Wynalazek dotyczy takich oporników hydraulicznych do dzial, które posiadaja oddzielne drazki regulujace bieg wtyl i naprzód, i ma na celu budowe umozliwia¬ jaca nadanie opornikowi mozliwie malej dlugosci.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu opornik wedlug wynalazku.Fig. 1 i 2 przedstawia przekrój po¬ dluzny przedniego i tylnego konca oporni¬ ka; fig. 3 — przekrój wzdluz linji 3 — 3 na fig. 1 widziany od strony prawej; fig. 4 — ten sam przekrój, jak na fig. 3, widziany z lewej strony; fig. 5 — przekrój wzdluz li¬ nji 5 — 5 na fig. 1, widziany od strony le¬ wej; fig. 6 — przekrój wzdluz linji 6 — 6 na fig. 2, widziany od strony lewej; fig. 7 i 8 — ten sam przekrój, co na fig. 6, jed¬ nak przy innem polozeniu katowem jedne¬ go drazka regulujacego, a fig. 9 — czesc fig. 2 w jednem z obu polozen katowych, jakie przyjmuje.ten drazek regulujacy we¬ dlug fig. 7 lub 8.Lufa A dziala (fig. 2 i 3) zaopatrzona jest na tylnym koncu w nasade a\ która swemi wystepami a1 (fig. 3) przesuwa sie w znany sposób w prowadnicach slizgo¬ wych B kolyski, obracajacej sie dookola o- si czopów lozyskowych tak, iz po strzale lufa cofa sie na prowadnicach slizgowych, a nastepnie pod dzialaniem powrotnika powietrznego (nieprzedstawionego na ry¬ sunku) wraca zpowrotem do polozenia go¬ towego do strzalu. Do regulowania ruchu wtyl i naprzód sluzy opornik hydraulicz¬ ny z cylindrem hamulcowym C, umieszczo-nym w kolysce i zawierajacym tlok D, o- sadzony na koncu tloczyska D1, sztywno polaczonego z nasada a1 lufy dziala. Cy¬ linder hamulcowy C, zamkniety na przed¬ nim swym koncu pokrywa c1, obraca sie w kolysce dokola podluznej osi w dwóch lo¬ zyskach b1 (fig. 1 i 2) i jest zabezpieczony przed przesuwaniem sie wzdluz zapomoca pierscienia b2, przymocowanego do pro¬ wadnicy slizgowej kolyski i wystajacego ponad kolnierzem c2 pokrywy c1. Na tyl¬ nym koncu cylindra hamulcowego C, zao¬ patrzonego w uszczelnienie c:\ znajduje sie ramie c4 (fig. 2 i 4 — 6), przechodzace na- zewnatrz przez szczeline b3 w.sciance ko¬ lyski. Ramie to polaczone jest (w sposób nieprzedstawiony na rysunku) np. ze slizga- czem, który przesuwa sie po prowadnicy slizgowej w przymusowej zaleznosci od na¬ danej mu wysokosci tak, ze cylinder ha¬ mulcowy C obraca sie w swych lozyskach b1 dokola swej osi podluznej, gdy kolyska obraca sie dokola osi czopów lozyskowych wzgledem loza dziala, przyczem przy obro¬ cie kolyski w celu zwiekszenia kata pod¬ niesienia, nastepuje obrót cylindra hamul¬ cowego w kierunku strzalki x (fig. 3 — 8).Do przedniego konca cylindra hamul¬ cowego C jest sztywno przymocowany dra¬ zek regulujacy C5, który siega w poblize tylnego konca cylindra hamulcowego C, gdy lufa dziala znajduje sie w polozeniu gotowem do strzalu (fig. 1 i 2) i wchodzi poprzez wydrazony tlok D do równiez wy¬ drazonego tloczyska Dl. Drazek reguluja¬ cy C5 jest zaopatrzony w dwa podluzne rowki c6 o przekroju sierpowym, ulozone na dwóch przeciwleglych koncach tej samej srednicy (fig. 3 — 5), przyczem glebokosc tych rowków zmniejsza sie od przodu ku tylowi. Tylny koniec zwezajacego sie tloka D przechodzi w tuleje d2, polaczona gwin¬ tem z tloczyskiem D1. Srodkowa czesc pla¬ szcza tloka jest zaopatrzona w dwa wycie¬ cia c?3, lezace na przeciwleglych koncach tej samej srednicy, które zprzodu i ztylu, jak równiez z obu boków, sa ograniczono scianami, siegajacemi az do powierzchni drazka regulujacego C5. Przednie i tylne sciany oznaczono litera c?4 (fig. 1), a obie boczne sciany