PL182553B1

PL182553B1 - Okucie obrotowo-wychylne do okien i drzwi

Info

Publication number: PL182553B1
Application number: PL97327925A
Authority: PL
Inventors: Hubert Prinz
Original assignee: Augwinkhaus Gmbh & Cokg; Winkhaus Fa August
Priority date: 1996-01-15
Filing date: 1997-01-14
Publication date: 2002-01-31
Also published as: AU1441997A; WO1997026432A1; RU2174582C2; DE19601223A1; PL327925A1

Abstract

1. Okucie obrotowo-wychylne do okien i drzwi zawie- rajace podpore obrotowa i podpore narozna która laczy podluznice oscieznicy lezaca od strony osi obrotu z podluz- nica skrzydla lezaca od strony osi obrotu, i stanowi os obrotu, a ponadto podpore wychylna która laczy druga podluznice oscieznicy z druga podluznica skrzydla i wraz z podpora na- rozna stanowi biegnaca poprzecznie do osi obrotu os wychy- lenia, oraz drazek ograniczajacy kat wychylenia skrzydla i klamke na skrzydle, która jest sprzegnieta z przynajmniej jednym elementem ryglujacym w postaci wystepu na drazku napedowym, i ponadto zawierajace osobne niezalezne od klamki urzadzenie wlaczajace podpore obrotowa obej- mujace na jednej z lezacych od strony osi obrotu podluznie umieszczona czesc mocujaca w postaci korpusu, dla cze- sci podpory obrotowej czyli czopu podpory obrotowej, znamienne tym, ze korpus (64) jest zamocowany na osciez- nicy (12), przy czym urzadzenie wlaczajace (16) obejmuje element napedu recznego, korzystnie w formie dzwigni recz- nej (56), polaczony bezposrednio z czescia ruchoma (38, 52) podpory obrotowej (18), która to dzwignia reczna (56), w po- zycji (DL) odpowiadajacej pozycji czopa (38) tworzacej podpore obrotowa(18), przy przynajmniej czesciowo otwar- tym skrzydle jest przynajmniej czesciowo zakryta przez podluznice (14a) skrzydla lezaca od strony osi obrotu. i PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest okucie obrotowo-wychylne do okien i drzwi, i tym podobnych otworów budowlanych.

Okucia obrotowo-wychylne są od dawna znane (na przykład DE-A-18 151 35). Chodzi tu o proste pod względem budowy okucia z umieszczoną na skrzydle częścią mocującą dla ruchomej części podpory obrotowej w formie drążka, który za pomocą wychylnej dźwigni ręcznej może się przemieszczać w górę aż do zazębienia się z umieszczoną na ościeżnicy tulejkąpodpory obrotowej względnie w dół do wyzębienia się z tulejki. Tulejka prowadząca dla drążka przymocowana do skrzydła w obszarze jego górnego końca znajduje się podczas obracania skrzydła poniżej tulejki podpory obrotowej przymocowanej do ościeżnicy. Wskutek tego siła pochodząca od ciężaru skrzydła nie może być przeniesiona na tulejkę przymocowaną do ościeżnicy. Przy skrzydle otwartym, w wyniku obrotu siła ta musi być w całości przeniesiona przez podporę narożną. Mechanizm włączania ruchomej części podpory obrotowej jest, jak wspomniano, umieszczony na skrzydle, a więc podhiżnica skrzydła od strony osi obrotu musi być odpowiednio do tego masywnie wykonana. Również rzuca się w oczy uchwyt umieszczony na widocznej powierzchni skrzydła. Jednak przy tych znanych okuciach, w przeciwieństwie do później wprowadzonych i ogólnie rozpowszechnionych “jednoręcznych” okuć obrotowo-wychylnych, chodzi o szczególnie prostą budowę okucia bez konstrukcyjne rozbudowanych, a więc drogich narożnych mechanizmów do zmiany kierunku otwierania. Musimy się więc pogodzić z tym, że każdorazowo muszą być uruchamiane w sumie dwa elementy, a mianowicie zwykła klamka do zamykania względnie otwierania skrzydła, która dodatkowo służy do “tworzenia” w obszarze dolnego, oddalonego od osi obrotu narożnika skrzydła, podpory wychylnej dla wychylania skrzydła jak i do “likwidowania” przy otwieraniu skrzydła przez obrót, oraz już wspomniana dźwignia ręczna do “tworzenia” podpory obrotowej dla otwarcia skrzydła przez obrót i “likwidowania” jej przez zwolnienie części podpory obrotowej, gdy chcemy otworzyć skrzydło przez wychylenie.

