 48.Przy uderzeniu pocisku o przeszkode igli¬ ca 10 przesuwa sie w kierunku splonki i rozchyla dolny koniec rurki 33, tak iz jego zewnetrzne zgrubienie wchodzi Wc Wgle¬ bienie 48. Bezpiecznik 33 w polozeniu od¬ bezpieczajacym jest uwidoczniony linia przerywana.Na fig. 53 jest uwidoczniony przyklad wykonania, w którym splonka 3 jest przy* kryta dwudzielna plytka uniemozliwiaj a- ca jej zbicie, przy czym czesci tej plytki sa przytrzymywane za pomoca slabej spre^ zyny 49, która przezwycieza sila odsrod¬ kowa w górnym polozeniu bezwladnika splonki zapalajacej.W przykladach wedlug fig. 54 i 55 splonka 3 jest zabezpieczona za pomoca trzpienia 33, umieszczonego w poprzecz¬ nym otworze jej bezwladnika, który to trzpien po przesunieciu sie bezwladnika w górne polozenie wchodzi w wydrazenie 48.W pociskach nie wirujacych trzpien 33 w chwili uderzenia pocisku o przeszkode jest odsuwany w bok za pomoca iglicy, jak to uwidoczniono na fig. 54 linia przerywana.Wedlug fig. 56 bezpiecznik splonki stano¬ wi kulka 33, zabezpieczona kulkami 18. Po przesunieciu sie w przednie polozenie bez¬ wladnika 4 splonki 3 kulki 18 wchodza w otwory lub zlobki 48, wskutek czego kulka 33 usuwa sie na bok i otwiera przejscie dla iglicy.Wedlug fig. 57 bezpiecznik splonki 3 stanowia male kulki lub sruciny 33, wypa¬ dajace przez otwory 48 i odbezpieczajace splonke dopiero po przesunieciu sie jej bezwladnika w przednie polozenie.Trzy dalsze przyklady wykonania bez¬ piecznika splonki 3 przedstawiaja fig. 58— 60. W zasadzie bezpiecznik splonki stano¬ wi trzpien 33, zaopatrzony w otwór 50 pro¬ stopadly do jego osi, który jest prostopa¬ dly do osi zapalnika dopóty, dopóki bez¬ wladnik 4 splonki znajduje sie w dolnym, polozeniu. Po przesunieciu sie tego bez¬ wladnika w górne polozenie, trzpien 33 ob¬ raca sie o 90° i wtedy os otworu 50 pokry¬ wa sie z osia zapalnika, wskutek czego igli¬ ca przez ten otwór moze przesunac sie ku: -r Hi —splonce. Obrót trzpienia 6 90ó mozna spo¬ wodowac w rózny sposób, np. przez zaopa¬ trzenie go w mimosrodowy wystep lub czop 51, który przy przesuwie w góre przesuwa sie w zlobku 52 i powoduje obrót tego trzpienia.Na powyzszych zasadach mozna wy¬ konac caly szereg róznych zapalników, które jednak dzieki tej samej mysli prze¬ wodniej sa objete niniejszym wynalazkiem.Jedynie dla pojasnienia na fig. 61 — 63 u- widoczniono kilka przykladów wykonania.W przykladzie wedlug fig. 61 ulepsze¬ nie zapalnika polega na tym, ze jest on zabezpieczony w przypadku samoczynnego zahamowania pocisku w lufie dziala lub u jej wylotu. Osiaga sie to w ten sposób, ze tuleja 2, stanowiaca prowadnice narza¬ dów 5 zabezpieczajacych bezwladnik splon¬ ki, daje sie osiowo przesuwac i znajduje sie pod dzialaniem dwóch sprezyn, a mia¬ nowicie jednej slabej 8, sluzacej tylko do przetrzymywania przesuwnej tulei 7, oraz drugiej mocniejszej sprezyny 19, znajdu¬ jacej sie pod iglica i sluzacej jednoczesnie do przytrzymywania tulei 2 w dolnym po¬ lozeniu. Dzialanie