Najdluzszy czas trwania patentu do 21 wrzesnia 1953 r.Przedmiotem wynalazku jest udosko¬ nalenie zapalnika uderzeniowego do poci¬ sków artyleryjskich, min, bomb lotniczych i tym podobnych pocisków, opisanego w patencie nr 27 266.Na rysunkach przedstawiono szereg przykladów wykonania zapalnika wedlug wynalazku w przekrojach podluznych.Wedlug fig. 1 nastepuje przy strzale przesuw swobodnej masy, np. tulei 4, przy¬ trzymywanej za pomoca odpowiedniego o- poru, np. sprezyny, przetyczki lub podob¬ nego narzadu, która zwalnia kulki 5. Da¬ jacy sie osiowo przesuwac bezwladnik 7 stanowi prowadnice iglicy 1 i pod dziala¬ niem sily bezwladnosci wskutek hamowa¬ nia pocisku przesuwa sie stopniowo w kie¬ runku lotu pocisku az do napotkania prze¬ szkody, ograniczajacej ten przesuw, np. plytki lub przepony 8 w glówce zapalnika.Iglica 1 jest zaryglowana za pomoca kulek 2, które ja zwalniaja po przesunieciu sie do przodu bezwladnika 7, przy czym pod¬ czas przesuwania sie do przodu tego bez-wladnika kulki 6 naciskaja na iglice i po przesunieciu sie tego j^e^wladnika w przed¬ nie polozenie kulki te .^chodza do kanalu, w którym jest "umieszczona iglica, i przy¬ legaja do górnej powierzchni 9 iglicy 1.Przy uderzeniu pocisku w cel bezwladnik 7 zostaje wtloczony w zapalnik, przy czym zabiera ze soba iglice, która zbija splonke zapalajaca 3. Oczywiscie, iz zbicie splonki moze nastapic dopiero wtedy, gdy pocisk uderza w cel po uprzednim przesunieciu sie bezwladnika 7 w przednie polozenie koncowe. Zapalnik wedlug fig. 1 nadaje sie zwlaszcza do pocisków nie wirujacych.Podobny zapalnik jest przedstawiony na fig. 2. Tuleja 4 przesunieta wskutek strzalu zwalnia kulki 5, a bezwladnik 7, wskutek hamowania pocisku przesuwa sie w kierunku jego lotu az do zetkniecia sie np. z przepona 8. W tym polozeniu zostaja zwolnione kulki 2 zabezpieczajace iglice 1, kulki zas 6 wskutek hamowania pocisku przesuwaja sie do srodka i przylegaja do powierzchni 9 kolnierza iglicy 1. Jest to mozliwe wskutek tego, ze iglica jest unie¬ ruchomiona za pomoca odpowiedniego na¬ rzadu, np. przetyczki 10, i nie moze sie przesuwac razem z bezwladnikiem 7. Przy uderzeniu pocisku o przeszkode bezwlad¬ nik 7 wraz z iglica 1 zostaje wtloczony w kierunku splonki zapalajacej 3, której zbi¬ cie staje sie mozliwe, oczywiscie, pod tym warunkiem, ze wspomniany przesuw bez¬ wladnika 7 w przednie polozenie byl juz ukonczony przed uderzeniem pocisku o przeszkode. W przeciwnym przypadku splonka zapalajaca 3 nie moze byc zbita, gdyz ruch powrotny po uderzeniu wykonal¬ by tylko bezwladnik 7, a iglica 1 pozostala¬ by nieruchoma.