PL200031B1 - Zawias obrotowy dla drzwi lub okien - Google Patents

Abstract

Przedmiotem wynalazku jest zawias obrotowy dla drzwi lub okien, z przybijan a do skrzyd la cz e- sci a skrzyd low a (10), osadzon a przegubowo za pomoc a osi przegubowej (11) na mocowanej do o scie znicy cz esci ramowej (12), z wbudowanym w cz esc skrzyd low a (10), umo zliwiaj acym poziome przestawianie skrzyd la, urz adzeniem nastawczym (13) do regulacji w kierunku bocznym, oraz umozli- wiaj acym pionowe przestawianie skrzyd la, urz adzeniem nastawczym (14) do regulacji w kierunku pionowym, przy czym urz adzenie nastawcze (14) do regulacji w kierunku pionowym jest wraz z urz a- dzeniem nastawczym (13) do regulacji w kierunku bocznym wbudowane w cz esc skrzyd low a (10) za pomoc a suportu krzy zowego (15), przemieszczanego za pomoc a pierwszej p lytki posuwowej (16) w kierunku poziomym i za pomoc a drugiej p lytki posuwowej (17) w kierunku pionowym. Aby zwi ekszy c mo zliwo sci regulowania skrzyd la, zawias obrotowy jest tak ukszta ltowany, ze cz es c skrzyd lowa (10) ma p lytk e dociskow a (25), za pomoc a której jest ona wraz z suportem krzy zowym (15) mocowana nieprzesuwnie na skrzydle. PL PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest zawias obrotowy dla drzwi lub okien, z przybijaną do skrzydła częścią skrzydłową, osadzoną przegubowo za pomocą osi przegubowej na mocowanej do ościeżnicy części ramowej, z wbudowanym w część skrzydłową, umożliwiającym poziome przestawianie skrzydła, urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku bocznym, oraz umożliwiającym pionowe przestawianie skrzydła, urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku pionowym.

Zawiasy obrotowe służą jako elementy łączące pomiędzy skrzydłem i ościeżnicą. Pozwalają one na obracanie skrzydła na ościeżnicy. Poza tym muszą umożliwiać regulowanie skrzydła drzwiowego w stosunku do ościeżnicy. Typowe i powszechnie znane zawiasy taśmowe o podanych na wstępie cechach są tak ukształtowane, że urządzenia nastawcze do regulacji w kierunku bocznym, umożliwiające poziome przestawianie skrzydła, są wbudowane w część skrzydłową, natomiast urządzenia nastawcze do regulacji w kierunku pionowym, umożliwiające pionowe przestawianie skrzydła, są wbudowane w część ramową. Jest to niekorzystne z wielu względów. Przykładowo część skrzydłowa ulega przy regulacji w kierunku pionowym odpowiedniemu przemieszczeniu względem części ramowej. Powstają szczeliny, których wielkość jest uzależniona od przemieszczenia w pionie. W następstwie tego nie jest możliwe uzyskanie jednolitego wyglądu zawiasu obrotowego przy ustawieniach na różnej wysokości. Zwłaszcza przy dużych przemieszczeniach konieczne jest osłonięcie szczeliny, co wymaga dodatkowych nakładów konstrukcyjnych. Ponadto przy regulacji części skrzydłowej w kierunku pionowym oś przegubowa ulega wysunięciu z części ramowej do góry. Wskutek tego zmniejsza się odcinek, na którym oś przegubowa i część ramowa pokrywają się ze sobą, co z kolei zmniejsza skuteczność zamocowania osi przegubowej w części ramowej. Następna cecha znanego zawiasu taśmowego polega na tym, że do celów regulacji służy w nim suport wrzecionowy, zaopatrzony w kołki i śruby, które wchodzą w skrzydło, jednak w tym celu przechodzą przez nakładkę części skrzydłowej, aby można było tę ostatnią zamocować wraz z suportem na skrzydle. W następstwie tego kołki i śruby nie są prowadzone na całej swej długości, co powoduje przechylanie nie prowadzonych śrub i kołków, zwłaszcza w przypadku większych lub gwałtownych obciążeń, i sprawia, że część skrzydłowa wychodzi ze swego zadanego położenia i również się przechyla.

Celem wynalazku jest takie udoskonalenie zawiasu obrotowego o podanych na wstępie cechach, aby część skrzydłowa podczas operacji służących do regulowania pozycji skrzydła nie zmieniała swego ustawienia względem części ramowej i pozostawała skutecznie zamocowana na skrzydle.

Zawias obrotowy dla drzwi lub okien, z przybijaną do skrzydła częścią skrzydłową, osadzoną przegubowo za pomocą osi przegubowej na mocowanej do ościeżnicy części ramowej, z wbudowanym w część skrzydłową, umożliwiającym poziome przestawianie skrzydła, urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku bocznym, oraz umożliwiającym pionowe przestawianie skrzydła, urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku pionowym, przy czym urządzenie nastawcze do regulacji w kierunku pionowym jest wraz z urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku bocznym wbudowane w część skrzydłową za pomocą suportu krzyżowego, przemieszczanego za pomocą pierwszej płytki posuwowej w kierunku poziomym i za pomocą drugiej płytki posuwowej w kierunku pionowym, według wynalazku charakteryzuje się tym, że część skrzydłowa ma płytkę dociskową, za pomocą której jest ona wraz z suportem krzyżowym mocowana nieprzesuwnie na skrzydle.

Korzystnie ruchomość ruchu płytek posuwowych za pomocą części skrzydłowej jest ograniczona za pomocą wybrań usytuowanych w tej części.

Korzystnie pierwsza płytka posuwowa jest w położeniu wpuszczonym w wybranie części skrzydłowej przestawna pomiędzy tą częścią i drugą płytką posuwową.

Korzystnie druga płytka posuwowa jest osadzona na pierwszej płytce posuwowej na stałe w kierunku poziomym i przesuwnie w ograniczonym stopniu w kierunku pionowym.

Korzystnie pierwsza i druga płytka posuwowa są sczepione za sobą za pomocą pionowych rowków i żeber z regulacją w kierunku pionowym.

Korzystnie druga płytka posuwowa jest umieszczona wewnątrz wybrania, w którym umieszczona jest pierwsza płytka posuwowa, zaś jej przestawność w kierunku pionowym jest ograniczona przez to wybranie.

Korzystnie druga płytka posuwowa pokrywa się z położoną po stronie skrzydła, zewnętrzną ścianką części skrzydłowej.

Korzystnie druga płytka posuwowa ma wysokość określoną przez wysokość części skrzydłowej, pomniejszoną o pionowy zakres regulacji oraz grubości ścianek części skrzydłowej, potrzebne do ukształtowania wybrania, w którym umieszczona jest druga płytka posuwowa, zaś druga płytka posuPL 200 031 B1 wowa ma szerokość określoną przez szerokość części skrzydłowej, pomniejszoną o poziomy zakres regulacji oraz grubości ścianek części skrzydłowej, potrzebne do ukształtowania wybrania, w którym umieszczona jest druga płytka posuwowa.

Korzystnie druga płytka posuwowa ma w pobliżu naroży i/lub krawędzi, stanowiące z nią całość względnie sztywno na niej zamocowane, wchodzące w skrzydło kołki nośne i/lub pazury zaczepowe.

Korzystnie pomiędzy pierwszą płytką posuwową i częścią skrzydłową umieszczona jest pozioma śruba nastawcza, zaś pomiędzy drugą i pierwszą płytką posuwową umieszczona jest pionowa śruba nastawcza, przy czym łby poszczególnych śrub nastawczych usytuowane są obok otworów przelotowych części skrzydłowej, ponadto pozioma śruba nastawcza wchodzi nieprzestawnie swym łbem w część skrzydłową i ma na swym trzpieniu, wchodzącą kształtowo w pierwszą płytkę posuwową, nakrętkę nastawczą, zaś pionowa śruba nastawcza wchodzi nieprzestawnie swym łbem w pierwszą płytkę posuwową i ma na swym trzpieniu, wchodzącą kształtowo w drugą płytkę posuwową, nakrętkę nastawczą.

Korzystnie suport krzyżowy jest umieszczony względem ścianki prowadzącej części skrzydłowej po stronie skrzydła, zaś płytka dociskowa jest umieszczona po stronie ścianki prowadzącej odwrotnej względem suportu krzyżowego.

Korzystnie płytka dociskowa jest umieszczona w usytuowanym odwrotnie względem skrzydła wybraniu części skrzydłowej i leży w jednej płaszczyźnie z jej powierzchnią zewnętrzną.

Korzystnie płytka dociskowa i druga płytka posuwowa mają zbieżne otwory przelotowe do przeprowadzenia śrub mocujących, przy czym pierwsza płytka posuwowa ma szczeliny pionowe do przemieszczania jej w kierunku pionowym, zaś ścianka prowadząca części skrzydłowej jest zaopatrzona w wybrania do pionowego i poziomego przemieszczania zawiasu względem śrub mocujących.

Korzystnie płytka dociskowa wchodzi kołkami prowadzącymi przez wybrania części skrzydłowej i pionowe szczeliny pierwszej płytki posuwowej w drugą płytkę posuwową i jest ewentualnie połączona z nią na stał e.

Korzystnie część skrzydłowa ma od widocznej strony nieprzestawny kołpak, osłaniający płytkę dociskową.

Korzystnie usytuowany w części skrzydłowej otwór osiowy jest dostępny z boku, a zarazem osłonięty kołpakiem.

Korzystnie w części ramowej znajduje się regulowana obrotowo tuleja osiowa z mimośrodowym otworem osiowym.

