Wynalazek niniejszy dotyczy zapalni¬ ków dzialajacych na skutek wtloczenia czesci i na skutek bezwladnosci i pozba¬ wionych wszelkich narzadów uzbrajaja¬ cych i zabezpieczajacych, które przed- wystrzalem usuwacby nalezalo.Zapalnik sklada sie z czesci uderzenio¬ wej, która musi zostac wtloczona w ka¬ dlub zapalnika i posiada w tym celu glo¬ wice, wystajaca zprzodu pocisku; ta czesc uderzeniowa polaczona jest z kadlubem zapomoca narzadu, który musi sie poddac pod dzialaniem bezwladnosci pocisku w chwili, gdy czesc ta zostanie raptownie powstrzymana przy uderzeniu o cel.Czesc uderzeniowa zawiera w sobie i splonke i iglice. Jedna z tych czesci, polo¬ zona blizej ku przodowi, polaczona jest z kadlubem pomienionej czesci uderzenio¬ wej, druga zas przylega do tej czesci w pewnem miejscu pod wplywem pewnego narzadu przeznaczonego ulec dzialaniu si¬ ly bezwladnosci w chwili, gdy kadlub cze¬ sci uderzeniowej dozna silnego przyspiesze¬ nia ujemnego, jakie moze nastapic jedy¬ nie w tym wypadku, gdy poruszajacy sie ze znaczna szybkoscia pocisk napotka ja¬ kas przeszkode. To przyspieszenie ujem¬ ne bedzie znacznie wieksze, zwlaszcza w gruncie miekkim, od przyspieszenia same¬ go pocisku, którego masa jest daleko wiek¬ sza od masy czesci uderzeniowej zapal¬ nika.Okolicznosc ta pozwala bezwzglednie uniknac zetkniecia sie iglicy ze splonka pod wplywem bezwladnosci w chwili wy-strzalu, poniewaz czesc uderzeniowa obu wspomnianym czesciom nadaje wówczas jednoczesnie jednakowe przyspieszenie do¬ datnie.Zbytecznemi staja sie przeto samoczyn¬ ne lub niesamoczynne urzadzenia uzbraja¬ jace, dotychczas uwazane za nieodzowne, dzialanie których pomimo wszystko nie jest pewne.W pociskach artyleryjskich czesc ru¬ choma zapalnika moze zawierac oporek ru¬ chomy, który nie pozwala czesci tylnej u- rzadzenia zapalajacego, a wiec splonce lub iglicy, przesuwac sie do przodu w stosun¬ ku do kadluba zapalnika w chwili zwolnie¬ nia biegu lub zatrzymania sie pocisku w lufie dziala, a to w celu zapobiezenia nie¬ wczesnemu dzialaniu zapalnika.Wynalazek niniejszy w ten sposób da¬ je moznosc stworzenia zapalnika, odzna¬ czajacego sie bezwzglednem bezpieczen¬ stwem, pomimo ze ten ostatni nie posia¬ da mechanizmu uzbrajajacego, i posiada¬ jacego wszystkie zalety prostoty ustroju i uniemozliwienia wypadków, spowodowa¬ nych przez wadliwe dzialanie mechanizmu, z braku pewnych jego czesci, przez niedo¬ kladnosci wynoibu i t. d.Rysunek przedstawia szereg przykla¬ dów wykonania wynalazku. Fig. 1 wyobra¬ za przekrój zapalnika artyleryjskiego w stanie spoczynku, fig. 2 — zapalnik powyz¬ szy w chwili dzialania, fig. 3 — czesciowy przekrój pionowy odmiany zapalnika z o- porkiem ograniczajacym ruch splonki do przodu, fig. 4 i 5 — czesciowe przekroje wedlug linji A — A i B — B na fig. 3, fig. 6 — przekrój pionowy zapalnika do poci¬ sków lotniczych, fig. 7 i 8 — czesciowe przekroje zapalnika z przekaznikiem i o- pózniaczem, fig. 9, 10 i 11 — przekroje pio¬ nowe odmian zapalnika w mysl wynalazku, otrzymanych przez przerobienie uzywa¬ nych obecnie zapalników.Zapalnik (fig. 1 i 2) sklada sie z ka¬ dluba 1 z umieszczonym na dole detonato rem 2, wkreconym w pierscien posredni 3, ze swej strony wkrecony w pocisk 4. Czesc uderzeniowa sklada sie z kadluba 5 z lek¬ kiego marterjalu, jak glin lub temu podob¬ nego z duza glowica 5a i z wydrazonym o- ganem 56. W kadlubie tym miesci sie splonka bojowa 7 w oprawce 8, mogacej sie poruszac w wydrazeniu ogona 5b i zwy¬ kle oddzielonej od iglicy 6 zapomoca