tego zapalnika wynika z poprzednio opisanych przykladów. Przy samoczynnym naglym zahamowaniu poci¬ sku przesuwa sie tuleja 2 wskutek bez¬ wladnosci ku przodowi, a iglica 10 unie¬ mozliwia wysuniecie sie kulek i tym sa¬ mym zbicie splonki.Na fig. 62 jest przedstawiony podobny zapalnik rózniacy sie tylko tym, ze rucho¬ ma tuleja 7 po przesunieciu sie wstecz nie przesuwa sie z powrotem, lecz pozostaje w polozeniu przesunietym. Wskutek tego kul¬ ki 6, które przytrzymuja narzad lub na¬ rzady zabezpieczajace, nie wysuwaja sie natychmiast po przesunieciu sie tej tulei, lecz dopiero po przezwyciezeniu dodatnie¬ go przyspieszenia pocisku przez sile od¬ srodkowa lub wskutek hamowania pocisku w przypadku zastosowania do pocisków niewirujacyck Unieruchomienie tulei 7 w dolnym po¬ lozeniu moze byc osiagniete w rózny spo¬ sób, np. dolny brzeg tulei 7 posiada maly zlobek lub wglebienie 53, a tuleja 2, na której ta tuleja jest wodzona, jest zaopa¬ trzona w wystep 54. W celu powiekszenia sprezystosci i podatnosci tulei 7 mozna w jej dolnej czesci wykonac kilka podluz¬ nych szczelin. Przy przesuwie w dól tulei 7 jej dolny brzeg zachodzi za wystep 54 i tuleja ta pozostaje w tym polozeniu. Poza tym dzialanie tego zapalnika jest podob¬ ne do dzialania wedlug fig. 61.Fig. 63 przedstawia ulepszenie po¬ przednio opisanych zapalników. Splonka zapalajaca 3 jest osadzona w bezwladniku 4, przytrzymywanym przeciw przesuwowi w kierunku iglicy 10 za pomoca kulek 6.Ruchoma tuleja 7, przytrzymujaca te kulki 6 w polozeniu zabezpieczajacym, jest osa¬ dzona na slabej sprezynie 8 i przylega swym górnym brzegiem do tulei 23, w któ¬ rej daje sie przesuwac iglica 10, osadzona na mocniejszej sprezynie 19, która jedno¬ czesnie utrzymuje tuleje 2 w dolnym polo¬ zeniu. Ruchoma tuleja 7 po przesunieciu sie w dól zostaje w tym polozeniu unieru¬ chomiona. Fig. 63a przedstawia tuleje 7, której dolny koniec posiada w kilku miej¬ scach podluzne szczeliny 55 i przy przesu¬ wie w dól uderza o powierzchnie stozko¬ wa 56, powodujaca zwezenie dolnego kon¬ ca tej tulei i zatrzymanie sie jej na wyste¬ pie 58 tulei 2. Po przesuwie w dól tulei 7 i jej unieruchomieniu w tym polozeniu, kulki 6 pod dzialaniem sily odsrodkowej lub wskutek hamowania pocisku podczas lotu wysuwaja sie o tyle, ze umozliwiaja przesuw bezwladnika 4 w kierunku iglicy 10. Przy tym przylegaja one do stozkowej powierzchni 59 tulei 23. Przy przedwcze¬ snym uderzeniu pocisku w cel, w chwili gdy bezwladnik 4 splonki 3 nie zajmuje je¬ szcze przedniego polozenia, stozkowy brzeg 59 tulei 23 wsuwa kulki 6 z powro^ tem, przy czym te kulki wchodza w wy- — 12 —drazenie lub zlobek 60 w bezwladniku 4 zapobiegajac w ten sposób przesuwowi je¬ go ku iglicy. To samo nastepuje przy na¬ glym zahamowaniu pocisku w lufie dziala lub u wylotu lufy. W tym przypadku prze¬ suwa sie tuleja 2 wskutek bezwladnosci ku przodowi, a kulki 6 zostaja wepchniete do wnetrza tej tulei za pomoca powierzchni stozkowej 59 tulei 23. PL PL