182 553

Gdy przy skrzydle otwartym przez obrót, przez nieumyślne uruchomienie dźwigni ręcznej zostanie rozłączona podpora obrotowa, skrzydło wychyli się do niepożądanego skrajnego zewnętrznego położenia, w którym skrzydło trzymane tylko przez urządzenie ograniczające kąt wychylenia, opiera się na podporze narożnej.

Z DE 0681 150C znanejest okucie obrotowo-wychylne, przy którym obrót skrzydła wokół jego pionowej albo jego poziomej osi następuje przez przekręcenie uchwytu, który za pomocą prostopadłego drążka jest połączony z ramieniem nastawczym powodującym ruch wychylny i ruch obrotowy skrzydła. Zwykła klamka na oddalonej od osi obrotu podhiżnicy skrzydła w tym przypadku nie jest konieczna. Dźwignia ręczna ruchoma tylko między pozycją gotowości do obrotu i pozycja gotowości do wychylenia jest połączona za pomocą drążków łączących z zawiasami, które mogą być do wyboru zasprzęglane albo wysprzęglane w celu utworzenia osi obrotu albo osi wychylania. Dźwignia ręczna jest przy tym zawieszona na części mocującej w kształcie litery U, która jest sztywno przymocowana na podłużnicy ościeżnicy od strony osi obrotu.

Z DE 681 559C znanejest okucie z częścią mocującą na ramie ościeżnicy od strony osi obrotu i z czopem podpory obrotowej poruszającym się między pozycją “utworzenia” podpory a pozycjąjej “zlikwidowania”, przy czym czop jest w części mocującej napięty za pomocą sprężyny i dla ręcznego uruchamiania jest wyposażony w łańcuch pociągowy. Aby uniemożliwić nieumyślnie uruchomienie podpory obrotowej, przy skrzydle otwartym przez obrót, sworzeń podpory obrotowej jest wyposażony w kołek, który wystaje przez rowek prowadzący w części mocującej Człon blokujący w postaci paska blachy umieszczony na skrzydle, którego górna krawędź w pozycji “utworzenia” podpory obrotowej biegnie bezpośrednio pod kołkiem i przy otwartym skrzydle ten kołek podtrzymuje, uniemożliwia niechciany ruch do dołu sworznia podpory (a więc wyłączenie podpory obrotowej).

Z DE 10 17 942 B znanejest okucie podnosząco-wychylne, przy którym skrzydło za pomocą urządzenia podnoszącego może być podniesione z pozycji opuszczonej zamkniętej do pozycji środkowej odchylnej i do pozycji górnej obróconej. Urządzenie podnoszące składa się w zasadzie z przymocowanej do skrzydła dźwigni, która za pomocązębnika działa na zębatkę przymocowaną do ościeżnicy.

Przedmiotem wynalazku jest okucie obrotowo-wychylne do okien i drzwi zawierające podporę obrotową i podporę narożną która łączy podłużnicę ościeżnicy leżącą od strony osi obrotu z podłużnicą skrzydła leżącą od strony osi obrotu, i stanowi oś obrotu, a ponadto podporę wychylną która łączy drugąpodłużnicę ościeżnicy z drugąpodłużnicą skrzydła i wraz z podporą narożną stanowi biegnącą poprzecznie do osi obrotu oś wychylenia. Poza tym okucie obejmuje drążek ograniczający kąt wychylenia skrzydła i klamkę na skrzydle, która jest sprzęgnięta z przynajmniej jednym elementem ryglującym w postaci występu na drążku napędowym. Ponadto okucie zawiera osobne niezależne od klamki urządzenie włączające podporę obrotową obejmujące na jednej z leżących od strony osi obrotu podłużnie umieszczoną część mocującą w postaci korpusu, dla części podpory obrotowej czyli czopu podpory obrotowej.

Istota wynalazku polega na tym, że korpus jest zamocowany na ościeżnicy, przy czym urządzenie włączające obejmuje element napędu ręczego, korzystnie w formie dźwigni ręcznej, połączony bezpośrednio z częścią ruchomą podpory obrotowej. Dźwignia ręczna w pozycji odpowiadającej pozycji czopa tworzącej podporę obrotową, przy przynajmniej częściowo otwartym skrzydle jest przynajmniej częściowo zakryta przez podłużnicę skrzydła leżącą od strony osi obrotu.

Korzystnie, uzupełniająca część podpory obrotowej w postaci tulejki posiada przynajmniej jedną skierowaną ku podporze narożnej pierwszą powierzchnię podporową, która w pozycji utworzenia podpory obrotowej, przy wzajemnym zasprzęgleniu obu części podpory obrotowej przylega do oddalonej od podpory narożnej drugiej powierzchni podporowej korpusu i powierzchni podporowej części nośnej podpory obrotowej.

