PL220967B1 - Okno uchylno-obrotowe, zwłaszcza dachowe - Google Patents

Abstract

Okno uchylno-obrotowe otwierane jest na zewnątrz pomieszczenia, jako uchylne, czyli z obrotem wokół osi zawiasów uchylnych, usytuowanych w górnej części okna, albo jako obrotowe, czyli z obrotem wokół osi zawiasów obrotowych, usytuowanych niżej, korzystnie w środkowej strefie okna. Okno posiada zespół pośredni między ościeżnicą i skrzydłem okna, korzystnie w postaci dwóch ramion pośrednich (3), z których każde połączone jest z ościeżnicą (1) zawiasem uchylnym. Jeden podzespół tego zawiasu ma łukową prowadnicę (4), a drugi podzespół ma łukowy suwak (5) umieszczony w tej prowadnicy. Ponadto okno ma mechanizm blokujący, który przy otwieraniu uchylnym uniemożliwia otwarcie okna w funkcji obrotowej, a przy otwieraniu obrotowym uniemożliwia otwarcie okna w funkcji uchylnej.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest okno uchylno-obrotowe, zwłaszcza dachowe. Jest ono co najmniej dwufunkcyjne, to znaczy może być otwierane na zewnątrz pomieszczenia jako uchylne, czyli z obrotem wokół poziomej osi usytuowanej w górnej części okna, albo może być otwierane jako obrotowe, wokół poziomej osi usytuowanej niżej, korzystnie w środkowej strefie okna.

Znane są okna dachowe dwufunkcyjne, uchylno-obrotowe, posiadające jako główne zespoły, ościeżnicę oraz skrzydło, a także mające zespół pośredni między ościeżnicą i skrzydłem. Zespoły te połączone są zawiasami uchylnymi, o osi obrotu usytuowanej w górnej części okna, oraz zawiasami obrotowymi, o osi obrotu usytuowanej niżej, zwykle w środkowej strefie okna. Zawiasy obrotowe w tych oknach, podobnie jak w jednofunkcyjnych, tylko obrotowych, mają w jednym swym podzespole łukową prowadnicę, a w drugim łukowy suwak. Środki krzywizny prowadnicy i suwaka w zawiasie obrotowym są punktami na teoretycznej osi obrotu zawiasu, usytuowanej po zewnętrznej stronie powierzchni przeszklenia okna, w wyniku czego skrzydło okna obracając się wokół tej teoretycznej osi, łatwiej wchodzi w połączenia zapewniające jego szczelność. Znane okna uchylno-obrotowe posiadają zawiasy uchylne ze stałą, rzeczywistą osią obrotu. Wobec konieczności wyposażenia górnej części ościeżnicy, zwłaszcza okna dachowego, w okap chroniący przed opadami atmosferycznymi, znane okna dwufunkcyjne mają ograniczony zakres otwarcia, do około 35°, przy którym to kącie otwarcia skrzydło okna zatrzymuje się na krawędzi okapu. Znane są również okna mające okap dzielony na dwie części, z których dolna jest ruchoma. Pozwalają one na większy kąt otwarcia uchylnego, są jednak rozwiązaniami skomplikowanymi i trudnymi do uszczelnienia.

Istotą rozwiązania według wynalazku jest to, że w oknie posiadającym, jako główne zespoły, ościeżnicę oraz skrzydło, a także mającym zespół pośredni między ościeżnicą i skrzydłem, połączony z nimi za pomocą zawiasów uchylnych oraz zawiasów obrotowych, jeden podzespół zawiasu uchylnego ma łukową prowadnicę, a drugi podzespół zawiasu uchylnego ma łukowy suwak umieszczony w tej prowadnicy. Zawiasy uchylne umożliwiają obrót skrzydła okiennego wokół osi usytuowanej w górnej części okna, a zawiasy obrotowe - wokół osi usytuowanej niżej, zwykle w środkowej strefie okna. Środki krzywizny prowadnicy i suwaka w zawiasie uchylnym są punktami na teoretycznej osi obrotu tego zawiasu, usytuowanej po zewnętrznej stronie powierzchni przeszklenia okna. W wyniku tego skrzydło okna obracając się podczas otwierania i zamykania uchylnego wokół tej teoretycznej osi, łatwiej wchodzi w połączenia zapewniające jego szczelność. Pozwala to przy zamykaniu okna wsuwać skrzydło pod okap w który wyposażona jest górna część ościeżnicy, zwłaszcza okna dachowego, a to umożliwia uzyskanie większego kąta otwarcia okna bez kolizji z okapem.

Zawiasy, zarówno uchylny jak i obrotowy, składają się z dwóch podzespołów, z których każdy mocowany jest do jednego spośród łączonych danym zawiasem zespołów okna, czyli jeden podzespół zawiasu mocowany jest do ościeżnicy, a drugi do zespołu pośredniego, albo jeden podzespół zawiasu mocowany jest do zespołu pośredniego, a drugi do skrzydła okna. Zawiasy występują w oknie parami, dwa uchylne i dwa obrotowe, w wersjach prawej i lewej, z obu stron okna.

