Dotychczasowa technika wytwarzania siatki karwtnej nie pozawalala na ^osiaganie zaidowaJlaijacych wyników wi ^prosfcy sposcfb.Dzieki wynalazkowi niniejszemu tunika sie ^wszelkidi wad i 'trudnosci, wynikajacych -ze sposobów d^tychczaisowycti.^Weifllttg wynaSadku miedzy siatki po¬ mocnicze naklada sie pokoilei alemerfty -siatki na wainstwe, czula tyflko na swiarfto ¦niebieskie, przyczetm kazdorazowo uczula -sie czesciowo te warstwe. Zasadaucza t:e- idia iwynalazku jesi to, ze dferSfeke ochron¬ ia siatki uskutecznia sie przed usunieciem pomocniczych siatek ochrorttrych, dzieci czemu czessci, sluzace jako siatki -ochronne podczas procesów uczuiania i1arwienia, sa tchronione przed oddzialywaniem nczulaczy •i harwjrifców ielemonefeow, maklafdamydh poz- jRnzykladem takiej obróbki ochronmej moze byc utwardzanie czesci siatki, ^óre moga lezec w waratwie górnej nad warstwa swkrtlocaiula lub tez w wairistwle cswiallo- x^«4ei. Ptwairternie sluzy dio tego, sdby-cze¬ sci siatki uodpornic na dzialanie cieczy ii- czuihujacaj albo aby odpornosc te przynaj¬ mniej powiekszyc; moze tow jertlnak dlu¬ zyc i -do bronienia -czastek siatki * Jedy¬ nej baarwie przed ^afearwieniem barwnika¬ mi, sluzacemil do zabarwienia ininych tsze- sci siatki. W ten sposób mozna wytwarzac material iodograficzwy, w którym miedzy fliiepraerwama siatka barwna a nosnikiem tlezy jednolita, spoista warstwa swiatlo- ^czttla.Wspommane utwardzanie mnoze byc wywolywane albo przez domieszanie ofl- powiedniego srodka do fadby, losowanejdo wytwarzania czesci siatki, albo przez poddawanie czesci siatki specjalnej ob¬ róbce po nalozeniu jiaWarstwe, Mozna np.* postepowac w ten sposób, ze jako pierwsza iarbe (np. niebieska) naklada sie farbe tlusta z domieszka substancji suszacej, na to kladzie sie siatke pomocnicza, pozosta¬ wiajac wolne czesci powierzchni, przezna¬ czone na druga barwe, nastepnie uczula sie na druiga barwe, naklada te barwe i u-, twardza, poczem natychmiast usutyra sie siatke pomocnicza i pozostawione na trze¬ cia barwe luki uczula sie i zabarwia.Mozna równiez wytwarzac materjal fo¬ tograficzny w ten sposób, ze wprowadza sie farby, z wyjatkiem ostatniej, przez u- czulone luki siatki pomocniczej', która kaz¬ dorazowo nalezy przestawic o podzialke siatki, poczem utwardza sie, uczulanie zas na ostatnia barwe i zabarwianie uskutecz¬ nia sie po ostatecznem usunieciu siatki po¬ mocniczej miedzy utwaridzonemi czesciami siatek barwnych, nalozonych poprzednio.W celu usuniecia wzrostu czulosci na „blekit", wywolanego procesem uczulania w miejscach, uczulanych na inne barwy (np. czerwien albo zielen), mozna zabar¬ wic na zólto warstwe górna nad miejscami, uczulonemi na czerwien i zielen, zanim u- skuteczni sie obróbke, majaca na celu o- chrone przed dzialaniem uczulaczy i barw¬ ników, przeznaczonych do nastepnych cze¬ sci siatki.Na rysunku wyjasniony jest sposób we¬ dlug wynalazku oraz przedstawione sa przyklady wykonania materjalu do wy¬ swietlania, otrzymanego zapomoca tego sposobu.Wedlug fig. 1 nosnik a jest pokryty w zwykly sposób warstwa swiatloczula 6, przyczem warstwa ta nie jest uczulona. Na warstwe te, czula na blekit, naklada sie najpierw niebieskie elementy siatkowe c w ten s[posób, ze pokrywaja one jedna trzecia powienzchni calkowitej; niebieskie czesci siatkowe skladaja sie z farb tlu¬ stych, do których dodane sa domieszki, npi. substancja suszaca, dzieki którym farba szybko schnie i staje sie nierozpuszczalna w