Czop podpory obrotowej ma mniej szą średnicę niż tulejka podpory obrotowej i stanowi końcowy odcinek sworznia stopniowanego, przy czym powierzchnia pierścieniowa otaczająca czop stanowi korzystną drugą powierzchnię podporową.

182 553

Korpus prowadzący czopa podpory obrotowej posiada korzystnie powierzchnię czołową tworzącą drugą powierzchnię podporową.

Czop podpory obrotowej i tulejka podpory obrotowej są korzystnie wyposażone w stożkowe skosy wprowadzające w postaci powierzchni stożkowej.

Okucie według wynalazku posiada urządzenie zatrzaskowe do rozłącznego blokowania ruchomej części podpory obrotowej w pozycji zwolnienia wysprzęglenia i w pozycji utworzenia podpory obrotowej, czyli w pozycji zasprzęglenia.

Urządzenie zatrzaskowe posiada usytuowaną w części nośnej podpory obrotowej, napiętą wstępnie za pomocą sprężyny, główkę zatrzasku, która usytuowana jest w przynajmniej jednym wybraniu zatrzaskowym znajdującym się w części mocującej.

Dźwignia ręcznajest połączona z częściąruchomąpodpory obrotowej za pomocą połączenia zębnik - zębatka a w pozycji utworzenia podpory obrotowej jest usytuowana wzdłuż osi obrotu albo równolegle do niej w niewielkiej odległości.

Podpora wychylna składa się z elementu okucia w postaci wybrania umieszczonego na obwodowej powierzchni przylgi ościeżnicy oraz z uruchamianego klamką elementu okucia w postaci występu drążka napędowego od strony skrzydła, przy czym w pozycji gotowości do wychylenia klamki, element okucia na ościeżnicy i element okucia na skrzydle są wzajemnie zazębione tworząc podporę wychylną, a w pozostałych pozycjach klamki są wyzębione.

Według wynalazku, podpora wychylna składa się z elementu okucia w postaci wybrania umieszczonego na obwodowej powierzchni przylgi ościeżnicy oraz z uruchamianego klamką elementu okucia w postaci występu drążka napędowego, od strony skrzydła, przy czym element okucia na ramie skrzydła w pozycji gotowości do wychylenia klamki opiera się na elemencie okucia na ościeżnicy, tworząc podporę wychylną, a w pozostałych pozycjach klamki element okucia od strony ramy skrzydła i element okucia od strony ościeżnicy nie stykają się ze sobą.

Element okucia od strony skrzydła w pozycji gotowości do wychylenia przyjmuje pozycję najbardziej oddaloną od klamki i obejmuje występ umieszczony na drążku napędowym, i że element okucia od strony ościeżnicy obejmuje odcinek umieszczonej na ościeżnicy blachy zamykającej wykonanej w formie otwartego od góry wybrania mieszczącego występ drążka napędowego.

Ponieważ w rozwiązaniu według wynalazku, powierzchnia ościeżnicy wraz z częścią mocującąjest cofnięta w kierunku od obserwatora w stosunku do powierzchni widocznej zamkniętego skrzydła, więc część mocująca wraz z mechanizmem włączania podpory obrotowej nie rzuca się już w oczy. Również w zależności od ukształtowania mogą być stosowane skrzydła ze szczególnie wąską ramą albo w ogóle bez ramy.

Poza tym, niezależnie od przewidzianego ewentualnie urządzenia zatrzaskowego, jest niezawodnie zapewnione to, że podpora obrotowa przy otwartym skrzydle nie zostanie nieumyślnie rozłączona, a więc nie dojdzie do niepożądanego wychylenia do położenia skrajnego, w którym skrzydło trzymane tylko przez mechanizm ograniczający kąt wychylenia opiera się tylko na podporze narożnej. Wykluczone jest dzięki temu nieupoważnione uruchomienie dźwigni ręcznej, na przykład przez dziecko, przy otwartym skrzydle.

Według wynalazku nie wymagane są też drążki sterujące konieczne przy tak zwanych “dwuręcznych” okuciach z dźwigniami przestawiającymi, które muszą sięgać aż do podpory obrotowej względnie aż do podpory wychylnej.

W zależności od żądanej wielkości okien albo drzwi mogą być zastosowane skrzydła o znacznym ciężarze. Przy skrzydle otwartym przez wychylenie, ciężar rozkłada się na podporę wychylną i podporę narożną. Przy skrzydle otwartym dzięki obrotowi, ciężar skrzydła przy wyżej omówionym stanie techniki przenosi tylko podpora narożna.

