Jak wiadomo, rury ze stali lub zelaza lanego sa badane na szczelnosc w ten spo¬ sób, ze poddaje sie je w prasie probierczej dzialaniu okreslonego cisnienia wody. W prasach takich rura, znajdujaca sie w polo¬ zeniu prawie poziomem, zostaje umocowa¬ na obydwoma koncami miedzy dwoma wspornikami uszczelniajacemi i wypelniona woda. Nastepnie, wody dolewa sie az do cisnienia wymaganego (cisnienie przy ba¬ daniu). Przy badaniu rur malych, mniej wiecej 75 mm srednicy, umocowywanie ru¬ ry uskutecznia sie przewaznie recznie. Je¬ den ze wsporników jest przy tern osadzony w podstawie prasy nieruchomo, podczas gdy drugi jest umieszczony na podstawie prze¬ suwnie i moze byc nastawiany stosownie do rozmaitych dlugosci rur. Ten przesuwny wspornik zostaje przed kazdem badaniem zaryglowany na podstawie, poczem nastepu¬ je reczne umocowanie rury, przewaznie przy pomocy wrzeciona srubowego. Czyn¬ nosci, wykonywane przy badaniu rur, sa nastepujace: 1. wlozenie rury do prasy, 2. podsuniecie wspornika ruchomego, 3- zaryglowanie wspornika ruchomego, 4. umocowanie rury miedzy wspornika¬ mi, 5. wypelnienie rury woda, 6. doprowadzanie wody dla wytworze¬ nia cisnienia wymaganego, 7. wypuszczenie wody, 8. odlaczenie rury, 9. cofniecie wspornika, 10. zdjecie rury zbadanej z prasy i ulo¬ zenie jej na lozysku pochylem, w celu u- mozliwienia odplyniecia wody, pozostalej w rurze.Tych 10 czynnosci wymaga stosunkowodlugiego czasu, a poniewaz do wykonania wszystkich tych czynnosci potrzeba co naj¬ mniej dwóch ludzi obslugujacych, przeto badanie rur jest procesem stosunkowo ko¬ sztownym. Proces ten stalby sie tanszym, gdyby mozna bylo jednoczesnie badac dwie lub kilka rur. Dotychczas jednak bylo to rzecza niemozliwa, poniewaz, jak wiadomo, przy wyrobie rur walcowych dlugosci rur poszczególnych wykazywaly znaczne rózni¬ ce, a rur o rozmaitej dlugosci nie mozna bylo równoczesnie umocowywac w prasach dotychczas znanych. Z patentu niemieckie¬ go 439960 stal sie znany sposób walcowa¬ nia rur spawanych, wedlug którego dlugo¬ sci rur wytwarzanych sa prawie jednako¬ we. W zwiazku z wynalazkiem powyzszym, wynalazek niniejszy ma na celu badanie zapomoca jednej maszyny jednoczesnie dwóch lub kilku rur, przyczem wszystkie czynnosci sa wykonywane maszynowo i sa¬ moczynnie.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania tej nowej maszyny do badania szczelnosci rur, mianowicie, na fig. 1 — w rzucie pionowym, na fig. 2 — w rzucie po¬ ziomym, a na fig. 3 — w przekroju.Rury badane lub juz zbadane sa oznaczo¬ ne na rysunku cyfra 1. Maszyna probiercza jest utworzona zasadniczo z podstawy, przy¬ czem glówny dzwigar 2 i stojaki 3 i 4 sa polaczone ze soba rama zelazna 5 w ksztal¬ cie litery U i tworza uklad nieruchomy. W dzwigarze glównym 2 jest umieszczony przesuwnie wspornik ruchomy 6, który jest poruszany naprzód i wtyl przy pomocy dzwigni kolankowej 7, wodzidla 8, drazka tlokowego 9 i tloka 10, poruszajacego sie tam i zpowrotem w cylindrze powietrznym 11. Wspornik 6 posiada zprzodu dwie dy¬ sze 12, doprowadzajace wode, wywiercone stozkcwo od zewnatrz tak, ze konce rury badanej przy posuwaniu sie przed niemi wspornika latwo wchodza w dysze. Dysze te sa polaczone z gietkiemi przewodami 13, doprowadzajacemi wode i laczacemi sie z rozdzielaczem 14 wody. Na przeciwleglym koncu prasy umieszczony jest przesuwnie na ramie zelaznej 5 wspornik 15, w którego czesci górnej znajduja sie dwa cylindry.W obydwóch cylindrach poruszaja sie tloki 16, na których przednim koncu sa zamo¬ cowane dwie dysze 17. Obydwa cylindry przy pomocy wspólnego kanalu sa polaczo¬ ne z naczyniem tlocznem 