Maszyny, zaopatrzone w narzady, prze¬ stawiane wzgledem siebie w dwa rózne polozenia, czestokroc wymagaja dla pra¬ widlowego dzialania, aby urzadzenia za¬ padkowe do przestawiania i ryglowania narzadów w ich róznych polozeniach kran- cowych zapobiegaly zajmowaniu przez te narzady jalowego polozenia posredniego.Dotychczas proponowano juz kilka urza¬ dzen tego rodzaju, lecz zadne nie dalo wy¬ niku zadowalajacego wskutek tego, ze sto¬ sowano do przegubów sprezyny srubowe.Praktyczne stosowanie tych urzadzen wy¬ kazalo bowiem, ze wskutek tarcia i giecia nie mozna uniknac calkowicie zajmowania przez te czesci jalowego polozenia posred¬ niego. Urzadzenie wedlug wynalazku ni¬ niejszego nie posiada wskazanej wady, gdyz jest zaopatrzone w polaczona z jed¬ nym narzadem plaska sprezyne, która jest wygieta w swym kierunku podluznym i na kazdym koncu umocowana, przy czym jej srodkowa czesc jest polaczona z drugim narzadem tak, ze przy przestawieniu na¬ rzadów wzgledem siebie kierunek dziala¬ nia sily sprezyny zmienia sie, gdyz srod¬ kowa czesc sprezyny bedzie sie znajdowala po jednej lub po drugiej stronie linii, la¬ czacej miejsca umocowania konców spre¬ zyny. Urzadzenie wedlug niniejszego wy¬ nalazku znamienne jest glównie tym, ze obydwa narzady przylegaja do siebie pla-skimi powierzchniami slizgowymi i ze spre¬ zyna jest osadzona w wydrazeniu), wyko- 0|^ |^nk(Sym wljeAyki VzJnarzadów, podczas V^* * v r**zd^ dru^rbafclajr je* zaopatrzony w pro- * wadnice, wchodzaca w wymienione wydra¬ zenie i polaczona ze srodkowa czescia spre¬ zyny* Wynalazek niniejszy jest uwidoczniony tytulem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie jedna po¬ stac wykonania urzadzenia, fig. 2 — widok z przodu calkowitego urzadzenia, a fig. 3 — przekrój wzdluz linii /// — /// wedlug fig. 2.Na fig. 1 litery a i b oznaczaja narza¬ dy wzgledem siebie przestawiane. Narzad a moze byc nieruchomy, narzad b zas przesu¬ wa sie w jedna strone i z powrotem w kie¬ runkach strzalki, zajmujac dolne koncowe polozenie, uwidocznione na rysunku dolna linia przerywana. Wskutek pchniecia, spo¬ wodowanego przez czesc, na rysunku nie uwidoczniona, narzad ten przesuwa sie do polozenia górnego, uwidocznionego na ry¬ sunku górna linia kreskowana, w którym to polozeniu narzad ma byc zaryglowany.Wedlug niniejszego wynalazku do tego celu jest zastosowana plaska sprezyna 1, wygie¬ ta w swym kierunku podluznym i osadzona w podluznym wydrazeniu 3, wykonanym w narzadzie a. Srodkowa czesc sprezyny jest przytrzymywana na narzadzie b za po¬ moca osadzonej na nim prowadnicy 2, która w tym przypadku stanowia dwa czopy, po jednym z kazdej strony sprezyny. W tym przykladzie wykonania krawedzie boczne wydrazenia 3 stanowia oparcia dla pro¬ wadnicy 2, ograniczajace ruch narzadu 6.Gdy narzad b zajmuje polozenie, uwidocz¬ nione na rysunku dolna linia przerywana, to sila dzialania sprezyny skierowana jest ku dolowi, przytrzymujac narzad w tym polozeniu. Przy posuwaniu sie narzadu 6 do góry, gdy srodkowa czesc sprezyny mi¬ nela linie laczaca punkty zamocowania sprezyny, jej kierunek dzialania zmienia sie i sprezyna / zajmuje polozenie, uwi¬ docznione na rysunku linia kreskowana za¬ bierajac przy tym narzad b i przytrzymu¬ jac go w jego górnym polozeniu, uwidocz¬ nionym na rysunku liniami kreskowanymi.Mozna by przypuszczac, ze sprezyna mo¬ glaby przytrzymywac narzad b w poloze¬ niu posrednim, wedlug przeprowadzonych doswiadczen okazalo sie to jednak nie¬ mozliwe i stwierdzono, ze sprezyna 1 stale usiluje przestawiac narzad w jedno lub drugie jego polozenie krancowe, wzglednie utrzymac go w tym polozeniu.Na fig. 2 i 3 uwidoczniony jest przy¬ klad wykonania urzadzenia zapadkowego, zastosowanego w urzadzeniu do przesuwa¬ nia barwiacej tasmy.W tej postaci wykonania kierunek dzia¬ lania