Wynalazek niniejszy dotyczy czulego za¬ palnika o natychmiastowym dzialaniu lub o dzialaniu dowolnie opóznionym, sluzace¬ go do pocisków, przeznaczonych do dzial lub mozdzierzy o lufie gladkiej, przy czym zapalnik jest zabezpieczony przed przypad¬ kowym dzialaniem podczas strzalu, mani¬ pulacji i transportu.Urzadzenie zabezpieczajace zapalnik u- niemozliwia przeniesienie plomienia na splonke pobudzajaca w przypadku zbicia splonki zapalajacej podczas wystrzalu, transportu lub manipulowania. Urzadzenie zabezpieczajace dzialanie zapalnika pod¬ czas lotu pocisku uniemozliwia jego wybuch po opuszczeniu lufy dziala na poczatku lo¬ tu pocisku, nawet gdy pocisk przypadkiem napotka na drodze przeszkode, np. przy przelocie miedzy drzewami.W zapalniku wedlug wynalazku niemej - szego w jego kadlub wkrecona jest glowi¬ ca, zaopatrzona w kanal osiowy, w którym jest przesuwany podluznie bezwladnik splonki zapalajacej, przy czym kanal ten jest zwykle zamkniety na koncu kulka za¬ bezpiecza j aca, uniemozliwiajaca przenie¬ sienie plomienia splonki zapalajacej na splonke pobudzajaca. W górnej czesci ka¬ nalu znajduje sie tuleja, ograniczajaca przesuw bezwladnika splonki zapalajacej w kierunku iglicy, polaczonej z glowica za po¬ moca ulegajacych przerwaniu laczników.Dalsza cecha znamienna wynalazku jest zaopatrzenie bezwladnika splonki zapala¬ jacej w trzpien, uniemozliwiajacy zamknie-cie jego dolnego otworu kulka zabezpiecza¬ jaca, przesuwajaca sie do przodu wskutek bezwladnosci, co uniemozliwialoby prze¬ niesienie w odpowiedniej chwili plomienia splonki zapalajacej na splonke pobudza¬ jaca.Rysunek przedstawia przyklad wykona¬ nia przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia przekrój osiowy zapalnika w poloze¬ niu zabezpieczonym, fig. 2 — w chwili po- przedzajacej jego dzialanie.W kadlub 1 jest wkrecona z przodu glo¬ wica 2, a z tylu — luska 18, zawierajaca splonke pobudzajaca.W glowicy umieszczona jest iglica 6, któ¬ rej wystepy 14 sa przytrzymywane piers¬ cieniem 12. Tuleja 13 zatrzymuje bezwlad- nik 3 splonki zapalajacej podczas jego prze¬ suwu ku iglicy.Glowica zapalnika posiada kanal osiowy do przesuwu bezwladnika splonki zapalaja¬ cej. Kanal ten jest zamkniety na dolnym koncu pierscieniem 7 z kulka 11. Na zwezo¬ nej czesci glowicy osadzona jest przesuwna tuleja 5, naciskana w góre sprezyna 9. Mie¬ dzy pierscieniem 7 z kulka a glowica zapal¬ nika znajduje sie uszczelka 21. Splonka za¬ palajaca 24 jest umocowana w bezwladniku 3 za pomoca pierscienia 4, zaopatrzonego w trzpien 4±. W górnym koncu bezwladnika 3 znajduje sie srodkowy otwór, umozliwia¬ jacy przesuw grota iglicy, oraz conajmniej dwa otwory poprzeczne dla kulek 10.W dnie komory w kadlubie 1 zapalnika znajduje sie pierscien 8, tworzacy lozysko dla kulki 11, zakrywajacej przewód ognio¬ wy splonki zapalajacej. W poprzecznym wydrazeniu kadluba znajduje sie opózniacz 16 ze sruba 17 do obracania.W ogonie zapalnika znajduje sie wklad¬ ka 19 z ladunkiem wzmacniajacym i luska 18 ze splonka pobudzajaca.Zapalnik jest zwykle nastawiony na dzia¬ lanie natychmiastowe. W celu osiagniecia opóznienia, pokreca sie srube 17 tak, aby strzalka w jej zlobku skierowana byla W strone litery R, znajdujacej sie na ogonie zapalnika (fig. 2). Na fig. 1 opózniacz jest przedstawiony w polozeniu opózniajacym dzialanie zapalnika.Przy wystrzale pierscien 5 wskutek bez¬ wladnosci cofa sie do tylu, sciskajac spre¬ zyne 9. Kulka 10\ opierajaca sie o stozkowa powierzchnie, zostaje zwolniona i wypada wskutek bezwladnosci do przestrzeni mie¬ dzy wewnetrzna scianka kadluba zapalnika i zewnetrzna scianka jego glowicy. Kulka 10* zostaje potem unieruchomiona