spre¬ zyny 9, talk zwanej zabezpieczajacej.Czesc uderzeniowa polaczona jest z ka¬ dlubem zapalnika zapomoca zawleczki 10, która pocisk, uderzajac o cel, scina. W wydrazeniu szemszej czesci kadluba zapal¬ nika lezy podkladka 11 z miekkiego i ela¬ stycznego lub plastycznego materjalu, jak Elc( suknio lub tym podobne.Zapalnik dziala w sposób nastepujacy.W chwili oddania strzalu wszystkie czesci zapalnika zachowuja swoje wzaje¬ mne polozenie. Zawleczka 10 opiera sie dzialaniu bezwladnosci czesci uderzenio¬ wej, trwajacemu stale podczas calego o- kresu, gdy pocisk posiada dodatnie przy¬ spieszenie. Rozmieszczenie wzgledne po¬ szczególnych czesci pozostaje bez zmiany podczas dalszego lotu pocisku az do celu.Spadajac na ziemie, glowica 5a zapalnika uderza o ziemie wpierw niz jakakolwiek inna czesc zapalnika lub pocisku. Pod wplywem wstrzasnienia, czesc uderzenio¬ wa 5 zapalnika doznaje, ze wzgledu na swoja nieznaczna bezwladnosc, silnego zwolnienia szybkosci, albo natychmiasto¬ wego zatrzymania, podczas gdy pocisk sci¬ na zawleczke i porusza sie dalej, dopóki przednia czesc zapalnika nie zetknie sie z glowica 5a (fig. 2) i nie sprawi, ze czesc uderzeniowa bedzie dalej brala udzial w ruchu pocisku, az ten ostatni zaglebi sie niruiej lub wiecej w ziemie, Czesc uderzeniowa doznaje w ten spo¬ sób w ciagu bardzo krótkiego czasu takie¬ go raptownego zwolnienia ruchu, ze splon¬ ka 7 pod wplywem swej wlasnej bezwlad¬ nosci oraz bezwladnosci swej oprawki 8 — 2 —zostaje rzucona ku przodowi, sciskajac spre¬ zyne 9, i uderza o iglice 6. Nastepuje wy¬ buch splonki, pociagajacy za soba wybuch detonatora 2 i samego pocisku.Rzecz oczywista, ze przesuniecie sie czesci uderzeniowej w stosunku do kadlu¬ ba zapalnika zalezy od odleglosci miedzy nim i glowica 5a, która to odleglosc po¬ winna byc wieksza od odleglosci pomiedzy iglica 6 i splonka 7, aby te dwie czesci spotkaly sie ze soba, zanim zapalnik nie pociagnie na nowo czesci 5 do ruchu ku przodowi. W przeciwnym wypadku iglica Uioglaby zetknac sie ze splonka dopiero podczas okresu zwolnienia szybkosci poci¬ sku, zanurzajacego sie w ziemi. W takim razie dzialanie zapalnika, jak w niektó¬ rych zapalnikach obecnie uzywanych, zale¬ zaloby od ujemnego przyspieszenia poci¬ sku, które jest znacznie mniejsze od przy¬ spieszenia czesci uderzeniowej zapalnika, i byloby znacznie mniej pewnem.Przypadkowe sciecie zawleczki 10 w chwili oddania strzalu nie moze spowodo¬ wac zadnego wypadku, gdyz podkladka 11 zapobieglaby jakiemukolwiek silniejszemu uderzeniu czesci uderzeniowej o kadlub za¬ palnika. Mozna uzupelnic dzialanie pod¬ kladki zapomoca podkladki dodatkowej lla, umieszczonej w tyle zapalnika i dzia¬ lajacej w koncu czesci 5 w razie wypad¬ kowego zlamania sie tej czesci.Mozna zreszta absolutnie uniknac przy¬ padkowego sciecia zawleczki, nie wzmac¬ niajac jej nadmiernie, a to zakladajac pod glowice 5a pierscien rozciety lub inna od¬ powiednia wstawke, która nie pozwala cze¬ sci uderzeniowej zaglebic sie przy oddaniu strzalu i odpada pod dzialaniem sily od¬ srodkowej, z chwila gdy przytrzymujace dzialanie glowicy zapalnika, wywolane ci¬ snieniem zprzodu ku tylowi, dzieki bez¬ wladnosci czesci uderzeniowej zapalnika ustaje. Zachodzi to na pewnej odleglosci od wylotu lufy dziala. Bezpieczniki tego ro¬ dzaju hada opisane ponizej.Sprezyna zabezpieczajaca 9, splaszcza¬ jac sie pod dzialaniem bezwladnosci o- prawki 8 splonki w chwili raptownego zwolnienia szybkosci kadluba 5, moze byc dosc silna, by nie pozwolic