Wynalazek niniejszy dotyczy czulego zapalnika uderzeniowego do pocisków, wy¬ rzucanych zarówno zapomoca broni o lu¬ fie gladkiej, jako tez zapomoca broni gwin¬ towanej, zwlaszcza dotyczy on zapalnika tego typu, w którym ilosc czesci jest spro¬ wadzona do minimum i który jest zupelnie zabezpieczony od przedwczesnego dziala¬ nia wskutek napotkania przypadkowej przeszkody w przewodzie lufy dziala, lub przy jej wylocie lub nawet w pewnej odle¬ glosci od dziala.Zapalnik wedlug wynalazku, w którym obsada splonki daje sie przesuwac w kie¬ runku podluznym w gniezdzie osiowem i wpada wpoblizu iglicy w przestrzen pier¬ scieniowa o wiekszej srednicy, posiada bezpiecznik splonki, skladajacy sie z jednej lub kilku kulek, umieszczonych w bocznych otworach obsady splonki i przytrzymywa¬ nych przez scianki gniazda tak, iz moga wy¬ pasc w celu umozliwienia zbicia splonki na boki tylko w chwili, gdy obsada splonki wejdzie w przestrzen pierscieniowa o wiek¬ szej srednicy.Ponadto obsada splonki przy ruchu do przodu wskutek bezwladnosci jest hamowa¬ na powietrzem, które przeplywa od przodu ku tylowi pomiedzy sciankami obsady splonki i sciankami jej gniazda.Wedlug wynalazku kanal, w którym przesuwa sie obsada splonki, oraz prze¬ strzen pierscieniowa o wiekszej srednicy, laczaca sie z tym kanalem, sa wykonane wtulei, która w przypadku nieoczekiwanego zatrzymania sie pocisku-w ^ufie lub w razie niebezpiecznego uderzenia jw pewnej odle¬ glosci od wylotu lufy przesuwa sie naprzód pomimo przeciwdzialania sprezyny, wsku¬ tek czego kulki w chwili przedwczesnego rzucenia obsady splonki w kierunku iglicy zapobiegaja przebiciu splonki dzieki temu, ze uderzaja one o iglice (fig, 5), zanim mo¬ ga przedostac sie do przestrzeni pierscie¬ niowej.Inne zalety*i* szczególy wynalazku be¬ da wyjasnione w opisie, który jest podany ponizej.Na zalaczonych rysunkach .przedstawio¬ no przyklad wykonania zapalnika wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój o- siowy zapalntka wedlug wynalazku w sta¬ nie spoczynku; fig. 2 — 4 przedstawiaja odpowiednie polozenia, które zajmuja cze¬ sci zapalnika w chwili dania strzalu, w pewnej odleglosci od dziala, na której za¬ palnik jest jeszcze zabezpieczony, i poza ta odlegloscia; fig. 5 i 6 przedstawiaja od¬ powiednio polozenie czesci w przypadku raptownego zahamowania pocisku w lufie i w przypadku uderzenia o przeszkode na odleglosci zabezpieczonej; fig. 7 i 8 przed¬ stawiaja odpowiednio zapalnik w chwili uderzenia iglicy o splonke wskutek tylko wtloczenia i uderzenia oraz Wskutek wtlo¬ czenia i bezwladnosci; fig. 9 przedstawia pewien szczegól w widoku zboku; fig. 10 — przekrój wedlug linji 10 — 10 na fig. 5; fig. 11 — przekrój wedlug linji 11 — 11 na fig. 7; fig. 12 i 13 — odmiane zapalnika w stanie spoczynku i w chwili uderzenia.W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1 — 11, kadlub 1 zapalnika posiada wywiercony nawylot kanal 2, w którym slizga sie bardzo lekka iglica 3, parta ku przodowi przez sprezyne 4.Sprezyna ta opiera sie ztylu o czepiec 5, który nakrywa tuleje 6, spoczywajaca na dnie przewodu 2. Czepiec 5 przyczynia sie do prowadzenia iglicy 3. Przednia czesc narzadu 6 jest wewnatrz wydrazona tak, aby tworzyla pod iglica 3 przestrzen pier¬ scieniowa 7 o wiekszej srednicy. Narzad 6 moze sie slizgac w przewodzie 2, w któ¬ rym go prowadzi pierscien 8 i czepiec 5.Obsada 9 splonki 10 jest umieszczona w tulei 6, w której moga sie slizgac w kie¬ runku podluznym kulki 11 (lub podobne narzady ryglujace), umieszczone powyzej splonki 10 w otworach 12, wykonanych w sciankach obsady splonki. Kulki 11 stawia¬ ja opór przejsciu iglicy 3 dopóty, dopóki o* twory 12 znajduja sie wewnatrz