Przedmiotem wynalazku jest bezpiecz¬ nik zapalnika, zapobiegajacy odbezpiecze¬ niu sie .zapalnika podczas ruchu pocisku w lufie mietylko w czasie dodatniego przy¬ spieszenia pocisku wskutek cisnienia ga¬ zów prochowych, lecz równiez wtenczas, gdyby na pocisk rozpoczelo nagle dzialac ujemne przyspieszenie, np. wskutek jakiej¬ kolwiek (przeszkody do ruchu pocisku w lufie.Istota wynalazku polega na tern, ze pe¬ wien narzad, który, gdy ustanie dzialanie dodatniego przyspieszenia na pocisk, wy¬ konywa pewien ruch pod dzialaniem spre¬ zyn, sily odsrodkowej lub sily bezwladnosci w celu odbezpieczenia zapalnika lub umoz¬ liwienia przeniesienia wybuchu na ladunek wybuchowy pocisku, zostaje przy gwaltow¬ nej zmianie szybkosci pocisku w lufie, wstrzymany w swoim odbezpieczajacym ru¬ chu zapomoca innego narzadu, pozostajace¬ go w danej chwili pod dzialaniem sprezy¬ ny, sily odsrodkowej lub sily bezwladnosci.Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du kilka form wykonania bezpiecznika we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia sche¬ mat urzadzenia bezpiecznika, w którem bez- wladmik 1 pod dzialaniem sprezyny 2 musi zajac najwyzsize polozenie po zniszczeniu czopka 3 (najlepiej przez wstrzas), by od-ilgzpieczyc zupelnie zapalnik, wzglednie u- mozliwic przeniesienie wybuchu. Po zwol- nieniflft bezwladnika 1 przesunie sie on pod dzialaniem .sprezyny 2 w kierunku strzalki 4 dopiero wtedy, gdy ustanie 'dzialanie do¬ datniego przyspieszenia na pocisk, co od¬ bywa sie zwykle po wylocie pocisku z lufy.Gdy jednak pocisk musi przezwyciezyc ja¬ kis wiekszy opór w kufie, któryby oddzialy¬ wal podobnie jak ujemne przyspieszenie, bezwliadnik 1 otrzymuje ruch naprzód, przyczem zostaje natychmiast przytrzyma¬ ny zapomoca zapadki 5, wprowadzonej w polozenie ryglujace zapomoca ciezarka 6, uruchomiajacego ramie 7. Zapadka 5 zapo¬ biega zapomoca zeba 8 dalszemu ruchowi bezwladnika 1 przez to, ze zab wchodzi w jedno z naciec 9, wykonanych na bezwladni- ku /. Poniewaz do przytrzymania bezwlad¬ nika 1 konieczny jest tylko bardzo maly ruch zapadki, zatrzymanie nastepuje pra¬ wie natychmiast.Podobnie dziala urzadzenie przedsta¬ wione na fig. 2. W tern urzadzeniu koniecz¬ ne jest równiez do odbezpieczenia zapalni¬ ka, by bezwladnik 1, zwolniony przez za¬ suwke 3, przesunal sie w górne polozenie krancowe. Drugi bezwladnik 6 wykonany jest w ksztalcie pierscieniowego suwaka, posiadajacego w poprzecznych otworach 10 kulki zapadkowe 8, które przy osiowem przesuwie bezwladnika 6 przyciskaja sie do stozka lii wskutek tego wchodza w rowki 9 bezwladnika /, zatrzymujac go.Urzadzenie, przedstawione na fig. 3, rózni sie od poprzedniego tern, ze kulka za¬ padkowa 8 umieszczona jest swobodnie w stozkowej komorze 12 nad pierscieniowym suwakiem 6, a rowek 9 ma ksztalt linji spi¬ ralnej.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 4, bezwladnik 1 powoduje przez wstrzas spadniecie kulek zapadkowych 3, zwalnia¬ jac przez to pierscieniowy suwak 6, który moze sie przesunac wgóre dopiero po po- wrotnem przesuwie bezwladnika L W urzadzeniu wedlug fig. 5 bezwladniL . 