Przyrzad wedlug niniejszego wynalaz¬ ku zabezpiecza otwór do klucza zapomoca metalowego pancerza (zastepujacego obec¬ ny szyldzik do zamka) w polaczeniu z za¬ suwa, majaca wyciecia i pewna ilosc kraz¬ ków; zasuwa otwiera sie po ustawieniu krazków wedlug znaków szyfrowanych na zewnetrznej stronie zamka. Przyrzad te¬ go rodzaju przedstawia bezpiecznik, maja¬ cy wyglad szyldzika udoskonalonego do zamka, dostepny wylacznie dla osoby, po¬ siadajacej sekret obmyslonych znaków.Zalaczone rysunki daja dokladne poje¬ cie o istocie niniejszego wynalazku.Fig. 1 uwidocznia prosty bezpiecznik: pancerz 1, 2 posiada otwór 3, przez który przechodzi trzon klamki, otwór 4 do klu¬ cza, kilka otworów do przepuszczenia na- zewnatrz czopków 5, 6, 7, 8 i otwory (stoz¬ kowe) do srub 9, 10, 11, 12, któremi pan¬ cerz przymocowuje sie do drzwi. Linjami przerywanemi uwidoczniono znajdujace sie wewnatrz krazki: 19, 20, 21 i 22.Na fig. 2 przedstawiony jest przekrój plyty bezpiecznika po linji lamanej 13, 14, 15, 16, 17, 18 na fig. 1; 5 i 6 sa to czopki wraz z krazkami i walkami; 23 — pokrywa wewnetrzna, która przymocowuje sie srub¬ kami do pancerza; na zewnetrznych czop¬ kach znajduja sie zgrubienia lub tez wy¬ drazenia (rowki) 92.Fig. 3 przedstawia przekrój poprzecz* ny podlug linji 24—25 na fig. 1; zasuwa przesuwa sie w zaglebieniu bezpiecznika, ograniczonem pokrywa 23, lub tez po li* stewkach prowadniczych, zastepujacych pokrywe.Przekrój poprzeczny pancerza podluglinji 27—28 na fig. 1 — uwidoczniono na fig. 4, gdzie zasuwa jest oznaczona.przez 26; 19 i 21 — czopki z krazkami. Strona wewnetrzna pancerza moze byc zaopatrzo¬ na w blaszana pokrywe 23, przysrubowana i majaca otwory do umieszczenia we¬ wnetrznych konców czopków, lub posiada ^ listwy z odpawiedniemi otworami. ; 1 Na fig..v.S *tiWidoczniono przekrój bez¬ piecznika podlug linji 29 — 30 na fig. 1; 26 — zasuWa; 31 — otw&r do klucza.; Na fig. 6 — przekrój podluzny po linji 14—17 na fig. 1, gdzie jest otwór do klucza 31; zasuwa 26; 32 — koleczek, przylutpwany do powierzchni zasuwy w celu podnosze¬ nia jej z zewnatrz. Na fig. 7 przedstawio¬ no zasuwe, posiadajaca wyciecia lukowe 33, 34, 35, 36 do umieszczenia krazków, przyczem wyciecie moze byc jednostronne, lub tez w formie kata. Na fig. 8 i 9 uwi¬ doczniono w dwóch prostopadlych do sie¬ bie rzutach czopek z walkiem i krazkiem, scietym wzdluz cieciwy, Nazewnatrz czo¬ pek moze posiadac zgrubienia równolegle do osi walka, lub tez rowek (wglebienie).Krazek stanowi calosc z czopkiem lub jest osadzony na trzonie o przekroju wielokat- nym. Na okraglym trzonie równiez moze byc osadzony krazek, unieruchomiony za- pomoca klinów wchodzacych w okragle o- twory, równolegle do osi. W razie potrze¬ by krazek moze byc obrócony o pewien kat lub zastapiony innymi ze zmiana szyf¬ rowanego znaku, lub moze takze byc za¬ mieniony walek z krazkiem przez inny.Na fig. 10 uwidoczniono odmienna kon¬ strukcje: krazek nie posiada sciecia, ani tez wewnetrznego czopka, lecz na plaskiej po¬ wierzchni krazka znajduje sie rowek 37 do przesuwania listwy (lub koleczka) zasuwy.Na fig. 11 jest przedstawiony w wido¬ ku bocznym krazek z czopkiem zewnetrz- nym i wewnetrznym; zamiast sciecia kra¬ zek posiada rowek 37, w który przy prze¬ suwaniu zasuwy winna wejsc listwa (lub koleczek) zasuwy; (na rysunku uwidocz¬ niono zasuwe jednakowej grubosci z kraz¬ kiem). Przy zastosowaniu krazków z row¬ kami i zasuwy z listwami (koleczkami), które znajduja