W pierwszym wariancie wynalazku, zespołem pośrednim pomiędzy ościeżnicą i skrzydłem okna, są dwa ramiona pośrednie usytuowane wzdłuż obu bocznych podłużnic ramy skrzydła i ościeżnicy. Ramiona te zakończone są u góry zawiasami uchylnymi, a u dołu zawiasami obrotowymi. Korzystnie zawiasy uchylne łączą ramiona pośrednie z ościeżnicą, a zawiasy obrotowe łączą ramiona pośrednie z ramą skrzydła. Okno wyposażone jest w sprężyny, wspomagające otwieranie uchylne i utrzymujące skrzydło okna w położeniu otwartym. Sprężyny te korzystnie usytuowane są w ościeżnicy i wywołują ruch suwaka podporowego wzdłuż bocznych podłużnic ościeżnicy. Suwak podporowy połączony jest, poprzez ruchomy zastrzał, z ramieniem pośrednim, wspomagając podnoszenie go, a wraz z nim skrzydło, w miarę przesuwania się suwaka podporowego w ościeżnicy.

Okno ma również mechanizm blokujący, który uniemożliwia jednoczesne otwarcie okna w funkcji uchylnej i obrotowej. W oknie, w którym zawiasy uchylne łączą ramiona pośrednie z ościeżnicą, mechanizm blokujący przy otwieraniu uchylnym unieruchamia skrzydło względem ramion pośrednich, a przy otwieraniu obrotowym unieruchamia ramiona pośrednie względem ościeżnicy. To zablokowanie zabezpiecza okno przed niekontrolowanym ruchem skrzydła.

Mechanizm blokujący, w jednej z odmian, działa samoczynnie blokując przy uruchomieniu otwierania w funkcji uchylnej albo obrotowej możliwość otwarcie okna w drugiej funkcji. Mechanizmem tym w szczególności jest rozwiązanie według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-381262. Korzystnie mechanizm blokujący ma zabezpieczenie przed przypadkowym przełączeniem z funkcji otwierania

PL 220 967 B1 obrotowego na otwieranie uchylne, zwłaszcza przy braku obciążenia masą skrzydła, na przykład podczas montażu okna. Mechanizmem tym w szczególności jest rozwiązanie według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-382984.

Mechanizm blokujący według innej odmiany ma przełącznik funkcji otwierania, uchylnej albo obrotowej, przestawiany ręcznie przez użytkownika okna. Korzystnie przełącznik funkcji otwierania usytuowany jest po jednej stronie okna, a mechanizm blokujący ma sprzężenie mechaniczne, zapewniające jednoczesne działanie blokad z obu stron okna. Mechanizmem blokującym funkcje otwierania wyposażonym w przełącznik jest w szczególności rozwiązanie według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-363210, zawierające preselektor, czyli przełącznik przestawiany przy otwartym oknie, w którym skutek przełączenia funkcji okna następuje po jego zamknięciu i ponownym otwarciu. Korzystnie mechanizmem zmiany funkcji otwierania jest rozwiązanie według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-367595, mające mechanizm kontrolny, który zabezpiecza prawidłowe działanie okna, pozwalając na przełączenie funkcji okna dopiero wówczas, gdy zespoły po obu stronach okna są do tego przygotowane.

W drugim wariancie wynalazku zespołem pośrednim pomiędzy ościeżnicą i skrzydłem okna jest rama pośrednia, wyposażona w zawiasy uchylne u góry oraz zawiasy obrotowe w środkowej swej strefie. Rama pośrednia, w znaczeniu użytym w niniejszym opisie może być zarówno rama pełna składająca się z dwóch odcinków poziomych: górnego i dolnego, oraz dwóch pobocznie nieco krótszych niż pobocznice ościeżnicy, a może również być tak zwaną półramą składającą się z poziomego odcinka górnego oraz krótkich podłużnic sięgających do połowy okna. Korzystnie zawiasy obrotowe łączą ramę pośrednią z ościeżnicą, a zawiasy uchylne łączą ramę pośrednią z ramą skrzydła. Okno ma sprężyny, usytuowane zwłaszcza w ramie pośredniej, wspomagające otwieranie uchylne i utrzymujące skrzydło okno w położeniu otwartym. Sprężyny te wywołują ruch suwaka podporowego wzdłuż bocznych podłużnic ramy pośredniej. Suwak podporowy jest połączony, poprzez ruchomy zastrzał, z ramą skrzydła, wspomagając podnoszenie jej, a zarazem całego skrzydła, w miarę przesuwania się suwaka podporowego w ramie pośredniej.