pierscie¬ niem 5, który po ustaniu dodatniego przy¬ spieszenia przesuwa sie w poprzednie polo¬ zenie pod dzialaniem sprezyny 9 (fig. 2).W tych warunkach kulka 10*, unierucho¬ mia jaca w polozeniu wedlug fig. 1 bezwlad- nik 3 splonki zapalajacej, umozliwia prze¬ suniecie sie do przodu bezwladnika pod dzialaniem bezwladnosci, gdy z powodu o- poru powietrza szybkosc pocisku sie zmniej¬ sza.Dostatecznie dlugo okres czasu z powo¬ du malej szybkosci wzglednej bezwladnika 3, potrzebny do jego przesuwu w polozenie wedlug fig. 2, zabezpiecza na dosc duza od¬ leglosc zapalnik podczas lotu pocisku.W tym samym czasie wskutek bezwlad¬ nosci kulka 11, zakrywajaca przewód ognio¬ wy splonki zapalajacej, posuwa sie za bez- wladnikiem 3 i otwiera wskutek tego ten przewód. Kulka 11 nie moze nigdy zamknac otworu pierscienia 4, gdyz zapobiega temu trzpien 4X.Przed osiagnieciem przez bezwladnik 3 polozenia koncowego kulki 10 stykaja sie z ostrzem iglicy 6. które je rozsuwa w roz¬ szerzonej górnejj czesci kanalu osiowego glowicy.Iglica 6 pozostaje nieruchoma podczas strzalu i lotu pocisku, tak iz w czasie lotu te czesci zapalnika znajduja sie w poloze¬ niu wedlug fig. 2. Gdy pocisk uderza w przeszkode nawet najslabsza, np. liscie — 2 -drzewa, swiezy snieg itd., nastepuje przer¬ wanie wystepów 14* iglicy, która zostaje prawie zatrzymana dzieki swej lekkosci* a splonka zapalajaca uderza w jej grot, wsku¬ tek czego nastepuje zapalenie.Gdy zapalnik jest nastawiony na dziala¬ nie natychmiastowe, wybuch splonki zapa¬ lajacej jest przenoszony bezposrednio przez otwór urzadzenia opózniajacego, znajduja¬ cy sie na osi zapalnika, co zapewnia na¬ tychmiastowe jego dzialanie. Jezeli nato¬ miast zapalnik jest nastawiony na dziala¬ nie opóznione, plomien splonki zapalajacej zapala ladunek opózniacza, który poprzez maly wzmacniajacy ladunek prochu czar¬ nego powoduje wybuch pocisku z opóznie¬ niem, okreslonym przez nastawienie zapal¬ nika.W razie przypadkowego upadku nawet na bardzo twarde podloze, nie ma obawy przy¬ padkowego dzialania zapalnika. Gdy po¬ cisk spadnie np. na dno, wystepy 14 iglicy 6 nie odksztalcaja sie, a iglica pozostaje w polozeniu zabezpieczonym. Sila bezwlad¬ nosci tulei 5, ze wzgledu na znaczna droge jej przesuwu, zostaje zniesiona oporem sprezyny 9, nim ta tuleja odbedzie cala swa droge, a kulka 10\ pozostaje nadal w swym polozeniu, nie zwalniajac bezwladnika splonki zapalajacej.Zapalnik pozostaje wobec tego nadal go¬ towy do dzialania. Gdy pocisk upadnie na glowice, nawet w przypadku przerwania wystepów i cofniecia sie iglicy, tuleja 5 za¬ pobiega wysunieciu sie kulki 10l9 wskutek czego bezwladnik splonki zapalajacej pozo¬ staje nieruchomy.W kazdym przypadku, jezeli przy upad¬ ku pocisku, manipulowaniu lub podczas transportu nastapi przypadkowy wybuch splonki zapalajacej 24, splonka pobudzaja¬ ca nie bedzie zapalona, poniewaz kulka 11' pozostaje w jej lozysku.Zabezpieczenie zapalnika wedlug wyna¬ lazku jest niezawodne jak podczas strzalu, tak i podczas lotu pocisku. Gdy np. w pierw¬ szym przypadku nastapi samoczynny wy¬ buch splonki zapalajacej 24, kulka zabez¬ pieczajaca 11 uniemozliwia zapalenie splon¬ ki pobudzajacej i wybuch pocisku w lufie dziala. Podczas lotu, gdy pocisk napotyka przypadkowa przeszkode, która moglaby spowodowac cofniecie sie iglicy, a zarazem przesuw do przodu bezwladnika 3, kulki 10, nie mogac wysunac sie, znajduja sie miedzy iglica i splonka zapalajaca, unie¬ mozliwiajac dzialanie zapalnika. Gdy pocisk zostaje nagle zahamowany bez uderzenia o przeszkode, bezwladnik splonki zapala¬ jacej przesuwa sie do przodu, lecz tuleja 13 uniemozliwia zbicie tej splonki. PL