zwyklych rozpuszczalnikach tluszczów.Po wyschnieciu farby niebieskiej naklada sie na nia siatke tlusta (siatke pomocnicza) d, sluzaca jako ochrona i pokrywajaca po¬ lowe powierzchni calkowitej, wobec czego luki e, pozostajace miedzy czesciami c i d siatki, stanowia jedna trzecia powierzchni.Siatke tlusta, d mozna nakladac (wpo- przek lub wzdluz przekatnej) bez linji na pierwsza siatke; nastepnie uczula sie, np. na czerwien, emulsje w lukach e, po¬ czem barwi sie na czerwono i utwardza zwyklym srodkiem utwardzajacym, np. formalina. Na barwe czerwona wybiera sie przytem roztwór barwnika, niezwilzajacy siatek tlustych c i d.Jesli usunie sie siatke ochronna d zsl- pomoca rozpuszczalnika, np. czterochlorku wegla, to obnazaja sie luki / (fig. 2), ogra¬ niczone z jednej strony elementami siatko- wemi c, a z drugiej zabarwionemi na czer¬ wono i utwardlzonemi elementami e\ Przy usuwaniu, przez rozpuszczanie siatki po¬ mocniczej d, do której nie dodano substan¬ cji suszacej, nie ulegaja uszkodzeniu nie¬ bieskie czesci c siatki, poniewaz dodatek substancji suszacej wywoluje ich zzywicze- nie.Pozostaje tylko uczulenie luki f na trze¬ cia barwe, np. zielen, i zabarwienie (zalez¬ nie od potrzeby) na zielono lub zólto. Pod- czais tego ostatniego uczulania, t. j. pod¬ czas uczulania na zielen, nie moga podle¬ gac uczulaniu elementy niebieskie i czer¬ wone, poniewaz niebieskie elementy siat¬ kowe c wskutek swej zawartosci tluszczu nie sa zwilzane uczulaczem, utwardzone zas czerwone elementy e opózniaja wchla¬ nianie uczulacza wskutek ich utwardzenia.Spiecjalna obróbka, np. utwardzanie lub garbowanie warstwy, nie musi czynic jej zupelnie nieprzepuszczalna; wystarczy, je¬ sli warstwa bedzie odporna dopóty, az na- — 2 —stepne czesci ulegna uczuleniu i zabarwie¬ niu, bez wywarcia jakiegokolwiek oddzia¬ lywania na uprzednio potraktowane garbo¬ wane albo utwardzone czesci siatki.Przy uczulaniu emulsji slepej na bar¬ wy (t. j. zwyklej, czulej tylko na blekit) okazuje sie, ze czulosc na blekit mozna czestokroc spotegowac przez proces uczu¬ lania. Zaleznie od czulosci danej emulsji moze sie zdarzyc, ze spotegowana czulosc na blekit, np. w elementach zielonych lub zóltych, moze spowodowac znieksztalcenie barw. Mozna tego uniknac, jesli po nalo¬ zeniu czesci niebieskich zabarwic dodatko¬ wo pozostala powierzchnie na zólto; ta zól¬ ta farba moze byc usuwialna lub nieusuwal¬ na, zaleznie od tego, czy zachowanie jej lub usuniecie jest pozadane ze wzgledu na ton barwy. Widac to na fig. 3, przedsta¬ wiajacej przekrój wzdluz limji A — B na fig. 2. Nalozone czastki niebieskie sa ozna¬ czone litera c. Powierzchnia, pozostajaca miedzy niemi, jest zabarwiona dodatkowo usuwalna lub nieusuwalna zólta fariba. Na¬ kladanie obu innych czesci barwnych usku¬ tecznia sie w wyzej opisany sposób.Jesli w miejscach, uczulonych na czer¬ wien i zielen, ma sie do czynienia z nad¬ miarem czulosci na blekit, to nadmiar ten mozna unieszkodliwic w ten sposób, ze ele¬ menty siatki barwmej naklada sie nie bez¬ posrednio na emulsje, lecz na zabarwiona na zólto warstwe, lezaca na emulsji. Wi¬ dac to na fig. 4; nosnik jest tu oznaczony litera a, emulsja — litera b, warstwa gór¬ na, zabarwiona zólto — litera o; w war¬ stwie tej znajduja sie elementy siatki barw¬ nej.Fig. 5 — 7 przedstawiaja inny przy¬ klad wykonania sposobu, odznaczajacy sie tern, ze produkt ostateczny wogóle nie za¬ wiera skladników tlustych, wszystkie zas elementy siatki barwnej