Element okucia od strony skrzydła w pozycji gotowości do wychylenia przyjmuje najniższe położenie, tak że po pierwsze zostaje zapewnione możliwie najniższe położenie osi wychylania, a po drugie zostaje spełniona funkcja podparcia w pozycji wychylenia, przy czym istnieje również możliwość nieznacznego oddalenia skrzydła od ościeżnicy przy przeprowadzaniu elementu okucia na skrzydle do jego pozycji gotowości do wychylenia w obszarze podpory wychyl

182 553 nej, aby zmniejszyć pochylenie osi wychylania do płaszczyzny ościeżnicy nieuniknione przy podporze narożnej osadzonej na ościeżnicy.

Wynalazek dotyczy również okna, drzwi i tym podobnych z poprzednio opisanym okuciem obrotowo-wychylnym.

Części okucia nie są kosztowne w wykonaniu i mogą być montowane na ościeżnicy oraz ramie skrzydła przez pracowników niewykfalifikowanych. Mimo prostej konstrukcji okno względnie drzwi mająprzyjemny wygląd zewnętrzny i są proste w obsłudze. Przy tym skrzydło zarówno w pozycji okucia odpowiadającej funkcji obracania jak i w pozycji odpowiadającej funkcji wychylania spoczywa na podporze narożnej. Przy przejściu od pozycji jednej funkcji do pozycji drugiej funkcji nie dochodzi, jak przy innym rodzaju okucia, do pionowego przesuwania skrzydła względem ościeżnicy.

Przedmiot wynalazku został przedstawiony w przykładzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia perspektywiczny widok okna wykonanego według wynalazku ze skrzydłem częściowo otwartym przez obrót, fig. 2 - widok okna w częściowym przekroju według fig. 1, w obszarze podpory obrotowej z częściąruchomą w pozycji zaistnienia podpory obrotowej, fig. 3 perspektywiczny widok okna według fig. 1 ze skrzydłem otwartym poprzez wychylenie, fig. 4 - widok szczegółu odpowiadający fig. 2, jednak z ruchomą częścią podpory obrotowej w pozycji zwolnionej, fig. 5 - przekrój podpory obrotowej wzdłuż linii V-V na fig. 2, fig. 6 - przekrój podpory obrotowej wzdłuż linii VI-VI na fig. 4, fig. 7 - widok fragmentu okna w obszarze górnego narożnika oddalonego od osi obrotu, fig. 7A - widok gómej blachy zamykającej przedstawionej na fig. 7 z przewidzianymi pozycjami funkcjonalnymi przyporządkowanego jej występu na drążku napędowym, fig. 8 - widok fragmentu dolnego narożnika okna oddalonego od osi obrotu i fig. 8A - widok boczny dolnej blachy zamykającej z pozycjami funkcjonalnymi przyporządkowanymi jej występu na drążku napędowym.

Opisane w związku z oknem okucie obrotowo-wychylne, które może być zastosowane również do drzwi, klap i tym podobnych, charakteryzuje się szczególnie prostą konstrukcją a więc jest korzystne pod względem kosztów wytwarzania i montażu. Przy tym obsługa jest prosta, ponieważ tylko dwa elementy okucia są uruchamiane ręcznie.

Okno wyposażone w okucie obrotowo-wychylne według wynalazku jest przedstawione jako całość na fig. 1 i 3 i oznaczone 10. Ościeżnica okna jest oznaczona 12 a skrzydło (rama skrzydła) 14. Zamiast skrzydła z ramą może również być zastosowane skrzydło z ciągłą płytą skrzydła, jak na przykład tarcza szklana bez ramy, co jest możliwe dzięki temu, że na skrzydle jest umieszczona ograniczona ilość części okucia bez mechanizmu zmiany kierunku włączania, co zostanie dalej szczegółowo wyjaśnione.

Okno 10 jest wyposażone w okucie obrotowo-wychylne. Jak okazuje fig. 1, przy okuciu obrotowo-wychylnym znajdującym się w pozycji gotowości do obrotu, okno może być otwarte przez obrót wokół pionowej osi obrotu DA. Urządzenie włączające 16 dla gómej podpory obrotowej 18, które następnie będzie bliżej objaśnione, znajduje się w pozycji utworzenia podpory obrotowej, co pokazują fig. 2 i 5. Podpora obrotowa 18 łączy znajdującą się od strony osi obrotu pionowąpodhiżnicę 12a ościeżnicy 12 ze znajdującą się od tej samej strony pionowąpodłużnicą 14a skrzydła 14. W taki sam sposób łączy obie podłużnice 12a i 14a dolna podpora narożna 20. Podpora obrotowa 18 i podpora narożna 20 wyznaczają oś obrotu DA. Klamka 22 zamocowana w znany sposób na oddalonej od osi obrotu pionowej podhiżnicy 14b skrzydła 14, znajduje sie w pozycji gotowości skrzydła do obrotu DS. Odpowiednie pozycje występu 24 i 26 na górnym i dolnym końcu ruchomego drążka napędowego 28 umieszczonego na obwodowej powierzchni przylgi 30 podłużnicy 14b i uruchamianego klamką 22 są na fig. 7A i 8A oznaczone w ten sam sposób DS. W tej pozycji górny występ 24 na drążku napędowym tak samo jak dolny występ 26 na drążku napędowym znajdują się w położeniu środkowym, w którym nie zazębiają się ze współpracującymi z nimi i umieszczonymi na oddalonej od osi obrotu pionowej podłużnicy 12b ościeżnicy 12 górną blachą zamykającą 32 i dolną blachą zamykającą 34. A zatem skrzydło 14 może zostać otwarte albo zamknięte przez obrót.