wydraze¬ nia tulei 6 o mniejszej srednicy.Obsada splonki jest ze swej strony za¬ bezpieczona zapomoca odpowiedniego urza¬ dzenia. W przedstawionym przykladzie urzadzenie to sklada sie z zespolu kulek 13, osadzonych w gniazdach 14 (fig. 1 i 9).Przestrzen, w której moga zmiescic sie te kulki, znajduje s Przed strzalem, kulki 13 w polozeniu, ryglujacem obsade splonki, sa utrzymywa¬ ne przez pierscien 16, który sprezyna 17 wypiera ku przodowi. Oporek 18 ogranicza przesuniecie sie pierscienia do przodu.Krazek 19, osadzony w kadlubie za¬ palnika przed iglica 3, sluzy do uszczelnie¬ nia zapalnika.Dzialanie zapalnika jest nastepujace.Po strzale pod wplywem trwajacego dluzej dodatniego przyspieszenia, nadawa¬ nego pociskowi przez ladunek miotajacy, iglica 3 i pierscien 16 przesuwaja sie wstecz, sciskajac sprezyny 4 i 17, wskutek czego kulki 13 zostaja zwolnione i wpadaja w przestrzen 15 (fig. 2). Z chwila ustania te¬ go dodatniego przyspieszenia sprezyna 4 przesuwa zpowrotem iglice w jej polozenie poczatkowe (fig. 3), a pierscien 16, party przez sprezyne 17, rygluje kulki 13 w przestrzeni 15.Gdy ruch pocisku zostaje hamowany przez opór powietrza (przyspieszenie u- jemne), to obsada splonki pod dzialaniem sily bezwladnosci .posuwa sie naprzód i o- — 2 —statecznie przybiera polozenie przedstawio¬ ne na fig, 4. Poniewaz obsada splonki znaj¬ duje sie w wydrazeniu o wiekszej srednicy, to kulki 11 pod dzialaniem swej bezwlad- npsjci odbezpieczaja splonke.Nalezy jednak zauwazyc, ze obsada splonki zuzywa pewien czas na to, aby pod dzialaniem ujemnego przyspieszenia prze¬ sunac sie do przodu z polozenia wedlug fig. 2 w polozenie wedlug fig. 4; ponadto przesuniecie to powoduje przejscie na tylna powierzchnie obsady splonki czesci po¬ wietrza, które sie pierwotnie znajdowalo na przedniej powierzchni tej obsady. Ten przeplyw powietrza z powodu nieznaczne¬ go luzu, pozostawionego pomiedzy scian¬ kami obsady splonki i sciankami tulei 6, wytwarza opór, okreslajacy okres zwloki w odbezpieczeniu, który mozna regulowac zapomoca zmiany szczególów konstrukcji obu tych czesci.Okres ten odpowiada odleglosci, na której zapalnik pozostaje zabezpieczony, a mianowicie: 1 Wypadkowe napotkanie przeszkody o spoistosci, wystarczajacej do spowodowa¬ nia jednoczesnego wtloczenia iglicy i pew¬ nego zwolnienia lotu pocisku, spowodowa¬ loby przesuniecie sie obsady splonki ku przodowi tulei 6 (fig. 6), lecz kulki 11, któ¬ re scianki tej tulei utrzymuja w polozeniu zabezpieczajacem, przeszkodzilyby zetknie¬ ciu sie iglicy i splonki. 2. Raptowne zahamowanie pocisku, zachodzace wypadkowo w przewodzie lufy, spowodowaloby odrzucenie tych wszyst¬ kich czesci do przodu (fig. 5). Jednak na¬ wet w tym przypadku kulki 11 pozostalyby pomiedzy iglica a splonka i uniemozliwily¬ by zbicie splonki.Bezpieczenstwo przy wylocie i bezpie¬ czenstwo wewnatrz przewodu lufy sa wiec osiagniete w niezawodny sposób we wszyst¬ kich przypadkach.W chwili uderzenia pocisku o przeszko¬ de zbicie splonki moze nastapic albo wsku¬ tek wtloczenia (fig. 7), albo wskutek bez¬ wladnosci, albo wskutek wtloczenia i bez¬ wladnosci (fig. 8).W pierwszym przypadku obsada splonki zostaje rzucona z szybkoscia, równa szyb¬ kosci pocisku, na iglice raptownie zatrzy¬ mana przez przeszkode.W dnigim przypadku (który moze zajsc, jezeli pocisk uderzy bokiem) pod wplywem raptownego ujemnego przyspieszenia, któ¬ rego doznaje pocisk, tuleja 6, kulki 13 i pierscien 16 swoja bezwladnoscia pomoga do scisniecia sprezyny 4 i ulatwia zbicie splonki. Kulki 11 przeciwdzialaja wówczas cofaniu obsady splonki przez iglice.Wreszcie w przypadku, gdy pocisk na¬ potka przeszkode niedostatecznie odporna do spowodowania