litera c/5 (fig. 3 i 4). Urzadze¬ nie polega na tern, ze podluzne rowki c6 drazka regulujacego C5, obracajacego sie wraz z cylindrem hamulcowym C przy kaz- dem polozeniu katowem cylindra hamul¬ cowego C, leza w zasiegu wyciecia tloka Przy malych katach podniesienia lufy po¬ miedzy scianami d5 i c?4 z jednej strony a drazkiem regulujacym C5 z drugiej strony powstaje w rowkach c6 stosunkowo duzy ogólny przekrój poprzeczny przeplywu (fig. 3 i 4), przy srednich katach podnie¬ sienia mniejszy poprzeczny przekrój prze¬ plywu, a przy duzych — stosunkowo maly przekrój przeplywu odpowiednio do sier¬ powego przekroju poprzecznego rowków cc. Wyciecia rf3 sa polaczone poprzez row¬ ki cG z jednej strony z wydrazeniem tloka D, a z drugiej strony z komora pierscie¬ niowa E, znajdujaca sie pomiedzy draz¬ kiem regulujacym C5 a wewnetrzna scianka wydrazonego tloczyska D1. Komora £", po¬ laczona za posrednictwem rowków cG z wy¬ drazeniem tloka D, jest równiez bezposred¬ nio polaczona z wydrazeniem tloka D za posrednictwem wycinkowych szczelin c/° (fig. 4) w zasiegu katowym. Tlok zaopa¬ trzony jest na swym przednim koncu w kolnierz wewnetrzny c/7 (fig. 1 i 3), który przy ruchu wstecznym tloka w kierunku strzalki y (fig. 1), wywiera pewne cisnienie spietrzajace ciecz w wydrazeniu tloka i w komorze pierscieniowej E, polaczonej za posrednictwem szczelin d6 z wydrazona komora tlokowa.Wydrazony na wiekszej czesci swej dlu¬ gosci drazek regulujacy C5 jest zaopatrzo¬ ny na swym tylnym koncu w rurowe prze¬ dluzenie C7, które otacza hamulcowa tule¬ je C8 dla ruchu naprzód, polaczona sztyw¬ no z drazkiem regulujacym C5. W tulei tej przesuwa sie drazek D8 regulujacy ruch — 2 -naprzód, umieszczony spólosiowo z wydra¬ zeniem tloczyska D1 i przechodzacy przez przedluzenie C7, który swym przednim kon¬ cem wchodzi w (wydrazenie drazka regulu¬ jacego C5, a swym tylnym koncem jest sztywno polaczony z tloczyskiem D1. Prze¬ dluzenie C7 otacza rurowy kadlub zaworu F (fig. 2 i 9), który swa zewnetrzna po¬ wierzchnia przesuwa sie po scianie wydra¬ zonego tloczyska D1. Pomiedzy wewnetrz¬ na powierzchnia kadluba zaworu F i ze¬ wnetrzna powierzchnia przedluzenia C7 znajduje sie pierscieniowa komora G. Ka¬ dlub zaworowy F jest zaopatrzony na swym przednim koncu w pierscieniowa po¬ wierzchnie uszczelniajaca, która w polo¬ zeniu spoczynku lufy, jak to przedstawiono na fig. 2 i 9, przylega do odpowiedniej po¬ wierzchni uszczelniajacej przedluzenia C7 tak, iz komora pierscieniowa E zostaje od¬ dzielona od pierscieniowej komory G. Do ograniczenia skoku zaworu sluzy pierscie¬ niowa tarcza c9, przymocowana do tylnego konca przedluzenia C7, która na swym brzegu jest zaopatrzona w liczne wyciecia c10, dzieki czemu ciecz hamujaca, znajdu¬ jaca sie w komorze pierscieniowej E przy otwartym zaworze F, przeplywa droga G, c10 do komory pierscieniowej H, znajduja¬ cej sie za tarcza pierscieniowa c9.Komora H jest stale polaczona za po¬ srednictwem otworu poprzecznego c?9, znaj¬ dujacego sie w drazku regulujacym D8, z wydrazeniem drazka regulujacego D8, któ¬ re siega do przedniego konca drazka regu¬ lujacego, dzieki czemu komora pierscienio¬ wa H jest równiez stale polaczona z wy¬ drazeniem drazka regulujacego C5 (fig. 1).Drazek regulujacy D8 jest zaopatrzony z zewnatrz w dwa podluzne rowki hamulco¬ we c?10, polozone na przeciwleglych kon¬ cach tej samej srednicy, które sluza do re¬ gulowania hamowania ruchu do przodu i posiadaja niejednakowa glebokosc. Pomie¬ dzy rowkami