Stopien "wytrzymalosci nitki na rozer¬ wanie jest zalezny z jednej strony od dlu¬ gosci stosowanych wlókien i ich jednostko¬ wej mocy, a z drugiej strony — od stopnia skrecenia. Wlókna dluzsze sa drozsze od krótszych, które obnizaja koszt wlasny produkcji. Jednakze z powodu mniejszej wytrzymalosci mechanicznej wlókien krót¬ szych nalezy je silniej skrecac, co znów po¬ woduje zwiekszanie sie kosztów wlasnych, a po przekroczeniu pewnego stopnia skre¬ cenia wplywa ujemnie na wlasciwosci prze¬ dzy.Niniejszy wynalazek ma na celu otrzy¬ mywanie przedzy o lepszych wlasciwo¬ sciach mechanicznych z niedoprzedu z wló¬ kien stosunkowo krótkich.W tym celu niedoprzed jest dokladnie napawany kauczukiem naturalnym, synte¬ tycznym lub zregenerowanym, gutaperka albo balata lub tez jakimkolwiek innym równowartosciowym materjalem elastycz¬ nym.Wówczas poszczególne wlókna niedo¬ przedu sa polaczone wzajemnie materja¬ lem napawajacym, który, tworzac pomie-dzy memi eliaefycziie polaczenie, nadaje iin te-sama wytrzymalosc, „ jaka posiada silniej' skrecona przedza7 nienapawaaa.W tego rodzaju przedza calkowite przepojenie kauczukiem poaaczfególnych jej skladników izoluje je od^ftiebie, co w p«w*- nych przypadkach jest bardzo korzystne (np. przy zastosowaniu przedzy do wyrobu detek).Przedza, bedaca przedmiotem niniej¬ szego wynalazku, rózni sie od znanych ga¬ tunków przeizY* pcfr-ytycl tylfe* zewnetrz¬ nie roztworem kauczuku lub lateksu i slu¬ zacych za kosciec opon, tenv iz kauczuk* przepajajacy je do glebi, laczy zje sola po* szczególne wlókna i otacza cala nic, pod¬ czas gdy zewnetrzne kauczukowanie znane- mi sposobami nie laczy zasadniczych sklad¬ ników opony, utworzonych z przedzy mocno skreconej, nie powoduje dokladnego jej przepojenia do glebi oraz nie oddziela od siebie poszczególnych nitek.Przedza wedlug wynalazku rózni sie od przedzy apretowanej samym sposobem przepajania oraz rodzajem materjalu na¬ pawajacego i pokrywajacego, W przedzy, betfacej przedmiotem ni¬ niejszego wynalazku, kauczuk "tub inny ma- terjal elastyczny przenika do glebi, tak iz dociera dokladnie do wszystkich poszcze¬ gólnych wlókien.Napawanie niedoprzedu wedlug wyna¬ lazku uskutecznia sie przez dostatecznie dlugotrwale zetkniecie go z materfalem napawajacym, przyczem napawanie przy¬ spiesza sie przez zastosowanie prózni lub zwiekszonego cisnienia albo przea jedno¬ czesne zastosowanie obu tych srodków.Na rysunku przedstawiono schema¬ tycznie przyklad wykonania urzadzen, sluzacych do wykonywania niniejszego sposottau Fig. 1 przedstawia urzadzenie do na¬ pawania w prózni, pod zwieloszoncnr cisnie¬ niem ldk przy zastosowaniu obu tych szod- k#w, a figs 2 — analogiczny widok oraz. czesciowy przekrój urzadzenia do napawa¬ nia pod cisnieniem atmosferycznem, na fig. 3 przedstawiono widok tego urzadzenia zgóry, a xm fig. 4 — widok boczny.Urzadzenie, przedstawione na fig. 1, sklada sie z dwoeh? zbiorników a i 6. Zbior¬ nik a, zamykany jak autoklaw lub, jak to podano na rysunku, przy pomocy calego szeregu srub, zawiera napawany niedo¬ przed, który umieszcza sie na cewkach d o gietkim i podziurkowanym trzonie e.Cewki te naklada sie na cUKirkowana rure / i sciska przy pomocy urzadzenia g. Jesli niedoprzed jest w matkach, to uklada sie g^ w paczki L