wtloczenia iglicy, zbicie splonki nastepuje wskutek czesciowego wtloczenia iglicy i bezwladnosci obsady splonki (fig. 8).Zapalnik wedlug wynalazku jest czuly.Czulosc zapalnika osiaga sie z jednej stro¬ ny przez nadzwyczajna lekkosc iglicy, z drugiej zas strony wskutek tego, ze zapal¬ nik nie posiada jakiegokolwiek narzadu zabezpieczajacego (zawleczki, krazka i t. p.), któryby w chwili uderzenia mógl prze¬ ciwdzialac wtloczeniu iglicy.W razie upadku pocisku podczas prze¬ wozu i manipulacji nie moze byc zbicia splonki, poniewaz pierscien 16 utrzymalby kulki 13 w polozeniu, zabezpieczajacem obsade splonki w razie upadku pocisku na glowice, a w razie upadku na dno pierscien 16 osiadlby wdól, nie odkrywajac jednakze otwioru do wypadania kulek 13. Nawet gdyby pocisk byl upuszczony z dostatecznej wysokosci, która umozliwilaby pierscienio¬ wi 16 dojscie pod wplywem uderzenia do konca skoku, to jego sprezyna 17 doprowa¬ dzilaby go zpowrotem w polozenie ryglu¬ jace przedtem, niz kulki 13 mialyby czas przesunac sie w swych gniazdach.Bezpieczenstwo wiec jest zupelne we wszystkich wypadkach. - 3 —Najlepiej, gdy zapalnik wedlug wyiia- lazku jest polaczony z urzadzeniem, powo¬ duj acem natychmiastowy albo opózniony zaplon splonki pobudzajacej. W przykla¬ dzie wedlug fig. 1 urzadzenie to posiada dwa przewody 20, 21 (fig. 1), przechodza¬ ce przez denko zapalnika i laczace splonke 10 ze splonka pobudzajaca 23. W jednym z tych przewodów) 20 jest umieszczona ma¬ sa 24, powodujaca zwloke, a w drugim kra¬ nik 25% który mozna wprawiac w ruch bez¬ posrednio od zewnatrz. Gdy kranik ten znajduje sie w polozeniu otwartem ( fig. 1)< plomien splonki 10 zostaje przekazany wprost kanalem 21 splonce pobudzajacej 23 (dzialanie natychmiastowe); gdy kranik ten znajduje sie w polozeniu zamknietem (fig. 2), splonka 10 zapala najpierw mase 24, która pali sie pewien czas i1 dopiero po¬ tem przekazuje zaplon splonce pobudzaja¬ cej (dzialanie ze zwloka).Fig. 12 i 13 przedstawiaja odmiane za¬ palnika wedlug wynalazku. W tym przykla¬ dzie obsada splonki slizga sie bezposred¬ nio w kadlubie. Pierscien 16, ryglujacy kul¬ ke lub kulki 13, jest osadzony wewnatrz obsady splonki i jest party do przodu przez sprezyne 17, która opiera sie ztylu o krazek 30, przytwierdzony do obsady splonki. Kul¬ ki 13 sa osadzone w kanalikach 14 obsady splonki, najlepiej pochylonych ku tylowi i ku wnetrzu. Srubki 31 lub podobne narza¬ dy, osadzone w otworach kadluba, pozwa¬ laja podczas skladania zapalnika ustawic kulki 13 w polozeniu, ryglujacem obsade splonki.Miseczka 33, spoczywajaca na wystepie 34 kadluba zapalnika, sluzy za dolne opar¬ cie dla sprezyny 4 iglicy i moze sama sli¬ zgac sie w kadldbie 1 zapalnika.W chwili strzalu pod wplywem dodat¬ niego przyspieszenia pocisku pierscien 16 usuwa sie, zwalniajac kulke lub kulki 13, które wpadaja do wnetrza obsady splonki.Obsada ta, bedac w ten sposób odryglowa- na, posuwa sie ku przodowi w przewodzie 2, pociagajac kulke i3, zaryglowana ptz&Z sprezyne 17 (fig. 12). Dzialanie tego zapal¬ nika jest nastepnie podobne do dzialania zapalnika, opisanego w poprzednim przy¬ kladzie. Polozenie czesci przy zetknie* chi sie iglicy ze splonka wskutek wtlcfcze- nia iglicy jest przedstawione na fig. 13.Zapalnik taki, osadzony w pocisku o ru¬ chu wirowym, dzialalby w sposób podobny do opisanego wyzej i warunki bezpieczen¬ stwa pozostalyby takie same.Dzieki prostocie budowy tego zapalnika mozna go wykonac w bardzo malych wy¬ miarach i uzywac do pocisków bardzo ma¬ lego kalibru.Naturalnie wynalazek nie jest bynaj¬ mniej ograniczony do postaci wykonania powyzej przedstawionych i opisanych, które byly obrane tylko jako przyklady. PL