1 przy wystrzale przesuwa kulki 3 w wy¬ drazenie 12, w którem one przyjmuja polo¬ zenie uwidocznione na rysunku linja prze¬ rywana i na które nastepnie oddzialywa bezwladnik 6.Urzadzenia, przedstawione na fig. 6 i 7, róznia sie tylko wykonaniem bezwladników, Bezwladnik 1 musi po zwolnieniu go przez zasuwke 3 pod dzialaniem sprezyny 2 prze¬ sunac sie w najwyzsize polozenie (na ry¬ sunku uwidocznione linja kreskowana), by zwolnic bezwladnik 6, który zapomoca ku¬ lek 8 unieruchomia go. W tym przypadku bezwladnik 6 posiada iglice lub splonke.Bezwladnik 6 zakonczony jest stozkiem, zapomoca którego dziala na kulki 8, umie¬ szczone w otworze 10. Na fig. 6 bezwladnik 1 posiada stozkowata powierzchnie 13, przez co osiaga sie samoczynne ryglowanie calego mechanizmu; ten sam wynik osiaga sie równiez, gdy bezwladnik jest cylindrycz¬ ny i zakonczony powoli wznoszacym sie stozkiem 11. Na fig. 7 bezwladnik 1 posia* da rowki 9 w celu pewniejszego zatrzymy¬ wania go. Na fig. 8 przedstawiona jest od¬ miana bezwladnika 1, posiadajacego tylko zaokraglenie 14, do którego przylega kulka 8 przy zatrzymywaniu go.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 9 kulki zastapione sa stozkami 8 z czubkami 15, zapomoca których przytrzymuje sie tu¬ lejka 6, otaczajaca cewke 16 splonki zapa¬ lajacej 17 i pozostajaca pod dzialaniem sprezyny 2. Stozki 8 rozsuwa stozek 18 igli¬ cy 19, gdy cewka 16 przesunie sie wskutek uderzenia wczesniej wgóre niz tulejka 6 wykona przesuw konieczny do uwolnienia stozków 8. Czubki 15 stozków 8 zaglebiaja sie w scianki tulejki 6 i zartrzymuja ja. Tu¬ lejka 6 zabezpiecza równoczesnie zasuwke 3, wykonana w ksztalcie kulki, która, gdy tulejka wskutek wstrzasu przesunie sia wdól, wypada ze swego wglebienia i umoz¬ liwia pózniejszy przesuw tulejki 6 wgóre.Podobne urzadzenie przedstawia fig. 1(V- - 2 -w którem rygiel 8 posiada z jednej strony stozkowy czubek 15, wglebiajacy sie w tu¬ lejke, osadzona na sprezynie 2 i zabezpie¬ czona zapomoca kulki 3, a z drugiej strony posiada wypukla lub stozkowa powierzchnie 20, opierajaca sie na odpowiednio uksztal- towanem wglebieniu 11, by przy przesuwie bezwladnika 21 rygiel 8 przesunal sie wbok i unieruchomil go.Narzad zabezpieczajacy moze równiez oddzialywac bezposrednio na narzad zabez¬ pieczony/Na fig. 11 przedstawiono urzadze¬ nie, w którem dwa bezwladniki 1 unierucho¬ miaja bezwladnik 6.Fig. 12 — 31 przedstawiaja praktyczne przyklady wykonania urzadzenia wedlug niniejszego wynalazku. Na fig. 12 przedsta¬ wiony jest bezwladnik 6, który w dolnem polozeniu trzymaja kulki 8 przy stozku 11.Kulki znajduja sie w otworach 10 dolnej wkretki 23 zapalnika.Bezwladnik moze byc tylko wtenczas zwolniony, gdy tulejka 1 pod dzialaniem sprezyny 2 przesunie sie w najwyzsze polo¬ zenie, w którem kulki 8 moga wypasc. By tulejka 1 mogla ten ruch wykonac, musza naprzód wypasc kulki1 3, co osiaga sie zapo¬ moca bezwladnika 22, który w pierwszym okresie wstrzasu przesuwa sie