Okno ma również mechanizm blokujący, który przy otwieraniu uchylnym uniemożliwia otwarcie okna w funkcji obrotowej, a przy otwieraniu obrotowym uniemożliwia otwarcie okna w funkcji uchylnej. Mechanizm ten przy otwieraniu uchylnym unieruchamia ramę pośrednią względem ościeżnicy, a przy otwieraniu obrotowym unieruchamia skrzydło względem ramy pośredniej.

W obu wariantach okna według wynalazku, zawias obrotowy składa się z dwóch podzespołów, z których każdy mocowany jest do jednego spośród łączonych zawiasem zespołów okna. Korzystnie jeden podzespół zawiasu obrotowego ma łukową prowadnicę, a drugi podzespół tego zawiasu ma łukowy suwak umieszczony w tej prowadnicy. Środki krzywizny prowadnicy i suwaka są punktami na teoretycznej osi obrotu zawiasu, usytuowanej po zewnętrznej stronie powierzchni przeszklenia okna, skutkiem czego skrzydło obracając się wokół tej teoretycznej osi łatwiej wchodzi w połączenia zapewniające jego szczelność.

Podzespoły zawiasu obrotowego wyposażone są w płyty mocujące, przylegające do powierzchni zespołów okna, do których podzespoły zawiasów są mocowane. Zawias obrotowy korzystnie ma dodatkową oś, usytuowaną w podzespole zawiasu wyposażonym w łukowy suwak. Łączy ona łukowy suwak z płytą mocującą podzespół zawiasu do zespołu okna, korzystnie o większym stopniu ruchliwości niż zespół, z którym połączony jest podzespół zawiasu z prowadnicą. Dodatkowa oś umożliwia obrót łukowego suwaka względem płyty mocującej podzespół zawiasu, co w konsekwencji, po maksymalnym wysunięciu suwaka z prowadnicy, pozwala na dalszy obrót skrzydła okna.

Zawias obrotowy innego rodzaju jest zawiasem ze stałą, rzeczywistą osią obrotu. Osadzona jest ona w wysięgnikach wystających ponad zewnętrzną stronę powierzchni przeszklenia okna, z obu łączonych zawiasem zespołów okna.

Korzystnym skutkiem stosowania wynalazku zwłaszcza w oknie dachowym, jest umożliwienie uchylnego otwarcia okna o większy kąt niż w oknach dotychczasowych, posiadających nieruchomy okap na górnej belce ościeżnicy. Natomiast w porównaniu z oknami posiadającymi ruchomy dwuczęściowy okap na górnej belce ościeżnicy, korzystnym skutkiem jest uproszczenie konstrukcji tego okapu oraz jego większa szczelność, trwałość i niezawodność.

Przykłady wykonania. Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w pierwszym przykładzie wykonania na rysunku, na którym poszczególne figury przedstawiają:

Fig. 1 - fragment okna dachowego otwartego jako uchylne, w widoku aksonometrycznym od strony zewnętrznej;

PL 220 967 B1

Fig. 2 - szczegół zawiasu uchylnego, oznaczony jako „A” na fig. 1;

Fig. 3 - szczegół zawiasu uchylnego w położeniu otwartym, w widoku aksonometrycznym od strony skrzydła okna;

Fig. 4 - przekrój wzdłużny przez zawias uchylny w położeniu otwartym;

Fig. 5 - przekrój wzdłużny przez zawias uchylny w położeniu zamkniętym;

Fig. 6 - przekrój poprzeczny przez zawias uchylny, płaszczyzną „B-B” z fig. 5;

Fig. 7 - fragment okna dachowego otwartego jako obrotowe, w aksonometrii;

Fig. 8 - przekrój poprzeczny przez zawias obrotowy.

Przedmiot wynalazku przedstawiony jest również w dalszych przykładach wykonania omówionych w opisie bez powoływania się na rysunek.

P r z y k ł a d 1

Okno uchylno-obrotowe, zwłaszcza dachowe, posiada ościeżnicę 1 oraz skrzydło 2, a także ma usytuowane między ich podłużnicami bocznymi ramiona pośrednie 3. Każde z tych ramion połączone jest z ościeżnicą za pośrednictwem zawiasu uchylnego, którego podzespołami są: łukowa prowadnica 4 oraz łukowy suwak 5, mające współśrodkowe powierzchnie ślizgowe, przy czym środek krzywizny Su tych powierzchni znajduje się na teoretycznej osi obrotu zawiasu uchylnego, usytuowanej po zewnętrznej stronie powierzchni przeszklenia okna. Na rysunku - fig. 1 i 7 pokazano ramię oraz zawiasy znajdujące się z lewej strony okna, patrząc od wnętrza pomieszczenia. Ramię pośrednie i zawiasy po prawej stronie okna są symetryczne względem przedstawionych na rysunku.