leza w jednej pla¬ szczyznie. Wedlug fig. 5 na zwykla, slepa na barwy warstwe swiatloczula kladzie sie najpierw pomocnicza siatke tlusta p, zostawiajaca wolne czesci q siatki; gdy chodzi o siatke trójbarwna, siatka pomoc¬ nicza p pokrywa dwie trzecie, a luki q — jedna trzecia calej powierzchni. Przez luki q uczula sie, barwi i utwardza pierwsza barwe, np. czerwona. Bezposrednio potem usuwa sie siatke pomocnicza p i zastepuje ja nowa siatka pomocnicza r. Posiada ona takie wymiary, ze pokrywa tylko polowe calej powierzchni, wobec czego pomiedzy utwardzonemi czerwonemi czesciami siat- kowetmi q a czesciami r siatki pomocniczej pozostaja luki s, stanowiace równiez jedna trzecia calej powierzchni (fig. 6). Przez lu¬ ki s uczula sie, barwi i utwardza druga barwe, np. zielona; zamiast na zielono, mozna równiez barwic na zólto albo na odlcien posredni* Po usunieciu siatki pomocniczej r po¬ zostaja luki / (fig. 7), odjpowiadajace zko- lei jednej trzeciej calej powierzchni i o- graniczome czastkami utwardzonemi q i s siatek dwóch pierwszych barw. Nalezy za¬ tem tylko wprowadzic przez luki / trzecia barwe, mianowicie niebieska. Przytem zbedne jest uczulanie, poniewaz zwykla e- mulsja sama przez sie jest czula na ble¬ kit.Naturalnie, ze farby mozna nakladac w kazdej dowolnej kolejnosci; mozna tez na¬ kladac dowolna liczbe barw.Zamiast utwardzania albo garbowania mozna stosowac do ochrony gotowych cze¬ sci siatki przed dzialaniem uczulaczy i barwników, nastepnie umieszczanych cze¬ sci siatki równiez powloke z szellaku albo innego podobnego nlaterjalu, np. gumy pa¬ ra. Postepuje sie przytem w sposób naste¬ pujacy.Po nalozeniu siatki pomocniczej, uczu¬ leniu, barwieniu, np. wedlug fig. 1, zamiast utwardzania czesci barwnej, naklada sie na cala powierzchnie bardzo cienka war¬ stewke szellaku, która nie daje sie juz zmyc w lukach przy usuwaniu siatki po¬ mocniczej, uskutecznianem np. zapomoca 3 -benzyny, panlkwaz: warstewka^ szellaku puzywiejial doi gladkiejj warstwy zelatyno* wejf w miejscach zas, w któnychi lezy na ochronie zosta-je zinyta puszy; rozpuszcza¬ niu siatki pomocniczej. Po.usunieciu siatki pomocniczej* jedna* trzecia powierzchni jest z^atiwkwia i powleczona warstwa: ochron¬ na- Przy nakladaniu drugiej czesci siatki i, podczas uczulania, jej wedlug fig: 1—3 postepuje sie tak samo, jak poprzednio.Nastepnie przeprowadza, sie ewentualne uczulenie na trzecia, barwe, poczern nakla¬ da sie taoecia: farbe w pozostajace luki; o^ gpaniczone czesciami, zaopatrzonemi w po¬ wieke odfcrcmnat Niezaleznie od szellako- w^j. warstwy ochronnej, czesci, lezace pod nia, mogai byfe w razie potrzeby utwardzo¬ ne allbo zagarbowane. Przy przejprowadzar niu sposobu tego jest rzecza obojetna*, czy uczulanie warstwy. swiatloczulej*, uskutecz¬ nia sie; przed barwieniem czastek siatki, czy tez po- menu Podobnie* jednoczesnie z uczulaniem* albo z: barwieniem^ albo z obu temi procesami mozna, uskuteczniac wprowadzanie? suhstancyji utwardzajacych albo Skoro dokonaao juz: czesciowego* uczu*- lenia i wykonczenia siatki barwnej, usuwa* sie powloke ochronna* np, szellak, zapo- moca rozpuszczalnika, np^ alkoholu, dzieki czemu cala powierzchnia; stasje sie przepu* azczajaca kapiele fotograficzne.Jako fariby stosuje-, sie barwniki wywo* lywane i» kadziowe, leukoestry allboi barw-" niki bezposrednie z nastepnem utrwale- mera. Jako przyklad batrwnika. wywolywa* negp^ podac moznat; jako* pierwszy sttlfed'*- nik czerwieni: betanaftol^sprzegany z dWu- azowana paranitroanilina (nitrazolem) l.Przykladem. barwnika, kadziowego do zólci jesfc algolfcwa; zólc kadziowa. Przykladami leukoestmdo blekitui jest: sól sodowa- estru» kwaeu siarkowego leukoalizaryny iiidygo Q(: b^we^ wywoluje sie zapomoca azotynu sodowego i kwasu siarkowego; Przykladem^ barwoiika bezposredniego z najstepnem u- towalaniarir jest parazielkn, dodatkowa traktowana nitoazolbmt Próby wykazaly,' ze przy stosowaniu miejscowo uczulonej warstwy mozna brac znacznie jainiej^e barwy filtrów, niz przy stosowaniu warstwy panchromatycznej, Stosowanie-zóltego skladnika przy zdejmo¬ waniu zamiast zielonego* jest niemozliwe w przypadkui uzyciat materjalur panchroma- tycznegoj poniewaz czerwien przenika przez.filtr zólty;. co powoduje nieprawidlo¬ we barwy; Natomiast: jesli) w przypadku materjalu wedlug wynalazku uczuli' sie- pod zólbia. tiylko na barwe zielona albo* zólta* to. czerwieni nie uwydatnii sie;. Mozna) wsze¬ laka stosowac: zólty skladnik do zdejimor wania, ale nie do procesu odbijania albo do otrzymywania przezrocza (obrazuj dia- iskopowego), poniewaz odbijanie z zóltym barwnikiem w negatywie jest niemozliwe wskuteJfc przebijania czerwonego swiatla, a przy przezroczach potrzebna^ jeeti zielen) W celu zachowania zaleta jakie daje^ sto sowanie zóltej; czesci siatki: przy krótkim okresie5 naswietlania, a jednoczesnie; w ce¬ lu zachowania przy odbijaniu, i, projekoji zielonego skladrnka siatkowego; mozna* po¬ stulowac w': sposób nastepujacy; Ponwybarwieniitzóltej-.czesci siatkiwptu- sacza sie do; kapieli, nieznaczna: ilosc jedi- nej skladoweji zielonego: albo niebieskiego: barwnika wywolywanego; poczerni suszy sie; a wtedy druga- skladowa mozna bez niebezpieczenstwa dzialania nai .inne czesci siatki, dodac po naswietlaniu, wobec czego faktycznie: przy zdejmowaniu ma sie zólta; czesc siatki, a do odbijania albordo*projek¬ cji — zielona czesc siatki.Figi 8 przedstawiampostac wykonania ma- terj alu do zdejmowania wedlug wynalazku^ w/której barwne czesci siatkr zostaly umie* saczone w warstwie górnej, nad: warstwa? swiatloczula.. Nai figurze tej a oznaczal nor sirik, b —warstwe'swiatloczula w—wai sswe górnav zawierajaca barwne azescii siatki. W&mnkitoitrasadtiiczym otnaypianim - 4*takiego miaterjalfr w praktycznem. wykona¬ niu1 jesjtf tty By czesci siaifki; podczas wytwa¬ rzania byly chronione przed1 oddzialywa- nierrr uczstdaczy i barwników nastepnie \ir mieszczanyeh czesci siatki; Zamiast farby tlUstef mozna stosowac wogóle srodki drukarskie, niezwilzane wod¬ nemu roztworami; Na» rysunku czesci siatki skladaj ia- sie z lihif lub ifeli czesci. Moga one równiez' po siadac postac dowolna, np; postac punk¬ tów; Wszystkie' opisane wyzej czynnosci mozna takze wykonywac w sposób ciagly.W tym eelU obrabiany papier albo blone prowadiza sie od walka pod walec tloczacy; którego zadhniesn jest nakladanie siatek o- chronnych. Doprowadzanie tluszczu do wal¬ ca* tloczacego uskutecznia sie zapomoca walbowych rozrdfriaczy farb takich} jakie np. sa stosowane w szybkobieznych pra¬ sach1 przy drukowaniu ksiazek. Skoro ma- tercjal} idacy dfc obróbki, przeszedl przez walfcc tloczacy; moze on byc doprowadzo¬ ny zapomoca odpowiednio napedzanych walków prowadzacych do kapieli uczulaja- cejj dó^s!Uiszarnivalbo-do.instalacji przedmu- choweji a-st^ddokapieli*baTwiacej'i wresz¬ cie dfev kapieli utwafidkajacej* albo t%zJ dó kapieli, przeznaczonej do powlekania war- sttoa