wdól, sciska¬ jac sprezyne 24, wobec czego kulki 3 wcho¬ dza czesciowo wewnatrz bezwladnika 6, a tulejka / idzie wdól, poczem kulki 3 wypa¬ daja. Tulejka 1, gdy ustaje dzialanie przy¬ spieszenia na pocisk, przesuwa sie pod dzia¬ laniem sprezyny 2 w kierunku osiowym wgóre. Nastepnie przy gwaltownem zmniej¬ szeniu sie szybkosci podczas dzialania na pocisk dodatniego przyspieszenia, bezwlad¬ nik 6 rozsuwa kulki 8, powodujac przez to zatrzymanie podnoszacej sie tulejki 1.Podobne jest urzadzenie przedstawione na fig. 13, rózniace sie tylko tern, ze kulki 8 umieszczone sa w kanalach 10 bezwlad¬ nika 6 i opieraja sie o staly stozek 11 wkretki 23.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 14 bezwladnik 22 zastepuje bezwladnik 6, pozostajacy pod dzialaniem sprezyny 24 i podtrzymujacy kulki 3, umieszczone w o- tworach wkretki 23, które zabezpieczaja tu¬ lejke 1. Przez przesuw bezwladnika 6 zwal¬ nia sie tulejka 1, która po przesunieciu sie wdól umozliwia wypadniecie kulek 3. Przy gwaltownem zmniejszeniu szybkosci poci¬ sku podczas dzialania dodatniego przyspie¬ szenia kulki 8 przytrzymuja tulejke 1 za¬ pomoca stozka 11. By bezwladnik nie mógl wykonac wiekszego przesuwu niz to jest konieczne, naprzeciwko niego znajduje sie ruchomy pierscien oporowy 26, przyciska¬ ny zapomoca sprezyny 27, silniejszej od sprezyny 24.Bardzo proste jest urzadzenie przedsta¬ wione na fig. 15, w którem tulejke przytrzy¬ muje w najwyzszem polozeniu sprezyna 2.Tulejka 1 podtrzymuje kulki 28, umieszczo¬ ne w otworach 29 wkretki w takiem poloze¬ niu, w którem bezwladnik 6 jest /unierucho¬ miony. Przez przesuw tulejki 1 wysuwaja sie kulki< 28, num to jednak nastapi, wsuwa stozkowa powierzchnia tulejki 1 kulki 8 w otwory 10 i zabezpiecza bezwladnik 6. Sto¬ zek 11 bezwladnika, dzialajacy nastepnie przy zmniejszeniu sie szybkosci pocisku na kulki 8, rozsuwa je, przytrzymujac tulejke /. Dopiero gdy tulejka 1 powróci do pier¬ wotnego polozenia, bezwladnik 6 jest zupel¬ nie zwolniony.Podobne jest urzadzenie przedstawione na fig. 16, w którem tulejka 1 zabezpieczo¬ na jest .przeciw przesuwowi' przez to, ze w pierwszym okresie wstrzasu przesuwa sie wdól naprzód tulejka pierscieniowa 30, o- pierajaca sie na sprezynie 2, poczem kulki 31 zwalniaja tulejke 1.Odmiane takiego urzadzenia przedsta¬ wia fig. 17, które dziala w podobny* sposób.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 18 znajduje sie poprzeczny suwak 8. Suwak umieszczony jest w bezwladniku 6 i opiera sie okraglym koncem 20 w stozkowem wgle¬ bieniu 11 kadluba zapalnika 33. Czubek 15 - 3 -zatrzymuje przy przesuwie suwaka tulejke 1 wskutek dzialania stozkowej powierzch¬ ni 11, gdy bezwladnik z powodu gwaltownej zmiany szybkosci pocisku przesunie sie na¬ przód w kierunku osiowym i to nastapi wczesniej niz tulejka 1 zajmie majwyzsze polozenie, przy którem jest mozliwe prze¬ niesienie wybuchu i wypadniecie kulki 35, trzymajacej bezwladnik 32 z iglica* Podobne jest urzadzenie, przedstawio¬ ne na fig. 19, w którem tulejka 1 posiada splonke detonujaca 