Korzystnie oś przegubowa jest osadzona w części skrzydłowej na długości roboczej, krótszej niż znajdujący się w tej części otwór osiowy, w którego górnym wolnym końcu osadzony jest kołek osiowy, zamocowany rozłącznie na części ramowej.

Korzystnie część skrzydłowa ma ogranicznik osiowy, wchodzący w otwór osiowy pomiędzy oś przegubową i kołek osiowy.

Korzystnie oś przegubowa i kołek osiowy mają w pobliżu ogranicznika osiowego rowki pierścieniowe, w które wchodzą stycznie kołki ustalające, zamocowane rozłącznie na części skrzydłowej.

Korzystnie kołek osiowy dwuczęściowego zawiasu obrotowego jest podparty względem obciążeń poziomych za pomocą poprzecznego skrzydełka, zamocowanego ewentualnie rozłącznie na części ramowej.

Korzystnie kołek osiowy trzyczęściowego zawiasu taśmowego i jego oś przegubowa są tak samo ukształtowane oraz są ustawione w otworze osiowym części skrzydłowej tak, że ich rowki pierścieniowe są zwrócone ku sobie.

Korzystnie urządzenia nastawcze do regulacji w kierunku pionowym i bocznym współpracują z zamocowaną na skrzydle pł ytką ustalają c ą .

Korzystnie płytka ustalająca ma postać płytki przykręcanej.

Korzystnie płytka ustalająca ma pierwszą prowadnicę, ustawioną poprzecznie względem pionowej prowadnicy urządzenia nastawczego do regulacji w kierunku pionowym, oraz drugą prowadnicę, ustawioną poprzecznie względem poziomej prowadnicy urządzenia nastawczego do regulacji w kierunku bocznym.

Korzystnie prowadnica składa się z dwóch listew prowadzących, zwróconych ku sobie w tej samej płaszczyźnie w odstępie względem płytki ustalającej.

Korzystnie każde z urządzeń nastawczych do regulacji w kierunku pionowym i bocznym ma połączony z płytką ustalającą i oddziałujący na część skrzydłową korpus nastawczy, wchodzący w płytkę ustalającą przesuwnie do prowadnicy.

PL 200 031 B1

Korzystnie każdy z obu korpusów nastawczych jest umieszczony w wybraniu prowadzącym ścianki prowadzącej części skrzydłowej i zaczepia o to wybranie.

Korzystnie płytka ustalająca jest umieszczona w wybraniu części skrzydłowej, które jest nieco głębsze niż wynosi grubość płytki ustalającej.

Korzystnie z obu stron ścianki prowadzącej części skrzydłowej znajduje się wybranie, w którym umieszczona jest płytka ustalająca.

Korzystnie ścianka prowadząca ma otwory przelotowe, prowadzące do punktów zamocowania płytki ustalającej.

Korzystnie wybranie jest większe niż płytka ustalająca o długość odcinka regulacji części skrzydłowej.

Korzystnie elementy nastawcze korpusu nastawczego stanowi śruba nastawcza z przemieszczaną na trzpieniu nakrętką nastawcza, osadzoną kształtowo w korpusie nastawczym, zaś łeb tej śruby jest osadzony w części skrzydłowej obrotowo, lecz nieprzesuwnie w kierunku osiowym.

Korzystnie korpusy nastawcze mają powierzchnie prowadzące, prowadzone na powierzchniach ścianki prowadzącej części skrzydłowej i/lub na powierzchniach żeber prowadzących utworzonych na ściance prowadzącej.

Korzystnie płytka ustalająca ma wchodzące w skrzydło kołki nośne.

Według wynalazku zatem urządzenie do regulacji w kierunku pionowym jest wraz z urządzeniem do regulacji w kierunku bocznym wbudowane w część skrzydłową. Rozwiązanie to pozwala na odciążenie części ramowej i/lub osi przegubowej w odniesieniu do jakichkolwiek cech konstrukcyjnych, wynikających z regulacji w kierunku pionowym i/lub poziomym. Można zatem przykładowo zastosować typową oś przegubową i typową część ramową. Wyeliminowane jest przemieszczanie części skrzydłowej i części ramowej względem siebie w kierunku pionowym. Pomiędzy nimi nie powstaje szczelina, która wymagałaby osłonięcia. Oś przegubowa nie wysuwa się z części ramowej do góry, dzięki czemu nie następuje związane z tym osłabienie stabilności zawiasu obrotowego. W część skrzydłową można tak wbudować urządzenia nastawcze do regulacji w kierunku pionowym i poziomym, że powstanie korzystna konstrukcja, w której wyeliminowane jest również przechylanie części skrzydłowej na skrzydle.

Urządzenia nastawcze mogą być wbudowane za pomocą suportu krzyżowego, przemieszczanego za pomocą pierwszej płytki posuwowej w kierunku poziomym i za pomocą drugiej płytki posuwowej w kierunku pionowym, który to suport jest w zasadzie w stanie sterować wszystkimi punktami jednej płaszczyzny za pomocą jednej z płytek posuwowych. W zawiasie obrotowym według wynalazku można zatem zrealizować wszystkie ustawienia skrzydła w jego płaszczyźnie za pomocą oddziaływania na urządzenia nastawcze do regulacji w kierunku pionowym i poziomym w ramach wyznaczonych konstrukcyjnie ograniczeń. Nie jest przy tym konieczne poziome lub pionowe przemieszczanie płytek posuwowych. Można je bowiem ustawić ukośnie względem poziomu i pionu. Nie jest również konieczne, aby kąt pomiędzy urządzeniami nastawczymi obu płytek posuwowych był kątem prostym. Uzasadnienia dla innego niż poziome i/lub pionowe ustawienie urządzeń nastawczych można szukać przykładowo w tym, że skrzydło ma korzystnie ukośny kierunek przechylania, co powinno być w miarę możliwości opanowane przy użyciu pojedynczego urządzenia nastawczego.

Jeżeli ograniczy się możliwość ruchu płytek posuwowych za pomocą wybrań usytuowanych w części skrzydłowej, które są elementami prostymi pod względem konstrukcyjnym, zapobiegając zarazem zwiększeniu objętości części skrzydłowej w wyniku nasadzenia na nią płytek posuwowych, wówczas osiąga się estetyczny wygląd zawiasu obrotowego.

Jeżeli pierwsza płytka posuwowa jest w położeniu wpuszczonym w wybranie części skrzydłowej przestawna pomiędzy tą częścią i drugą płytką posuwową, wówczas obie płytki posuwowe można umieścić z jednej strony części skrzydłowej w tym samym wybraniu. Jednocześnie zapewnia to proste pod względem konstrukcyjnym wzajemne wczepienie obu płytek posuwowych. Druga płytka posuwowa stanowi osadzoną na stałe na skrzydle, a co za tym idzie, nieprzesuwną płytkę podstawową, za pomocą której można wszystkie ruchy skrzydła przenosić na pierwszą płytkę posuwową, a z tej płytki na część skrzydłową. Możliwość przesuwu obu płytek posuwowych względem siebie zapewnia przesuwność części skrzydłowej w odniesieniu do wszystkich punktów płaszczyzny ruchu suportu krzyżowego.

Jeżeli druga płytka posuwowa jest nieprzestawna na pierwszej płytce posuwowej w kierunku poziomym i przestawna w ograniczonym stopniu w kierunku pionowym, wówczas każdej płytce posuwowej jest przyporządkowany jeden kierunek ruchu, a jednocześnie połączenie kształtowe między obiema płytkami posuwowymi może być tak ukształtowane, że będzie miało zdolność przenoszenia wyjątkowo dużych obciążeń.

PL 200 031 B1

Opisane powyżej kształtowe połączenie zawiasu obrotowego można zrealizować zwłaszcza tak, że pierwsza i druga płytka posuwowa są sczepione za sobą za pomocą pionowych rowków i żeber z regulacją w kierunku pionowym.

Rozwiązanie, w którym druga płytka posuwowa jest umieszczona wewnątrz wybrania, mieszczącego w sobie pierwszą płytkę posuwową, zaś możliwość jej ruchu w kierunku pionowym jest ograniczona przez to wybranie, jest korzystne zwłaszcza wówczas, gdy pierwsza i druga płytka posuwowa są umieszczone z tej samej strony części skrzydłowej.

Jeżeli druga płytka posuwowa pokrywa się z położoną po stronie skrzydła, zewnętrzną ścianką części skrzydłowej, wówczas mieści się ona wraz z pierwszą płytką posuwową całkowicie wewnątrz wybrania części skrzydłowej. Zapewnia to szczelne przyleganie drugiej płytki posuwowej do skrzydła, do którego przylega również szczelnie część skrzydłowa.

Aby zapewnić korzystne zamocowanie zawiasu obrotowego na skrzydle, druga płytka posuwowa ma wysokość określoną przez wysokość części skrzydłowej, pomniejszoną o pionową wysokość regulacji oraz grubości ścianek części skrzydłowej, potrzebne do ukształtowania wybrania, mieszczącego w sobie drugą płytkę posuwową, oraz ma szerokość określoną przez szerokość części skrzydłowej, pomniejszoną o poziomą szerokość regulacji oraz grubości ścianek części skrzydłowej, potrzebne do ukształtowania wybrania, mieszczącego w sobie drugą płytkę posuwową. W ten sposób uzyskuje się zwłaszcza drugą płytkę posuwową o stosunkowo dużej powierzchni. Taka płytka o dużej powierzchni jest korzystna, ponieważ powoduje przyleganie do skrzydła na dużej powierzchni, zwiększając tyra samym skuteczność zamocowania.