hamujacemi d10 znajduja sie na drazku regulujacym D8 jeszcze dwa row¬ ki podluzne c/ll, lezace róWniez na dwóch przeciwleglych koncach tej samej srednicy, które posiadaja jednakowa glebokosc i slu¬ za za rowki wypelniajace. Hamulcowa tule¬ ja do ruchu naprzód C8 posiada posrodku dwa idace w kierunku promieni otwory c11, umieszczone na dwóch przeciwleglych koncach tej samej srednicy, które sa tak rozmieszczone i posiadaja taka srednice, ze rowki hamujace d10 w kazdem polozeniu katowem, jakie przyjac moze cylinder C i polaczona z nim nieruchomo tuleja hamu¬ jaca C8 wzgledem tloczyska D1, pozostaja w zasiegu otworów c11 (fig.l) — 8). Otwory c11 sa polaczone z pierscieniowym rowkiem c12, który znajduje sie na wewnetrznej stro¬ nie czesci rurowego przedluzenia C7, ota¬ czajacej tuleje hamulcowa C8, i jest pola¬ czony za posrednictwem duzej ilosci ida¬ cych w kierunku promieni otworów C13 z pierscieniowa komora E. Pomiedzy otwora¬ mi c11 w tulei hamulcowej C8 znajduja sie po kazdej stronie dwa obok siebie lezace i rozmieszczone w kierunku obwodu otwory c14. Urzadzenie to dziala w ten sposób, ze w polozeniu katowem, jakie drazek regu¬ lujacy C5 i tuleja hamulcowa C8 przyjmu¬ ja przy malych katach podniesienia wzgle¬ dem drazka regulujacego D8, sztywno po¬ laczonego z tloczyskiem D1, otwory c14, jak to przedstawiono na fig. 6, znajduja sie nazewnatrz zasiegu podluznych rowków rf11, które w tym przypadku sa szczelnie przykryte tuleja hamulcowa C8 (fig. 2). W polozeniu katowem, jakie przyjmuje dra¬ zek regulujacy C5 i tuleja hamulcowa C8 przy posrednich katach podniesienia, kaz¬ dy z otworów c14, jak to przedstawiono na fig. 7, jest polaczony z rowkami podluz- nemi rf11, a w polozeniu katowem, jakie przy duzych katach podniesienia przyjmu¬ je drazek regulujacy C5 i tuleja hamulco¬ wa C8, oba otwory c14, jak to przedstawio¬ no na fig. 8, sa polaczone z podluznemi rowkami d11 (fig. 9).Przy opisywaniu sposobu dzialania po- — 3 -wyzszego urzadzenia nale?yzaznaczyc, ze cylinder hamulcowy C i dfazek regulujacy C5 wraz z."tuleja hamulcowa C8 przyjmuja wzgledem tloka Z) wraz z tloczyskiem Z)1 oraz drazka regulujacego Z)8 polozenie ka¬ towe, -przedstawione ha fig. 3 —.6. Po strza¬ le tlok D (fig. 1): przy ruchu wstecznym lu¬ fy A dziala przesuwa sie wtyl w cylindrze hamulcowym G w kierunku strzalki y. W tylnej przestrzeni cylindra powstaje wtedy wysokie cisniefcie, hamujace ten bieg wtyl, przyczem -pod dzialaniem tego cisnienia ciecz hamulcowa z tylnej przestrzeni cy¬ lindra przez wyciecia tlokowe rf3 przeply¬ wa do podluznych rowków c6, a stamtad przedostaje sie z jednej strony do wydra¬ zenia tloka D i do przedniej przestrzeni cy¬ lindra hamulcowego C, a z drugiej strony do komory pierscieniowej. Wielkosc dzia¬ lania hamujacego, wystepujacego podczas ruchu wstecznego lufy dziala, zalezy w tym przypadku od wielkosci ogólnego przekroju poprzecznego przeplywu, który .powstaje w rowkach c6 pomiedzy drazkiem reguluja¬ cym C5 a sciankami c?4, d6 tloka (fig. 1, 3 i 4). Ten przekrój, odpowiadajacy poloze¬ niu katowemu tulei hamulcowej C8 i draz¬ ka regulujacego D8, przy malych katach podniesienia jest stosunkowo duzy tak, iz dzialanie hamujace, które przy malych ka¬ tach podniesienia ma przezwyciezyc tylko dzialanie masy, a nie dzialanie ciezaru co¬ fajacych sie czesci, jest stosunkowo niedu¬ ze. Przy niewielkiej szybkosci, z jaka cofa sie tlok D, wewnetrzny kolnierz d7 wywie¬ ra na ciecz hamulcowa, znajdujaca sie w wydrazeniu tloka, dzialanie