jednak na ze¬ tkniecie sie iglicy ze splonka w wypadku spadniecia pocisku z niewielkiej kilkume¬ trowej wysokosci, wobec nieznacznego cie¬ zaru oprawki, przedewszystkiem zas wo¬ bec nieznacznej szybkosci, z jaka podobne spadniecie moze zachodzic. Transportowa¬ nie wiec pocisków tego rodzaju oraz dzia- loczyny nie pociagaja przeto za soba zad¬ nego niebezpieczenstwa.O ile uderzajacy o ziemie pocisk nie wybuchnie, mozna z niego potem bez oba¬ wy i trudnosci wykrecic zapalnik.Dla zapobiezenia przypadkowemu dzia¬ laniu zapalnika w razie raptownego zatrzy¬ mania sie pocisku w lufie dziala, mozna za¬ opatrzyc oprawke lub splonke w oporek, zapobiegajacy posuwaniu sie tych czesci naprzód, dopóki czesc uderzeniowa zapal¬ nika nie zaglebi sie wewnatrz pocisku. Za¬ palnik tego rodzaju (fig. 3, 4 i 5) posiada oporek w postaci plytki 12 z lapkami 13, zalozonej luzno na splonce. Lapki przesu¬ waja sie w zlobkach 14 kadluba 5 i przyle¬ gaja do wystepu 15 kadluba zapalnika.Mozna równiez umiescic lapki na opraw¬ ce 8 i równiez prowadzic je w zlobkach 14.W chwili gdy glowica 5a uderza o prze¬ szkode i czesc uderzeniowa zapalnika zo¬ staje gwaltownie wtloczona do srodka po¬ cisku, plytka 12 splaszcza sprezyne 9 dzieki swej bezwladnosci, oraz bezwlad¬ nosci splonki i oprawki. W wypadku rap¬ townego zatrzymania sie pocisku w lufie dziala przesunieciu sie splonki ku iglicy staja na przeszkodzie lapki 13, opierajace sie o wystep 15.Do zalozenia z zewnatrz czesci uderze¬ niowej sluza rowki 16 (fig. 4 i 5), pozwala- jace na przejscie lapek 13. Kadlub 5 po wprowadzeniu do zapalnika zostaje obró- — 3 —•eony o 90° i w tej pozycji jest .zapomoca zawleczki 10 zabezpieczony.W przykladzie wedlug fig* 3 — 5 czesc uderzeniowa sklada sie z dwóch skreco¬ nych ze soba czesci. ¦• . Celem zmniejszenia czulosci splonki 7 mozna pokryc ja kawalkiem papieru, me¬ talu lub innego materjalu, zabezpieczaja¬ cego ja od dzialania grota iglicy, potegu¬ jac w ten sposób zabezpieczajace dzialanie sprezyny 9. Mozna nawet pokryc splonke plytka miedziana lub z innego metalu ta¬ kiej grubosci, by zabezpieczenie to zasta¬ pilo dzialanie sprezyny 9, która w takim razie moznaby nawet opuscic.Zmieniac czulosc zapalnika mozna wszelkiemi nadajacemi sie po temu srod¬ kami, a wiec zmieniajac sile sprezyny 9, mase splonki, grubosc plytki i temu po¬ dobne.Nowy zapalnik, nie posiadajac osob¬ nych mechanizmów uzbrajajacych, jest jak¬ by zawsze uzbrojony w tern znaczeniu, ze nie wymaga znacznego dzialania sily bez¬ wladnosci podczas oddawania strzalu, aby byc w stanie dzialac. Moze on sluzyc do zaopatrzenia wen pocisków lotniczych, al¬ bo do pocisków, wyrzucanych nie z wielka szybkoscia poczatkowa.Fig. 6 przedstawia zapalnik tego typu.Zawleczke zastepuje sprezyna 18. Oprawy równiez niema i splonka 7 jest oddzielona od iglicy sprezyna 9, która opiera sie o nia za posrednictwem krazka 19. Czesc uderzeniowa 5 zapalnika wydluzona jest ku przodowi. Wydluzenie to tworzy czesc 5c, wykonana z lekkiego materjalu, jak drzewo, glin i tym podobne. Wydluzenie moze stanowic jedna calosc «z kadlubem 5, piosiJadajacym iglice, albo byc do niego przymocowlanje ruchomo w dowolny sposób.W przedstawionym przykladzie wydluzenie przymocowane jest do kadluba zapalnika zapomoca rozcietej obraczki 20, umieszczo¬ nej w okólnym rowku wydluzenia i przy¬ legajacej do wystepu 21 kadluba zapalni¬ ka. O obraczke rozcieta 22 opiera sie wy¬ step 5d wydluzenia 5c i nie pozwala iglicy zaglebic sie nieoczekiwanie w kadlub za¬ palnika.Obraczka moze byc polaczona zapomo¬ ca linki 23 z samolotem lub z jakimkol¬ wiek narzadem rozrzadczym specjalnym, We wszystkich wypadkach zapalnik moze byc zaopatrzony w opózniacz wraz z przekaznikiem ognia.Fig. 7 przedstawia odmiane, w której opózniacz 24 i przekaznik 25 wykonane sa oddzielnie. Na fig. 8 oba przyrzady powyz sze sa zespolone.Istniejace uderzeniowe zapalniki pio¬ runujace, moga byc bez trudu przerobione wedlug zasad nmejsziegio wynalazku, W wiekszosci wypadków przystosowanie po¬ legac bedzie na usunieciu mechanizmu we¬ wnetrznego w celu zalozenia na jego miej¬ scu uderzeniowej czesci zapalnika w mysl wynalazku. O ile wydrazenie zapalnika jest za male, zwieksiza sie jego srednice i wykonuje sie wystep la, na który zakla¬ da sie podkladke filcowa 1L Obrysie ze¬ wnetrzne kadluba zapalnika mozna zmienic w celu otrzymania odpowiedniejszej pod wzgledem balistycznym formy, stosownie do przeznaczenia pocisku.Fig, 9 przedstawia np. zapalnik uderze¬ niowy 24/31 I wzoru 1914 r. Narzad iglicowy, iglica i oprawka przekaznika sa usuniete. Czesc górna wydrazenia zostala zwiekszona celem wytworzenia wystepu la dla zalozenia podkladki 11. Czesc uderze¬ niowa umocowana jest zapomoca zawlecz¬ ki 10.Fig. 10 przedstawia sposób przeróbki zapalnika 24/31 wzoru 1899 — 09. Glów¬ ka górna narzadu bezpiecznikowego 25 zo stala przecieta oraz usunieto calkowicie narzad iglicowy wraz z grotem i z zakret¬ ka. Zawleczka 10 miesci sie w samym ka¬ dlubie przyrzadu. Wystep la pierwotnego zapalnika moze byc zachowany bez zmia¬ ny, albo z odpowiednia zmiana. - 4 —Zapalniki wzoru 1899—1915 P, R, wzoru 1916 L A albo /. A. L. i A. L., R. Y. i tym podobne mozna przerobic bez trudu w sposób podobny do wyzej wskazanego, W celu zastosowania tych zapalników do dzial gwintowanych mozna zwiekszyc czulosc zapalnika zapomoca zmniejszenia srednicy zawleczki 10, która staje sie wów¬ czas zwykla czescia laczaca i moze byc na¬ wet zastapiiona przez sprezyne lub dowolny elastyczny lub plastyczny narzad, w rodzaj u sprezyny 18 (fig. 6). W takim razie zapal¬ nik powinien byc zaopatrzony w bezpiecz¬ nik, który powstrzymywalby iglice od ude¬ rzenia o splonke w chwili (oddania strzalu.Takim bezpiecznikiem moze byc dwu¬ dzielna obraczka (fig. 11) obejmujaca ze¬ wnetrzna czesc kadluba 5 przy pomocy elastycznej spirali 17, jak w zapalnikach uderzeniowych typu /. A., albo przy pomo¬ cy irozicietej obraczki o kszitalcie litery C z elastycznemi koncówkami, lub wreszcie, przy pomocy wszelkiego innego podobne¬ go narzadu, usuwajacego sie pod wplywem sily odsrodkowej od chwili oddania strzalu i po okresie dodatniego przyspieszenia, a wiec na pewnej odleglosci od wylotu dzia¬ la. Dzieki bezpiecznikowi, zawleczka lub zastepujaca ja sprezyna 18 wystawiona jest jedynie na dzialanie oporu powietrza, które wywiera nacisk na glowice czesci uderzeniowej.Wewnetrzne czesci przedstawionych zapalników mozna zabezpieczyc od wilgo¬ ci zapomoca szczeliwa 27 (fig. 1, 9, 10) w górnej czesci obsady zapalnika wokolo ka¬ dluba 5. Szczeliwo skladac sie moze z wo¬ sku, cyny lub podobnych materjalów i mo¬ ze stawiac opór dosc slaby, by nie zmniej¬ szac wrazliwosci zapalnika.W przeciwienstwie do wiekszosci ty¬ pów zapalników tak zwanych wtlaczanych, zapalniki nowego typu nie sa w stanie spo¬ wodowac wypadku przy strzelaniu w razie uszkodzenia jednego z narzadów zabezpie¬ czajacych (jatko to obraczek, pierscienia, zatyczki, sprezyny i tym podobnych).W istocie, jak to bylo wskazanem, przy¬ padkowe