182 553

Gdy teraz, wychodząc z pozycji okucia obrotowo-wychylnego określonej jako pozycja gotowości do obrotu, przy zamkniętym skrzydle, klamka 22 zostanie obrócona w kierunku wskazówek zegara o 90° w dół, wtedy skrzydło 14 zostanie zaryglowane w ościeżnicy. Oba występy 24 i 26 drążka napędowego, wykonane przeważnie w formie czopów ryglujących, są wtedy przesunięte do górnej pozycji końcowej, pozycji zaryglowania VS. W tej pozycji oba występy drążka napędowego 24,26 znajdują się w otwartych tylko od dołu wybraniach 32a względnie 32b w górnych odcinkach końcowych blach zamykających 32 względnie 34. Oba występy 24 i 26 drążka napędowego są więc unieruchomione w tej pozycji, tak że skrzydło nie może się otworzyć bez uruchomienia klamki.

Gdy skrzydło 14 jest otwierane poprzez wychylenie, klamka 22 zostaje obrócona z pozycji DS albo pozycji VS w kierunku przeciwnym do wskazówek zegara, a swobodny koniec klamki będzie skierowany do góry. Ta pozycja jest na fig. 3, 7A, 8A oznaczona KS i w ten sposób są oznaczone odpowiednie pozycje wypustów 24,26 drążka napędowego. Na fig. 7A można zauważyć, że w dolnej pozycji końcowej górny występ 24 drążka napędowego jest wyzębiony z górnej blachy zamykającej 24, tak że nic nie stoi na drodze do otwarcia skrzydła 14 przez jego wychylenie. Dolny występ 26 drążka napędowego w pozycji KS zazębia się z otwartym od góry wybraniem 34b, przy czym może się on opierać na dnie wybrania 34b posiadającego kształt niecki, aby w ten sposób utworzyć podporę wychylną 84 dla skrzydła 14. Obie blachy zamykające 32 i 34 mogąbyć również ukształtowane inaczej, byle tylko spełniały omówione fimkcje. Wybranie 34b może być również usytuowane poza środkiem szerokości blachy zamykającej 34, a mianowicie może być przesunięte w kierunku widocznej na fig. 1 i 3, równoległej do ościeżnicy powierzchni 36, aby przez to oś wychylania skrzydła KA określonąprzez występ 26 drążka napędowego, wybranie 34b oraz podporę narożną 20, obrócić w stosunku do widocznej powierzchni 36 (wokół osi pionowej przechodzącej przez podporę narożną 20). Dzięki temu zmniejsza się pochylenie osi wychylania względem płaszczyzny ościeżnicy.

Aby skrzydło 14 mogło być otwarte przez wychylenie, musi być uruchomione ręcznie oprócz klamki 22 również wspomniane już urządzenie włączające podporę obrotową 18. To urządzenie włączające 16 służy do zasprzęglenia względnie wysprzęglenia ruchomej części podpory obrotowej, wykonanej w formie czopa 38 na stopniowanym sworzniu 48, z tulejką40 podpory obrotowej, która za pomocą wkręcanego czopa 42 jest sztywno połączona z pionową podhiżnicą 14a skrzydła 14. Tulejka 40 jest przytwierdzona do swobodnego końca czopa wkręcanego 42. Czop ten jest wkręcony w otwór 44 w podłużnicy 14a, który jest usytuowany poziomo, równolegle do płaszczyzny skrzydła i wystaje z obwodowej powierzchni przylgi skrzydła 46.