34 i splonke zapalajaca 36. Dopiero po przesuwie bezwladnika 22, trzymanego zapomoca kulek 38, rozsuwa¬ nych sprezyna 37, tulejka 1 moze sie prze¬ sunac, gdy na pocisk przestanie oddzialy¬ wac dodatnie przyspieszenie. Bezwladnik 6 rozsuwa przy gwaltownem zmniejszeniu szybkosci pocisku kulki 8 zapomoca stozka 11, wobec czego tulejka zostaje zatrzymana przez kulki 8, które wchodza w rowki 9.Dopiero gdy tulejka / przesunie sie w górne polozenie koncowe, kulki 8 wysuwaja sie i zwalniaja bezwladnik 6.W urzadzeniu, przedstawionem na fig. 20, odbywa sie zwolnienie tulejki 1 przez wypadniecie kulki 3 po przesunieciu sie tu¬ lejki 1 wdól. Przy gwaltownem zmniejsze¬ niu szybkosci pocisku podczas dodatniego przyspieszenia, rygiel 8, umieszczony w bez- wladniku 6 i przesuwany wbok przez od¬ dzialywanie stozkowego wglebienia 11 na okragly koniec 20, swoim czubkiem 15 wni¬ ka w tulejke 1 i zatrzymuje ja. Po wypad¬ nieciu kulki 3 i zaprzestaniu dzialania do¬ datniego przyspieszenia, tulejka 1 pod dzia¬ laniem sprezyny idzie do góry, przez co zwalnia bezwladnik 6.Bezpiecznik bezwladnika 6 wedlug fig. 21 jest zupelnie podobny do urzadzenia przedstawionego na fig. 15. Zapalnik rózni sie tylko tern, ze posiada iglice 40 z plytka 41 i detonator 42, umocowane w górnej cze¬ sci zapalnika, przyczem w splonce detonu¬ jacej 34 wykonany jest otwór 43, pod któ¬ rym znajduje sie splonka zapalajaca 36.W obu ostatnich formach wykonania znamiennym i nowym jest rodzaj i uklad bezpiecznika splonki detonujacej przez to, ze przenoszeniu wybuchu ze splonki deto¬ nujacej 34 na detonator 42, przykryty plyt¬ ka 41, zapobiega tylko oddalenie tych przy¬ rzadów w kierunku osiowym, poniewaz wy¬ buch splonki detonujacej nie moze byc przeniesiony na detonator, o ile to oddale¬ nie przekroczy pewna okreslona wielkosc.Na fig. 22 przedstawione jest urzadzenie wedlug wynalazku w zastosowaniu do za¬ palnika wkrecanego do glowicy pocisku, za¬ opatrzonego równiez w bezpiecznik splonki detonujacej. Splonka detonujaca 34 znaj¬ duje sie w komorze 44 i jej wybuch moze dopiero wtenczas byc przeniesiony na de¬ tonator 42, gdy splonka detonujaca zostanie w ten ladunek wsunieta. W tym celu splon¬ ka detonujaca 34 jest przymocowana do bezwladnika 6 i znajduje sie naprzeciw¬ ko iglicy 40, która zbija splonke za¬ palajaca 36, umieszczona nad splonka detonujaca 34. Kulki 8, umieszczone w otworach 10 bezwladnika 6, zaJtrzymu- ja, po rozsunieciu sie na stozku 11 iglicy 40, tulejke /, trzymana w polozeniu spoczyn- kowem przez kulki 3, wypadajace dopiero po przesunieciu sie wdól tulejki 1. Przesuw tej tulejki utrudniony jest przez to, ze kul¬ ki 3 rozsuwa stozkowa wkladka 45, .przyci¬ skana zapomoca sprezyny 46, przeciwdzia¬ lajacej równoczesnie ruchowi naprzód bez¬ wladnika 6, przyczem wydrazenie w tulej¬ ce 1 zaopatrzone jest w przeciwny stozek 47, zapomoca którego, przy przesuwie tu¬ lejki 1, kulki 3 musiza byc najprzód przesu¬ niete do srodka.Bardzo podobne jest urzadzenie przed¬ stawione na fig. 23. Do tulejki 1 przymoco¬ wana