Łukowa prowadnica 4 zawiasu uchylnego, wykonana głównie z tworzywa sztucznego, ma walcową powierzchnię ślizgową dolną 41, po której ślizga się walcowa powierzchnia dolna 51 łukowego suwaka 5. Wygięta część robocza 52 łukowego suwaka ma walcową powierzchnię ślizgową górną 53, współśrodkową z powierzchnią 51, natomiast jego część mocująca 54 zakończona jest powierzchnią oporową 55, prostopadłą do głównego kierunku ramienia pośredniego 3. Górna część 42 łukowej prowadnicy ma walcową powierzchnię ślizgową górną 43, po której ślizga się walcowa powierzchnia górna 53 roboczej części łukowego suwaka. Górna część 42 łukowej prowadnicy jest krótsza od części dolnej i kończy się powierzchnią oporową 44, prostopadłą do głównego kierunku bocznej podłużnicy 11 ościeżnicy 1. W położeniu zamkniętym zawiasu uchylnego powierzchnia oporowa 44 łukowej prowadnicy 4 oraz powierzchnia oporowa 55 łukowego suwaka 5 przylegają do siebie.

Łukowa prowadnica 4 zawiasu uchylnego zamocowana jest za pośrednictwem nitów 45 w kształtowniku 12 osadzonym w bocznej podłużnicy 11 ościeżnicy. Ponadto ma metalowe okucie 46 zamocowane tymi samymi nitami 45 do kształtownika 12, a wygięcie okucia 46 w jego górnej części zachodzi na powierzchnię górnej części 42 łukowej prowadnicy 4 zawiasu uchylnego. Na odcinku łukowej prowadnicy 4 od powierzchni oporowej 44 w stronę górnej poprzeczki 13 ościeżnicy 1, górna część 42 prowadnicy 4 wraz z jej ścianą boczną oraz okuciem 46 tworzą tunel dla części roboczej łukowego suwaka, ślizgającego się po powierzchni ślizgowej dolnej 41 prowadnicy 4 zawiasu uchylnego.

Łukowy suwak 5 ma dwie równoległe blachy: zewnętrzną 56 i wewnętrzną 57, pełniące funkcję elementów nośnych, a pomiędzy nimi jest wkładka 58 z tworzywa sztucznego o niskim współczynniku tarcia, połączona z blachami 56, 57 za pomocą nitów 59 mających środkową część o większej średnicy, w wyniku czego docisk z zanitowania przenosi się poprzez grubszą część nita, a nie przez wkładkę. Blacha zewnętrzna 56 łukowego suwaka jest większa (zakończona większym promieniem) od blachy wewnętrznej 57 i wkładki 58. W wyniku tego blacha zewnętrzna 56 wystaje poza walcową powierzchnię dolną 51 suwaka i wchodzi do rowka 47 w walcowej powierzchni ślizgowej dolnej 41, łukowej prowadnicy. Współpraca wystającej części blachy zewnętrznej 56 suwaka 5 z rowkiem 45 prowadnicy 4 ustala oba podzespoły zawiasu uchylnego względem siebie, w kierunku poziomym.

Łukowy suwak 5 zawiasu uchylnego zamocowany jest do kształtownika 31 ramienia pośredniego 3 za pomocą czterech nitów 59, wśród których trzy umieszczone są w części mocujące 54, a jeden w części roboczej 52 tego suwaka. Nity mocujące suwak 5 w ramieniu pośrednim 3 są dłuższe od dwóch ostatnich nitów usytuowanych w części roboczej 52 łukowego suwaka, łączących tylko blachy 56 i 57 oraz wkładkę 58, sięgają bowiem te dłuższe nity do pionowej ścianki kształtownika 31 ramienia pośredniego 3. Pomiędzy pionową ścianką kształtownika 31 a blachą wewnętrzną 57 suwaka 5 znajduje się okucie 46 prowadnicy 4, w związku z czym do kształtownika 31 przylega płytka dystansowa 32, mająca kształt odwzorowujący część mocującą 54 łukowego suwaka i fragment jego części roboczej 52, sięgający nieco poza pierwszy nit 59 w tej części suwaka. W okuciu 46 łukowej prowadnicy jest półkoliste wycięcie mieszczące półkolistą końcówkę płytki dystansowej 32, w położeniu

PL 220 967 B1 zamkniętym zawiasu uchylnego. Dalszy odcinek okucia 46 przebiega wzdłuż powierzchni ślizgowej dolnej 41 prowadnicy 4, tak iż jego górne krawędzie są współśrodkowe z powierzchnią 41, również dolny brzeg okucia 46 jest współśrodkowy z powierzchnią 41 łukowej prowadnicy. Z dolną powierzchnią okucia 46 współpracuje płytka zabezpieczająca 33, zamocowana do kształtownika 31 (przedstawionego na rysunku - fig. 3 jako przeźroczysty) ramienia pośredniego. Płytka zabezpieczająca 33 zachodzi, w każdym położeniu zawiasu uchylnego, za dolną powierzchnię okucia 46, zabezpieczając przed niekontrolowanym ruchem skrzydła, którego nie mogłaby utrzymać krótka część górna 42 łukowej prowadnicy zawiasu uchylnego.