timfeszpza dookola srodko¬ wej rury /. Do zbiornika 6 wchodzi napa¬ wajacy plyn, którego poziom mozna obser¬ wowac przez szklo wodowskazowe g i u- trzymywac na pewnej okreslonej wysoko¬ sci przy pomocy kurka h, umieszczonego na rurze, laczacej zbiornik b z kadzia za¬ pasowa i.Zbiornik 6 wypelnia sie plynem napa¬ wajacym, a po zamknieciu kurka /, który laczy go ze zbiornikiem a, w zbiorniku tym a umieszcza sie cewke d z napawanym niedoprzedem, nakladajac fa na srodkowa rure /, która laczy sie rura k ze zbiorni¬ kiem b przy pomocy kurka /. Cewke unie¬ ruchomia sie pomiedzy dwiema plytami / i m przy pomocy urzadzenia dociskajace¬ go g, a nastepnie zbiornik a zamyka sie po¬ krywa przy pomocy nasrubków c. Kurek n umozliwia laczenie zbiornika a z atmosfe¬ ra. Po zaladowaniu zbiornika zamyka sie kurek, a zbiornik a laczy sie z rura próz¬ niowa o przez otwarcie kurka p. Uprzednio zamyka sie kurek q, laczacy zbiornik a z rura r ze sprezonem powietrzem, jak rów¬ niez kurek s, który laczy te ostatnia rure ze zbiornikiem 6, oraz kurek t, laczacy górna czesc zbiornika b z dolna czescia zbiornika a, i kurek u, laczacy zbiornik 6 z prózniowa rura o. W zbiorniku a itwoaczy sie próznia, a powietrze, zawarte pomiedzy wlóknami niedoprzedu na cewce d, rozrze-dza sie i wydostaje nazewnatrz. Z chwila osiagniecia dostateczne} prózni w zbiorni¬ ku a otwiera sie kurek v, który laczy górna czesc zbiornika b z atmosfera. Poniewaz cisnienie atmosferyczne dziala na wolna powierzchnie plynu w zbiorniku b, a kurek / jest otwarty, wiec plyn napawajacy prze¬ nika do zbiornika a, który sie w ten sposób napelnia. Nastepnie zamyka sie kurek v i otwiera kurek s, wobec czego sprezone powietrze dochodzi do powierzchni napa¬ wajacego plynu w zbiorniku 6. Plyn na¬ pawajacy, który zaczal juz przenikac pod dzialaniem atmosferycznego cisnienia do wnetrza przedzy, znajdujacej sie w zbior¬ niku a, zostaje w ten sposób poddany ci¬ snieniu i dalsze jego przenikanie odbywa sie juz pod zwiekszonem cisnieniem.Z chwila dostatecznego napojenia wló¬ kien wytwarza sie próznie w górnej czesci zbiornika b przez otworzenie kurka u. Jed¬ noczesnie otwiera sie kurek n tak, aby ci¬ snienie atmosferyczne moglo sie ustalic nad napawajacym plynem w zbiorniku a.Pod dzialaniem prózni i cisnienia atmosfe¬ rycznego napawajacy plyn wznosi sie przez kurek / do zbiornika b. Zamiast kurka n otwiera sie równiez kurek q, aby przyspie¬ szyc przeplyw napawajacego plynu ze zbiorników a do b. Przez otwarcie kurka / mozna jeszcze bardziej przyspieszyc prze¬ plyw napawajacego plynu ze zbiorników a do b i wywolac próznie w zbiorniku a, przy- czem kurki p, n i q pozostaja zamkniete, dzieki czemu zostaje usuniety nadmiar ply¬ nu napawajacego z niedoprzedu.Te bardzo szybka czynnosc powtarza sie dwukrotnie lub trzykrotnie, aby niedo¬ przed zostal dokladnie napojony.Nastepnie cewki z niedoprzedem umie¬ szcza sie w prózni, aby przyspieszyc su¬ szenie oraz ulatwic prace w wyzszych tem¬ peraturach.W odmianie urzadzenia, przedstawio¬ nej na fig. 2, 3 i 4, w przypadku, gdy na¬ pawanie odbywa sie bez zastosowania próz¬ ni lub zwiekszonego cisnienia, niedoprzed 1, odwijajacy sie z cewki 2, przechodzi przedewszystkiem pomiedzy wlosiem 3 szczotki 4, zamocowanej na ramie 5, a na¬ stepnie miedzy