jest splonka detonujaca 34. Po prze¬ sunieciu sie pierscienia 30 wypadaja kulki 3, a tulejka 1, po ustaniu dzialania dodat¬ niego przyspieszenia na pocisk, moze sie przesunac wgóre pod dzialaniem sprezymy 2. Kulki 8, po rozsunieciu sie na stozku 11 4 -iglicy 40, unieruchomiaja przy gwaltownem zmniejszeniu szybkosci pocisku tulejke 1, wchodzac w rowki 9. Po osiagnieciu górne¬ go polozenia przez tulejke 1 umozliwia ona wypadniecie kulek 8 pnzez otwory 47 i od¬ bezpieczenie bezwladnika 6 oraz zbicie splonki zapalajacej 36* Urzadzenie, w którem splonka detonu¬ jaca 34 jest ruchoma, a tulejka 1, zawiera¬ jaca detonator 48, przesuwa sie ku splonce detonujacej, przedstawia fig. 24. Bezwlad- nik 6 rozsuwa zapomoca swego stozka 11 kulki 8, umieszczone w otworach 10 pochwy 49, umocowanej na stale i zawierajacej splonke detonujaca 34. Tulejka 1 zwalnia sie po przesunieciu sie pierscienia 30 i wy¬ padnieciu kulek 3, a odbezpieczenie bez¬ wlaidnika 6 nastepuje przy najwyzszem po¬ lozeniu tulejki 1 po wypadnieciu kulek 8 do rowka pierscieniowego 47.Bezpiecznik zapalnika, podobny do form wykonania wedlug fig. 20 i 21, przedstawia¬ ja fig. 25 i 26. Na fig. 25 przedstawiony jest podwójny bezpiecznik, mianowicie jeden bezpiecznik ido splonki zapalajacej 36, przenoszacy zapomoca przestrzeni 50 wy¬ buch na splonke pobudzajaca tylko wten¬ czas, gdy ja przebije iglica bezwladnika, o- raz bezpiecznik splonki pobudzajacej 34, przytrzymywany w pewnem oddaleniu od ladunku detonujacego i zakryty slaba ply¬ ta oporowa. W tym przypadku tulejka 51 przesuwa sie po uwolnieniu w kierunku dna pocisku. Zadanie tulejki zabezpieczajacej wykonywa tutaj wlasciwie bezwladnik 6, który po uwolnieniu przez przesuw tulejki 52 i zwolnieniu zasuwek 3 przesuwa sie wgóre pod dzialaniem sprezyny 2. Przy ha¬ mowaniu pocisku zaciskaja sie kulki 8 na stozkowej powierzchni 11 wskutek przesu¬ wu tulejki 51 wgóre i unieruchomiaja przez to bezwladnik zapomoca jego rowków1 9. Po zupelmem uwolnieniu bezwladinika 6 prze¬ suwa sie on w najwyzsze polozenie, gdzie go zatrzymuje pierscien oporowy 26 przyci¬ skany sprezyna 27, podobnie jak w urza¬ dzeniu wedlug fig, 14, Przy uderzeniu po¬ cisku iglica bezwladnika przebija splonke zapalajaca 36 po uprzedniem utrwaleniu dolnego polozenia tulejki 51 zapomoca ku¬ lek 8, wchodzacych do otworów 47.Po przesunieciu sie bezwladnika w gór¬ ne polozenie, uwalniaja sie kulki 8, wskutek czego tulejka 51 przesuwa sie pod' dziala¬ niem sprezyny 2 w dolne polozenie, przy- czem kulki 8 wchodza do otworów 47, w które zaskakuja pod dzialaniem sily od¬ srodkowej, zabezpieczajac w ten sposób dolne polozenie tulejki 51.Fig. 26 przedstawila zupelnie podobne wykonanie urzadzenia, rózniace sie tern, ze iglica 53 musi przejsc przez bezwladnik 6, aby zbic splonke zapalajaca 36.Urzadzenie wedlug niniejszego wyna¬ lazku moze byc równiez zastosowane do na¬ tychmiastowych zapalników, wkrecanych do glowicy pocisku. Na fig. 27 «— 31 przed¬ stawiono kilka form wykonania. Fig, 27 przedstawia urzadzenie, w którem kulki