Kształtownik 12 osadzony w bocznej podłużnicy 11 ościeżnicy 1, w którym jest zamocowana prowadnica 4 zawiasu uchylnego, stanowi również prowadnicę dla mechanizmu wspomagającego podnoszenie ramion pośrednich 3 i skrzydła 2 okna przy otwieraniu uchylnym, oraz utrzymującego to skrzydło w położeniu otwartym. Mechanizm podnoszenia składa się z suwaka podporowego 61, przemieszczającego się w kształtowniku 12 wzdłuż bocznej podłużnicy 11 ościeżnicy, oraz ruchomego zastrzału 62, łączącego suwak podporowy z ramieniem pośrednim 3. Suwak podporowy napędzany jest zespołem sprężyn 63, usytuowanych w bocznej podłużnicy 11 ościeżnicy 1 okna. Sprężyny te przesuwają suwak podporowy 62 w stronę środkowej strefy ościeżnicy, a wówczas zastrzał 62 działa na podniesienie skrzydła okna.

Dolne końce obu ramion pośrednich 3 połączone są z ramą skrzydła 2 zawiasami obrotowymi 7, z których każdy ma łukową prowadnicę 71 zamocowaną do ramienia pośredniego 3 oraz łukowy suwak 72 zamocowany do ramy skrzydła 2. Zawias obrotowy usytuowany jest w środkowej strefie okna, korzystnie nieco powyżej połowy długości skrzydła 2. Podzespół zawiasu obrotowego z łukowym suwakiem 72 ma płytę mocującą 73, za pomocą której przytwierdzony jest do ramy skrzydła 2. W ramach tego podzespołu sam łukowy suwak 72 połączony jest z płytą mocującą 73 za pośrednictwem osi 74, umożliwiającej dodatkowy obrót płyty mocującej 73, a wraz z nią skrzydła 2 okna dachowego, przy maksymalnym wysunięciu łukowego suwaka 72 z łukowej prowadnicy 71.

Na rysunku - fig. 8 przedstawiono skrzydło 2 oraz zawias obrotowy w położeniu granicznym pomiędzy zakresem ruchu realizowanym ślizganiem się łukowego suwaka 72 w łukowej prowadnicy 71 zawiasu obrotowego oraz dodatkowym obrotem wokół osi 74 tego zawiasu. Elementy okna narysowane linią cienką, czyli skrzydło 2 i płyta mocująca 73 zawiasu obrotowego traktowane są jako przeźroczyste, w rzeczywistości bowiem usytuowane są one przed płaszczyzną przekroju. Ruch skrzydła 2 okna od położenia narysowanego w stronę zamknięcia okna (fig. 8 - strzałka „Z”) realizowany jest poprzez wsuwanie łukowego suwaka 72 do łukowej prowadnicy 71, co skutkuje obrotem skrzydła 2 wokół środka krzywizny So powierzchni ślizgowych prowadnicy i suwaka, leżącego na teoretycznej osi obrotu zawiasu obrotowego. W tej fazie ruchu ogranicznik 75 złączony sztywno z płytą mocującą 73 zawiasu obrotowego, przemieszcza się wzdłuż zewnętrznej krzywizny prowadnicy, przylegając do niej swą dłuższą powierzchnią. Ruch skrzydła 2 okna od położenia narysowanego w stronę dalszego otwarcia okna (fig. 7 - strzałka „O”) realizowany jest poprzez obrót wokół osi 74 zawiasu obrotowego. W tej fazie ruchu ogranicznik 75 obraca się wraz z płytą mocującą 73 i skrzydłem 2, mijając swą krótszą powierzchnią 76 łukową prowadnicę 71 zawiasu obrotowego.

Okno wyposażone jest w mechanizm blokujący, który przy otwieraniu uchylnym unieruchamia skrzydło względem ramion pośrednich, a przy otwieraniu obrotowym unieruchamia ramiona pośrednie względem ościeżnicy, uniemożliwiając jednoczesne otwarcie okna w funkcji uchylnej i obrotowej. Zablokowanie funkcji otwierania uchylnego i tym samym umożliwienie otwarcia okna jako obrotowego, następuje na skutek zaczepienia kołka 81 w ramieniu pośrednim 3, o zaczep 82 usytuowany w środkowej strefie bocznej podłużnicy 11 ościeżnicy (fig. 1). Zablokowanie funkcji otwierania obrotowego i tym samym umożliwienie otwarcia okna jako uchylne, następuje na skutek zaczepienia zespołu dwóch kołków 83 w ramieniu pośrednim 3, o podwójny zaczep 84 umieszczony w górnej części ramy skrzydła 2 (fig. 7). Przesterowanie z jednej funkcji w drugą następuje samoczynnie, gdyż mechanizm blokujący, przy uruchomieniu otwierania w funkcji uchylnej albo obrotowej, uniemożliwia otwarcie okna w drugiej funkcji. Mechanizm ten, według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-382984, usytuowany pod osłoną 34 w ramieniu pośrednim 3 okna dachowego. Posiada dodatkowe zabezpieczenie przed przypadkowym przesterowaniem, szczególnie przy pracach montażowych, gdy ramiona pośrednie nie są obciążone masą skrzydła i ich niekontrolowany ruch stwarzałby niebezpieczeństwo uderzenia osoby znajdującej się w zasięgu ramion pośrednich okna.