wlosiem szczotki 7, zamo¬ cowanej na ruchomej pokrywie i zaopatrzo¬ nej w ramie 8 oraz lacznik 9. Niedoprzed przechodzi nastepnie przez wlosie 10 szczotki 11, zamocowanej równiez na ramie 5, oraz pomiedzy wlosiem 12 szczotki 13, aby sie wkoncu nawinac na motowidlo 14.W ramie 5 znajduje sie zbiornik 15, zao¬ patrzony w wydrazenie 16, w którem umie¬ szcza sie zawiesine lub roztwór kauczuku, sluzacego do napawania. Pokrywa 8 jest umocowana w ramie 5 na zawiasach 17 i moze byc do niej przytwierdzona zapomo- ca zamykajacego urzadzenia 18. Pomiedzy szczotkami 10 i 12 niedoprzed przechodzi równiez przez prowadnice 19, wprawiana w ruch wahadlowy.Po otwarciu pokrywy 8 i napelnieniu zbiornika zawiesina lub roztworem kauczu¬ ku, niedoprzed odwija sie z cewki 2 i prze¬ puszcza przez wlosie 3, 10 i 12 szczotek 4, 11 i 13 oraz umocowuje na motowidie 14.Nastepnie opuszcza sie pokrywe 8 i unieru¬ chomia ja urzadzeniem 18, wskutek czego niedoprzed dostaje sie pomiedzy wlosie szczotki 7 i pograza sie w zbiorniku 16.Nastepnie puszcza sie w ruch motowidlo, a nic, odwijajaca sie z niego, przechodzi kolejno przez szczotki 4, 6, 11 i 13, dzieki czemu zostaje przepojona zawiesina lub roztworem kauczuku, przyczem nadmiar roztworu zostaje usuniety zapomoca szczot¬ ki 13 z wlosiem 12, o które przedza przy odwijaniu ociera sie nietylko w kierunku dlugosci, lecz równiez w kierunku po¬ przecznym dzieki wahadlowemu ruchowi prowadnicy 19.Jesli niedoprzed fest dostatecznie wy¬ trzymaly, to mozna ustawic w jednym sze¬ regu kilka zbiorników do napawania iw tym przypadku podlega on przy jednem przejsciu w:elokrotnemu napawaniu i susze- — 3 —niu. Jesli zas nic nic jest dostatecznie wy¬ trzymala, wówczas przepuszcza sie ja pa¬ re razy kolejno przez jeden zbiornik.Po odwinieciu niedoprzedu z motowi- dla oraz po usunieciu zawiesiny lub roztwo¬ ru kauczuku poddaje sie niedoprzed dal¬ szej obróbce np. wulkanizacji.We wszystkich przypadkach plynem napawajacym moze byc kauczuk naturalny lub sztuczny lub tez regenerowany z od¬ padków w stanie rozproszonym w wodzie.Mozna stosowac równiez roztwór kau¬ czuku w jakimkolwiek rozpuszczalniku.Zamiast kauczuku stosuje sie czesto guta¬ perke, balate lub inny jakikolwiek materjal elastyczny.Do roztworu lub zawiesiny dodaje sie obciazajace skladniki mineralne lub orga¬ niczne.Przy stosowaniu lateksu dodatki te nie powinny powodowac koagulacji. Nalezy wiec je uzywac w stanie koloidalnym lub tez w stanie znacznego rozproszenia i dodawac wszelkie zwiazki, zapobiegajace przedwczesnej koagulacji.W razie potrzeby mozna do zawiesiny wodnej lub roztworu dodawac siarke, wie¬ losiarczki oraz skladniki* przyspieszajace wulkanizacje.W obecnosci lateksu kauczuk nie posia¬ da wcale sklonnosci do zlepiania, jest bar¬ dziej jedrny, niz kauczuk, uzyskany przez odparowanie roztworu. Pod dzialaniem ciepla kauczuk lateksowy koaguluje. Cal¬ kowita koagulacje lateksu mozna wywolac przez dodanie np. rozcienczonego kwasu octowego.Napawanie niedoprzedu na cewkach jest korzystniejsze od napawania go w motkach, gdyz opór, jaki napotyka prze¬ plywajacy plyn napawajacy, sprzyja gleb¬ szemu przepojeniu niedoprzedu.Poszczególne nici, przesycone kauczu¬ kiem lub innym materjalem elastycznym, laczy sie ze soba i skreca przed suszeniem