Wynalazek dotyczy sposobu i urzadze¬ nia do wykonywania betonowych pali wpu¬ stowych, uzbrojonych lub nieuzbrojonych, formowanych w gruncie zapomoca pustych kesonów metalowych, wbijanych stopniowo i równoczesnie na zadana glebokosc, a na¬ stepnie wyciaganych. Pale te sa przeznaczo¬ ne do budowy scian podtrzymujacych, scian nadbrzeznych, scian, chroniacych stronie brzegi od dzialania biezacej wody, jazów i tym podobnych budowli.Wynalazek niniejszy ma szczególnie na celu wykonywanie z pali wpustowych cia¬ glej zaslony szczelnej i mocno zakotwionej.W tym celu wbija sie stopniowo na za¬ dana glebokosc lacznie kilka pustych keso¬ nów metalowych badz zapomoca bezpo¬ srednich uderzen ubijaka w szczelny czop betonowy, wytwarzany w dolnym koncu ke¬ sonów wskutek pierwszych uderzen ubija¬ ka, badz tez zapomoca uderzen baby kafa- rowej o glowice, spoczywajaca na górnym koncu kesonu, lub tez wskutek uderzen w ostrze metalowe lub betonowe, lub tez w czop uszczelniajacy, wytworzony w dolnej czesci rury, aby w ten sposób przeszkodzic przenikaniu wody lub mulu do wnetrza ke¬ sonu. Czop ten nastepnie wypycha sie z ke-Sotltl, tworzac w ten sposób poszerzona pod¬ stawe, na której ksztaltuje sie kadlub wpu¬ stowego pala przez wypelnienie betonem wymienionego kesonu, który nastepnie stop¬ niowo podciaga sie do góry* Aby uniknac uszkodzenia dolnego konca kesonu wskutek uderzen baby katarowej, koniec ten moze byc wykonany w mysl wy¬ nalazku ze stali lanej i odpowiednio wzmoc¬ nionej zapomoca sworzni lub podobnych srodków, które moga byc umieszczone w o- twartych od dolu wycieciach i w ten sposób zapobiegac rozchodzeniu sie scianek kesonu podczas jego wbijania, a jednoczesnie mo¬ ga byc wypchniete razem z czopem.W celu unikniecia uszkodzenia keso¬ nów oraz w celu wytworzenia warunków szczególnie sprzyjajacych formowaniu sie czopa, wynalazek przewiduje równiez sto¬ sowalnie kesonów, skladajacych sie z ze¬ wnetrznej rury kwadratowej, polaczonej z okragla rura wewnetrzna, która ciagnie sie na calej lub czesci wysokosci rury ze¬ wnetrznej, i przeznaczonej do otrzymywa¬ nia czopa betonowego, sluzacego do zabija¬ nia. Obie te rury moga spoczywac na jed- nem ostrzu, nad którem tworzy sie czop.Urzadzenie to pozwala na umieszczenie w przestrzeni, zawartej miedzy obiema ru¬ rami, pretów uzbrojenia, których dolne kon¬ ce sa umocowane w czopie lub w ostrzu, zo- stawianem w gruncie.Wreszcie wynalazek daje moznosc unik¬ niecia tworzenia sie 'linji najmniejszego o- poru w miejscach polaczen pali wpusto¬ wych, a to dzieki zastosowaniu kesonów, których prowadnice w postaci wystepów i rowków posiadaja szerokosc o wiele wiek¬ sza niz szerokosc kesonu, tak iz przy ubija¬ niu betonu w miejscu polaczenia pali tworzy sie wypuklosc, znacznie zwiekszajaca szczel¬ nosc i wytrzymalosc zaslony. Ten sam wy¬ nik moze byc otrzymany przy stosowaniu kesonów, poszerzonych na obu koncach.W pewnych przypadkach jednak moze zajsc potrzeba budowy zaslony z pali wpu¬ stowych o sciankach gladkich. W tym przy¬ padku wynalazek przewiduje zastosowanie kesonów, których prowadzenie zapewniaja specjalne prowadnice, umieszczone w scian¬ kach kesonu.Niektóre