Wynalazek niniejszy dotyczy ulepszenia sposobu przedzenia oraz przedzy otrzymy¬ wanej przy pomocy tego sposobu.Wiadomo, ze rozmaite czynnosci prze¬ dzalnicze maja na celu wzajemne laczenie wlókien po uprzedniem usunieciu z nich za¬ nieczyszczen. Wytrzymalosc przedzy osia¬ ga sie przez ulozenie wlókien w pewnym okreslonym kierunku oraz przez odpowied¬ nie rozlozenie ich w zaleznosci od pozada¬ nej ilosci poszczególnych wlókien w prze¬ dzy przy pomocy wyciagania, jak równiez przez ich wzajemne polaczenie, wywolane przez skrecenie, które dociska wzajemnie wlókna do siebie. Te czynnosci skrecania i wyciagania dokonywa sie znanemi sposo¬ bami, które zmieniaja sie zaleznie od ro¬ dzaju przerabianego materjalu. Przy tym samym rodzaju wlókien jakosc przedzy jest tern lepsza, im wlókna sa dluzsze. Z drugiej strony zalety mechaniczne przedzy, odpor¬ nosc i wytrzymalosc na zerwanie przy wy¬ ciaganiu wzrastaja wraz ze stopniem skre¬ cenia az do pewnej granicy. Sprezystosc wlasna przedzy zalezy od sprezystosci po¬ szczególnych wlókien i wzrasta wraz ze stopniem skrecenia az do pewnej wartosci granicznej.Poniewaz wytrzymalosc przedzy zalezy od dlugosci poszczególnych wlókien i od stopnia*ich skrecenia, amaterjaly wlókien¬ nicze sa tem drozsze, im ich wlókna sa dluzsze i im posiadaja wieksza wytrzyma¬ losc jednostkowa, wiec przedza bedzie tem tansza, im produkt, z którego ja otrzymano, bedzie posiadal wlókna mniej odporne, krótsze i w mniejszym stopniu skrecone, lecz jakosc takiej przedzy jest gorsza od jakosci przedzy poprzednio wymienionej.Próbowano juz niejednokrotnie pokry¬ wac przedze po przedzeniu materjalami mogacemi .spowodowac skupienie wlókien, znajdujacych sie na powierzchni przedzy, np. masa apreturowa lub wiskoza. Substan¬ cje zastosowane w ten sposób pozostaja na powierzchni przedzy, nie przenikajac w glab, przyczem tworza one rodzaj powierzchnio¬ wej powloki, podobnej do warstwy parafi¬ ny lub podobnego materjalu, sluzacej do wygladzania przedzy. Taka warstwa jedy¬ nie w bardzo nieznacznym stopniu zapobie¬ ga wzajemnemu slizganiu sie wlókien prze¬ dzy i sprzyja ich polaczeniu, i praktycznie wcale nie bierze udzialu przy rozkladzie rozmaitych wlókien podczas wyciagania przedzy.W przedzach wedlug niniejszego wyna¬ lazku rozmaite wlókna (bawelna, welna, jedwab, len, konopie, ramia i t. d.) sa moc¬ no ze soba polaczone na calej grubosci przedzy przy pomocy materjalu elastycz¬ nego lub plastycznego, który je laczy na calym przekroju przedzy. Poniewaz prze¬ dza jest przepojona do glebi, a materjal elastyczny lub plastyczny przenika ja az do jej powierzchni, tworzac powloke po¬ krywajaca wszystkie wlókna zewnetrznie, wiec przedza na powierzchni nie posiada juz puszku, ma wyglad calkowicie gladki i nawet szklisty.Dzieki temu sposobowi zwiekszenie wza¬ jemnego przylegania wlókien, tworzacych przedze, umozliwia uzyskanie nawet z krótkich i slabo skreconych wlókien prze¬ dzy o tej samej wytrzymalosci i elastycz¬ nosci, co i z wlókien dluzszych, silniej