spietrzajace, które przenosi sie na ciecz, znajdujaca sie w komorze pierscieniowej E, polaczonej z wydrazeniem tloka za posrednictwem szczeliny dQ (fig. 4) tak, iz w tej komorze powstaje dzialanie spietrzajace. Pod dzia¬ laniem cisnienia spietrzajacego kadlub za¬ worowy F podnosi sie z siedziska, a ciecz hamulcowa przeplywa droga G, c10, H, d9 poprzez wydrazenie drazka regulujacego D8 do wydrazenia drazka regulujacego C5 (fig. 1), które wypelnia sie ciecza odpo¬ wiednio do cofniecia sie drazka regulujace¬ goD8, Przy biegu do przodu lufy dziala ciecz zostaje wypchnieta z wydrazenia drazka regulujacego G5 przez wchodzacy glebiej drazek regulujacy D8, przyczem zawór F pod dzialaniem zwiekszonego cisnienia sa¬ moczynnie wraca do polozenia zamykaja¬ cego, przedsta-wionego na rysunku. W przy- jetem polozeniu katowem cylindra hamulco¬ wego C i drazka regulujacego C5 ciecz wy¬ plywajaca z wydrazenia drazka regulujace¬ go C5 przeplywa droga d10, c11, c12, c13 (fig. 6) do wydrazenia E, przyczem w wa¬ skich przekrojach poprzecznych prze¬ plywu, które powstaja w rowkach d10 pomiedzy drazkiem regulujacym D8 i tuleja hamulcowa C8, uzyskuje sie dzia¬ lanie hamujace biegu naprzód. Ciecz hamujaca przeplywa z komory pier¬ scieniowej E przez podluzne rowki c6 i wyciecia tlokowe d3 do tylnej przestrze¬ ni cylindra C, do której przeplywa równiez ciecz wypchnieta z przedniej czesci cylin¬ dra przez rowki c6 i wyciecia tloka c?3; w tym przypadku wskutek niewielkiej szyb¬ kosci biegu do przodu nie wystepuje wiek- sze dzialanie hamujace.Przy srednich katach podniesienia, w których drazek regulujacy C5 obraca sie o pewna wielkosc wzgledem tloka D zgodnie ze strzalka x, powstaja w rowkach hamu¬ jacych c6 pomiedzy drazkiem regulujacym C5 i tlokiem D mniejsze otwory przeply¬ wowe, dzieki czemu przy ruchu wstecz zo¬ staje zwiekszone dzialanie hamujace, co jest pozadane, aby wyrównac uwzglednio¬ ne juz przy srednich katach podniesienia dzialanie ciezaru cofajacej sie czesci lufy.Przy biegu naprzód musi sie umniejszyc dzialanie hamujace, biorac pod uwage dzia¬ lanie ciezaru. Osiaga sie to w ten sposób, ze w tym przypadku, jak to przedstawiono na fig. 7, jeden z obu otworów c14 znajduje — 4 —sie mad rowkami pódluznemi d11. Przy bie¬ gu do przodu ciecz z wydrazenia drazka regulujacego C5 wyplywa nietylko przez otwory d10, c11, c12, c13, E, lecz równiez mo¬ ze wyplywac przez otwory c?11, c14, c12, r13, przez co odpowiednio zmniejsza sie dzialanie hamujace. Rowki d11 o jednako¬ wej glebokosci na calej swej dlugosci slu¬ za w tym przypadku wylacznie do wypel¬ niania komory pierscieniowej E.Przy znacznych katach podniesienia drazek regulujacy C5 zostaje jeszcze bar¬ dziej obrócony wzigledem tloka D w kierun¬ ku strzalki x, wskutek tego w rowkach ha¬ mulcowych c6 wielkosc przekroju przeply¬ wu pomiedzy drazkiem regulujacym C5 i tlokiem D zostaje jeszcze bardziej zmniej¬ szona i dzialanie hamujace przy ruchu wstecz zostaje zwiekszone. Przy biegu na¬ przód oba otwory c14, jak to przedstawiono na fig. 8, znajduja sie nad kazdym row¬ kiem podluznym d11, przez co hamowanie biegu naprzód jeszcze bardziej sie zmniej¬ sza.Opisane urzadzenie, dzieki temu, ze oba drazki regulujace C5 i D8 przesuwaja sie wewnatrz siebie, posiada przedewszyst- kiem te zalete, ze przy danej dlugosci od¬ rzutu dlugosc opornika pozostaje mala, a przez wzajemne obracanie obu drazków re¬ gulujacych uzyskuje sie bardzo prosto re¬ gulowanie hamowania biegu wtyl i na¬ przód. PL