postacie wykonania wynalazku sa opisane nizej tytulem przykladu w odnie¬ sieniu do rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia widok zfodku, czesciowo w przekro¬ ju, pierwszej postaci wykonania kesonu w mysl wynalazku; fig. 2 — przedstawia wi¬ dok zgóry dwóch kesonów, polaczonych za¬ pomoca prowadnic; fig. 3 — przekrój wzdluz linji 3 — 3 na fig. 4, uwidoczniaja¬ cy rózne fazy wykonania pali wpustowych; fig. 4 — przekrój wizdluz linji 4 — 4 na fig. 3; fig. 5 — przekrój drugiej postaci wyko¬ nania kesonu wedlug wynalazku; fig. 6 i 7 sa to przekroje wzdluz linji 6 — 6 i 7 — 7 na fig. 5 w wiekszej skali; fig. 8 przedstawia u- rzadzenie do zabijania kesonu zapomoca glowicy i ostrza; fig. 9 — przekrój wzdluz linji 9 — 9 na fig. 8; fig. 10 i 11 przedsta¬ wiaja odpowiednio przekrój poprzeczny i podluzny dwóch odmian budowy kesonu o wewnetrznem prowadzeniu glowicy; fig. 12 — przekrój wzdluz linji 12 — 12 na fig. 11; fig. 13, 15 i 17 sa to widoki zgóry trzech innych postaci wykonania kesonu; fig. 14, 16 i 18 przedstawiaja odpowiednie przekroje wzdluz linij: 14 — 14 na fig. 13, 16 — 16 na fig. 15 i 18 — 18 na fig. 17, a fig. 19 przed¬ stawia cztery ksztalty prowadnic kesonów, przeznaczonych do budowy zaslony o sciankach gladkich.Jak wskazuja fig. 1 — 4, keson 1 [prze- waznie prostokatny) jest zaopatrzony w prowadnice o postaci wystepów 2 i rowków 3, przeznaczonych do wzajemnego prowa¬ dzenia kesonów podczas ich zabijania, jak równiez w pewna liczbe zeberek 4, sluza¬ cych do wzmocnienia scianek.Keson 1 moze byc wykonany ze spawa¬ nej blachy lub ze stali, przewaznie jednak jest wykonywany w ten sposób, ze czesc wzmacniajaca 5, np. ze stali lanej, przylega — 2 —do kadluba 6 kesonu z blachy spawanej lub nitowanej, aby zapomoca czesci 5 nadac ka¬ dlubowi wytrzymalosc, niezbedna do stawia¬ nia skutecznego oporu silom bocznym, wy¬ twarzajacym sie wskutek silnych uderzen ubijaka 7 podczas formowania czopa 8 i z&- bijania kesonu 1; w wycieciach 10, otwar¬ tych ku dolowi, umieszczane sa sruby 9, które utrzymuja niezmienna odleglosc mie¬ dzy sciankami kesonu i zapobiegaja zni¬ szczeniu go.Zabijanie kesonu odbywa sie w sposób nastepujacy.Keson 1, spoczywajacy na gruncie, usta¬ wia sie pionowo lub ukosnie wzgledem zwy¬ czajnego kafara. Po wrzuceniu na dno keso¬ nu pewnej ilosci betonu ubija sie ten ostat¬ ni zapomoca uderzen ubijaka az do otrzy¬ mania betonowego czopa 8, którego mocne przyleganie do scianek czesci 5 kesonu 1 wskutek tarcia jest wystarczajace do wcia¬ gania tego kesonu do gruntu na zadana gle¬ bokosc w wyniku bezposrednich uderzen u- bijaka 7 we wspomniany czop 8. Prócz tego czop zapewnia doskonala szczelnosc dolne¬ go konca rury i uniemozliwia przenikanie wody, ziemi lub szlamu do tej ostatniej.Obok kesonu 1 zabija sie tymczasem dru¬ gi keson la, podobny zupelnie do pierwsze¬ go, przyczem jego wystepy prowadzace 2 wchodza do rowków prowadzacych 3 ke¬ sonu pierwszego.Wówczas keson 1 podnosi sie na pewna wysokosc i w tern polozeniu jest utrzymywa¬ ny zapomoca lin lub lancuchów 11. Czop 8 jest nastepnie wypychany zapomoca ubija¬ ka 7 pod keson 1, pirzycizem beton wtliacza sie w