i koagulacja lub po suszeniu. Skrecona przedze poddaje sie nastepnie zwijaniu w razie potrzeby przed lub po suszeniu i koa¬ gulacji.Przedze, w ten sposób uzyskana, mozna stosowac w przemysle kauczukowym, jako materjal posredni pod postacia ,,web cord" do detek lub tez plecionek do rur albo tez pod postacia tkanin.W tym celu do kauczuku napawajace¬ go dodaje sie odpowiednie dodatki i sklad¬ niki wulkanizujace.Taka przedza laczy sie z masa kauczu¬ ku o wiele lepiej, niz przedza zwykla, kau- czukowana tylko na powierzchni.Przedze wedlug niniejszego wynalazku mozna nastepnie uzyc do tkania i otrzyma¬ na tkanine poddac wulkanizowaniu na zimno lub na goraco. Tkaniny, utworzone z przedzy calkowicie nieprzemakalnej, sa równiez nieprzemakalne dla wody, przepu¬ szczaja jednak doskonale powietrze. Tka¬ niny takie mozna uzyskac równiez przez tkanie uprzednio wulkanizowanej przedzy.Jak wyzej zaznaczono glebokie napawa¬ nie przy zastosowaniu prózni lub zwiekszo¬ nego cisnienia albo tez obu srodków lacz¬ nie, da sie przeprowadzic na tworzywie z przedzy, np. w postaci tkaniny lub osnowy (do otrzymywania „web cord" do fabryka¬ cji detek) lub tez jako tasmy.W tym przypadku poszczególne kawal¬ ki tkaniny lub ,,web cord" owija sie dooko¬ la dziurkowanych rur analogicznych do rur e (na fig. 1), które nasuwa sie na odpo¬ wiednie rury f, umieszczone w zbiorniku o charakterze autoklawu a. Po uzyskaniu prózni lateks plynny lub inny materjal na¬ pawajacy przechodzi pod cisnieniem przez poszczególne sztuki od wewnatrz naze- wnatrz, a opór napotykany przy przeply¬ wie, zmusza plyn do dokladnego przenik¬ niecia przedzy. W przypadku tasm poste¬ puje sie w ten sam sposób.Poszczególne sztuki tkaniny ,,web cord" lub tasmy poddaje sie nastepnie wyciska¬ niu w celu usuniecia nadmiaru lateksu. Na- _ 4 —stepnie przystepuje sie do suszenia, które powoduje koagulacje, oraz w miare potrze¬ by — do wulkanizacji. W ten sposób otrzy¬ muje sie bezposrednio „web cord" do wy¬ robu detek, nieprzemakalne tkaniny odzie¬ zowe jak równiez tasmy izolujace.Przedza, bedaca przedmiotem niniej¬ szego wynalazku, po wulkanizacji czy to na goraco, czy tez na zimno, ma odmienny wyglad i rózni sie w dotyku od innych przedz. Poza tem jest nieprzemakalna, nie gnije, posiada wyjatkowe wlasnosci die¬ lektryczne i wskutek tego moze byc z po¬ wodzeniem zastosowana do otrzymywania tkanin, uzywanych na parasole, w przemy¬ sle dzianym, w przemysle szmuklerskim, koronkarskim, oraz w przemysle elektrycz¬ nym do owijania i wiazania przewodników elektrycznych.Niezaleznie od sposobu glebokiego na¬ pawania, opisanego powyzej, mozna stoso¬ wac równiez powierzchowne kauczukowa- nie, nadajace sie do rozmaitych celów.Przez zastosowanie tego zabiegu mozna np. usunac calkowicie zewnetrzny puszek.Do tego zewnetrznego kauczukowania mozna zamiast zwyklego lateksu stosowac stezony lateks („RevertexM lub inny).Powyzej opisano dokladnie sposób na¬ pawania niedoprzedu na cewce, w motkach lub na motakach. W ten isam sposób mozna postepowac z niedoprzedem, ulozonym w pasma, w tkaninie lub w tasmach.W tych ostatnich przypadkach materjal napawajacy laczy ze soba nietylko po¬ szczególne wlókna lub zasadnicze przedze, lecz równiez wykonczone nitki, tworzace pasma, tkaniny lub tasmy. PL