przesuniecie sie czesci uderzenio¬ wej w kadlubie zapalnika zprzodu ku ty¬ lowi pod wplywem wystrzalu nie moze wywolac zapalenia sie splonki.Jako srodek, oddzielajacy splonke od iglicy, mozna stosowac zamiast sprezyny jakikolwiek inny narzad mniej lub wiecej sztywny, a poddajacy sie lub usuwajacy sie w jakikolwiek sposób pod wplywem o- kreslonej sily.We wszystkich wypadkach wykonania zapalników w mysl wynalazku wzajemny uklad splonki i iglicy moze byc odwró¬ cony. W takim razie iglica posuwa sie na¬ przód i uderza o splonke, umocowana w obsadzie zapalnika w chwili raptownego zwolnienia czesci uderzeniowej tegoz za¬ palnika.W przykladach, przedstawionych po¬ wyzej, zapalnik przymocowany jest sztyw¬ nie do pocisku i jedynie czesc jego uderze¬ niowa moze sie przesuwac wzgledem poci¬ sku. Mozna jednak równiez caly zapalnik lub jakakolwiek jegq czesc inma przymoco- wac w taki sposób do pocisku, by mógl on pod wplywem pewnych sil poruszac sie w stosunku do pocisku.Detonator moze byc sprzezony ze splon¬ ka lub zlewac sie z nia w zupelnosci.W powyzszych przykladach zapalnik u- derzeniowy posiada czesc uderzeniowa, która porusza sie w kadlubie zapalnika lub w czolowej czesci pocisku i jest zapomoca zawleczki, scinanej pod wplywem uderze¬ nia, polaczona z nim w ten sposób, ze wy¬ staje ponad pociskiem. Czesc uderzeniowa zawiera przytem obie czesci narzadu zapa¬ lajacego (iglice i splonke). Zapalnik jest tern znamienny, ze czesc czolowa narzadu zapalajacego jest polaczona z czescia ude¬ rzeniowa zapalnika i pozostaje w stosunku do niej nieruchoma. Czesc tylna tego na¬ rzadu nie zalezy natomiast od czesci ude-rzeniowcj zapalnika i oddzielona jest od tej ostatniej zapomoca sprezyny, wklad¬ ki elastycznej lub podkladki, które moga byc przebite, lecz nie pozwalaja na zblize¬ nie sie tych czesci narzadu zapalajacego pod wplywem bezwladnosci czesci jego ru¬ chomej, dopóki energja tej ostatniej, za¬ lezna od szybkosci wzglednej w sitdsuwku do czesci uderzeniowej zapalnika, bedzie mniejsza od energji, niezbednej do prze¬ zwyciezenia powyzszej zapory, W przedstawionych dotad przykladach wykonania przypuszczalo sie, ze czesc u- derzeniowa ruchoma zapalnika przed wy¬ strzalem zostala osadzona w pozycji czyn¬ nej, czyli w pozycji, umozliwiajacej ruch tej czesci ku srodkowi kadluba zapalnika lub pocisku pod wplywem uderzenia poci¬ sku o przeszkode lub mówiac inaczej o cel.Tego rodzaju zapalniki nie wymagaja zadnych narzadów uzbrajajacych. Usunie¬ cie tych ostatnich choc stanowi powazna zalete, nie jest glówna cecha znamienna wynalazku, zespolenie bowiem urzadzenia, dajacego moznosc wtloczenia czesci rucho¬ mej zapalnika, z dzialaniem mechanizmu zapalajacego na skutek bezwladnosci, za¬ pewnia wraz z wyjatkowa prostota calego ustroju, z jednej strony natychmiastowe dzialanie zapalnika przy zetknieciu sie z przeszkoda, z drugiej zas strony gwaran¬ tuje calkowite bezpieczenstwo przed nie- wczesnem dzialaniem zapalnika zarówao podczas przewozu i manipulacjach z amu¬ nicja, jak tez i podczas ruchu pocisku w lufie dziala.Aby zreszta zwiekszyc czulosc zapalni¬ ka, mozna zastosowac dodatkowy bezpiecz¬ nik, zlozony np. z mas, usuwajacych sie pod wplywem sily odsrodkowej, powstaja¬ cej po wystrzale.Aby czulosc zapalnika posunac do osta¬ tecznych granic, mozna, zamiast powstrzy¬ mania ruchu jego czesci uderzeniowej za¬ pomoca sztywnego narzadu, zastosowac w tym celu dzialanie powietrza, w sposób wo- góle znany. W tym wypadku czesc uderze¬ niowa zaryglowuje podczas