19, którego dol¬ na czesc jest wypelniona woda, a górna czesc — sprezonem powietrzem, znaj duja- cem sie pod stalem cisnieniem. We wspor¬ niku 15 umocowany jest nasrubek 20. Przy pomocy wrzeciona srubowego 21, osadzo¬ nego nieruchomo w stojaku 4 i przechodza¬ cego przez nasrubek 20, wspornik 15 mozna poruszac tam i zpowrotem przez obracanie kola recznego 22. W razie potrzeby obra¬ canie wrzeciona srubowego 21 zamiast recz¬ nie moze byc równiez wykonywane przy pomocy silnika. Na stojaku 3, jak równiez na przedniej stronie glównego dzwigara 2 i na wsporniku 15 osadzone sa mechanizmy, skladajace sie z lancuchów palczastych 23, kól lancuchowych 24, krazków zwrotnych 25 i krazków podporowych 26. Zebate kola lancuchowe 24 sa zaklinowane nieprzesuw- nie na wale 27. Wal ten jest wprawiany okresowo w ruch obrotowy zapomoca prze¬ kladni 28, 29. Kolo napedowe tej przeklad¬ ni ma ksztalt krzyza maltanskiego i jest o- sadzone na wale rozrzadczym 30, wprawia¬ nym w ciagly ruch obrotowy zapomoca pedni slimakowej 31 i silnika elektryczne¬ go 32. Na wale rozrzadczym 30 sa ponad¬ to osadzone tarcze kciukowe 33 i 34, z któ¬ rych pierwsza nalezy do powietrznego za¬ woru rozrzadczego 35, sluzacego do rozrza¬ dzania powietrza sprezonego, znajdujacego sie w cylindrze 11, podczas gdy tarcza kciu¬ kowa 34 uruchomia hydrauliczny aparat rozrzadczy 36, doprowadzajacy do rozdzie¬ lacza 14 wode, przeznaczona do wypelnie¬ nia rur i do wytworzenia w nich cisnienia, Wreszcie, na wale rozrzadczym 30 znajdu¬ je sie tarcza stykowa 37, rozrzadzajaca — 2 —doplyw pradu do elektromagnesów 38, u- mieszczonych przesuwnie w ramie zelazne] 5 i polaczonych ze soba drazkiem 39. Dra¬ zek ten jest równiez w taki sposób polaczo¬ ny ze wspornikiem 6, ze przy poruszaniu sie tego wspornika drazek ten jest zabiera¬ ny przez wystepy 40, wskutek czego ma¬ gnesy równiez poruszaja sie tam i zpowro- tem. Liczba 41 oznaczone jest lozysko do rur badanych, a liczba 42 — lozysko po¬ chyle do rur juz zbadanych.Urzadzenie dziala w nastepujacy spo¬ sób: Wal 27 zapomoca przekladni 28, 29, u- ruchomianej zkolei zapomoca walu roz- rzadczego 30, utrzymywanego stale w ruchu obrotowym zapomoca silnika 32 i pedni slimakowej 31, zostaje w danej chwili ob¬ rócony tak, ze lancuchy kciukowe 23 prze¬ suwaja sie naprzód w kierunku strzalki o dwie podzialki kciukowe kola 28. Dzie¬ ki temu, lancuchy palczaste podejmuja z lozyska 41 dwie rury. Dwie rury, lezace w srodku maszyny i juz zbadane, porusza¬ ja sie dalej o dwie podzialki kciukowe ko¬ la 28, a dwie rury przedtem zbadane sta¬ czaja sie na lozysko pochyle 32. Jednocze¬ snie, rury, które znajdowaly sie dotad w o- bydwóch lancuchach przed srodkiem ma¬ szyny, przysuwaja sie do srodka maszyny i sa teraz przygotowane do zbadania. W tejze chwili wal rozrzadczy 30 uruchomia powietrzny zawór rozrzadczy 35, przez co powietrze sprezone porusza w cylindrze // tlok 10 i za posrednictwem drazka tloko¬ wego 9, wodzidla 8 i dzwigni kolankowej 7 przesuwa naprzód wspornik 6. Wspornik 6 przesuwa sie wraz z swemi dyszami 12 do rur 1, znajdujacych sie w srodku maszyny i przysuwa je do tloka 16 wspornika 15 w ten sposób, ze konce rur zostaja nierucho¬ mo osadzone w dyszach doprowadzajacych 17, podczas gdy drugie konce rur wsuwaja sie w dysze doprowadzajace 12. Prawie w tym samym czasie, w którym uruchomiony zostaje powietrzny zawór rozrzadczy 35, tarcza stykowa 37, osadzona na wale roz* rzadczym 30, zamyka obwód pradu elek¬ trycznego, plynacego do magnesów 38. Wy¬ stepy dTazka 39 wskutek ruchu wspornika 6 posuwaja magnesy 38 do przodu, przy- czem rury 1 zostaja