skre¬ conych. Przedza otrzymana wedlug niniej¬ szego sposobu posiada i te zalete, ze wy¬ chodzi bezposrednio z przedzalniczego war¬ sztatu bez wszelkiego puszku, posiada po¬ wierzchnie zupelnie gladka i blyszczaca, a niekiedy nawet szklista. Poza tem przedza ta posiada nastepujace zalety: jest jedno¬ lita, gietka, odporna na tarcie, nieprzema¬ kalna, nie przewodzi elektrycznosci i nie u- lega latwo zniszczeniu.Sposób wedlug niniejszego wynalazku polega na napawaniu wlókien podczas prze¬ dzenia niewulkanizowanym lateksem, guta¬ perka lub balata w zawiesinie wodnej sto¬ sowanej bezposrednio na wlóknie w chwili, gdy przechodzi z postaci niedoprzedu w przedze. W zaleznosci od rodzaju materja¬ lu uzywanego do napawania, przedze napa¬ wana mozna poddawac nastepnie rozmaitym operacjom, np. usuwaniu plynu, w którym zawieszony lub rozpuszczony jest materjal elastyczny lub plastyczny, wulkanizacji, o ile chodzi o materjaly nieprzemakalne, wy¬ gladzaniu, nadawaniu polysku lub innym czynnosciom, zaleznie od okolicznosci.Przedze mozna równiez ponownie skrecac lub dzielic na poszczególne pasma, przy¬ czem mozna stosowac dodatkowe napa¬ wanie podczas ponownego skrecania lub tworzenia pasm, albo przedtem.Jako materjaly elastyczne nadajace sie do wykonywania niniejszego sposobu moz¬ na wymienic kauczuk w stanie zawiesiny lub wodnego roztworu (lateks naturalny lub sztuczny, stezony lub nie, obciazony lub nie) w zaleznosci od tego, czy kauczuk jest naturalny, zregenerowany, syntetycz¬ ny lub sztuczny. Jako materjaly napawa¬ jace moga równiez sluzyc gutaperka i bala¬ ta, mozna jednak stosowac wszelkie rów¬ nowartosciowe materjaly elastyczne lub plastyczne, naturalne lub sztuczne. Mate¬ rjaly dajace sie wulkanizowac mozna na¬ stepnie poddac wulkanizacji. tZ pomiedzy materjalów plastycznych, naturalnych lub sztucznych, mozna równiez zastosowac materjaly o charakterze celu¬ lozy lub jej estrów, np. nitroceluloze, ace¬ tyloceluloze, mrówczany, ksantogenjany lub podobne polaczenia tych materjalów, jak równiez materjaly o charakterze olejów zywicznych (gumowych), spolimeryzowa- ne, utlenione, siarkowane, chlorowane, chlo- rosiarkowane, esteryfikowane i t. d., oraz materjaly o charakterze zywic (gum) na¬ turalnych lub sztucznych, zywice kumaro- nowa, produkty kondensacji fenoli lub amin i aldehydów, akroleine, ketony, moczniki i t. d., nastepnie materjaly o charakterze zywiczajnów metali i i d., slowem wszyst¬ kie materjaly elastyczne lub plastyczne, które moga byc zawieszone lub rozproszo¬ ne w plynie celem doprowadzenia ich do takiego stanu uplynnienia, aby mozna bylo niemi szybko napawac wlókna, z których daje sie latwo usunac plyn stanowiacy sro¬ dowisko rozpraszajace, a nastepnie poddac suszeniu, przyczem zachowuja one swa ela¬ stycznosc i plastycznosc, zwlaszcza jesli chodzi o zdolnosci przylegania i wzajemne¬ go laczenia wlókien, i które poza tern na¬ daja przedzy gladka powierzchnie przez zlepienie puszku.Sposób niniejszy mozna stosowac za¬ równo