W oknie uchylno-obrotowym według pierwszego przykładu wykonania wynalazku, skrzydło okna blokowane jest bezpośrednio względem ościeżnicy w dwóch miejscach, to jest klamką zamocowaną

PL 220 967 B1 na dolnej poprzeczce ramy skrzydła, której rygle współpracują z dolną poprzeczką ościeżnicy, oraz zaczepem górnym zamocowanym na górnej poprzeczce ramy skrzydła, którego rygle współpracują z górną poprzeczką ościeżnicy. Dla otwarcia okna w funkcji obrotowej odryglowuje się zarówno klamkę, jak i zaczep górny, po czym przyciąga się do siebie część górną skrzydła. Następuje wówczas wysuwanie się suwaków 72 z prowadnic 71 obu zawiasów obrotowych: prawym i lewym, i obrót skrzydła wokół środków krzywizny So powierzchni ślizgowych tych zawiasów. Przy dalszym otwieraniu okna następuje obrót skrzydła wokół osi 74 w tych zawiasach. Jednoczesne odryglowanie klamki i zaczepu górnego nie umożliwia otwarcia okna w obu funkcjach, gdyż w chwili rozpoczęcia obrotu skrzydła, mechanizm blokujący samoczynnie unieruchamia ramiona pośrednie względem ościeżnicy, uniemożliwiając otwieranie uchylne. Dla otwarcia okna w częściej używanej funkcji uchylnej odryglowuje się klamkę, po czym odpycha się na zewnątrz pomieszczenia dolną część skrzydła. Wówczas łukowe suwaki 5 w obu zawiasach uchylnych: prawym i lewym, wysuwają się z łukowych prowadnic 4, a skrzydło okna obraca się wokół środków krzywizny Su powierzchni ślizgowych zawiasów uchylnych, czyli wokół teoretycznej osi obrotu usytuowanej powyżej powierzchni przeszklenia okna, a w rezultacie górna część skrzydła okna wysuwa się bezkolizyjnie spod okapu zainstalowanego na górnej poprzeczce ościeżnicy. W trakcie tego ruchu zaczep górny oddala się od współpracujących z nim elementów ryglujących w ościeżnicy, jednak ta utrata kontaktu nie pozwala na otwarcie okna w obu funkcjach, ponieważ w chwili rozpoczęcia unoszenia skrzydła mechanizm blokujący samoczynnie unieruchamia ramiona pośrednie względem tego skrzydła, uniemożliwiając otwarcie obrotowe.

P r z y k ł a d 2

Okno uchylno-obrotowe, zwłaszcza dachowe, posiada ościeżnicę oraz skrzydło, a także ma usytuowane między ich podłużnicami bocznymi ramiona pośrednie. Ramiona te połączone są z ościeżnicą za pośrednictwem zawiasów uchylnych, których podzespołami są: łukowa prowadnica i łukowy suwak - jak w pierwszym przykładzie wykonania - ponadto okno ma zespół sprężyn wspomagających otwieranie okna w funkcji uchylnej oraz utrzymujących skrzydło okna w położeniu otwartym. Ze skrzydłem ramiona pośrednie połączone są za pośrednictwem zawiasów obrotowych, których podzespołami są: łukowa prowadnica i łukowy suwak, a także dodatkowa oś - jak w pierwszym przykładzie wykonania. Odmienny jest mechanizm blokujący, który uniemożliwia przy otwieraniu uchylnym bądź obrotowym jednoczesne otwarcie okna w drugiej z tych funkcji. Mechanizm ten, według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-367585, zawiera preselektor, czyli przełącznik funkcji przestawiany przy otwartym oknie, który skutki przełączenia wywołuje dopiero po zamknięciu okna, przy ponownym jego otwieraniu. Preselektor znajduje się po prawej bądź lewej stronie okna (aktywnej), natomiast po przeciwnej (biernej) stronie okna jest mechanizm kontrolny, który pozwala na przełączenie funkcji okna dopiero wówczas, gdy ramiona pośrednie po obu jego stronach oraz skrzydło znajdą się w położeniu zamkniętym okna. Zabezpiecza to prawidłowe działanie mechanizmu blokującego, pozwalając na przełączenie funkcji okna dopiero wówczas, gdy zespoły okna są do tego przygotowane.