przenosu i pod¬ czas ruchu pocisku w lufie dziala odpo¬ wiedni bezpiecznik (zlozony z mas usuwa¬ jacych sie pod wplywem sily odsrodkowej lub bezwladnosci, z ziarnek prochu, lub z narzadów usuwanych recztnie przed uzyt¬ kowaniem zapalnika lub w inny podobny sposób).Przyklady wykonania takich zapalni¬ ków przedstawione sa w przekrojach pio¬ nowych na fig. 12 — 14.Fig. 12 i 13 uwidaczniaja dwa przekro¬ je jednej odmiany zapalnika w rozmaitych polozeniach, fig. zas 14 odmiane powyz¬ szego.Zapalnik sklada sie z kadluba 1. W je¬ go wydrazeniu porusza s:e od przodu ku tylowi czesc uderzeniowa 5 wtedy, gdy po¬ cisk uderzy o przeszkode. Czesc uderzenio¬ wa jesit w tym wypadku osadzona nie w pozycji czynnej, lecz w glebi wydrazenia obsady zapalnika, tak ze glowica 5a jest podczas przewozu i wszelkich manipulacyj ukryta. W przypadku fig. 12 i 13 w tern polozeniu glowice utrzymuja masy a, któ¬ re pod wplywem otaczajacej je sprezyny c1 unieruchomiaja przedstawiony na ry¬ sunku uklad, opierajac sie pirzytem o o- brzieza 13 podkladki zabezpieczajacej 12.Glowica 5a ma ksztalt wypukly. Przezna¬ czone dla niej w obsadzie zapalnika wy¬ drazenie pozwala na swobodny obieg po¬ wietrza, cisnacego w kierunku strzalek, w celu wyciagniecia czesci uderzeniowej z jej obsady. Zapewnic obieg powietrza moz¬ na, wykonywujac w glowicy 5a otwory (Kg- H).Zapalnik dziala w sposób nastepujacy: po oddaniu strzalu i w okresie przyspiesze¬ nia dodatniego czesci zapalnika zachowuja uklad podany na fig. 1. Gdy przyspiesze¬ nie dodatnie ustanie, masy a pod wplywem sily odsrodkowej usuwaja sie i zwalniaja czesc uderzeniowa 5, która pod cisnieniem powietrza w kierunku strzalek posuwa sie — 6 —naprzód, dopóki obrzeza 13 podkladki za¬ bezpieczajacej . nie wespra sie o wystep 6 glowicy zapalnika. Czesci zapalnika przy¬ bieraja wówczas uklad wskazany na fig. 13 i zapalnik jest niejako uzbrojony i be¬ dzie dzialal w takich samych warunkach, o jakich byla mowa poprzednio. Gdy glowi¬ ca 5a uderza o przeszkode, cisnienie powie- . trza na powierzchnie wewnetrzna glowicy ustaje i czesc uderzeniowa 5 wchodzi z mi¬ nimalnym oporem do swego kanalu, gdyz na przeszkodzie temu ruchowi nie stoi za¬ den narzad. Zapalenie zachodzi, jak w przykladach lig. 1 i— 11, skutkiem rzuce¬ nia splonki 7 na iglice 6 .Fig. 14 przedstawia odmiane powyzsze¬ go zapalnika, Czesc uderzeniowa w wy^ drazeniu kadluba zapalnika w polozeniu ukrytem utrzymuje sprezyna c, jeden ko¬ niec której opiera sie o obrzeza 13 pod¬ kladki zabezpieczajacej, albo o wystep cze¬ sci uderzeniowej, drugi zas koniec o wy¬ step 6 glowicy zapalnika. Napiecie sprezy¬ ny uregulowane jest w taki sposób, by ci¬ snienie powietrza na wewnetrzna po¬ wierzchnie kopulki 5a moglo sprezyne te sciskac, powodujac tern samem przesunie¬ cie sie czesci udtarzetnfllowiej 5 ku przodowi i utrzymywanie jej w pogotowiu do dzia¬ lania. Gdy kopulka napotka najmniejsza przeszkode, czesc ruchoma zapalnika za¬ glebia sie w przewód srodkowy, czemu po¬ wietrz© juz nie stawia iglicy o splonke zachodzi pod wplywem bezwladnosci, jak w wypadku poprzednim.Zaznaczyc nalezy, ze w wypadku fig. 14, gdzie sprezyna o opiera sie o podklad¬ ke zabezpieczajaca, wewnetrzna sprezyne 4, oddzielajaca czesci 6 i 7 mechanizmu uderzeniowego, mozna byloby usunac.Urzadzenie do zapewnienia przejscia czesci uderzeniowej w polozenie czynne, oparte na dzialaniu powietrza na kopulke, przytwierdzona do tej czesci, moze byc za stapiiomie przez wszelki inny zmany uklad.Moznaby naprzyklad zaopatrzyc