ochronna. Nastepnie odbywa* sie usu¬ wanie pomocniczej1 siatki tlustej, a wiec obnazanie warstwy do dalszej obróbki; Wreszcie materjal] po- przejsciu przer su- szamief mozlia* albo natychmiast1 zwijac al^ bo* t&z* doprowadzac do drugiej podobnej in^&l&^jkdo'-nastepnej obróbki; Zopisu,wyi- nitea ze w celir- ostathiegó barwienia' wy¬ starcza- tylko- przeciagnac materjal' przezk kapiele barwiace; Na fig. 9 wyjasniony jest schematycz¬ nie' sposób ciaglfej oferóbki; matenjalus Z walka*li zdejmuje sie* nosnik 2, zaopatfrzo^ ny- w warstwe swiatloczula v w warstwe1 górna. Materjal swiatloczuly biegnie mie** dfcy walcem tloczacym 3 a walcem prze- ciwtlbezacym 4. walec-3' naklada* ng. sial- ke ochronna na warstwe swiatlbczuSa lUb na warstwe górna; walec ten jest zasilany substancja tlusta z walcowego rozrabiacza farby 5. Materjal swiatloczuly 2 biegnie nastepnie, przez kapiel uczulajaca 6, stam* tad przez kapiel barwiaca 7, nastepnie przez kapiel utwardzajaca 8 i wreszcie przez kapiel 9, -np; kapiel benzynowa, w której usuwa sie siatke ochronna p. Za kazda kapiela: znajduje sie urzadzenie- su* szace; npt, dinuchawa 10. Po wyjsciu z o- statniej kapieli warstwa górna jest zaopa- frzona w pierwsza barwna czesc q siatki; juz utwardzona^ a* uprzednio juz uczulona; Dalsza obróbke uskutecznia sie w podob¬ ny sposób, a mianowicie materjal 2' jest przeprowadzany przez druga instalacje tloczaca 3', 4r, 5% która naklada siatke o^ chronna, oraz przez odpowiednie kapiele dó nakladania- drugiego barwnika, nieuwi- dócznione na1 rysunku; W celu nalozenia ostatniej barwy konieczne jest tylko prze*- ciagniecie materjalli przez odpowiednia- kar¬ piel barwiaca i wysuszenie.Wedlug wynalazku moga, byc stosowa¬ ne warstwy fotograficzne, bromosrebrne, chlorosrdbrne i; innc zwykle uzywane; np. bromosrebrnokolodijonowe i t; d.f znajdu¬ jace sie na nosniku przezroczystym^ albo nieprzezroczyslymj np; na blonie albo na papierze; i traktowane zwyklemi emulsjaw mi przy wylewanitij jak normalne papiery albo blony fotograficzne.Sposób wedlug wynalazku nie ograni: cza' sie dó stosowania barw niebieskiej i czerwonej i zielonej: albo zóltej \ j ako barw siatkowych; mozna stosowac równiez bar¬ wy mieszane, np. pomaranczowa, niebiesko* zielona, fioletowaj pod* któremi uczula sie odpowiediiió emuilsje; Natezy podkreslic; ze przy niniejszym sposobie wychodzi sie ze zwyklej,: warstwy swiatloczulejj nieczulej1 na zielen, zólc i czerwien; Poszczególne zabiegi opisanego sposobu _ ? —&4 £n&ft&, nf- farbowanie i utwardzanie, powlekanie siatki ochrona, stosowanie sia¬ tek pomocniczych do wytwarzania siatki, miejscowe uczulanie miedzy siatkami po¬ mocniczemu, tlumienie czulosci na blekit przez wprowadzanie zóltej barwy filtruja¬ cej, zabarwianie elementów siatkowych za- pomoca barwników wywolywanych albo kadziowych. W wynalazku istotne jest po¬ laczenie tych czynnosci z zastosowaniem swiatloczulej warstwy, slepej na barwy, która w obrebie czesci barwnej siatki bez luk zostaje poddana miejscowemu uczule¬ niu stosownie do barw tych skladników, przyczem czesci siatkowe zostaja kazdora¬ zowo przed uczulaniem warstwy swiatlo¬ czulej na nastepna barwe poddane dodat¬ kowej obróbce, chroniacej te elementy przed oddzialywaniem ucziulaczy i barwni¬ ków nastepnych skladników.Wynalazek moze byc zastosowany do nakladania siatki barwnej bezposrednio na warstwe swiatloczula albo na warstwe, przepuszczajaca ciecze i lezaca na war¬ stwie swiatloczulej. PL