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 po przesunieciu sie tulei 4 zostaja zwol¬ nione kulki 5, które przytrzymuja bezwla¬ dnik 7 w dolnym polozeniu, przy czym bezwladnik ten wskutek hamowania poci¬ sku zaczyna stopniowo przesuwac sie do przodu w prowadnicy znajdujacej sie w trzonie 12 iglicy 1. Trzon 12 iglicy 1, któ¬ rego przesuw w kierunku splonki zapala¬ jacej uniemozliwiaja kulki 2 oraz sprezy¬ na 11, jest tak wykonany, ze nie moze prze¬ suwac sie z bezwladnikiem 7 w kierunku lotu pocisku. Po przesunieciu sie do przo¬ du bezwladnika 7 i w chwili zatrzymania go za pomoca przepony 8 zostaja zwolnio¬ ne kulki 2 i nie przeszkadzaja w przesu¬ wie trzonu 12 iglicy 1 w kierunku splonki 3. Jednoczesnie z bezwladnikiem przesu¬ wa sie wskutek zmniejszania sie szybko¬ sci pocisku jedna lub kilka kulek 6, znaj¬ dujacych sie w bezwladniku 7, i laczy ten bezwladnik z iglica, np. opierajac sie o po¬ wierzchnie 9. Przy uderzeniu pocisku o przeszkode bezwladnik 7 zostaje wtloczo¬ ny do wnetrza zapalnika i przesuwa iglice, która zbija splonke 3. Warunkiem jest cal¬ kowity przesuw bezwladnika 7, gdyz w przeciwnym razie zbicie splonki nie moze nastapic.Sposób dzialania zapalnika wedlug fig. 4 jest podobny do poprzednich przykla¬ dów. Po strzale tuleja 4 przesuwa sie wstecz i zwalnia kulki 5, które wysuwaja sie umozliwiajac osiowy przesuw tulei 7 w kierunku lotu pocisku wskutek zmniejsza¬ nia sie jego szybkosci. Ten przesuw jest o- graniczony, np. za pomoca przepony 8, przy czym po ukonczeniu tego przesuwu zostaja zwolnione kulki 2, zabezpieczajace tuleje 12, zaopatrzona w grot igliczny. W przednim polozeniu tulei 7 kulki 6 opiera¬ ja sie o skosna powierzchnie 9 znajdujaca sie na tulei 12, tak iz przy uderzeniu poci¬ sku o przeszkode tuleja 7, a wraz z nia i tuleja 12, zostaja wtloczone do wnetrza zapalnika, wskutek czego grot igliczny zbi¬ ja splonke.Podobny przyklad wykonania zapalnika przedstawia fig. 5. Przy strzale tuleja 4 przesuwa sie wstecz i pozostaje w dolnym polozeniu przytrzymana za pomoca odpo¬ wiedniego znanego narzadu, np. za pomo- — 2 —ca kulki 13 wchodzacej w rowek 14. Przy strzale przesuwaja sie w bok kulki 5 i u- mozliwiaja przesuw tulei 7, która je z soba zabiera. Po ukonczonym przesuwie do przodu tulei 7 kulki 5 wskutek zmniejsza¬ nia sie szybkosci pocisku przesuwaja sie w swych otworach w tulei 7 i zostaja za¬ trzymane za pomoca powierzchni 9 tulei 12, zaopatrzonej w grot 1 iglicy. Po ukon¬ czonym przesuwie do przodu tulei 7 rowek jej lub wglebienie 15 ustawia sie naprze¬ ciw kulek 2, oddzielajacych iglice / od splonki zapalajacej 3, wskutek czego przy uderzeniu pocisku o przeszkode tuleja 7 przesuwa sie razem z tuleja 12 iglicy w kierunku splonki, poniewaz kulki 2 zostaja przez odpowiednio uksztaltowana po¬ wierzchnie 16 odsuniete od niej i wtloczo¬ ne w rowek lub wglebienie 15.W przykladzie wedlug fig. 6 tuleja 4 w chwili strzalu przesuwa sie wstecz i zwalnia jedna lub kilka kulek 5. W ten sposób zostaje zwolniona tuleja 7, która sie przesuwa w odpowiedniej chwili do przodu, zabierajac ze soba kulke 6. Ta kulka wchodzi do gniazdka, utworzonego przez bezwladnik 17 i iglice 1, wypelnia¬ jac przestrzen miedzy bezwladnikiem 