czesc u- derzeniowa w smiglo i wkrecic ja w odpo¬ wiednie wydrazenie. Dzialanie powietrza smiglo to wykreci. Mozna spowodowac wy¬ rzucenie czesci ruchomej ku przodowi za- pomoca sprezyny, która zaczyna dzialac po usunieciu jakiegokolwiek urzadzenia za¬ trzymujacego, naprzyklad w postaci mas wypadajacych a lub innego odpowiednio uksztaltowanego.Charaklteirystyczina cecha zapalnika polega, jak to powyzej bylo zaznaczone, na polaczeniu jego czesci uderzeniowej, prze¬ suwaj acej sie w odipowiedniim przewodzie ku wnetrzu w chwili uderzenia pocisku q przegrode, z narzadem zapalajacym, który miesci sie w tej czesci i dziala pod wply¬ wem bezwladnosci.Polaczenie takie moze byc zastosowane niezaleznie od sposobu osadzenia czesci uderzeniowej, niezaleznie od tego; czy czesc ta osadzona zostanie odrazu w polo¬ zeniu czynnem, czy tez tak, ze przybierze takie polozenie dopiero podczas lotu poci¬ sku. Polaczenie to moze byc stosowane nie- tylko w zapalnikach uderzeniowych opisa¬ nego typu, lecz nadaje sie równie dobrze i do innych typów zapalników, a wiec do za¬ palników uderzeniowych z jednym lub z kilkoma bezpiecznikami, do zapalników o dzialaniu podwójnem (uderzeniowych i czasowych), do zapalników mechanicznych i L d.Wynalazek jest, jak powiedziano, zna¬ mienny polaczeniem czesci uderzeniowej zapalnika, zawierajacej narzad zapalaja¬ cy, dzialajacy pod wplywem bezwladnosci w chwili gdy czesc uderzeniowa odzyskuje swobode ruchu zapalnika w stosunku do pocisku pod wplywem uderzenia tego o- statniego o cel, przyczem wielkosc skoku czesci uderzeniowej znacznie przewyzsza wielkosc przesuniecia, które czesc ruchoma mechanizmu zapalajacego musi wykonac, aby uderzyc o narzad nieruchomy tego me¬ chanizmu.We wszystkich powyzszych wypadkachruch czesci uderzeniowej zapalnika odby¬ wa sie w ten sposób, ze zaglebia sie ona w przewodzie kadluba zapalnika pod wply¬ wem uderzenia o cel przedniej jej czesci.Poniewaz przesuniecie sie czesci uderze¬ niowej zapalnika wzgledem napotykajace¬ go przeszkode pocisku ma za zadanie je¬ dynie uniezaleznienie tej czesci od pocisku na okres czasu wystarczajacy, aby moglo nastapic zapalenie sie pod dzialaniem bez¬ wladnosci, nim czesc uderzeniowa nie zo¬ stanie na nowo pociagnieta przez pocisk, zrozumialem jest, ze przesuniecie sie to • wzglednie me musi koniecznie polegac na wtloczeniu tej czesci.Koniecznym warunkiem jest oczywiscie, by zapalnik posiadal pewien narzad tak u- stawiony, azeby uderzenie jego o cel wy¬ wolalo zwolnienie szybkosci czesci uderze¬ niowej zapalnika, zanim zetkniecie sie ciala pocisku z celem nie zwolni szybkosci ruchu tego ostatniego. Jezeli jednak ko¬ sztem pewnej komplikacji zgodzic sie, ze narzad ten nie bedzie stanowil jednolitej z czescia uderzeniowa zapalnika calosci, lecz polaczony z nia bedzie kinematycznie, wy¬ starczy, jezeli zetkniecie cie jego z prze¬ szkoda spowoduje za posrednictwem po¬ laczenia lub przekladni odpowiedniej zwol¬ nienie czesci uderzeniowej zapalnika, przy- czem czesc ta wykonywuj e przesuniecie w dowolnym w stosunku do pocisku kierun¬ ku, co daje moznosc mechanizmowi zapa¬ lajacemu spelnic swa czynnosc, nim ruch pocisku nie zostanie zwolniony skutkiem u- derzenia jego o cel. Uderzenie tego narza¬ du o cel powodujace wyzwolenie czesci uderzeniowej, moze wywolac zapomoca na- przyklad polaczenia kinematycznego, prze¬ suniecie sie czesci uderzeniowej zapalnika ztylu ku przodowi, o ile ma ona moznosc poruszania sie w tym kierunku. W takim razie narzad mechanizmu