Skuteczne zamocowanie zawiasu obrotowego osiągane jest wówczas, gdy druga płytka posuwowa w pobliżu naroży i/lub krawędzi ma, stanowiące z nią całość lub sztywno na niej zamocowane, wchodzące w skrzydło kołki nośne i/lub pazury zaczepowe. Kołki nośne i/lub pazury zaczepowe tworzą bezpośrednie połączenie ze skrzydłem, eliminując odstęp pomiędzy drugą płytką posuwową i skrzydłem, dzięki czemu przy wystarczająco dokładnym wykonaniu można zapobiec przechylaniu drugiej płytki posuwowej względnie części skrzydłowej na skrzydle.

Aby uzyskać żądaną możliwość regulacji zawiasu obrotowego na boki i do góry przy użyciu sprawdzonych środków konstrukcyjnych, zawias obrotowy może być tak ukształtowany, że pomiędzy pierwszą płytką posuwową i częścią skrzydłową umieszczona jest pozioma śruba nastawcza, zaś pomiędzy drugą i pierwszą płytką posuwową umieszczona jest pionowa śruba nastawcza, że poszczególne łby śrub nastawczych usytuowane są obok otworów przelotowych części skrzydłowej, że pozioma śruba nastawcza wchodzi nieprzestawnie swym łbem w część skrzydłową i ma na swym trzpieniu, wchodzącą kształtowo w pierwszą płytkę posuwową, nakrętkę nastawczą oraz że pionowa śruba nastawcza wchodzi nieprzestawnie swym łbem w pierwszą płytkę posuwową i ma na swym trzpieniu, wchodzącą kształtowo w drugą płytkę posuwową, nakrętkę nastawcza. W ten sposób każda ze śrub nastawczych jest przyporządkowana jednej z płytek posuwowych, mianowicie wskutek wczepienia łbów śrub. Z drugiej strony nakrętki śrub nastawczych są przyporządkowane odpowiednio innemu elementowi współpracującemu, umożliwiając przy obrocie śrub nastawczych odpowiednie przemieszczenia elementów współpracujących, ponieważ zostają one przesunięte przez śruby nastawcze.

Zawias obrotowy może być tak ukształtowany, że część skrzydłowa ma płytkę dociskową, za pomocą której jest ona wspólnie z suportem krzyżowym mocowana nieprzesuwnie na skrzydle. Płytka dociskowa stanowi przy tym element mocujący zarówno dla części skrzydłowej, jak też dla jej suportu krzyżowego. W wyniku stałego zamocowania płytki dociskowej uzyskuje się urządzenie nastawcze, osadzone na stałe na części skrzydłowej. Pojedyncza płytka dociskowa zapewnia zatem blokadę dla wszystkich możliwych urządzeń nastawczych, służących do regulacji w kierunku bocznym i pionowym.

Jeżeli suport krzyżowy jest umieszczony względem ścianki prowadzącej części skrzydłowej po stronie skrzydła, zaś płytka dociskowa jest umieszczona po stronie ścianki prowadzącej odwrotnej względem suportu krzyżowego, wówczas ścianka prowadząca służy w każdym ustawieniu stołu krzyżowego ustaleniu w kierunku pionowym miejsca wszystkich płytek, służących do regulacji względnie zaciskania. Płytki nie mogą się poruszać prostopadle do ścianki prowadzącej, a zatem do płaszczyzny skrzydła. Jednocześnie umieszczenie ścianki prowadzącej pomiędzy płytkami zapewnia dobrą stabilność konstrukcji. Płytka dociskowa może być wystarczająco duża, aby móc przenosić wymagane siły docisku na ściankę prowadzącą.

Jeżeli płytka dociskowa jest umieszczona w usytuowanym odwrotnie względem skrzydła wybraniu części skrzydłowej i pokrywa się z jej powierzchnią zewnętrzną, wówczas jest usytuowana wewnątrz części skrzydłowej, co nadaje zawiasowi korzystny i estetyczny wygląd.

PL 200 031 B1

Jeżeli płytka dociskowa i druga płytka posuwowa mają zbieżne otwory przelotowe do przeprowadzenia śrub mocujących, przy czym pierwsza płytka posuwowa ma, umożliwiające jej przemieszczanie w kierunku pionowym, szczeliny pionowe, zaś ścianka prowadząca części skrzydłowej jest zaopatrzona w otwory, umożliwiające pionowe i poziome przemieszczanie zawiasu w odniesieniu do śrub mocujących, wówczas część skrzydłowa może być za pomocą płytki dociskowej skutecznie zaciśnięta na części skrzydłowej, chociaż płytka dociskowa znajduje się po stronie odwrotnej do skrzydła. Ponadto płytka dociskowa jest wykorzystana do prowadzenia śrub mocujących, mianowicie w połączeniu z drugą płytką posuwową. Przyczynia się to do stabilizacji zamocowania części skrzydłowej na skrzydle.

W zasadzie konstrukcję z płytką dociskową można tak ukształtować, aby możliwa była regulacja części skrzydłowej bez konieczności poluzowania elementów mocujących płytkę dociskową.

Aby osiągnąć stabilność połączenia płytki dociskowej, ścianki prowadzącej i stołu krzyżowego, zawias obrotowy jest tak ukształtowany, że płytka dociskowa wchodzi kołkami prowadzącymi przez wybrania części skrzydłowej i pionowe szczeliny pierwszej płytki posuwowej w drugą płytkę posuwową i w razie potrzeby jest z nią połączona na stał e. Mimo wczepienia pł ytki dociskowej w drugą pł ytkę posuwową, a także przy stałym połączeniu obu elementów, zapewniona jest możliwość przemieszczania się względem siebie pierwszej płytki posuwowej i ścianki prowadzącej względnie obszaru części skrzydłowej, w której usytuowany jest otwór osiowy.

Zawiasowi obrotowemu można nadać estetyczny wygląd, jeżeli część skrzydłowa ma od strony widocznej nieprzestawny kołpak, osłaniający płytkę dociskową. Kołpak można ponadto wykorzystać do tego, by osłonić część skrzydłową w całości, czyli tak, by nie było dostępu do otworów przelotowych dla śrub nastawczych, śrub mocujących płytkę dociskową i innych elementów, co mogłoby zakłócać działanie zawiasu obrotowego.

Jeżeli otwór osiowy części skrzydłowej jest dostępny z boku, a zarazem osłonięty kołpakiem, wówczas poprzez obrót tulei osiowej można mocniej lub słabiej dociskać skrzydło do ościeżnicy, przy czym nie następuje zmiana położenia skrzydła w kierunku bocznym i/lub pionowym.

Rozwiązanie, w którym otwór osiowy części skrzydłowej jest dostępny z boku, a zarazem osłonięty kołpakiem, jest korzystne zwłaszcza pod względem demontażu zawiasu obrotowego. Dostęp do otworu osiowego umożliwia wybicie osi przegubowej lub dodatkowego kołka osiowego po zdjęciu kołpaka i rozłączenie w ten sposób przegubowego połączenia między częścią skrzydłową i zawiasem obrotowym.

W zawiasach obrotowych dla drzwi lub okien, z przybijaną do skrzydła częścią skrzydłową , osadzoną przegubowo za pomocą osi przegubowej na mocowanej do ościeżnicy części ramowej, oś przegubowa ma zazwyczaj długość, odpowiadającą całkowitej wysokości zawiasu obrotowego. Oś przegubowa rozciąga się zwłaszcza na całej wysokości części skrzydłowej. W dwuczęściowych zawiasach obrotowych ma to ten skutek, że skrzydło należy unieść na wysokość odpowiadającą wysokości części skrzydłowej, aby można ją było zdjąć z osi przegubowej. Często jednak nie dysponuje się taką wysokością, ponieważ górna część zawiasu jest usytuowana tuż pod stropem budynku. W związku z tym celem wynalazku jest takie udoskonalenie zawiasu obrotowego o podanych powyżej cechach, aby można go było zastosować zwłaszcza wówczas, gdy ma być umieszczony tuż pod stropem budynku. Problem ten rozwiązano tak, że długość robocza osadzenia osi przegubowej w części skrzydłowej jest mniejsza niż otwór osiowy części skrzydłowej, w którego górnym wolnym końcu osadzony jest kołek osiowy, zamocowany rozłącznie na części ramowej. Przy demontażu zawiasu obrotowego z ościeżnicy wyjmuje się najpierw kołek osiowy. Wówczas trzeba jedynie unieść skrzydło drzwi na wysokość odpowiadającą jedynie długości osadzenia osi przegubowej, aby można było część skrzydłową zdjąć na bok z części ramowej. Mimo mniejszej długości osadzenia osi przegubowej w części skrzydłowej zapewniona jest tutaj stabilność zawiasu obrotowego, gwarantowana przez dwuczęściowe wykonanie całej osi obrotu zawiasu, złożonej z osi przegubowej i kołka osiowego. Skrzydło można wówczas w typowy sposób wczepiać i wyczepiać. Nie trzeba przy tym uwzględniać specjalnej konstrukcji zawiasu obrotowego. Późniejszy montaż kołka osiowego nie ma wpływu na mocowanie skrzydła drzwi.

Wyposażenie części skrzydłowej w ogranicznik osiowy, wchodzący w otwór osiowy pomiędzy oś przegubową i kołek osiowy, zapobiega przebijaniu zarówno osi przegubowej, jak też kołka osiowego. Poprawia to zabezpieczenie zawiasu obrotowego przed włamaniem.

Pod względem konwencjonalnego montażu zawias obrotowy jest tak ukształtowany, że oś przegubowa i kołek osiowy mają w pobliżu ogranicznika osiowego rowki pierścieniowe, w które wchodzą stycznie kołki ustalające, zamocowane rozłącznie na części skrzydłowej. Kołki ustalające osadzoPL 200 031 B1 ne są kształtowo w pierścieniowych rowkach osi przegubowej i kołka osiowego, zabezpieczając tym samym ich osiowe położenie w części skrzydłowej, a także położenie względem części ramowej.