jednoczesnie wcia¬ gniete wdól i unieruchomione wzgledem lancuchów palczastych tak, ze podczas u- mocowania i próby nie moga sie one wysu¬ nac. Droga, odbyta przez magnesy, niezu¬ pelnie odpowiada drodze wspornika 6, gdyz przesuwanie magnesów zapomoca drazka 39 nie odbywa sie bezposrednio, lecz zapomo¬ ca wystepów 40, umieszczonych na drazku, wskutek czego drazek 39 zostaje zabrany dopiero przy dalszym ruchu wspornika 6.Obwód pradu magnesów pozostaje zamknie¬ ty podczas calego przebiegu badania. Sko¬ ro wspornik 6 dochodzi do polozenia, za¬ znaczonego na rysunku linjami kropkowa- nemi, rury zostaja umocowane nierucho¬ mo, gdyz powietrze sprezone, znajdujace sie w naczyniu tlocznem 19 dociska ciagle rury za posrednictwem tloków 16 do dysz wspornika 6. Cofanie sie tloków 16 wspor¬ ników 15 zalezy od kazdorazowej dlugo¬ sci rur 1. Skok tloków 16 odpowiada przy¬ tem najwiekszej dopuszczalnej róznicy dlu¬ gosci miedzy obiema rurami badanemi. Ci¬ snienie powietrza sprezonego w naczyniu tlocznem 19 jest dobrane tak, ze koncowe cisnienie tloków 16 jest nieco wieksze od cisnienia, wytwarzanego w rurze przez ci¬ snienie, stosowane przy badaniu. Skoro wspornik 6 ukonczyl swój ruch, a rury zo¬ staly umocowane nieruchomo, zawór roz¬ rzadczy 35 uruchomia zawór hydrauliczny 36, który przez okreslony okres czasu u- mozliwia doplyw wody do rozdzielacza 14.Woda ta doplywa do rury 1 przez przewód 13 i dysze 12. Powietrze, znajdujace sie w rurze, moze uchodzic przez zawór odpo¬ wietrzajacy 18. Po ujsciu calego powietrza zawór 18 samoczynnie zamyka sie w znany sposób. Potem w rozdzielaczu 14 wytwarza sie, dzieki aparatowi rozrzadczemu 36, ci- - 3 —snienie wody tlocznej, które przez przewód doprowadzajacy 13 i dysze 12 przenosi sie do badanej rury. Gdy rury zostaly juz przez kilka sekund wystawione na dzialanie ci¬ snienia wody tlocznej< wówczas zawór roz¬ rzadczy 35 uruchomia znowu zawór hy¬ drauliczny 36, przerywajacy doplyw wody, i umozliwia odplyw wody, znajdujacej sie w rozdzielaczu 14 i przewodzie doprowa¬ dzajacym, Jednoczesnie przy pomocy walu rozrzadczego 30 zostaje uruchomiony po¬ wietrzny zawór rozrzadczy 35, wskutek cze¬ go wspornik 6 zostaje przesuniety zpowro- tem zapomoca sprezonego powietrza, znaj¬ dujacego sie w cylindrze 11. Wskutek cofniecia sie wspornika 6 wysuwaja sie z dysz 12 przedewszystkiem konce rur, skie¬ rowane ku temu wspornikowi. Przy dal- szem cofaniu sie wystep 40 przesuwa wtyl drazek 39, a tern samem — magnesy 38.Poniewaz ich obwód pradu jest jeszcze ciagle zamkniety, przeto zbadane dopiero co rury silnie do nich przylegaja i wskutek ruchu magnesów drugie ich konce zostaja wysuniete z dysz 17 tloków 16. Po powro¬ cie wspornika 6 w jego polozenie koncowe prad magnesów zostaje przerwany zapomo¬ ca tarczy stykowej 37, a rury zostaja zwolw nicne i lancuchy palczaste moga je bez przeszkody przesunac dalej w kierunku pro¬ stopadlym do ich osi. Ruch lancuchów na¬ stepuje bezposrednio po powrocie wsporni¬ ka 6 i wylaczeniu pradu magnesów, peczem opisany powyzej tok pracy powtarza sie na- nowo.Wspornik 15, odpowiednio do dlugosci rury, badanej w danej chwili, zostaje na¬ stawiony tak, zeby tloki 16 po cofnieciu wspornika 6 i zupelnem cofnieciu tloków 16 do cylindrów mogly sie cokolwiek poru¬ szac. Przy wiekszej róznicy dlugosci rur wspornik 15 jest przesuwany naprzód i wtyl przy pomocy kola recznego 22 lub wyzej wspomnianego silnika elektrycznego. Poru¬ szanie sie tam i zpowrotem wspornika 6 moze byc oczywiscie uskuteczniane równiez i w inny sposób, niz tutaj opisano, np. za¬ pomoca napedu korbowego lub tarcz kciu¬ kowych. PL