W oknie uchylno-obrotowym według drugiego przykładu wykonania wynalazku, skrzydło okna blokowane jest bezpośrednio względem ościeżnicy tylko na dole, klamką zamocowaną na dolnej poprzeczce ramy skrzydła, której rygle współpracują z dolną poprzeczką ościeżnicy. Dla otwarcia okna, po wcześniejszym wybraniu preselektorem funkcji uchylnej bądź obrotowej, odryglowuje się klamkę, po czym odpycha się na zewnątrz pomieszczenia dolną część skrzydła. Przy otwieraniu obrotowym, po wstępnym otwarciu umożliwiającym uchwycenie górnej części skrzydła, dalsze otwieranie można realizować działając na tę część skrzydła.

P r z y k ł a d 3

Okno uchylno-obrotowe, zwłaszcza dachowe, posiada ościeżnicę oraz skrzydło, a także ma usytuowaną między nimi ramę pośrednią, która jest ramą pełną, składającą się z dwóch poprzeczek: górnej i dolnej, oraz dwóch podłużnic bocznych nieco krótszych niż podłużnice ościeżnicy, aby zmieściły się w jej wnętrzu. Rama pośrednia połączona jest z ościeżnicą za pośrednictwem zawiasów obrotowych których podzespołami są: łukowa prowadnica i łukowy suwak oraz dodatkowa oś; natomiast ze skrzydłem okna rama pośrednia połączona jest za pośrednictwem zawiasów uchylnych, których podzespołami są: łukowa prowadnica i łukowy suwak - konstrukcja tych zawiasów, jak w pierwszym przykładzie wykonania. Ponadto w ramie pośredniej jest zespół sprężyn wspomagających podnoszenie skrzydła przy otwieraniu uchylnym oraz utrzymujących skrzydło okna w położeniu otwartym. Połączenie zespołu pośredniego (ramy) zawiasami obrotowymi z ościeżnicą, a uchylnymi ze skrzydłem, czyli odwrotnie niż w przykładach 1 i 2, służy zmniejszeniu liczby i łącznej masy elementów okna będących ruchomymi w częściej używanej funkcji otwierania unoszonego.

PL 220 967 B1

Okno według trzeciego przykładu wykonania ma oddzielnie klamki ryglujące skrzydło względem ramy pośredniej, oraz ryglujące tę ramę w ościeżnicy. Ma również mechanizm blokujący, który uniemożliwia otwarcie okna jednocześnie w obu jego funkcjach. Mechanizm ten usytuowany jest w ramie pośredniej i sterowany jest przełącznikiem, przestawianym gdy okno jest zamknięte w obu funkcjach.

P r z y k ł a d 4

Okno uchylno-obrotowe, zwłaszcza dachowe, posiada ościeżnicę i skrzydło, a także ma usytuowaną między nimi ramę pośrednią, która jest ramą niepełną, tak zwaną półramą, składającą się z dwóch podłużnic bocznych sięgających nieco poza połowę długości okna, oraz tylko jednej poprzeczki usytuowanej u góry. Rama pośrednia połączona jest z ościeżnicą za pośrednictwem zawiasów uchylnych, których podzespołami są: łukowa prowadnica i łukowy suwak - jak w pierwszych dwóch przykładach wykonania wynalazku - ponadto okno ma zespół sprężyn wspomagających otwieranie okna w funkcji uchylnej oraz utrzymujących skrzydło okna w położeniu otwartym. Ze skrzydłem ramiona pośrednie połączone są za pośrednictwem zawiasów obrotowych, których podzespołami są: łukowa prowadnica i łukowy suwak a także dodatkowa oś - jak w pierwszych dwóch przykładach wykonania. Okno ma też mechanizm blokujący, który uniemożliwia przy otwieraniu uchylnym bądź obrotowym jednoczesne otwarcie okna w drugiej z tych funkcji. Przy wystarczająco sztywnej półramie jest to mechanizm, według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-363210, zawierający preselektor, albo przełącznik funkcji przestawiany przy zamkniętym oknie. Przy półramie o małej sztywności jest to mechanizm według polskiego zgłoszenia wynalazku nr P-367595, jak w drugim przykładzie wykonania niniejszego opisu.