Górny końcowy odcinek sworznia stopniowanego 48 tworzy czop podpory obrotowej 38, którym w przedstawionym przykładzie wykonania jest kołek o zmniejszonej średnicy osadzony w odpowiednim wybraniu części nośnej 52. Promieniowa powierzchnia pierścieniowa 54, usytuowana między czopem podpory obrotowej 38 aczęściąnośną52 służyjako powierzchnia podporowa dla położonej na dolnej powierzchni tulejki 40 pierścieniowej powierzchni 40a. Widać to na fig. 2 i 5, gdzie urządzenie włączające 16 jest przedstawione w pozycji utworzenia podpory obrotowej DL. W tej pozycji sprzęgnięta z częścią nośną 52 dźwignia ręczna 56 wolnym końcem jest skierowana pionowo w dół. Część mocująca w formie korpusu 64 posiada pionowy kanał prowadzący 66 dla części nośnej 52, który ma przekrój poprzeczny dopasowany do części nośnej 52. Kanał 66 jest od góry otwarty, tak że w pozycji DL czop 38 podpory obrotowej 18 może wystawać ponad krawędź 68 korpusu 64 w celu zasprzęglenia się z tulejką 40 podpory obrotowej. Krawędź 68 licuje się przy tym z powierzchniąpierścieniową 54. W zależności od średnicy tulejki 40 jej dolna powierzchnia podporowa 40a leży albo tylko na pierścieniowej powierzchni 54 albo również dodatkowo na krawędzi 68. Między nimi może być również ułożona podkładka zmniejszająca tarcie, na przykład podkładka z teflonu. Pozycja DL jak również pozycja FG dźwigni według fig. 5 i fig. 6 jest w sposób niezawodny utrzymywana za pomocą urządzenia zatrzaskowego 58,60,62. Urządzenie zatrzaskowe obejmuje napiętą wstępnie sprężyną główkę zatrzasku 58 osadzoną na zewnętrznej powierzchni obwodowej części nośnej 52 oraz dwa współpracujące

182 553 z nią wybrania zatrzaskowe 60 i 62 wykonane w formie otworów w korpusie 64 urządzenia włączającego 16.

W pozycji DL czop 38 podpory obrotowej 18 zasprzęgla się z tulejką40 podpory obrotowej, przy czym tulejka 40 opiera się na powierzchni pierścieniowej 54 i ewentualnie również na krawędzi 68 korpusu 64. Przy przynajmniej częściowo otwartym przez obrót skrzydle 14, górna podpora obrotowa 18 może więc przejmować przynajmniej część sił działających na skrzydło odciążając tym samym podporę narożną 20.

W celu rozsprzęglenia podpory obrotowej 18, aby skrzydło 14 mogło zostać wychylone, dźwignia ręczna 56 z pozycji DL przedstawionej na fig. 1 i 5, która jest usytuowana równolegle i w małej odległości do osi obrotu DA, musi zostać wychylona o około 90° w kierunku wskazówek zegara do pozycji FG przedstawionej na fig. 6.

Wskutek tego wychylenia dźwigni 56, część nośna 52 przemieszcza się w dół aż w końcu główka zatrzasku 58 “wskoczy” w dolny otwór zatrzaskowy 62 widoczny na fig. 6. Równocześnie dźwignia 56 uderza w powierzchnię oporową70 korpusu 64. Wahliwie osadzenie dźwigni ręcznej 56 w korpusie 64 z poziomą i równoległą do płaszczyzny ościeżnicy osią wahań SA następuje za pomocą odpowiednio usytuowanego kołka łożyskowego 72, który przechodzi poprzecznie przez końcowy odcinek 56a dźwigni ręcznej 56 i wchodzi w przylegające odcinki ściany 64a korpusu 64.

Ruchowe zasprzęglenie między dźwignią 56 a częścią nośną 52 następuje za pomocą połączenia zębnik-zębatka. Końcowy odcinek 56a dźwigni ręcznej 56 jest w tym celu wyposażony w segment zębaty 74, który zazębia się z odcinkiem zębatki 76 na dolnym końcu części nośnej 52, i który rozciąga się wokół osi wychyleń SA wzdłuż łuku koła na kącie nieco większym niż 90°.

Trzeba jeszcze wspomnieć, że korpus 64 posiada płytę montażową 64b z otworami mocującymi 64c do montażu na widocznej powierzchni 36 podhiżnicy 12a ościeżnicy 12. Ruch wahliwy dźwigni ręcznej 56 w pozycji FG do pozycji DL jest ograniczony przez zderzak. Płaski odcinek 78 odpowiedniego występu na odcinku końcowym 56a dźwigni ręcznej 56 przylegający do segmentu zębatego 74 i w zasadzie równoległy do wzdłużnego kierunku LR dźwigni ręcznej 56 uderza w pozycji DL, w równoległy w tej pozycji do powierzchni 78, wolny od zębów płaski odcinek końcowy 80 części nośnej 52.