sily sprezyny 1 jest przestawiany na skutek ruchu wahliwego narzadów a, 6 w stosunku do siebie, a wahliwy narzad b jest zaopatrzony w osadzona na czopie 4 pia¬ ste 5, na której zamocowana jest prowad¬ nica 2. Wyrazniej wskazuje to fig- 3, na której czesc czopa 4 jest odcieta. Narzad a, zaopatrzony w wydrazenie 3 dla sprezy¬ ny 1, przesuwany jest w jedna strone i z powrotem prostolinijnie za pomoca urza¬ dzenia pednego, nieuwidocznionego na ry¬ sunku; podczas przesuwu narzad a jest prowadzony za pomoca dwóch czopów pro¬ wadniczych 6, wchodzacych do szczelin 10, wykonanych w plycie 9 ramy. Na plycie tej na osiach 11 sa osadzone obrotowo dwa kólka zebate 7, 8. Osie 11 wraz z czopami 25, z których na fig. 3 pokazany jest tylko jeden, sluza do srodkowania cewek z tasma barwiaca, umocowanych miedzy osiami 11 i wymienionymi czopami, oznaczonych na rysunku liniami kreskowanymi, przy czym osadzone na kólkach zebatych zabieracze 12 przy obracaniu sie tych kólek zebatych obracaja cewki lub odwrotnie. Wahliwy narzad b ma zasadniczo' postac litery T, przy czym jego koniec 13 zaopatrzony jest w wygiete pod katem ramie 14, podczas — 2 —gdy poprzeczna czesc tego narzadu na kaz¬ dym koncu jest zaopatrzona w wygieta pod katem czesc 15 wzglednie 16. Ponadto za¬ stosowane sa odchylane ramiona 17, 22, przyciskane wskutek dzialania sprezyn 18 do spodu cewek barwiace} tasmy, oraz uruchomiane wskutek dzialania sprezyny 19 dwie zapadki 20, 21, sluzace do utrzymy¬ wania ruchu obrotowego kólek zebatych w jednym kierunku. Ramiona 17 i 22 posia¬ daja uszka 23, 24.Urzadzenie wedlug niniejszego wyna¬ lazku dziala w sposób nastepujacy.Jezeli narzad b jest przytrzymany przez sprezyne 1 w polozeniu, uwidocznionym na rysunku, to podczas przesuwu zwrotnie na¬ rzadu a wygieta czesc 15 narzadu b obraca stopniowo kólko zebate 7 w kierunku strzal¬ ki wedlug fig. 2, przy tym katowo wygieta czesc 16 narzadu b powstrzymuje zapadke 21 od zaczepiania kólka zebatego 8, która wiec nie przeszkadza obracaniu sie cewki z tasma barwiaca w kierunku strzalki, na¬ rysowanej linia przerywana. Natomiast za¬ padka 20 wspóldziala ze swym kólkiem ze¬ batym 7 i powstrzymuje je od obrotu w kierunku odwrotnym do kierunku wymie¬ nionej strzalki. Bieg i kierunek posuwu tasmy barwiacej oznaczone sa na fig. 2 li¬ niami kreskowanymi i strzalkami. Podczas trwania tego posuwu nawinieta na wymie¬ niona cewke tasma barwiaca przesuwa ra¬ mie 17 wzglednie uszko 23 w kierunku, oznaczonym strzalka, podczas gdy wsku¬ tek odwijania sie tej tasmy z wymienionego krazka ramie 22 wzglednie uszko 24 jest przesuwane w kierunku przeciwnym.Wreszcie przy ruchu zwrotnym czesc 14 narzadu b uderza o wystep 24, odchylajac go do drugiego krancowego polozenia, przy tym sprezyna 1 zmienia1 kierunek swego dzialania i równoczesnie czesc 15 narzadu b podnosi zapadke 20, zwalniajac kólko zebate 7. Obecnie narzad b zezwala, na za¬ czepienie zapadki 21 kólka zebatego 8. Po¬ nadto podczas ruchu zwrotnego czesc 16 narzadu b obraca stopniowo kólka zebate 8 w kierunku, odwrotnym do poprzedniego, a przeto zmienia sie, oczywiscie, i kierunek posuwu tasmy barwiacej.Urzadzenie wedlug niniejszego wyna¬ lazku moze, oczywiscie, byc wykonane w róznych odmianach w granicach istoty wy¬ nalazku, jakkolwiek kierunek dzialania sprezyny 1 zmienia sie na skutek ruchu wahliwego lub przesuwu narzadów a, b wzgledem siebie, to pozostaje jednak bez znaczenia, na którym z tych narzadów sprezyna jest osadzona. Ponadto nalezy nadmienic, ze wyzej opisane urzadzenie zapadkowe, pomijajac jego niezawodne dzialanie, jeszcze posiada te zalete, ze zajmuje malo miejsca, wiec dobrze go stosowac zwlaszcza w tych przypadkach, gdy ograniczone miejsce stanowi przeszko¬ de dla stosowania narzadów wiekszych, np. sprezyn srubowych i tym podobnych. PL