Claims (13)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Okno uchylno-obrotowe, zwłaszcza dachowe, otwierane na zewnątrz pomieszczenia jako uchylne, czyli z obrotem wokół poziomej osi usytuowanej w górnej części okna, albo otwierane jako obrotowe wokół poziomej osi usytuowanej niżej, korzystnie w środkowej strefie okna, posiadające jako główne zespoły ościeżnicę (1) oraz skrzydło (2), a także mające zespół pośredni między ościeżnicą i skrzydłem, połączony z nimi za pomocą zawiasów uchylnych, o osi obrotu usytuowanej w górnej części, oraz zawiasów obrotowych, o osi usytuowanej niżej, korzystnie w środkowej strefie okna, przy czym zawiasy składają się z dwóch podzespołów, z których każdy mocowany jest do jednego spośród łączonych zawiasem zespołów okna, znamienne tym, że w zawiasie uchylnym jeden podzespół zawiasu ma łukową prowadnicę (4), a drugi podzespół zawiasu ma łukowy suwak (5) umieszczony w tej prowadnicy, przy czym środki krzywizny (Su) powierzchni ślizgowych prowadnicy i suwaka zawiasu uchylnego usytuowane są na teoretycznej osi obrotu tego zawiasu, po zewnętrznej stronie powierzchni przeszklenia okna.
2. 2. Okno według zastrz. 1, znamienne tym, że zespołem pośrednim między ościeżnicą (1) i skrzydłem (2) są ramiona pośrednie (3) usytuowane wzdłuż bocznych podłużnic ramy skrzydła i ościeżnicy, zakończone u góry zawiasami uchylnymi, a u dołu zawiasami obrotowymi (7), przy czym korzystnie zawiasy uchylne łączą ramiona pośrednie z ościeżnicą, a zawiasy obrotowe łączą ramiona pośrednie ze skrzydłem.
3. 3. Okno według zastrz. 2, znamienne tym, że ma sprężyny (63), usytuowane korzystnie w ościeżnicy (1), wspomagające otwieranie uchylne i utrzymujące skrzydło okna w położeniu otwartym.
4. 4. Okno według zastrz. 2, albo 3, znamienne tym, że ma mechanizm blokujący, który przy otwieraniu uchylnym unieruchamia skrzydło (2) względem ramion pośrednich (3), a przy otwieraniu obrotowym unieruchamia ramiona pośrednie (3) względem ościeżnicy (1), uniemożliwiając jednoczesne otwarcie okna w funkcji uchylnej i obrotowej.
5. 5. Okno według zastrz. 4, znamienne tym, że mechanizm blokujący przy uruchomieniu otwierania w funkcji uchylnej albo obrotowej samoczynnie uniemożliwia otwarcie okna w drugiej funkcji.
6. 6. Okno według zastrz. 5, znamienne tym, że mechanizm blokujący ma zabezpieczenie przed przypadkowym przełączeniem z funkcji otwierania obrotowego na otwieranie uchylne, zwłaszcza przy braku obciążenia masą skrzydła.
7. 7. Okno według zastrz. 4, znamienne tym, że mechanizm blokujący ma przełącznik funkcji otwierania, uchylnej albo obrotowej.

   PL 220 967 B1
8. 8. Okno według zastrz. 7, znamienne tym, że przełącznik funkcji otwierania usytuowany jest po jednej stronie okna, a mechanizm blokujący ma mechaniczne sprzężenie zapewniające jednoczesne działanie blokad z obu stron okna.
9. 9. Okno według zastrz. 1, znamienne tym, że zespołem pośrednim między ościeżnicą i skrzydłem jest rama pośrednia, wyposażona w zawiasy uchylne u góry, oraz zawiasy obrotowe w środkowej swej strefie, przy czym korzystnie zawiasy obrotowe łączą ramę pośrednią z ościeżnicą, a zawiasy uchylne łączą ramę pośrednią z ramą skrzydła.
10. 10. Okno według zastrz. 9, znamienne tym, że ma sprężyny, usytuowane korzystnie w ramie pośredniej, wspomagające otwieranie uchylne i utrzymujące skrzydło okna w położeniu otwartym.
11. 11. Okno według zastrz. 9, albo 10, znamienne tym, że ma mechanizm blokujący, który przy otwieraniu uchylnym uniemożliwia otwarcie okna w funkcji obrotowej, a przy otwieraniu obrotowym uniemożliwia otwarcie okna w funkcji uchylnej.
12. 12. Okno według zastrz. 1, albo 2, albo 3, albo 4, albo 5, albo 6, albo 7, albo 8, albo 9, albo 10, albo 11, znamienne tym, że w zawiasie obrotowym (7) jeden podzespół zawiasu ma łukową prowadnicę (71), a drugi podzespół zawiasu ma łukowy suwak (72) umieszczony w tej prowadnicy, przy czym środki krzywizny (So) powierzchni ślizgowych prowadnicy i suwaka są punktami na teoretycznej osi obrotu zawiasu, usytuowanej po zewnętrznej stronie powierzchni przeszklenia okna.
13. 13. Okno według zastrz. 12, znamienne tym, że w podzespole zawiasu obrotowego (7) wyposażonym w łukowy suwak (72), połączonym swoją płytą mocującą (73) z zespołem okna, korzystnie o większym stopniu ruchliwości niż zespół, z którym połączony jest podzespół zawiasu z prowadnicą (71), łukowy suwak połączony jest z płytą mocującą za pośrednictwem osi (74) umożliwiającej dodatkowy obrót skrzydła.