17 i iglica 1, wskutek czego iglica przy ude¬ rzeniu pocisku o przeszkode zostaje wtlo¬ czona do wnetrza zapalnika i zbija splon¬ ke zapalajaca. Kulka 2, zapobiegajaca przyblizeniu sie iglicy 1 do splonki zapa¬ lajacej 3, wypada przy ruchu iglicy ku splonce, poniewaz tuleja 7, która ja przy¬ trzymywala, przesunela sie naprzód.W przykladzie wykonania wedlug fig. 7 nastepuje przy strzale przesuw wstecz tulei 4, która po ustaniu dodatniego przy¬ spieszenia pocisku podnosi sie w górne po¬ lozenie pod dzialaniem sprezyny 18, tak iz zostaja zwolnione kulki 2, zabezpieczajace iglice. Jednoczesnie otwieraja sie otwory 19 i male kulki 20 przechodza przez nie do przestrzeni 21 miedzy iglica / i bezwlad¬ nikiem 17 i wypelniaja ja. Przy uderzeniu pocisku o przeszkode zostaje ruch bezwla- dnika 17 w kierunku splonki zapalajacej 3 przeniesiony na iglice 1.Na fig. 8 jest przedstawiony podobny przyklad wykonania. Przy strzale tuleja 4 przesuwa sie wstecz i zwalnia kulke 22, wskutek czego po ustaniu dodatniego przy¬ spieszenia pocisku tuleja 4 przesuwa sie w górne polozenie koncowe pod dzialaniem sprezyny 18. W ten sposób zostaje zwol¬ niona jedna lub kilka przytrzymujacych i- glice 1 kulek 2 i jednoczesnie zostaja od¬ kryte otwory 19, przez które male kulki lub sruciny 20 przechodza do przestrzeni 21. Po wypelnieniu tej przestrzeni ruch tu¬ lei 4 po uderzeniu pocisku w cel zostaje przeniesiony na iglice 1.W zapalniku wedlug fig. 9 tuleja 4 w chwili strzalu przesuwa sie wstecz i zwal¬ nia kulki 22, które wypadaja i zwalniaja iglice 1, która po ustaniu dodatniego przy¬ spieszenia pocisku przesuwa sie do przodu opierajac sie o przepone 8. Splonka zapa¬ lajaca 3 takze przesuwa sie w tym okresie do przodu i zatrzymuje sie pod grotem i- glicy, wskutek czego zapalnik jest przygo¬ towany do dzialania. Poniewaz iglica 1 jest lekka, a jej przesuw w polozenie odbez¬ pieczone jest hamowany pneumatycznie za pomoca tarczy 23, przesuwajacej sie w prowadnicy z malym luzem, odbezpiecze¬ nie nastepuje stopniowo, wskutek czego o- siaga sie dlugotrwale zabezpieczenie zapal¬ nika.Przyklady wykonania zapalników przedstawione wyzej odnosily sie wszyst¬ kie do pocisków przeznaczonych do strze¬ lania z luf gladkich. Na fig. 10 przedsta¬ wiony jest zapalnik podobny do poprzed¬ niego, lecz nadajacy sie do pocisków obra¬ cajacych sie dookola ich osi. Tuleja 4 w chwili strzalu przesuwa sie wstecz i umoz¬ liwia wypadniecie kulek 22. Po ustaniu do¬ datniego przyspieszenia pocisku slaba sprezyna 24 przesuwa iglice / w górne po¬ lozenie, w którym glowica 23 iglicy 1 o- — 3 —piera sie o przepone 8, wskutek czego zo¬ staje uwolniony suwak 25, w którym znaj¬ duje sie splonka zapalajaca 3. Srodek ciezkosci tego suwaka znajduje sie na ze¬ wnatrz osi zapalnika, wskutek czego po wysunieciu sie iglicy suwak ten pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej przesuwa sie w bok, tak iz splonka 