trzymajace, wzglednie zabezpieczajace 8, umieszczone w otworach 10 bezwladnika 6, przylegaja do stozkowej powierzchni 11 iglicy 40, która jest bard^ lekka i przytrzy¬ mywana zapomoca zawleczki 54 w glowicy 55 zapalnika. Zawleczka 54 wytrzymuje wstrzas przy wystrzale, przecina sie jednak przy uderzeniu pocisku o przeszkode i u- mozliwia przesuw iglicy w 'kierunku splonki zapalajacej. Tulejke 1 trzyma w górnem polozeniu sprezyna 2, a podpiera ja druga tulejka 56, trzymana zapomoca kulek 57 i 58 i sprezyny 59. Przy wstrzasie przesuwa¬ ja sie obie tulejki, przyczem tulejke 56 przytrzymuja w dolnem polozeniu kulki 57 i 58, a tulejka 1 zapobiega wysunieciu sie kulek 8 i odbezpieczeniu zapalnika. Gdy u- stanie dzialanie dodatniego przyspieszenia, przesuwa sie tulejka / pod dzialaniem spre^ zyny naprzód i znajdujac sie w najwyzszem polozeniu, umozliwia wysuniecie sie kulek 8 i zupelne odbezpieczenie zapalnika. Gdy natomiast pocisk w lufcie gwaltownie zmniej- — 5 —szy swoja szybkosc, bezwladnók 6 przesunie sie naprzód, rozsunie zapomoca stozka 11 kulki 8 i unieruchomi tulejke 1. Dopiero gdy tulejka znajdzie sie w najwyiszem poloze¬ niu, kulki 8 wejdia do komory 60 i zapalnik bedzie zupelnie odbezpieczony.W zapalniku, przedstawionym na fig. 26, tulejke / podpiera sprezyna 2, a kulka 3 zabezpiecza ja od przesuniecia sie do gó¬ ry. Po odpadnieciu tulejki nadól kulka 3 wysuwa sie i zwalnia tulejke. Lekka iglica 40, umieszczona w górnej wkretce 55 i przy¬ trzymywana zapomoca sprezyny 61, rozsu¬ wa zapomoca stozkowej powierzchni 11 kul¬ ki 8 znaj'diujace sie w otworach 10 bezwlad1- nika 6 i utrudnia przez to przesuw tulejki 1.Przy gwaltownem zmniejszeniu szybkosci pocisku w lufie dziala, bezwladnik 6, idac do góry, wypycha kulki 8 nazewnatrz i u- nieruchomia tulejke /.Urzadzenie zapalnika, przedstawione na fig. 29, rózni sie tern, ze iglica 40 przecho¬ dzi bezposrednio przez bezwliadnik 6 i jest przytrzymywana zapomoca sprezyny 61, która opiera sie o bezwladnik. Dzialanie te¬ go zapalnika jest takie same, jak opisanego powyzej.W formie wykonania wedlug fig. 30, kul¬ ki 8 sa zastapione przez rygiel 62, przedsta¬ wiony w widoku zbokunna fig. 31. Rygiel o- piera sie swa skosna' powierzchnia 63 na stozku 11, splaszczonej na koncu 64 iglicy 40. Wyciecie 66 splaszczonej czesci iglicy jest wykonane w tym celu, by zapobiec przesuwowi iglicy 40 w polozeniu zabezpie- czonem, gdy ona w tern polozeniu otrzymuje jakiekolwiek uderzenie, w kierunku do splonki zapalajacej, a przesunac ja na ry¬ glu 62 wbok. Iglice 40 trzyma podczas wstrzasu odporna przepona 65 we wkretce 55. Tulejke /, przyciskana zapomoca spre¬ zyny 2, trzymaja kulki 3. Przy gwaltownej zmianie szybkosci pocisku przesuwa sie wskutek ruchu naprzód bezwladnika 6 ry¬ giel 62 w prawo pod dzialaniem stozka // iglicy 40 na skosna powierzchnie 63, przez co tulejka i zostaje unieruchomiona zapo¬ moca czubka 15. Gdy nastepnie tulejka 1 za.\m&e najwyzsze polozenie, iglica 40 przy uderzeniu pocisku o przeszkode przebija splonke zapalajaca 36. PL