W celu otwarcia skrzydła 14 przez wychylenie, klamka 22 przy zamkniętym skrzydle 14 musi być doprowadzona do pozycji KS a dźwignia ręczna do pozycji FG. Ponieważ teraz górna podpora obrotowa 18 jest zwolniona skrzydło 14 przez pociągnięcie za klamkę może bez kłopotu zostać odchylone od ościeżnicy 12. Ruch wychylania jest w zwykły sposób ograniczony do maksymalnego kąta wychylenia, za pomocą urządzenia ograniczającego kąt wychylenia w formie mechanizmu nożycowego albo, jak przedstawiono, prostego drążka ograniczającego kąt wychylenia 82. Drążek 82 na jednym końcu, szczególnie na skrzydle 14, może być osadzony tylko obrotowo a za to na drugim końcu na ościeżnicy zarówno obrotowo jak i przesuwnie w podłużnym otworze poziomym i równoległym do płaszczyzny ościeżnicy. Aby nie utrudniać otwierania skrzydła 14 przez obrót punkt ułożyskowania obrotowego drążka 82 od strony ościeżnicy przy oknie zamkniętym względnie otwartym przez obrót znajduje się w obszarze osi obrotu DA. Urządzenie ograniczające kąt wychylenia może być wykonane w jeszcze prostszy sposób, na przykład jako linka ograniczająca kąt wychylenia.

Gdy skrzydło 14 ma być teraz otwarte przez obrót, to najpierw musi być z powrotem dociśnięte do ościeżnicy 12; następnie dźwignia ręczna 56 musi być wychylona do pozycji DL, co powoduje ponowne “utworzenie” gómej podpory obrotowej 18. Po obróceniu klamki 22 do pozycji DS skrzydło 14 może być bez problemu otwarte przez obrót. Jak pokazuje fig. 1, podhiźnica 14a skrzydła 14 wychyla się przy tym przed skierowaną pionowo w dół dźwignią ręczną 56. Dźwignia ta nie może więc zostać wychylona w kierunku pozycji FG ani samoczynnie ani nieupoważnioną ręką. Nieprawidłowa obsługa jest więc wykluczona przynajmniej przy kącie otwarcia między około 30° i 150°; w zależności od konstrukcji może ten kąt być większy albo mniejszy. Ewentualna nieprawidłowa obsługa miałaby znaczące skutki, ponieważ wtedy skrzydło 14

182 553 wiszące jeszcze tylko na drążku 82 opiera się tylko na podporze narożnej 20, co dąje niestabilną, ukośną pozycję skrzydła 14.

Przy tworzeniu podpory obrotowej za pomocą wychylenia dźwigni ręcznej 56 do pozycji DL zostaje wytworzony pewien docisk skrzydła, ponieważ przy wprowadzaniu górnego stożkowo zaostrzonego końca czopa 38 podpory obrotowej do tulejki podpory obrotowej 40 jego powierzchnia stożkowa 38a jako powierzchnia wprowadzająca doprowadza tulejkę w sposób wymuszony do centralnego położenia, w którym skrzydło 14 szczelnie przylega do ościeżnicy 12.

Okno 10 z okuciem obrotowo-wychylnym jest zbudowane maksymalnie prosto, tak że zarówno wykonanie części okucia jest korzystne pod względem kosztów, jak również prace montażowe mogą być przeprowadzone szybko i przez niewykfalifikowaną siłę roboczą. Obsługa jest prosta i łatwa do nauczenia. Okno ma przyjemny wygląd zewnętrzny.