3 przesuwa sie pod grot iglicy 1 i zapalnik jest przygotowany do dzialania.Taki sam zapalnik mozna stosowac do pocisków niewirujacych. W tym przypad¬ ku przesuw suwaka 25 ze splonka zapala¬ jaca 3 nastepuje nie pod dzialaniem sily odsrodkowej, lecz pod naciskiem sprezyny.Równiez w tym zapalniku mozna osia¬ gnac dlugie zabezpieczenie, poniewaz prze¬ suw iglicy 1 w górne polozenie odbezpie¬ czone jest hamowany za pomoca powie¬ trza znajdujacego sie miedzy glowica 23 iglicy / i przepona 8. Dalsze przedluzenie zabezpieczenia daloby sie osiagnac w ten sposób, by przesuwna tuleja 4 zwalniala kulki 22 nie przy swym przesuwie wstecz, lecz dopiero po ukonczeniu przesuwu do przodu po ustaniu dodatniego przyspiesze¬ nia, który to przesuw nastepuje pod dzia¬ laniem sprezyny 18.Zapalnik wedlug fig. 11 jest podobny do zapalnika wedlug fig. 9. Róznica polega tylko na tym, ze jedna lub kilka kulek 22, opierajacych sie o glowice 23 iglicy i przy¬ trzymujacych ja w polozeniu uniemozli¬ wiajacym przesuw splonki 3, po strzale, pod dzialaniem sily odsrodkowej zwalnia¬ ja iglice, po czym iglica po ustaniu dodat¬ niego przyspieszenia pocisku pod naci¬ skiem sprezyny 24 przesuwa sie w górne polozenie i zwalnia splonke. Ten przesuw iglicy moze byc równiez hamowany pneu¬ matycznie za pomoca jej glowicy.Plomien splonki zapalajacej przenosi sie do przestrzeni 34, a z niej do srodkowe¬ go otworu.Podobny przyklad wykonania zapalni¬ ka jest przedstawiony fia fig. 12. W tym przypadku kulka 22 wchodzi w trzon igli¬ cy 1 i zostaje zwolniona przy przesuwie iglicy wstecz, po czym zsuwa sie w otwór 32 i w wydrazenie 33. Poza tym dzialanie zapalnika jest podobne do opisanego po¬ przednio. Plomien splonki zapalajacej przenosi sie otworem 35 do otworu srodko¬ wego i dalej na splonke pobudzajaca 36.W zapalniku wedlug fig. 13 iglica 1 w chwili strzalu przesuwa sie wstecz, wsku¬ tek czego zostaja zwolnione kulki 22 wcho¬ dzace we wglebienia glowicy 23 iglicy. Po ustaniu dodatniego przyspieszenia pocisku sprezyna 24 przesuwa iglice / z powrotem w górne polozenie, w którym glowica 23 iglicy 1 przylega do przepony 8. W kadlu¬ bie zapalnika znajduje sie stozkowe wy¬ drazenie 37, wzdluz którego osi przesuwa sie iglica 1. W wydrazeniu 37 znajduje sie obsada 25 splonki zapalajacej 3, która ma taki sam ksztalt stozkowy, lecz o mniej¬ szych wymiarach. Obsada 25 jest przytrzy¬ mywana przy jednym boku wydrazenia 37 iglica, przechodzaca przez otwór 38 w tej obsadzie. Gdy iglica zostaje przesunieta do przodu stozkowa obsada 25 przesuwa sie w koniec stozkowego wydrazenia 37, wsku¬ tek czego os splonki 3 i os zapalnika po¬ krywaja sie i zapalnik jest przygotowany do dzialania.Fig. 14 przedstawia dalszy przyklad wykonania zapalnika wedlug wynalazku, w którym w chwili strzalu przesuwa sie wstecz tuleja 4, przy czym kulki 13 wcho¬ dza w wyzlobienie 14 i przytrzymuja te tuleje w tylnym polozeniu. Male