granit, sciskajac go i tworzac szeroka podstawie 8a (fig. 4), która stanowi dobre zakotwienie pala i znacznie zwieksza jego nosnosc.Po wytworzeniu rozszerzonej podstawy 8a przystepuje sie do wykonania samego pala.W tym celu mozna ustawic odpowiednie uzbrojenie 12, poczem napelnia sie betonem keson 1, który nastepnie zupelnie sie wycia¬ ga, przyczem ubijak jest podtrzymywany w polozeniu nieczynnem albo tez uderza sie nim w igórna powierzchnie masy betonu.Jest rzecza jasna, ze ubijanie betonu pa¬ la wpustowego uzbrojonego lub nieuzbrojo¬ nego moze byc równiez uskutecznione po stopniowem wyciagnieciu kesonu 1 na wyso¬ kosc, odpowiadajaca w przyblizeniu wyso¬ kosci masy swiezego betonu, wprowadzone¬ go do kesonu, przez ubijanie tego betonu na¬ stepnie w gruncie* Ubijanie betonu w drugim palu wpusto¬ wym odbywa sie w ten sam sposób, tak ze beton tego drugiego pala laczy sie z jednej strony z betonem pala, wykonanego po¬ przednio; otrzymuje sie w ten sposób zaslo¬ na ciagla, zaopatrzona w poszerzona pod¬ stawe na calej swej dlugosci.Dolna czesc 5 kesonu, aczkolwiek wy¬ konana ze stali lanej, moze byc zaopatrzona w urzadzenie wzmacniajace, którego prze¬ znaczeniem jest zapobieganie rozchodzeniu sie tych duzych powierzchni. W tym celu w wyciecia 10, otwarte ku dolowi a znajdujace sie w dolnej czesci kesonu, moga byc wsta¬ wione sruby 9 lub jakiekolwiek inne po¬ przeczne narzady laczace. Sruby 9 sa wy¬ pychane jednoczesnie z czopem i zostaja w gruncie, nie przeszkadzajac jednak zupel¬ nie przy wyciaganiu kesonu po ustawieniu wzmacniajacego uzbrojenia 12.W innej konstrukcji, pokazanej na fig. 5 — 7, wzmocnienie dolnej czesci 5 kesonu otrzymuje sie zapomoca jednego lub kilku zeberek 13, stanowiacych calosc z czescia 5.Zabijanie kesonu i formowanie pala odbywa sie w wyzej opisany sposób. Do ubijania be¬ tonu, znajdujacego sie miedzy zeberkiem lub zeberkami 13 i sciankami czesci 5, trzeba jednak stosowac ubijak 7, którego dolna czesc posiada jeden lub kilka wykrojów poprzecznych 14i w które moglyby swobod¬ nie wchodzic wspomniane zeberka.W konstrukcji, przedstawionej na fig; 8 i 9, keson 20, zaopatrzony w wystepy prowa- — 3 —dzace 21 oraz rowki 22, opiera sie na ostrzu metalowem lub betoooweni 23, które na pewna wysokosc wchodzi do kesonu.Zabijanie kesonu odbywa sie zapomoca uderzen kafara w glowice 24, zaopatrzona w helm 25, opierajacy sie na czolowym brze¬ gu górnego konca kesonu 20, tak ze wskutek uderzen kafara w helm 25 wbijane sa jedno¬ czesnie w grunt i keson 20 i jego ostrze 23.Ostrze 23 moze byc zastapione czopem uszczelniajacym, np. ze swiezego betonu, u- mieszezonym w dolnym koncu kesonu.W tym przypadku ubijanie betonu przy budowie pala uskutecznia sie zapomoca glo¬ wicy 24, zlaczonej z ubijakiem, albo tez podlegajacej bezposrednio uderzeniom ubi- jaka.Wystepy i rowki 21, 22, stanowiace pro¬ wadnice kesonu, powiekszaja jego szero¬ kosc i wywoluja w miejscach laczenia sie ze soba pali powstawanie zgrubienia betonowe¬ go, które powieksza szczelnosc i wytrzyma¬ losc zaslony.Tego rodzaju zgrubienia zaslony moga byc równiez wytworzone, jak wskazuje fig. 10, wskutek tego, ze scianki kesonu 20 roz¬ szerzaja sie w swych koncowych czesciach 26, 27, ostrze zas posiada ksztalt, dostoso¬ wany do rozszerzen.Znieksztalceniom kesonu, powstajacym przy zabijaniu zbyt szerokich kesonów do twardego gruntu mozpa zapobiec albo laczac zbyt dlugie sciany zebrem poprzecznem, al¬ bo tez, jak wskazuja fig. 10, 11 i 12, umie¬ szczajac na takich scianach kesonu 20 wy¬ stepy prowadnicze 28 (fig. 10) wzglednie rowki prowadnicze 29 (fig. 11 i 12), które wspóldzialaja odpowiednio z rowkami pró- wadniczemi 30 wzglednie wystepami 31 glo¬ wicy 24.Podobne urzadzenie moze byc zastoso¬ wane przy zabijaniu kesonu zapomoca bez¬ posrednich uderzen ubijaka w czop betono¬ wy; wówczas prowadnice 30, 31 sa wykony¬ wane na ubijaku. W tym przypadku wlasci¬ wy rozstep scian kesonu moze byc utrzyma¬ ny zapomoca sworzni 32, umieszczonych w rowkach 33, otwartych ku dolowi i wykona¬ nych w dolnej czesci kesonu 20.Fig. 13 — 18 wyjasniaja trzy sposoby za¬ bijania kesonu kwadratowego zapomoca bez¬ posrednich uderzen baby kafarowej w czop betonowy, utworzony w rurze okraglej, w warunkach zatem szczególnie sprzyjajacych, W przykladzie, przedstawionym na fig. 13 i 14, keson sklada sie z kwadratowej ru¬ ry zewnetrznej 34 i okraglej rury wewnetrz¬ nej 35, laczacych sie w swych dolnych kon¬ cach z opaska zelazna 36 kwadratowa od zewnatrz i okragla od wewnatrz. Czesc we¬ wnetrzna opaski zelaznej 36 rozszerza sie ku dolowi i w swej najnizszej czesci przy¬ biera ksztalt kwadratuj w ten sposób po^ wierzchnia opaski 36, przenikajaca do grun¬ tu, znacznie sie zmniejsza. W masie opaski; zawartej miedzy rura okragla 35 i katami rury kwadratowej 34, wykonane sa otwory 37 tak, ii prety 38, bedace uzbrojeniem pala, moga przechodzic przez te otwory i moga byc zamocowane w czopie betonowym 39, zastepujacym ostrze przy zabijaniu kesonu.Po wbiciu kesonu na zadana glebokosc zapoipioca bezposrednich uderzen ubijaka w czop 39, znajdujacy sie wiewnatrz rury 35, moze byc wstawione uzbrojenie, poczem czop 39 wypycha sie i pal wykonywa sie w sposób, opisany wyzej; prety 38 zostaja u- wiezione we wspomnianym czopie.Zewnetrzna rura 34 i wewnetrzna 35 jak równiez opaska 36 moga utrzymywac sie na tym samym poziomie i opierac sie na ostrzu betonowem 40, przygotowanem uprzednio, ponad którem wytwarza sie betonowy czop 39 (fig, 15 i 16). Prety uzbrojenia 38 sa za¬ mocowane w ostrzu 40 i utrzymuja sie w niem zapomoca wiazania 41.Rura wewnetrzna 35 moze byc zreszta usunieta i zastapiona dolna scianka opaski 36, przymocowanej do rury kwadratowej 34, w której moze podnosic sie na odpo¬ wiednia wysokosc (fig. 17, 18).We wszystkich przypadkach zabijanie u- — 4 —skutecznia sie w sposób, opisany wyzej w odniesieniu do fig. 13 i 14.W celu umozliwienia wykonania zaslo¬ ny z pali wpustowych o sciankach gladkich wynalazek przewiduje stosowanie kesonów, zaopatrzonych w rowki wzglednie wystepy prowadnicze, wykonane w sciankach wzgled¬ nie na sciankach kesonu. } Cztery uksztaltowania róznych prowad¬ nic przedstawiono na fig. 19 i oznaczono od¬ powiednio literami a, b, c i d. Te ksztalty prowadnic moga oczywiscie byc stosowane w kesonach kwadratowych, prostokatnych lub innych. PL