Jeżeli kołek osiowy dwuczęściowego zawiasu obrotowego jest podparty względem obciążeń poziomych poprzecznym skrzydełkiem, zamocowanym w razie potrzeby rozłącznie na części ramowej, wówczas poprzeczne skrzydełko przenosi obciążenia działające na kołek osiowy. W celu uproszczenia montażu względnie demontażu poprzeczne skrzydełko można zamocować rozłącznie na części ramowej.

Dwuczęściowe wykonanie osi można zastosować korzystnie w zawiasie obrotowym, jeżeli kołek osiowy trzyczęściowego zawiasu taśmowego i jego oś przegubowa są tak samo ukształtowane i ustawione w otworze osiowym części skrzydłowej tak, że ich rowki pierścieniowe są zwrócone ku sobie. W tej postaci wykonania zawiasu obrotowego liczba elementów jest zmniejszona z uwagi na jednakowe ukształtowanie kołka osiowego i osi przegubowej. Można do tego dopasować również pozostałą konstrukcję zawiasu obrotowego.

Urządzenia nastawcze do regulacji w kierunku pionowym i bocznym mogą współpracować z zamocowaną na skrzydle płytką ustalającą, która z kolei może być zamocowana na skrzydle odpowiednio do wymagań w zakresie zamocowania części skrzydłowej. Przylega ona przy tym bezpośrednio do skrzydła, nie powoduje zatem docisku innych elementów części skrzydłowej do skrzydła, aby spowodować zamocowanie części skrzydłowej. Miejsce zamocowania płytki ustalającej na skrzydle określa zatem bezpośrednio usytuowanie urządzeń nastawczych do regulacji w kierunku bocznym i pionowym. Dlatego też ewentualne odchylenie pozycji części skrzydłowej od pozycji zadanej jest zależne jedynie od zadanych tolerancji wykonania elementów budowlanych. Odchyłki takie można kompensować w ramach konstrukcji. Płytka ustalająca nie może się przechylać lub poprzez odsłonięcie śrub dawać dostępu do elementów mocujących płytkę na skrzydle.

Uproszczenie montażu zapewnia ukształtowanie płytki ustalającej w postaci płytki przykręcanej. Technika przykręcania jest bowiem powszechnie znana i wymaga użycia prostych narzędzi. Elementy mocujące, mianowicie śruby mocujące, mogą się w znacznym stopniu przyczyniać do przenoszenia ciężaru skrzydła na część skrzydłową.

Rozwiązanie, w którym płytka ustalająca ma pierwszą prowadnicę, rozciągającą się poprzecznie do pionowej prowadnicy urządzenia nastawczego do regulacji w kierunku pionowym, oraz drugą prowadnicę, rozciągającą się poprzecznie do poziomej prowadnicy urządzenia nastawczego do regulacji w kierunku bocznym, pozwala na oddzielną regulację w kierunku pionowym względnie bocznym, ponieważ prowadnica pionowa i pozioma nie oddziałują wzajemnie na siebie.

Jeżeli prowadnica składa się z dwóch listew prowadzących, skierowanych ku sobie w tej samej płaszczyźnie w odstępie względem płytki ustalającej, wówczas zapewnione jest liniowe przemieszczanie urządzeń do regulacji w kierunku pionowym względnie bocznym. Poza tym listwy prowadzące powodują uproszczenie konstrukcję płytki ustalającej, a także ułatwiają jej wytwarzanie i zapewniają niezawodność działania.

Korzystne połączenie między płytką ustalającą i częścią skrzydłową uzyskuje się wówczas, gdy każde z urządzeń nastawczych do regulacji w kierunku pionowym i bocznym ma połączony z płytką ustalającą i oddziałujący na część skrzydłową korpus nastawczy, wchodzący w płytkę ustalającą przesuwnie do prowadnicy. Urządzenie do regulacji w kierunku pionowym ma zatem przyporządkowany wyłącznie jemu korpus nastawczy, podobnie jak urządzenie do regulacji w kierunku bocznym. Oba te korpusy są usytuowane obok siebie i działają w zasadzie równolegle, co umożliwia płaską konstrukcję zawiasu obrotowego. Urządzenia do regulacji w kierunku pionowym i bocznym nie oddziałują na siebie wzajemnie ani pod względem konstrukcyjnym, ani też pod względem działania.

Jeżeli każdy z obu korpusów nastawczych jest umieszczony w wybraniu prowadzącym ścianki prowadzącej części skrzydłowej i zaczepiają o to wybranie, wówczas ścianka prowadząca części skrzydłowej należy do centralnego obszaru montażu korpusów nastawczych w części skrzydłowej. Również ta cecha przyczynia się do osiągnięcia zwartej, a co za tym idzie, stabilnej konstrukcji zawiasu obrotowego. Jednocześnie sczepienie ścianki prowadzącej z korpusami nastawczymi sprawia, że ścianka prowadząca i część skrzydłowa mogą być utrzymywane w zadanej pozycji względem skrzydła. Wyklucza to również możliwość zsuwania się części skrzydłowej ze skrzydła.

Korzystną możliwość zamocowania części skrzydłowej na skrzydle stwarza rozwiązanie, w którym płytka ustalająca jest umieszczona w wybraniu części skrzydłowej, które jest nieco głębsze niż wynosi grubość płytki ustalającej. W następstwie tego płytka ustalająca dociąga część skrzydłową do skrzydła. Nie jest potrzebne dodatkowe zamocowanie części skrzydłowej na skrzydle lub na płytce ustala8

PL 200 031 B1 jącej. Ponieważ płytka ustalająca z uwagi na korpusy nastawcze względnie część skrzydłową musi być stosunkowo duża, niebezpieczeństwo przechylania się lub odłączenia płytki ustalającej jest małe.

Aby część skrzydłową można było umieścić również z prawej strony, z obu stron ścianki prowadzącej części skrzydłowej znajduje się wybranie, w którym umieszczona jest płytka ustalająca.

Aby osiągnąć zwartą i wytrzymałą konstrukcję zawiasu obrotowego, ścianka prowadząca ma otwory przelotowe, prowadzące do punktów zamocowania płytki ustalającej. Otwory przelotowe pokrywają się z miejscami zamocowania płytek ustalających w zadanym położeniu lub w zadanym przedziale położeń. To ostatnie jest korzystne, ponieważ nie trzeba regulować położenia części skrzydłowej, aby dotrzeć do miejsc zamocowania płytki ustalającej. Byłoby to konieczne, gdyby regulacja położenia części skrzydłowej wymagała rozłączenia punktów zamocowania.

Pod względem zwartej budowy zawiasu obrotowego korzystne jest rozwiązanie, w którym wybranie jest większe niż płytka ustalająca o długość odcinka regulacji części skrzydłowej. W tym przypadku regulacja położenia części skrzydłowej może być odpowiednio ograniczona, ponieważ po pokonaniu maksymalnego odcinka regulacji dochodzi ona do płytki ustalającej.

Rozwiązanie korzystne pod względem regulacji charakteryzuje się tym, że elementy nastawcze korpusu nastawczego stanowi śruba nastawcza z przemieszczaną na trzpieniu nakrętką nastawczą, osadzoną kształtowo w korpusie nastawczym, oraz że łeb śruby jest osadzony w części skrzydłowej obrotowo, lecz nieprzesuwnie w kierunku osiowym. Osadzenie łba śruby w części skrzydłowej może być tak zrealizowane, że nie jest potrzebne inne zamocowanie urządzenia nastawczego w obszarze korpusów nastawczych. Ukształtowanie nakrętek nastawczych można dopasować do parametrów połączenia.

Aby prowadzenie korpusów nastawczych w części skrzydłowej było bardziej korzystne i prostsze pod względem konstrukcyjnym, korpusy nastawcze mają powierzchnie prowadzące, prowadzone na powierzchniach ścianki prowadzącej części skrzydłowej i/lub na powierzchniach żeber prowadzących utworzonych na ściance prowadzącej. Szczególnie korzystne jest przy tym zastosowanie jednoczesnego prowadzenia zarówno na powierzchni ścianki prowadzącej, jak też powierzchni żebra prowadzącego, ponieważ ukształtowanie żeber prowadzących można wówczas ograniczyć do minimum.

Umieszczone na płytce ustalającej, wchodzące w skrzydło kołki nośne przenoszą ciężar skrzydła na zawias obrotowy. Kołki nośne zapobiegają ponadto skutecznie bocznemu przesuwaniu lub przemieszczaniu płytki ustalającej.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia dwuczęściowy zawias obrotowy bez kołpaka osłaniającego część skrzydłową, w widoku z boku, fig. 1a - zawias obrotowy z fig. 1 w widoku z góry, fig. 2 - obrócony o 90 stopni w prawo zawias obrotowy z fig. 1, w przekroju pionowym, fig. 3 - część ramową z fig. 1 w stanie rozłożonym, fig. 4 - część ramową z fig. 3 w widoku z góry, fig. 5 - korpus zawiasu obrotowego w widoku z boku, fig. 6 - część skrzydłową w stanie rozłożonym, w którym jej elementy są ukazane w pionowym widoku z góry, fig. 7 - trzyczęściowy zawias obrotowy w widoku odpowiadają cym fig. 1, fig. 7a - zawias z fig. 7 w widoku odpowiadają cym fig. 1a, fig. 8 - zawias obrotowy z fig. 7 w willi doku odpowiadają cym fig. 2, fig. 9 - część ramową z fig. 7 w stanie rozłożonym, fig. 10 - część skrzydłową w widoku perspektywicznym, fig. 11 - płytkę ustalającą w odpowiednim widoku z góry, fig. 12, 13 - korpusy nastawcze w widokach z góry, oraz fig. 14, 15 - elementy nastawcze w poł oż eniu montaż owym.