kulki lub sruciny 20 przechodza potem stopniowo przez waskie przejscia 19 do przestrzeni 21 pod bezwladnikiem 17. Przy uderzeniu po¬ cisku w cel bezwladnik 17 przekazuje o- trzymane uderzenie za pomoca srutu, znaj¬ dujacego sie w przestrzeni 21, na zapalnik 26 dowolnego rodzaju.Na fig. 15 przedstawiony jest zapalnik do bomb lotniczych, oparty na podobnej zasadzie jak zapalnik wedlug fig. 8. Pozwolnieniu bomby z wyrzutnika zostaje wyrwana zawleczka 27, przy czym tuleja 4 przesuwa sie do przodu. Kulki lub sru- ciny przesypuja sie przez otwory 19 z przestrzeni 20 do przestrzeni 21, umozli¬ wiajac przeniesienie uderzenia z tulei 4 na iglice 1, poniewaz kulki 2, przytrzymujace iglice, zostaja wtloczone przy uderzeniu pocisku o przeszkode i ruchu iglicy ku splonce w zlobek 15 tulei 4.Dalszy przyklad wykonania zapalnika jest przedstawiony na fig. 16. W chwili strzalu przesuwa sie wstecz tuleja 4, kulki zas 13 wchodza w zlobek 14 i przytrzymu¬ ja te tuleje w polozeniu tylnym, wskutek czego kulki lub sruciny 20 przechodza przez otwory 19 do przestrzeni 21 w bez- wladniku 17. W ten sposób iglica 1 zostaje unieruchomiona w bezwladniku 17, wsku¬ tek czego przy uderzeniu pocisku w cel nie moze sie przesunac w kierunku lotu poci¬ sku i zbija splonke zapalajaca 3 lub splon¬ ka uderza w iglice.W przykladzie wedlug fig. 17 przesu¬ wajaca sie wstecz tuleja 4 zwalnia kulki 22, które przesuwaja sie w bok i zwalniaja iglice 1. Iglica wskutek zmniejszania sie szybkosci pocisku przesuwa sie do przodu az do oparcia sie jej glowicy 23 o przepo¬ ne 8. Po osiagnieciu tego górnego polozenia iglica ustawia sie ukosnie, przy czym przy uderzeniu pocisku o przeszkode splonka 3 zostaje zawsze zbita, poniewaz jest wyko¬ nana w postaci pierscienia. Plomien ze splonki zapalajacej zostaje przeniesiony przez jeden lub kilka otworów 28 do o- tworu srodkowego, w którym poprzednio znajdowala sie iglica /. Równiez w tym przypadku mozna w celu osiagniecia dlu¬ giego zabezpieczenia zastosowac pneuma¬ tyczne hamowanie przesuwu iglicy za po¬ moca jej glowicy 23.Fig. 18 przedstawia przyklad wykona¬ nia zapalnika do bomb lotniczych. Przy wyrzucaniu bomby z wyrzutnika zostaje wyrwana zawleczka 27, po czym sprezyna 29 zsuwa kaptur 30, wskutek czego zostaje zwolniona jedna lub kilka kulek 22, które unieruchomialy iglice 1. Zwolniona w taki sposób iglica 1 przesuwa sie do przodu i umozliwia wskutek tego przesuw tulei 7, w której jest osadzona splonka zapalajaca 3. Miedzy splonka zapalajaca 3 i grotem iglicy / znajduja sie narzady, uniemozli¬ wiajace zbicie splonki, np. kulki 2. Te kul¬ ki wysuwaja sie i zwalniaja przejscie dla iglicy dopiero po ukonczonym przesuwie tulei 7. W celu osiagniecia jak najdluzsze¬ go czasu trwania zabezpieczenia mozna tu¬ leje 7 zaopatrzyc w tarcze 31 o duzej sred¬ nicy, przesuwajaca sie z malym luzem, wskutek czego przesuw tulei 7 bylby ha¬ mowany pneumatycznie. PL PL