zapalajacego, po¬ ruszajacy sie we wnetrzu czesci uderzenio¬ wej zapalnika, powinien byc umieszczony na przodzie.Fig. 15 wyobraza pionowy przekrój po¬ dluzny podobnej postaci wykonania wyna¬ lazku w zastosowaniu do bomb rzucanych z aparatów lotniczych. Zapalnik jest w tym wypadku osadzony w kadlubie pocisku przedstawionego na rysunku w chwili u- padku, zanim jakikolwiek narzafd czesci u- derzeniowej zapalnika zetknal sie z celem.Fig. 16 unaocznia polozenie czesci za¬ palnika tego typu, po zetknieciu sie jego czesci uderzeniowej z celem, w chwili gdy .mechanizm zapalajacy spelnil swoja funk¬ cje, lecz sam pocisk nie uderzyl jeszcze ocel -:^iU Pocisk (albo kadlub zapalnika) 1 po¬ siada wydrazenie odpowiednie do umie¬ szczenia czesci uderzeniowej 5 i przesunie¬ cia sie jej podczas dzialania. We wnetrzu czesci uderzeniowej zapalnika w jej cze¬ sci tylnej w stosunku do pocisku umie¬ szczony jest jeden z narzadów mechani¬ zmu zapalajacego, np. splonka 7, osadzona w oprawce 8, na przodzie zas znajduje sie narzad ruchomy tego mechanizmu w po¬ staci iglicy 6, unieruchomionej zapomoca narzadu oddzielajacego w postaci sprezy¬ ny 9. Zetknieciu sie czetsci 6 & 7 staja na przeszkodzie obrzeza 13 krazka zabezpie¬ czajacego 12, które przylegaja do wystepu 15 glowicy pocisku lub kadluba zapalnika.Krazek 12 jak i w przykladach poprzed¬ nich slizga sie zapomoca wyskoków w pro¬ wadnicach 14 czesci 5.Czesc 5 przesuwa sie tu ku przodowi pocisku w chwili, gdy narzad, kierujacy jej ruchami, zetknie sie z celem, naprzyklad z ziemia. Normalnie ruchowi temu prze¬ ciwdziala sprezyna 18, opierajaca sie o przednia strone czesci Sio korek B. Na¬ rzad kierowniczy czesci 5 sklada sie z ela¬ stycznej przekladtai, znamega typu, sklada¬ jacej sie z linki c, owinietej tasma metalo¬ wa o zwojach D. Koniec c linki C przymo¬ cowany jest do ruchomej czesci 5, koniec zas c1 jej stanowi punkt oparcia masy E, która normalnie utrzymuje linke w stanie — 8 —napietym. Koniec d spiralnej tasmy jest za¬ czepiony o korek D, który prowadzi linke C, drugi zas jej koniec jest przymocowa¬ ny do obsady sztywnej F, w której znaj¬ duje sie masa E.„ Obsada F ma taka dlu¬ gosc, aby masa E mogla przesuwac sie po¬ miedzy jej dnami /i Z1.Napiecie sprezyny 18 jest dobrane w taki sposób, ze waga czesci uderzeniowej i jej rozrzadu nie moze odksztalcic tej spre¬ zyny.Podczas przewozenia bomby w apara¬ cie lotniczym mechanizm rozruchowy dzie¬ ki elastycznemu narzadowi, jaki zawiera, moze lezec wzdluz pocisku. W chwili zrzu¬ cenia bomby mechanizm rozrzadczy wy¬ zwala sie jednoczesnie z pociskiem. W koncu spadku bomby czesci powyzsze przy¬ bieraja polozenie, przedstawione na fig. 15.W chwiili, gdy obsadla F napotyka cel, elastyczna tasma D ulega odksztalceniu i wskutek tego zmniejsza sie odleglosc masy E od glowicy pocisku, które to zblizenie pociaga oba konce c i c1 linki C. Masa E przeciwdziala zblizeniu sie konców c i c\ silniej niz znacznie mniejsza masa czesci uderzeniowe} zapalnika. Wobec tego czesc 5 przesuwa sie, sciskajac sprezyne 18, ku przodowi pocisku z szybkoscia pocisku.Dzieki bezwladnosci czesc wolna 6 mecha¬ nizmu zapalajacego pioziostaje wityle. Bez¬ wladnosc czesci 6 lacznie z ruchem czesci J ku przodowi powoduje dzialanie mecha¬ nizmu zapalaj ajcego, zn/ajcznie wczesniej, nim sam pocisW napiotikia cel.Fig. 16 przedstawia polozenie czesci w chwili, w której obie czesci mechanizmu zapalajacego spotkaly sie ze soba po prze¬ sunieciu sie czesci uderzeniowej 5 zapal¬ nika ku przodowi. PL