Przedstawione na figurach zawiasy obrotowe składają się z części skrzydłowej 10, połączonej przegubowo z częścią ramową 12 poprzez oś przegubową 11. Część skrzydłowa jest w typowy, a w związku z tym nie przedstawiony, sposób zamocowana na skrzydle, na przykład na ramie skrzydła drzwiowego. Część ramowa 12 jest również w typowy i nie przedstawiony sposób zamocowana na ościeżnicy, na przykład ościeżnicy drzwiowej. Do powyższych zamocowań służą przedstawione na fig. 2, 8 otwory mocujące 40 i nie przedstawione śruby mocujące. Otwory mocujące 40 znajdują się w ramieniu mocują cym 12', pod którym w przypadku dwuczęściowego zawiasu obrotowego z fig. 2 usytuowane jest gniazdo 12'', podczas gdy uwidoczniona na fig. 8 trzyczęściowy zawias obrotowy ma powyżej i poniżej ramienia mocującego 12' po jednym gnieździe 12'', stanowiącym całość z ramieniem mocującym 12'. Z tyłu gniazd 12'', czyli na powierzchniach ich styku z ościeżnicą, osadzone są kołki nośne 41, które służą do odciążenia śrub mocujących i zapewniają niezawodne przenoszenie sił ze skrzydła na ościeżnicę. W każdym z gniazd 12'' znajduje się tuleja osiowa 34 do umieszczenia osi przegubowej 11 lub kołka osiowego 36. Tuleje osiowe 34 są wykonane ze zmniejszającego tarcie tworzywa sztucznego i są osadzone w gniazdach 12'' z zabezpieczeniem przed obrotem. Gniazda 12'' są zamknięte kołpakami 42, co zapobiega zanieczyszczeniu miejsca obsadzenia elementów i nadaje

PL 200 031 B1 zawiasowi obrotowemu ładny wygląd. Część skrzydłowa 10 ma w zasadzie kształt płytkowy i jest zaopatrzona w otwór osiowy 10', rozciągający się na całej wysokości części skrzydłowej 10. Z boku otworu osiowego 10' umieszczone są kombinowane urządzenia nastawcze 13, 14, pozwalające na regulację w kierunku bocznym i pionowym. Urządzenia nastawcze 13 i 14 są osadzone w wybraniach 18, 27, oddzielonych ścianką prowadzącą 26. W ściance prowadzącej 26 znajdują się, ukształtowane jak na fig. 5, otwory 30 do przełożenia elementów urządzeń nastawczych 13, 14. Wybrania 18, 27 są w zasadzie prostokątne, mają jednak zaokrąglone naroża i krawędzie, przy czym w szczególności powierzchnie prostopadłe do ścianki prowadzącej 26 są rozszerzone w kształcie stożka, aby ułatwić montaż i działanie elementów urządzeń nastawczych 13, 14 w wybraniach 18, 27, zwłaszcza zaś zapobiec zakleszczaniu.

Istotną część składową urządzeń nastawczych 13, 14 do regulacji w kierunku bocznym i pionowym stanowi suport krzyżowy 15. Suport krzyżowy 15 zawiera pierwszą płytkę posuwową 16 i drugą płytkę posuwową 17. Druga płytka posuwowa 17 jest ruchoma w kierunku poprzecznym do przegubowej osi 11 w wybraniu 18 części skrzydłowej 10 i przylega szczelnie do ścianki prowadzącej 26. Pierwsza płytka posuwowa 16 może przy tym wykonywać jedynie ruchy poziome, nie może natomiast wykonywać ruchów pionowych, równoległych do osi przegubowej 11. Druga płytka posuwowa 17 jest połączona kształtowo z pierwszą płytką posuwową 16 za pomocą pionowych rowków 19 i żeber 20. Połączenie kształtowo jest tego rodzaju, że druga płytka posuwowa 17 może się poruszać po pierwszej płytce posuwowej 16 jedynie pionowo, nie może natomiast przemieszczać się poziomo. Ponieważ pierwsza płytka posuwowa 16 nie może sama wykonywać ruchów pionowych, druga płytka posuwowa 17 stanowi jedyny element, służący do pionowego przemieszczania suportu krzyżowego, a co za tym idzie, części skrzydłowej

Obie płytki posuwowe 16, 17 mają tak dobraną grubość, że można jest wspólnie umieścić w wybraniu 18, przy czym druga pł ytka posuwowa 17 pokrywa si ę z poł o ż oną od strony skrzydł a, zewnętrzną ścianką 21 części skrzydłowej 10. Druga płytka posuwowa 17 ma jednak wystające kołki nośne 24, usytuowane w narożach i krawędziach płytki posuwowej 17. Te kołki nośne 24 wchodzą w dopasowane odpowiednio wymiarami otwory ramy skrzydłowej, w związku z czym druga płytka posuwowa 17 jest osadzona nieprzesuwnie w płaszczyźnie skrzydła. Kołki nośne 24 są jak najdalej odsunięte od siebie. Przykładowo pojedynczy kołek nośny 24 jest usytuowany w środku na pionowej krawędzi drugiej płytki posuwowej 17, natomiast druga pionowa krawędź ma w narożach dwa kołki nośne 24.

Do uruchamiania urządzenia nastawczego 13, 14 potrzebne są elementy nastawcze. Do tego celu służą śruby nastawcze na trzpieniach których są umieszczone nakrętki nastawcze. Przykładowo trzpień 22'' ma nakrętkę nastawczą 22'''. Łeb 22' śruby jest osadzono obrotowo, a zarazem nieruchomo w kierunku osiowym, w wybraniu 43 ścianki prowadzącej 26. Z drugiej strony łeb 22' nie przeszkadza w poziomym przemieszczaniu pierwszej płytki posuwowej 16. Przemieszczanie takie osiągane jest w ten sposób, że śruba nastawcza 22 jest obracana za pomocą nie przedstawionego narzędzia, przełożonego przez otwór przelotowy 24 i umieszczonego w wielokątnym wybraniu 22''''. Wskutek tego obrotu nakrętka nastawcza 22''' przemieszcza się na trzpieniu 22' śruby zależnie od kierunku obrotów. Przemieszczanie następuje w kierunku osi przegubowej 11 lub w kierunku odwrotnym. Nie przeszkadza w nim wybranie 44 ścianki prowadzącej 26, mające odpowiednio dobrane wymiary. Z drugiej strony nakrętka nastawcza 22''' wchodzi kształtowo w kierunku osiowym w pierwszą płytkę posuwową 16. Przemieszczenia, osiągane za pomocą śruby nastawczej 22, są ograniczone przez dojście pierwszej płytki posuwowej 16 do ścianek zawiasu obrotowego, tworzących wybranie 18.

Aby pionową śrubę nastawczą 23 można było przemieścić poprzez włożenie narzędzia w wielokątne wybranie jej łba 23', zawias obrotowy jest zaopatrzony w szczelinowy otwór przelotowy 59, przy czym szczelina ta biegnie prostopadle do osi przegubowej 11, ponieważ śruba nastawcza 23 jest przesuwana w kierunku prostopadłym do osi przegubowej 11.

W podobny sposób można przemieszczać drugą płytkę posuwową 17 względem pierwszej płytki posuwowej 16. Pomiędzy obiema płytkami znajduje się, nie pokazana szczegółowo, śruba nastawcza 23, której łeb 23' jest osadzony nieruchomo w m kierunku osiowym w wybraniu pierwszej płytki posuwowej 16, nie przeszkadzając przy tym w przemieszczaniu tej płytki dzięki odpowiednio dobranym wymiarom wybrania. Z drugiej strony nakrętka, umieszczona na trzpieniu śruby nastawczej, jest osadzona nieprzesuwnie w kierunku osiowym w płytce posuwowej 17, zaopatrzonej w wybranie o odpowiednio dobranych wymiarach, w związku z czym nie przeszkadza ono w przemieszczaniu nakrętki nastawczej, a co za tym idzie, także przemieszczaniu płytki posuwowej 17 równolegle do osi przegubowej 11.

PL 200 031 B1

Do mocowania części skrzydłowej 10 zawiasu obrotowego wraz z jej suportem krzyżowym 15 na skrzydle służy płytka dociskowa 25, umieszczona w dopasowanym do niej wybraniu 27. Nie wystaje ona wówczas poza zewnętrzną powierzchnię 28 części skrzydłowej. Płytka dociskowa 25 jest zaopatrzona w dwa, usytuowane pionowo jeden nad drugim, kołki prowadzące 31, które przechodzą przez otwory 30 ścianki prowadzącej 26 oraz pionowe szczeliny 32 pierwszej płytki posuwowej 16. Kołki prowadzące 31 mogą w związku z tym wejść w nie przedstawione otwory drugiej płytki posuwowej 17, wskutek czego płytka dociskowa 25 wykonuje wszystkie ruchy wspólnie z tą płytką posuwową. Kołki prowadzące 31 stabilizują połączenie trzech płytek 25, 16, 17 ze ścianką prowadzącą 26 i mogą być połączone na stałe z płytką 17. Pozwala to na dostarczanie suportu krzyżowego w stanie wstępnie zmontowanym z częścią skrzydłową zawiasu.