do samoprzasnic, jak i do przasnic obraczkowych, wzglednie skrzydelkowych przyczem w obu tych przypadkach wlókna napawa sie materjalem elastycznym przed skrecaniem. Napawanie najkorzystniej od¬ bywa sie przez przepuszczenie pasma przez zawiesine, roztwór dyspersyjny lub zwykly roztwór materjalu elastycznego lub pla¬ stycznego, przyczem mozna zastosowac plyn oczyszczajacy przed przystapieniem do wyciagania przedzy.Fig. 1 przedstawia przyklad zastosowa¬ nia niniejszego sposobu do przasnicy ob¬ raczkowej, a fig. 2 — zastosowanie tegoz sposobu do samoprzasnicy.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 1 pasmo 1 idace ze szpulki 2 przechodzi pod krazkiem 3 umocowanym na ramieniu 4 obracalnym na sworzniu 5, dzieki czemu pasmo przechodzi przez kapiel 6 z mate- rjalu napawajacego znajdujacego sie w ka¬ dzi 7. W kapieli 6 skladajacej sie z mate- rjalu elastycznego lub plastycznego, zawie¬ szonego lub rozproszonego w plynie, napa¬ wa sie pasmo materjalem elastycznym lub plastycznym, który przenika calkowicie w glab paGraia niedoprzedu pomiedzy two¬ rzace je wlókna. Przenikanie to ulatwia fakt, ze wlókna tworzace pasmo sa w tej fazie pracy jeszcze dosc luzno ze soba po¬ laczone. Po wyjsciu z kapieli 6 pasmo 1 przesuwa sie w ten sposób przez krawedz 8 kadzi, ze nadmiar napawajacego plynu sply¬ wa do kapieli, a nastepnie przechodzi po¬ miedzy parami walców 9, 9', 10, 10\ 11, lla przasnicy obraczkowej, które powo¬ duja wyciaganie pasma. Walce 9* , 10a, lla sa wykonane z metalu, a walce 9, 10, 11 sa oprócz tego pokryte kauczukiem. Przy przejsciu pomiedzy temi walcami pasmo zostaje wyciagniete w zwykly sposób. Pod¬ czas wyciagania wlókna slizgaja sie po so¬ bie, przyjmujac wlasciwe polozenie, przy¬ czem sa one stale przepojone i otoczone materjalem elastycznym i plastycznym tak, ze po wyjsciu z pomiedzy ostatniej pary walców wlókna posiadaja wzgledem siebie juz okreslone polozenie w kierunku dlugo¬ sci, przyczem sa ze soba spojone, zachowu¬ jac miedzy soba cienka warstwe materjalu elastycznego lub plastycznego. Podczas przesuwania niedoprzedu pomiedzy parami walców pewna ilosc materjalu elastyczne¬ go lub plastycznego zostaje usunieta wsku¬ tek nacisku wywieranego przez walce na napojone pasmo. Nadmiar materjalu ela¬ stycznego lub plastycznego z walców 9a , 10% lla zdejmuja noze 9b, 10b, W tak, ze wpada do zbiornika 12. Po wyjsciu z ostat¬ niej pary walców 11, lla pasmo poddaje sie w zwykly sposób skrecaniu na wrzecio¬ nie prz(edzalniczem 14, zaopatrzonem w — 3 —pierscien prowadniczy 15 i poruszamem na¬ pedem 16.Podczas wyciagania mozna przez rure 17-., zaopatrzona w odgalezienia 18, 19, 20, doprowadzac do walców 9, 10, 11 oraz do wlókien / wszelkie odpowiednie plyny, np. plyn sluzacy do oczyszczania, taki jak wo¬ da z mydlem sluzaca do oczyszczania pa¬ sma i ulatwiajaca wyciaganie i skrecanie pasma nasyconego materjalem elastycznym i plastycznym. Nadmiar wody z mydlem splywa po walcach 9\ 10a, IV i, zabiera¬ ny przez noze 9b, 10b, 