sie poza obrebem krazków, zasuwa moze byc przesunieta po ustawie¬ niu krazków zapomoca czopków, w ten spo¬ sób, zeby rowki znajdowaly sie na jednej linji z listwami. Na fig. 12 jest przedsta¬ wiona zasuwa 26 z trzonem 38, który przy przesuwaniu zasuwy winien wejsc w otwór zboku krazka 62 w kierunku srednicy (lub cieciwy). Na fig. 13 jest wyobrazona za¬ suwa z kwadratowemi blaszkami 39, 40, w których znajduja sie otwory odpowiedniej fornly do przepuszczania walka z zebem (kluczykiem). Na fig. 14 przedstawiono zasuwe w widoku bocznym, gdzie 39, 40 oznaczaja blaszki, a 41, 42 — otwory do kluczyka (walka z zebem). Na fig. 15 wi¬ dzimy walek z zebem, który umieszcza sie w otworze pancerza. Pancerz moze po¬ siadac odmienna forme w postaci pudelka, polaczonego z blacha, w której znajduje sie wyciecie do klamki. Wewnatrz do pu¬ delka moga byc wkladane gotowe zespoly wyzej opisanych walków z krazkami, za¬ suwami i pokrywami, które sa w odpowied- niem polaczeniu.Znaki szyfrowane (oznaczone liczbami lub literami) uwidocznione sa na fig. 16, gdzie podzialki maja forme wglebien lub przedstawiaja podluzne zgrubienie na po¬ wierzchni pancerza; 113 — wyobraza czo¬ pek z walkiem. Gelem uniemozliwienia osobom obcym odgadniecia wlasciwych znaków szyfrowanych zapomoca pokreca¬ nia czopków przy jednoczesnem naciska¬ niu zasuwy stosuja sie falszywe sciecia krazków, a na krazkach z rowkami falszy¬ we zaglebienia; na fig. 17 uwidoczniono krazek z rowkiem 37 i z falszywemi zagle¬ bieniami 43,44, 45 na okraglej powierzch¬ ni krazka; na fig. 18 pokazano falszywe zaglebienia na plaskiej powierzchni bla¬ szki: 48, 49, 50. Do tegoz celu stosuje sie system hamulcowy (fig. 19), gdzie hamul- — 2 —ce 51, 52, 53, 54 pod naciskiem sprezyny 55—56 utrudniaja pokrecanie zewnetrz¬ nych czopków w najwyzszem polozeniu zasuwy, poniewaz zazebionemi powierzch¬ niami naciskaja na zazebione walki lub krazki; hamulce polaczone sa z rama 57—58 i pod naciskiem do dolu zasuwy wraz z rama odsuwaja sie, nie tamujac ruchu czopków.Hamulce, jak to uwidoczniono na fig. 20, moga miec równiez forme gietkich, za¬ zebionych zgóry listewek, przymocowa¬ nych srubkami 61 do wewnetrznej strony pancerza; pod naciskiem do dolu zasuwy, majacej koleczek 63, hamulce odchylaja sie i daja wolny ruch walkom. Innej kon¬ strukcji hamulce w formie zgietej sprezy¬ ny 64 uwidoczniono na fig. 21: sprezyna, przymocowana jednym koncem 65 do pan¬ cerza, drugim zas oparta o wyskok 66 pancerza, uniemozliwia ruch walka, ponie¬ waz naciska zazebiona górna powierzchnia na zazebiona powierzchnie walka i dopiero przy przesuwaniu zasuwy do dolu odchyla hamulce, dzieki koleczkowi na zasuwie 67. Zasuwa o ruchu postepowym moze byc przesuwana pionowo lub w kierunku poziomym zapomoca zewnetrznego wysko¬ ku, widocznego w dziurce od klucza, przy- czem jednoczesnie zasuwa moze stanowic rygiel, który wchodzi w odpowiednie uszko futryny.Nie jest wykluczone zastosowanie rygla i na wewnetrznej stronie drzwi. Zasuwa tarczowa, obracana zapomoca zebnicy, lub czopka równiez moze miec zastosowanie w polaczeniu z krazkami, jak to wskazano na fig. 22 w widoku zprzodu, gdzie 31 ozna¬ cza otwór do klucza, 68 — czopek, zapo¬ moca którego obraca sie zasuwa; 69, 70 — krazki, sciete lukowo. Na fig. 23 przed¬ stawiona jest zasuwa tarczowa, posiada¬ jaca koncentryczna listwe 71, 72, 73, z wy¬ cieciami 74, 75 do krazków; te ostatnie po¬ siadaja lukowe rowki 76, 77 do umieszcze¬ nia listwy. Na