Aby zamocować część skrzydłową na ramie skrzydła, płytka dociskowa musi być dociśnięta do ścianki prowadzącej 26 i wraz z nią do płytek posuwowych 16, 17. Osiągane to jest za pomocą śrub mocujących 45, wkręcanych przez otwory przelotowe 29 płytki dociskowej 25, przez pionowe szczeliny 16' płytki posuwowej 16 i przez otwory przelotowe 29 płytki posuwowej 17 w materiał skrzydła. Otwory 30 i pionowe szczeliny 16' mają przy tym tak dobrane wymiary, że nie przeszkadzają w wymaganym ruchu płytki dociskowej 25. Ścianka prowadząca 26 może się poruszać pionowo i poziomo, przy czym nie wymaga to poluzowania śrub mocujących 45. Kombinowana regulacja przy użyciu urządzeń nastawczych 13, 14, realizowana za pomocą ich śrub nastawczych 22, 23, pozwala na dowolne przemieszczanie elementów na boki i w pionie, ograniczone jedynie drogami, jakie mają pokonać płytki 16, 17.

Przy montażu części skrzydłowej 10 z częścią ramową 12 w otwór osiowy 10' części skrzydłowej wstawia się przedstawione na fig. 5 tuleje osiowe 47. Są one wykonane z tworzywa sztucznego i powodują zmniejszenie tarcia. Do osadzenia części skrzydłowej 10 na części ramowej 12 służy oś przegubowa 11 i kołek osiowy 36. Oś przegubowa 11 jest, jak widać na fig. 2, osadzona w otworze osiowym 10' na długości roboczej 48, która jest znacznie mniejsza niż jej długość całkowita, odpowiadająca wysokości części skrzydłowej 10. Odpowiednio krótka jest zatem również tuleja 47 części skrzydłowej, której kołnierzem 47' część skrzydłowa 10 jest wsparta na kołnierzu 34'' tulei osiowej 34. Takie podparcie istnieje jednocześnie na kołnierzu pierścieniowym 11' osi przegubowej 11, który zapobiega osiowemu przebiciu osi przegubowej 11. Takiemu osiowemu przebiciu w górę zapobiega również ogranicznik osiowy 37, wchodzący w otwór osiowy 10'. Ogranicznik osiowy 37 również stanowi podparcie dla osi przegubowej 11, podobnie jak kołek osiowy 36, umieszczony od góry w otworze osiowym 10'.

Jak widać na fig. 2, kołek osiowy 36 jest zamocowany w kierunku promieniowym za pomocą poprzecznego skrzydełka 39. Poprzeczne skrzydełko 39 jest zamocowane na części ramowej 12. Na fig. 3 ukazane jest skrzydełko 39 z dwoma wzajemnie równoległymi występami mocującymi 39', które przy montażu poprzecznego skrzydełka 39 z częścią ramową 12 są wkładane w szczeliny wtykowe 49, ukazane na fig. 4. Za pomocą kołka poprzecznego 50 poprzeczne skrzydełko 39 jest zabezpieczone przed demontażem w kierunku osiowym, zaś jako osłona służy tutaj kołpak ochronny 42. Kołek osiowy 36 można wyjąć w celu ułatwienia demontażu części skrzydłowej 10. W tym celu po zdjęciu kołpaka ochronnego 42 wyjmuje się najpierw kołek poprzeczny 50, następnie wyjmuje się poprzeczne skrzydełko 39 z części ramowej i wybija do góry kołek osiowy 36. Do wybijania używa się narzędzia, wprowadzanego z boku w otwór osiowy 10' przez otwór 51 w części skrzydłowej 10. Ten otwór 51 jest dostępny jedynie wówczas, gdy uprzednio zdejmie się kołpak osłaniający 33, który zwykle osłania widoczną powierzchnię części skrzydłowej 10.

Poza tym otwór 51 jest osłonięty osłoną 52, dopasowaną do zewnętrznego obwodu części skrzydłowej w obszarze otworu osiowego 10' i rozciągającą się w przybliżeniu na całej wysokości części skrzydłowej. Jej montaż na części skrzydłowej 10 odbywa się za pomocą kołka ustalającego 39'', który jest tak osadzony w poprzecznym otworze 53 części skrzydłowej 10, że wchodzi zarazem stycznie w pierścieniowy rowek 38 osi przegubowej 11. Zastosowany jest także drugi kołek ustalający 39'', który wchodzi odpowiednio stycznie w pierścieniowy rowek 38 kołka osiowego 36. W ten sposób uzyskuje się dwupunktowe zamocowanie osłony 52, która poza tym ma dwa kołki mocujące 54, dostępne od przodu części skrzydłowej 10 w celu zdemontowania osłony 52 względnie kołków ustalających 39''.

Na fig. 7 do 9 przedstawiony jest trzyczęściowy zawias obrotowy 10, ukształtowany w części dolnej podobnie do zawiasu obrotowego z fig. 1 i 2. U góry jest on jednak zaopatrzony w następne gniazdo 12'', w którym znajduje się kołek osiowy 36 do promieniowego zamocowania zawiasu obrotoPL 200 031 B1 wego 10. Kołek osiowy jest ukształtowany analogicznie do osi przegubowej 11, tylko ustawiony w przeciwnym kierunku. Trzyczęściowy zawias obrotowy 10 jest zatem ukształtowany symetrycznie.

Zazwyczaj zawiasy obrotowe muszą być wyposażone w urządzenia do regulacji docisku, aby skrzydło można było mocniej lub słabiej dociskać do ościeżnicy, utrzymując w ten sposób szczelność. W tym celu tuleja osiowa 34 gniazda 12'' moż e być zaopatrzona w mimoś rodowy otwór ustalają cy 34'. Na fig. 9 widać taką tuleję osiową 34, w której otwór osiowy 34' jest odsunięty od powierzchni przylegania 12''' części ramowej 12 do skrzydła. Wielkość tego odsunięcia wynika z odstępu obu, na fig. 9 równoległych, osi symetrii, z których dolna stanowi oś symetrii otworu osiowego 34', zaś górna oś symetrii otworu tulejowego 57. Jeżeli tuleję osiową 34 przekręci się o 90 stopni, wówczas obie osie symetrii pokryją się, w związku z czym część skrzydłowa 10, a wraz z nią skrzydło, zostaną dosunięte do ościeżnicy. Docisk ulega wówczas odpowiedniemu zwiększeniu. Maksymalną zmianę docisku uzyskuje się w wyniku obrotu tulei osiowej 34 o 180 stopni. Wybrane położenie tulei osiowej 34 można zabezpieczyć w typowy sposób, umieszczając na przykład osłonę 42 z nie przedstawionymi występami zarówno w równoległych do osi szczelinach 55 tulei osiowej 34, jak też w szczelinach 56 gniazda 12''.

Przedstawiona na fig. 1 część skrzydłowa 10 składa się w zasadzie z korpusu 10', zaopatrzonego w wybranie 10'' do umieszczenia nie przedstawionej osi przegubowej. Oś ta łączy część skrzydłową 10 z, również nie przedstawioną, częścią ramową. Na korpusie 10' osadzona jest ścianka prowadząca 26, której wysokość odpowiada wysokości korpusu 10', zaś szerokość jest tak dobrana, że mieszczą się na niej wszystkie elementy zawiasu obrotowego niezbędne do zamocowania części skrzydłowej 10 na nie przedstawionym skrzydle drzwiowym lub okiennym.

Na fig. 2 uwidoczniona jest schematycznie jedynie powierzchnia zamocowania 79 skrzydła. Grubość ścianki prowadzącej 25' zależy również od grubości innych elementów części skrzydłowej 10, jakie mają się zmieścić na tej ściance 25'.

Do zamocowania części skrzydłowej 10 na powierzchni zamocowania 79 służy przedstawiona na fig. 2 płytka ustalająca 60. Tylna ścianka 80 płytki ustalającej 6 spoczywa bezpośrednio na powierzchni zamocowania 79 lub sąsiaduje z nią bezpośrednio, na przykład poprzez przekładki. Tylna ścianka 80 jest zaopatrzona w kołki nośne 78. Przez te kołki nośne 78 następuje przenoszenie większej części ciężaru skrzydła na płytkę ustalającą 60, a co za tym idzie, na część skrzydłową 10. Kołki nośne 78 mogą być wykonane wspólnie z płytką ustalającą 60, przykładowo metodą odlewania, można je również wcisnąć w płytkę później. Poza przenoszeniem obciążeń kołki nośne 78 służą do ustalenia pozycji płytki ustalającej 60 w stosunku do powierzchni zamocowania 79 w sposób uniemożliwiający jej przemieszczenia równoległe. Dopuszczone są jedynie przemieszczenia prostopadłe do powierzchni zamocowania 79. Zapobiega to przechylaniu się zawiasu obrotowego w obszarze płytki ustalającej 60.

Płytka ustalająca 60 ma postać płytki przykręcanej. Oznacza to, że jest połączona z powierzchnią zamocowania 79 śrubami mocującymi, wkręcanymi w materiał skrzydła. Śruby mocujące nie są przedstawione na rysunku. Na fig. 2 widać jednak punkty zamocowania 69 w postaci otworów mocujących, przez które przechodzą śruby mocujące. Za pomocą śrub mocujących płytka ustalająca 60 jest dociskana do powierzchni zamocowania 79.

Płytka mocująca 60 jest zaopatrzona w prowadnice 61, 62. Prowadnice 61, 62 służą do prowadzenia korpusów nastawczych 66, 67, zmontowanych ze ścianką prowadzącą 26'. W ściance prowadzącej 26' znajdują się wybrania prowadzące 66', 67', służące do umieszczenia korpusów nastawczych 66, 67 i tworzą prowadnice 63, 64 dla tych korpusów nastawczych 66, 67. Prowadnice 63, 64 są ustawione poprzecznie do prowadnic 61, 62. Na fig. 1 widać, że korpus nastawczy 66 odpowiednio do prowadnicy 63 stanowi część urządzenia nastawczego 14 do regulacji w kierunku pionowym, natomiast korpus nastawczy 67 odpowiednio do prowadnicy 64 stanowi część urządzenia nastawczego 13 do regulacji w kierunku bocznym, które to urządzenia są uzupełniane odpowiednimi elementami nastawczymi.