182 553

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Okucie obrotowo-wychylne do okien i drzwi zawierające podporę obrotową i podporę narożną która łączy podłużnicę ościeżnicy leżącą od strony osi obrotu z podłużnicą skrzydła leżącą od strony osi obrotu, i stanowi oś obrotu, a ponadto podporę wychylną która łączy drugą podłużnicę ościeżnicy z drugą podłużnicą skrzydła i wraz z podporą narożną stanowi biegnącą poprzecznie do osi obrotu oś wychylenia, oraz drążek ograniczający kąt wychylenia skrzydła i klamkę na skrzydle, która jest sprzęgnięta z przynajmniej jednym elementem ryglującym w postaci występu na drążku napędowym, i ponadto zawierające osobne niezależne od klamki urządzenie włączające podporę obrotową obejmujące na jednej z leżących od strony osi obrotu podłużnie umieszczoną część mocującą w postaci korpusu, dla części podpory obrotowej czyli czopu podpory obrotowej, znamienne tym, że korpus (64) jest zamocowany na ościeżnicy (12), przy czym urządzenie włączające (16) obejmuje element napędu ręcznego, korzystnie w formie dźwigni ręcznej (56), połączony bezpośrednio z częścią ruchomą (38, 52) podpory obrotowej (18), która to dźwignia ręczna (56), w pozycji (DL) odpowiadającej pozycji czopa (38) tworzącej podporę obrotową (18), przy przynajmniej częściowo otwartym skrzydle jest przynajmniej częściowo zakryta przez podłużnicę (14a) skrzydła leżącą od strony osi obrotu.
2. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 1, znamienne tym, że uzupełniająca część podpory obrotowej (18) w postaci tulejki (40) posiada przynajmniej jedną skierowaną ku podporze narożnej (20) pierwszą powierzchnię podporową (40a), która w pozycji (DL) utworzenia podpory obrotowej (18), przy wzajemnym zasprzęgleniu obu części podpory obrotowej (18) przylega do oddalonej od podpory narożnej (20) drugiej powierzchni podporowej (68) korpusu (64) i powierzchni podporowej (54) części nośnej (52) podpory obrotowej (18).
3. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 2, znamienne tym, że czop (38) podpory obrotowej (18) ma mniejszą średnicę niż tulejka (40) podpory obrotowej (18).
4. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 3, znamienne tym, że czop (38) podpory obrotowej (18) stanowi końcowy odcinek sworznia stopniowanego (48), przy czym powierzchnia pierścieniowa (54) stanowi korzystną drugą powierzchnię podporową.
5. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 3, znamienne tym, że korpus prowadzący (64) czopa (38) podpory obrotowej (18) posiada korzystnie powierzchnię czołową (68) tworzącą drugą powierzchnię podporową.
6. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 3 albo 4, znamienne tym, że czop (38) podpory obrotowej (18) i tulejka (40) podpory obrotowej (18) sąkorzystnie wyposażone w stożkowe skosy wprowadzające w postaci powierzchni stożkowej (38a).
7. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 1, znamienne tym, że posiada urządzenie zatrzaskowe (58,60,62) do rozłącznego blokowania ruchomej części (38,52) podpory obrotowej (18) w pozycji zwolnienia wysprzęglenia (FG) i w pozycji (DL) utworzenia podpory obrotowej (18), czyli w pozycji zasprzęglenia.
8. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 7, znamienne tym, że urządzenie zatrzaskowe (58, 60, 62) posiada usytuowaną w części nośnej (52) podpory obrotowej (18), napiętą wstępnie za pomocą sprężyny, główkę zatrzasku (58), która usytuowana jest w przynajmniej jednym wybraniu zatrzaskowym (60,62) znajdującym się w części mocującej.
9. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 1, znamienne tym, że dźwignia ręczna (56) jest połączona z częścią ruchomą (38,52) podpory obrotowej (18) za pomocą połączenia zębnik (74) - zębatka (76).
10. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 1 albo 9, znamienne tym, że dźwignia ręczna (56) w pozycji (DL), utworzenia podpory obrotowej (18) jest usytuowana wzdłuż osi obrotu (DA) albo równolegle do niej w niewielkiej odległości.

182 553
11. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 1, znamienne tym, że podpora wychylna (84) składa się z elementu okucia w postaci wybrania (34b) umieszczonego na obwodowej powierzchni przylgi (46) ościeżnicy (12) oraz z uruchamianego klamką (22) elementu okucia w postaci występu (26) drążka napędowego od strony skrzydła, przy czym w pozycji gotowości do wychylenia (KS) klamki (22), element okucia na ościeżnicy i element okucia na skrzydle są wzajemnie zazębione tworząc podporę wychylną(84), a w pozostałych pozycjach (VS, DS) klamki (22) są wyzębione.
12. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 1, znamienne tym, że podpora wychylna (84) składa się z elementu okucia w postaci wybrania (34b) umieszczonego na obwodowej powierzchni przylgi (46) ościeżnicy (12) oraz z uruchamianego klamką (22) elementu okucia w postaci występu (26) drążka napędowego, od strony skrzydła, przy czym element okucia na ramie skrzydła w pozycji gotowości do wychylenia (KS) klamki (22) opiera się na elemencie okucia na ościeżnicy, tworząc podporę wychylną (84), a w pozostałych pozycjach (VS, VD) klamki (22) element okucia od strony ramy skrzydła i element okucia od strony ościeżnicy nie stykają się ze sobą.
13. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 11 albo 12, znamienne tym, że element okucia od strony skrzydła w pozycji gotowości do wychylenia (KS) przyjmuje pozycję najbardziej oddaloną od klamki (22).
14. Okucie obrotowo-wychylne według zastrz. 11 albo 12, znamienne tym, że element okucia od strony skrzydła obejmuje występ (26) umieszczony na drążku napędowym (28), i że element okucia od strony ościeżnicy obejmuje odcinek umieszczonej na ościeżnicy blachy zamykającej (34) wykonanej w formie otwartego od góry wybrania (34b) mieszczącego występ (26) drążka napędowego.

* * *