11b, spada do zbior¬ nika 12.Kapiel 6 skladajaca sie z materjalu na¬ pawajacego, przez który przesuwa sie pa¬ smo, stanowi materjal elastyczny lub pla¬ styczny, zawieszony lub zemulgowany, np. roztwór estru celulozy w jednym z jego rozpuszczalników, wodna zawiesina estru celulozy, np. wiskozy, zawiesina wodna nie- wulkanizowanego kauczuku (lateks) lub wszelkie inne równowartosciowe materjaly elastyczne lub plastyczne w zawiesinie lub stanie rozproszenia, sluzace do napawania wlókien pasma i do wzajemnego ich lacze¬ nia.W odmiennem wykonaniu mozna zbior¬ nik umiescic równiez poza walcami 9, 9a 10, 10", U, lla. W tym przypadku wlókna juz w stanie wyciagnietym przechodza przez kapiel i nastepnie zostaja poddane skrecaniu, które sprzyja napawamiu wló¬ kien oraz powoduje przenikanie pomiedzy nie plynu.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 2 wlókna 1 odwijaja sie ze szpulki 2 o pozio¬ mej osi, przyczem krazek 3 umocowany jest w ramieniu 4, obracanem na osi 5. Kapiel 6 znajduje sie w zbiorniku 7. Wlókna 1 przechodza nastepnie pomiedzy para wal¬ ków 9, 9a, zaopatrzona w nóz 9Ó, odplywo¬ wy zbiornik 12 oraz w rurke 18, doprowa¬ dzajaca czyszczacy plyn, np. wode z my¬ dlem. Wózek 21 posiada wrzeciono 15, po¬ ruszane przez naped 16, oraz krazek 22 u- mieszczony w pólksiezycowej prowadnicy 23. Napawanie pasma niedoprzedu mate¬ rjalem elastycznym lub plastycznym odby¬ wa sie w tem urzadzeniu tak samo, jak w urzadzeniu przedstawionem na fig. 1.Szpulki z przedza nawiniete na przasni- cy obraczkowej lub na samoprzasnicy prze¬ wija sie celem ostatecznego wysuszenia przedzy.Przy napawaniu kauczukiem (lateks) lub innym wulkanizujacym sie materjalem mozna w razie potrzeby przeprowadzic wul¬ kanizacje znanemi sposobami na zimno lub przez kolejne dzialanie siarkowodoru i bez¬ wodnika siarkawego, albo tez na goraco* W tym ostatnim przypadku nalezy przedtem do lateksu wprowadzic siarke lub wielo¬ siarczki oraz potrzebne do przyspieszenia tej reakcji czynniki. Jasnem jest, ze w otrzy¬ manej w ten sposób przedzy, w której prze¬ strzenie pomiedzy poszczególnemi wlókna¬ mi sa czesciowo lub calkowicie wypelnione materjalem elastycznym lub plastycznym, wlókna sa polaczone wzajemnie lepiej, niz w przedzy nienapawanej, oraz ze nie moga sie tak slizgac jak w zwyklej przedzy, a jesli nawet takie slizganie zachodzi, to jest ono elastyczne, powodujace cofanie sie wlókna do dawnego polozenia dzieki ela¬ stycznosci napawajacego materjalu, pod¬ czas gdy w zwyklej przedzy w wiekszosci wypadków tego rodzaju slizganie sie wló¬ kien wywoluje trwale odksztalcenie prze¬ dzy. Poza tem poszczególne wlókna nie tra sie o siebie, przez co sie nie ogrzewaja oraz nie niszcza sie, gdyz polaczone sa cienka warstwa elastycznego lub plastycznego materjalu, który wskutek swej elastyczno¬ sci umozliwia wzgledne przesuwanie sie wlókien (przedzy przy jak najmniejszem tar¬ ciu, a wiec tem samem prawie bez wydzie¬ lania sie ciepla, a co za tem idzie, praktycz¬ nie bez zniszczenia. PL