Każda z prowadnic 61, 62 składa się z dwóch listew prowadzących 65. Listwy prowadzące 65 ograniczają rowki prowadzące 81. W rowki prowadzące 81 wchodzą listwy ustalające 82 korpusów nastawczych 66, 67, gdy są one zmontowane z płytką ustalającą 60. Korpus nastawczy 66 jest wówczas przesuwny w płytce ustalającej 60 jedynie w kierunku poziomym, równolegle do powierzchni zamocowania 79, natomiast korpus nastawczy 67 jest przesuwny pionowo, równolegle do powierzchni zamocowania 79. Te możliwości przesuwu są niezbędne, aby korpusy nastawcze 66, 67 mogły się przemieszczać po swych prowadnicach 63, 64.

Korpusy nastawcze 66, 67 są osadzone w wybraniach prowadzących 66', 67'. Te ostatnie są prostokątne. Ich wymiar wzdłużny odpowiada ustawieniu prowadnic 63, 64. Jest on dłuższy o określo12

PL 200 031 B1 ny odcinek w stosunku do wysokości montażowej 83 korpusu nastawczego w obszarze listew ustalających 82 względnie osądzonej w wybraniach prowadzących 66', 67' części korpusu nastawczego 66 lub 67, co wyznacza możliwość przemieszczania korpusów nastawczych.

Do przemieszczania korpusów nastawczych 66, 67 służą elementy nastawcze, przedstawione na fig. 5, 6. Każdy z elementów nastawczych składa ze śruby nastawczej 22 względnie 23. Śruby 22, 23 mają łby 22' względnie 23' osadzone na zaopatrzonych w gwinty trzpieniach 22'' względnie 23''. Na gwintach tych znajdują się nakrętki nastawcze 22''' względnie 23'''. Elementy nastawcze współpracują z korpusami nastawczymi 66, 67 z jednej strony i ścianką prowadzącą 26' z drugiej strony. Na fig. 1 widać, że śruba nastawcza 23 jest osadzona swym łbem 23' w wybraniu ustalającym 84, natomiast nakrętka nastawcza 23''' spoczywa w wybraniu ustalającym 85 korpusu nastawczego 67. Odpowiednio śruba nastawcza 22 jest osadzona swym łbem 22' w nie przedstawionym wybraniu ustalającym ścianki prowadzącej 26', natomiast nakrętka nastawcza 22''' spoczywa w wybraniu ustalającym 86 korpusu nastawczego 66. Łby 22', 23' są dostępne przez otwory nastawcze 87 za pomocą narzędzia, na przykład klucza nastawnego, i mogą być za jego pomocą obracane. Z uwagi jednak na zamocowanie w ściance prowadzącej 26' nie jest możliwy ich przesuw osiowy, w związku z czym nakrętki nastawcze 22''', 23''' i korpusy nastawcze 66, 67 przemieszczają się względem siebie, zależnie od kierunku obrotów, w wybraniach prowadzących 66', 67'.

W opisanych regulacjach korpusy nastawcze 66, 67 są połączone kształtowo z płytką ustalającą 60. Połączenie kształtowe jest przykładowo dla urządzenia nastawczego 13 do regulacji w kierunku bocznym tak skonstruowane, że korpus nastawczy 67 nie może się przemieszczać względem płytki ustalającej 60 w kierunku regulacji bocznej. W następstwie tego przy uruchamianiu urządzenia nastawczego 13 do regulacji w kierunku bocznym następuje przemieszczenie ścianki prowadzącej 26', a zatem również części skrzydł owej 10. Przy takiej regulacji nie przeszkadza drugi korpus nastawczy 66. Jego prowadnica 61 jest tak ukształtowana i usytuowana, że korpus nastawczy 66 może się przemieszczać, nie stanowiąc przeszkody dla regulacji części skrzydłowej 10 w kierunku bocznym. Odwrotnie, przy regulacji w kierunku pionowym przy użyciu urządzenia nastawczego 14 zakłócanie ruchu przez korpus nastawczy 67 jest wyeliminowane dzięki temu, że porusza się on pionowymi listwami ustalającymi 82 w pionowej prowadnicy 62 praktycznie bez oporów.

W celu montaż u części skrzydł owej 10 wzglę dnie ś cianki prowadzą cej 26' z pł ytką ustalając ą 60 korpusy nastawcze 66, 67 są zaopatrzone w krawędzie zaczepowe 88, dzięki którym korpus nastawczy 66, 67 zachodzi za ściankę prowadzącą 26' od strony płytki ustalającej 60. Wskutek tego ścianki prowadzącej 26' względnie części skrzydłowej 10 nie można ściągnąć z korpusów nastawczych 66, 67 prostopadle do powierzchni zamocowania 79, gdy korpusy nastawcze 66, 67 są zaczepione o płytkę ustalającą 60. Montaż korpusów nastawczych 66, 67 ze ścianką prowadzącą 26' i płytką ustalającą 60 odbywa się tak, że przekłada się je przez wybrania prowadzące 66', 67', zaś ich listwy ustalające 82 montuje się z rowkami prowadzącymi 81, przy czym listwy ustalające mają typowe i nie przedstawione otwory wtykowe poza obszarem regulacji.

Ścianka prowadząca 26' jest z obu stron części skrzydłowej 10 zaopatrzona w widoczne na fig. 1 wybranie 10'''. Niewidoczne na fig. 1 wybranie, zwrócone ku powierzchni zamocowania 79, jest przeznaczone do umieszczenia płytki ustalającej i ma wymiary nieco większe niż ta płytka. W związku z tym część skrzydłowa 10 może się przemieszczać, nie uderzając o zamocowaną na stałe płytkę ustalającą 60. Różnica w wymiarach odpowiada zatem co najmniej drodze regulacji części skrzydłowej. Poza tym wybranie 10''' jest nieco głębsze niż wynosi grubość płytki ustalającej 60. W następstwie tego płytka ustalająca 60 może dociągać ściankę prowadzącą 26 do powierzchni zamocowania 79 i unieruchamiać ją po przykręceniu płytki ustalającej 60.

Kształt wybrań 10''' jest jednak dostosowany nie tylko do umieszczenia płytki ustalającej 60, lecz również do co najmniej częściowego prowadzenia korpusów nastawczych 66, 67. Do tego prowadzenia element nastawczy 67 jest zaopatrzony w powierzchnie prowadzące 70, 71, utworzone z krawędzi prowadzących 88. Krawę dzie prowadzą ce 88 korpusu nastawczego 66 mają powierzchnie prowadzące 72, 73. Wspomnianymi powierzchniami prowadzącymi 70 do 73 korpusy nastawcze 66, 67 są prowadzone na powierzchniach ścianki prowadzącej części skrzydłowej 10 i na powierzchniach żeber prowadzących. Na ściance prowadzącej 26' znajdują się żebra prowadzące 76. Dolne poziome żebro prowadzące 76 służy do prowadzenia korpusu nastawczego 67 na jego powierzchni prowadzącej 71. Pionowe żebra prowadzące 76 służą do prowadzenia korpusu nastawczego 66 na jego powierzchniach prowadzących 72, 73. Ścianka prowadząca 26' tworzy w obszarze wybrania 10''' powierzchnie prowadzącą 74, która współpracuje z powierzchnią prowadzącą 70 korpusu nastawczego 67.

PL 200 031 B1

Ścianka prowadzącą 26' ma poza wybraniami prowadzącymi 66', 67' otwory przelotowe 68, rozmieszczone odpowiednio do punktów zamocowania 69 tak, że punkty te względnie ich śruby mocujące są dostępne po zamontowaniu ścianki prowadzącej 26'. Otwory przelotowe 68 są pionowe i podłuż ne, w związku z czym punkty zamocowania 69 płytki ustalającej 60 są dostępne niezależnie od przeprowadzonej regulacji w kierunku pionowym. Regulacji tej nie trzeba cofać, by poluzować płytkę ustalającą 60. Poluzowanie takie jest korzystne, jeżeli trzeba przeprowadzić regulację części skrzydłowej. Zazwyczaj jednak nie ma potrzeby luzowania płytki ustalającej 60, ponieważ korpusy nastawcze 66, 67 można przestawiać mimo docisku ścianki prowadzącej 26' do skrzydła.

Claims (35)

1. Zawias obrotowy dla drzwi lub okien, z przybijaną do skrzydła częścią skrzydłową, osadzoną przegubowo za pomocą osi przegubowej na mocowanej do ościeżnicy części ramowej, z wbudowanym w część skrzydłową, umożliwiającym poziome przestawianie skrzydła, urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku bocznym, oraz umożliwiającym pionowe przestawianie skrzydła, urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku pionowym, przy czym urządzenie nastawcze do regulacji w kierunku pionowym jest wraz z urządzeniem nastawczym do regulacji w kierunku bocznym wbudowane w część skrzydłową za pomocą suportu krzyżowego, przemieszczanego za pomocą pierwszej płytki posuwowej w kierunku poziomym i za pomocą drugiej płytki posuwowej w kierunku pionowym, znamienny tym, że część skrzydłowa (10) ma płytkę dociskową (25), za pomocą której jest ona wraz z suportem krzyżowym (15) mocowana nieprzesuwnie na skrzydle.

2. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że ruchomość ruchu płytek posuwowych (16, 17) za pomocą części skrzydłowej (10) jest ograniczona za pomocą wybrań (18) usytuowanych w tej części.

3. Zawias obrotowy według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że pierwsza płytka posuwowa (16) jest w położeniu wpuszczonym w wybranie (18) części skrzydłowej (10) przestawna pomiędzy tą częścią i drugą płytką posuwową (17).

4. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że druga płytka posuwowa (17) jest osadzona na pierwszej płytce posuwowej (16) na stałe w kierunku poziomym i przesuwnie w ograniczonym stopniu w kierunku pionowym.

5. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że pierwsza i druga płytka posuwowa (16, 17) są sczepione za sobą za pomocą pionowych rowków (19) i żeber (20) z regulacją w kierunku pionowym.

6. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że druga płytka posuwowa (17) jest umieszczona wewnątrz wybrania (18), w którym umieszczona jest pierwsza płytka posuwowa (16), zaś jej przestawność w kierunku pionowym jest ograniczona przez to wybranie (18).

7. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że druga płytka posuwowa (17) pokrywa się z położoną po stronie skrzydła, zewnętrzną ścianką (21) części skrzydłowej (10).

8. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że druga płytka posuwowa (17) ma wysokość określoną przez wysokość części skrzydłowej (10), pomniejszoną o pionowy zakres regulacji oraz grubości ścianek części skrzydłowej (10), potrzebne do ukształtowania wybrania (18), w którym umieszczona jest druga płytka posuwowa (17), zaś druga płytka posuwowa (17) ma szerokość określoną przez szerokość części skrzydłowej (10), pomniejszoną o poziomy zakres regulacji oraz grubości ścianek części skrzydłowej (10), potrzebne do ukształtowania wybrania (18), w którym umieszczona jest druga płytka posuwowa (17).

9. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że druga płytka posuwowa (17) ma w pobliżu naroży i/lub krawędzi, stanowiące z nią całość względnie sztywno na niej zamocowane, wchodzące w skrzydło kołki nośne (24) i/lub pazury zaczepowe.

10. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że pomiędzy pierwszą płytką posuwową (16) i częścią skrzydłową (10) umieszczona jest pozioma śruba nastawcza (22), zaś pomiędzy drugą i pierwszą płytką posuwową (16, 17) umieszczona jest pionowa śruba nastawcza (23), przy czym łby (22', 23') poszczególnych śrub nastawczych (22, 23) usytuowane są obok otworów przelotowych (24, 25) części skrzydłowej (10), ponadto pozioma śruba nastawcza (22) wchodzi nieprzestawnie swym łbem (22') w część skrzydłową (10) i ma na swym trzpieniu (22''), wchodzącą kształtowo w pierwszą płytkę posuwową (16), nakrętkę nastawczą (22'''), zaś pionowa śruba nastawcza (23)

PL 200 031 B1 wchodzi nieprzestawnie swym łbem (23') w pierwszą płytkę posuwową (16) i ma na swym trzpieniu, wchodzącą kształtowo w drugą płytkę posuwową (17), nakrętkę nastawczą.

11. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że suport krzyżowy (15) jest umieszczony względem ścianki prowadzącej (26) części skrzydłowej (10) po stronie skrzydła, zaś płytka dociskowa (25) jest umieszczona po stronie ścianki prowadzącej (26) odwrotnej względem suportu krzyżowego.

12. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że płytka dociskowa (25) jest umieszczona w usytuowanym odwrotnie względem skrzydła wybraniu (27) części skrzydłowej (10) i leży w jednej płaszczyźnie z jej powierzchnią zewnętrzną (28).

13. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że płytka dociskowa (25) i druga płytka posuwowa (17) mają zbieżne otwory przelotowe (29) do przeprowadzenia śrub mocujących, przy czym pierwsza płytka posuwowa (16) ma szczeliny pionowe (16') do przemieszczania jej w kierunku pionowym, zaś ścianka prowadząca (26) części skrzydłowej (10) jest zaopatrzona w wybrania (30) do pionowego i poziomego przemieszczania zawiasu względem śrub mocujących.

14. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że płytka dociskowa (25) wchodzi kołkami prowadzącymi (31) przez wybrania (30) części skrzydłowej (10) i pionowe szczeliny (32) pierwszej płytki posuwowej (16) w drugą płytkę posuwową (17) i jest ewentualnie połączona z nią na stałe.

15. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że część skrzydłowa (10) ma od widocznej strony nieprzestawny kołpak (33), osłaniający płytkę dociskową (25).

16. Zawias obrotowy według zastrz. 15, znamienny tym, że usytuowany w części skrzydłowej (10) otwór osiowy (10') jest dostępny z boku, a zarazem osłonięty kołpakiem (33).

17. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że w części ramowej (12) znajduje się regulowana obrotowo tuleja osiowa (34) z mimośrodowym otworem osiowym (34').

18. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że oś przegubowa (11) jest osadzona w części skrzydłowej (10) na długości roboczej (48), krótszej niż znajdujący się w tej części otwór osiowy (10'), w którego górnym wolnym końcu osadzony jest kołek osiowy (36), zamocowany rozłącznie na części ramowej (12).

19. Zawias obrotowy według zastrz. 18, znamienny tym, że część skrzydłowa (10) ma ogranicznik osiowy (37), wchodzący w otwór osiowy (10') pomiędzy oś przegubową (11) i kołek osiowy (36).

20. Zawias obrotowy według zastrz. 18 albo 19, znamienny tym, że oś przegubowa (11) i kołek osiowy (36) mają w pobliżu ogranicznika osiowego (37) rowki pierścieniowe (38), które wchodzą stycznie kołki ustalające (39''), zamocowane rozłącznie na części skrzydłowej.

21. Zawias obrotowy według zastrz. 18 albo 19, znamienny tym, że kołek osiowy (36) dwuczęściowego zawiasu obrotowego jest podparty względem obciążeń poziomych za pomocą poprzecznego skrzydełka (39), zamocowanego ewentualnie rozłącznie na części ramowej (12).

22. Zawias obrotowy według zastrz. 18 albo 19, znamienny tym, że kołek osiowy (36) trzyczęściowego zawiasu taśmowego i jego oś przegubowa (11) są tak samo ukształtowane oraz są ustawione w otworze osiowym (10') części skrzydłowej (10) tak, że ich rowki pierścieniowe (38) są zwrócone ku sobie.

23. Zawias obrotowy według zastrz. 1, znamienny tym, że urządzenia nastawcze (14, 13) do regulacji w kierunku pionowym i bocznym współpracują z zamocowaną na skrzydle płytką ustalającą (60).

24. Zawias obrotowy według zastrz. 23, znamienny tym, że płytka ustalająca (60) ma postać płytki przykręcanej.

25. Zawias obrotowy według zastrz. 23 albo 24, znamienny tym, że płytka ustalająca (60) ma pierwszą prowadnicę (61), ustawioną poprzecznie względem pionowej prowadnicy (63) urządzenia nastawczego (14) do regulacji w kierunku pionowym, oraz drugą prowadnicę (62), ustawioną poprzecznie względem poziomej prowadnicy (64) urządzenia nastawczego (13) do regulacji w kierunku bocznym.

26. Zawias obrotowy według zastrz. 25, znamienny tym, że prowadnica (61, 62) składa się z dwóch listew prowadzących (65), zwróconych ku sobie w tej samej płaszczyźnie w odstępie względem płytki ustalającej (60).

27. Zawias obrotowy według zastrz. 23, znamienny tym, że każde z urządzeń nastawczych (14, 13) do regulacji w kierunku pionowym i bocznym ma połączony z płytką ustalającą (60) i oddziałujący na część skrzydłową korpus nastawczy (66, 67), wchodzący w płytkę ustalającą (60) przesuwnie do prowadnicy (63, 64).

PL 200 031 B1

28. Zawias obrotowy według zastrz. 27, znamienny tym, że każdy z obu korpusów nastawczych (66, 67) jest umieszczony w wybraniu prowadzącym (66', 67') ścianki prowadzącej (26') części skrzydłowej (10) i zaczepia o to wybranie.

29. Zawias obrotowy według zastrz. 23, znamienny tym, że płytka ustalająca (60) jest umieszczona w wybraniu (10''') części skrzydłowej (10), które jest nieco głębsze niż wynosi grubość płytki ustalającej (60).

30. Zawias obrotowy według zastrz. 23, znamienny tym, że z obu stron ścianki prowadzącej (26') części skrzydłowej (10) znajduje się wybranie (10'''), w którym umieszczona jest płytka ustalająca (60).

31. Zawias obrotowy według zastrz. 30, znamienny tym, że ścianka prowadząca (26) ma otwory przelotowe (68), prowadzące do punktów zamocowania (69) płytki ustalającej (60).

32. Zawias obrotowy według zastrz. 29 albo 30, znamienny tym, że wybranie (10''') jest większe niż płytka ustalająca (60) o długość odcinka regulacji części skrzydłowej (10).

33. Zawias obrotowy według zastrz. 27 albo 28, znamienny tym, że elementy nastawcze korpusu nastawczego (66, 67) stanowi śruba nastawcza (22, 23) z przemieszczaną na trzpieniu (22'', 23'') nakrętką nastawczą (22''', 23'''), osadzoną kształtowo w korpusie nastawczym (66, 67), zaś łeb (22', 23') tej śruby jest osadzony w części skrzydłowej (10) obrotowo, lecz nieprzesuwnie w kierunku osiowym.

34. Zawias obrotowy według zastrz. 27 albo 28, znamienny tym, że korpusy nastawcze (66, 67) mają powierzchnie prowadzące (70, 71, 72, 73), prowadzone na powierzchniach (74) ścianki prowadzącej części skrzydłowej (10) i/lub na powierzchniach żeber prowadzących (76) utworzonych na ściance prowadzącej (26').

35. Zawias obrotowy według zastrz. 23, znamienny tym, że płytka ustalająca (60) ma wchodzące w skrzydło kołki nośne (78).