fig. 25 przedstawiono prze¬ krój podlug linji 78—79 na fig. 23, gdzie 80 oznacza zasuwe, 81 — krazek. Zasuwa tarczowa (fig. 22, 23, 25) moze posiadac zewnetrzny czopek do obracania, jednolity z zasuwa, lub tez ruchomy, jak to pokaza¬ no na fig. 24, poruszajacy zasuwe zapo¬ moca gietkich zebów 82, 83... na koleczki 84, 85, przymocowane do zasuwy; 86 — oznacza wewnetrzny koniec czopka, zapo¬ moca którego obraca sie tarczowa zasuwa.Na fig. 26 uwidoczniono zasuwe tarczowa z wewnetrznej strony drzwi, gdzie 87 ozna¬ cza uszko, 88 i 89 — krazki, 90 — rygiel, 91 —- kolo z gietkiemi zebami, dzialajace- mi na zazebienia zasuwy.Udoskonalone bezpieczniki moga posia¬ dac zasuwe, odsuwajaca sie automatycznie po nalezytern ustawieniu walków, jezeli na zasuwe dziala sprezyna, lub odpowiedni ciezar, poruszajacy zasuwe.Na zasadach rygla moga znalesc zasto¬ sowanie sztaby metalowe, ryglujace drzwi zewnatrz, jak to uwidoczniono na fig. 26, lub tez zaopatrzone w sprezyne pomocni¬ cza na wzór zatrzasku; wówczas po usta¬ wieniu zewnetrznych czopków zasuwa przy otwieraniu drzwi odsuwa sie automatycz¬ nie, w ten sam sposób, jak zostala zasunie¬ ta (przy uzyciu dwustronnie scietego kli¬ na). We wszystkich wypadkach opance¬ rzenie zewnetrzne przymocowuje sie do drzwi zapomoca srub z glówkami stozko¬ wej formy tak, zeby powierzchnia glówki nle wychodzila poza powierzchnie pan¬ cerza; z wewnetrznej strony sruba utrzy¬ muje sie zapomoca klina lub nakretki z za- tyczka. Sruby równiez moga posiadac we¬ wnetrzne polaczenie z pancerzem zapomo¬ ca gwintu.Dla otwierania przyrzadu, gdy zacho¬ dzi potrzeba spiesznie ustawic czopki, lub tez otworzyc w ciemnosci, zastosowano klucz w formie tabliczki, pokrywajacej jednoczesnie wszystkie czopki, do czego posiada on odpowiednie otwory dla czop¬ ków, a zamiast podzialek (znaków) ^- ko- — 3 —teczki, zaskakujace w wydrazenia czop¬ ków. , Prymitywny klucz posiada na pla¬ skiej powierzchni koleczki ze sprezynkami, które stale znajduja sie na okreslonych miejscach, lub tez moga byc przestawiane prsy ograniczonej liczbie kombinacyj.Na fig. 27 w widoku zprzodu uwidocz¬ niono udoskonalony klucz do bezpiecznika, gdzie 93$ 94, 95; 96 oznaczaja otwory dla czopków; 97, 98, 99, 100 — pierscienie orientacyjne, w wydrazeniach których znajduja sie kóleczko ze sprezynkami 103, 104, 105, 106; pierscienie przyciskaja sie do klueza srubkami: 107, 108, 109, wkre- conemi w odpowiednie otwory w kluczu, przyczem srubki naciskaja bezposrednio na plaska powierzchnie pierscienia, lub tez na pomocnicze pierscienie (srubki równiez mo¬ ga Wchodzic w otwory pomocniczego pier¬ scienia). Przekrój klucza podlug linji 101—102 na fig. 27 uwidoczniono na fig. 28, gdzie 110 oznacza plytke klucza; 97, 98 — pierscienie, 103 — koleczek ze spre¬ zynka, znajdujacy sie w wydrazeniu pier¬ scienia.Koleczki wraz z orjentacyjnemi pier¬ scieniami winny byc ustawiane na plytce klucza wedlug szyfru. Klucz posiadajacy 4 otwory naklada sie temi otworami na wystajace czesci czopków; kazdy z czop¬ ków nalezy obracac dotad, dopóki koleczek 103 i t. d. klucza nie wpadnie w wydra¬ zenie czopka i nie zatrzyma tegoz* Orjen- tacyjny pierscien, jak to uwidoczniono w przekroju na fig. 29, moze znajdowac sie w wydrazeniu na plytce klucza, przyczem dla nasadzania kazdego pierscienia sluzy podniesione obrzeze 111 dokola otworu. Na fig. 30 uwidoczniono w przekroju pierscien orjentacyjny, gdzie 112 oznacza koleczek ze sprezynka i srubka. PL