Przedmiotem niniejszego wynalazku jest oporo-powrotnik do dzial, którego cala dlu¬ gosc jest tylko nieco wieksza, niz dlugosc odrzutu kfy dziala przy wystrzale. Zaleta takich krótkich oporo-powrotników w po¬ równaniu do istniejacych, których dlugosc dochodzi wiecej, niz do podwójnej dlugo¬ sci odrzutu, polega na tern, ze mozna je u- rzadzic na tylnej czesci lufy dzialowej, przycaem odleglosc wspólnego srodka ciez¬ kosci lufy i kolyski od ziemi jest mozliwie mala. Okolicznosc ta pozwala na mniejsza wysokoisc loza, a zapewnia wieksza sta¬ tecznosc dziala podczas strzelania. Dalsza zaleta wynalazku w porównaniu do zna- nvch komrtrukcyj polega na tern, ze kanaly przeplywowe wykonane sa w zupelnie ma¬ lej i prostej czesci oporo-ptfwrotnika tak, iz wymiana jej wymaga znacznie mniej¬ szych kosztów, niz to ma miejsce przy istniejacych konstrukcjach.Istota wynalazku polega na urzadzeniu otworów przeplywowych, przez które pod¬ czas odrzutu, wzglednie powrotu do przo¬ du, lufy dzialowej ciecz hamulcowa prze¬ plywa z cylindra opornika do cylindra po- wrotnika, wzglednie odwrotnie. Dla od¬ róznienia od znanych form wykonania, gdzie hamowanie lufy osiaga sie wskutek przenikania cieczy z jednej na druga stro¬ ne tloka hamulcowego przez rowki wyko¬ nane w cylindrze hamulcowym, hamowanieodrzutu, wzglednie ruchu do przodu, lufy dzialowej wedlug wynalazku osiaga sie przez dlawienie cieczy *w otworach, które znajduja sie w sliwaku, zaworze lub podob¬ nych narzadach, umieszczonych w pionowo prowadzonym kanale, który laczy cylinder opornika cieczowego z cylindrem powietrz¬ nego lub sprezynowego powrotnika. Przy- tem przez obracanie suwaka mozna zmie¬ niac wielkosc przekroju przeplywowego podczas odrzutu, wzglednie podczas ruchu do przodu lufy dzialowej wedlug przedtem ustalonego, dowolnie obranego prawa, któ¬ re odpowiada zadanemu przebiegowi tych ruchów.Na zalaczonych rysunkach przedsta¬ wiono dla przykladu formy wykonania wy¬ nalazku.W przykladzie wedlug fig, 1 przedsta¬ wiono oporo-powrotnik, skladajacy sie z o- pornika cieczowego i z powietrznego po¬ wrotnika, który zbudowany jest dla dzial o zmiennym odrzucie, to znaczy, gdy dlu¬ gosc odrzutu zmniejsza sie wraz z wzrasta- jacem nachyleniem lufy dzialowej. O^oro- powrotnik umieszczony jest W kolysce 1, w której wykonano dwa cylindry, opornika 2 i powrotnika 3. W cylindrze 2 opornika znajduje sie tlok 4, którego tloczysko 5 przechodzi przez uszczelnienie 6 i lozysko 7 w oku 8 tylnej czesci lufy dzialowej 9, które to lozysko umocowane jejst zapomoca nasrdbka 10, Cylinder 2 opornika wypel¬ niony jest przed tlokiem ciecza.W cylindrze 3 powrotnika znajduje sie maly szczelny tlok 11 i zawór 12, dociska¬ ny przez sprezyne 13 do siodelka 14 w po¬ krywie 15. Tloczysko tldka 11 przechodzi przez pokrywe 15 i uszczelnienie 16.Cylindry 2 i 3 laczy w tylnej czesci pionowy kanal 17, w którym znajduje sie urzadzenie dlawiace, skladajace sie z su¬ waka hamulcowego 18, obracajacego sie w dajacym sie obracac suwaku uzupelniaja¬ cym 19. Suwak hamuloowy 18 stanowi wa¬ lec z wycieciami 18' na obWdzie, które z wewnetrzna powierzchnia suwaka uzupel¬ niajacego 19 tworza kanaly przeplywowe.Suwak uzupelniajacy posiada ksztalt wy¬ drazonego walca, w którym znajduja sie z jednej strony glówne otwory przeplywowe 19\\a z drugiej strony kanaly uzupelniaja¬ ce 20, urzadzone na obwodzie suwaka i dzialajace przy dlugim odrzucie, jak to przedstawiono na fig. 7, Regulowanie suwaków 18 i 19 usku¬ tecznia sie samoczynnie zapomoca osob¬ nych mechanizmów, które '-.zl jednej strony znajduja sie pod dzialaniem czesci wyko- nywujacych ruch wsteczny, wzgledinie na¬ przód (obracanie suwaka 18) s a z drugiej strony wspóldzialaja z mechanizmem pod¬ niesien (obracanie suwkka uzupelniajace¬ go 19).Urzadzenie obracajace suwak 18 przed¬ stawiono na fig. 2 i 3. Suwak obraca sie przy odrzucie, wzglednie przy ruchu lufy naprzód, wskutek wspóldzialania dwóch wodzidel 23 i 24. Wodzidlo 24 polaczone jest z lozyskiem 7, wykonywa zatem wspól¬ nie z lufa dzialowa 9 ruch wsteczny i zpo- wrotem, podczas gdy wodzidlo 23 przesu¬ wa sie w pionowej prowadnicy na kolysce i zazebia sie swem uzebieniem 25 z uzebio¬ nym odcinkiem 22, osadzonym na wystaja¬ cym czopie 21 suwaka hamulcowego 18.Podczas odrzutu lufy dzialowej 9 cofa sie równiez podluzne wodzidlo 24, a pionowe wodzidlo 23 przesuwa sie do góry i obraca w tym samym kierunku uzebiony odcinek 25, wskutek czego obraca sie równiez su¬ wak hamulcowy 18,- przyczem otwory prze¬ plywowe miedzy suwakiem hamulcowym 18 i suwakiem uzupelniajacyin 19 stale sie zmniejszaja az do calkowitego zahamowa¬ nia wstecznego ruchu lufy dzialowej. Pod¬ czas powrotu lufy dzialowej do przodu przebieg tego dzialania jest odwrotny. Rozrzad suwaka hamulcowego 18 moz¬ na równiez uskutecznic inaczej, np. w spo¬ sób przedstawiony na fig. 11 i 12. Obraca¬ nie suwaka osiaga sie tirtaj zapomoca trzpie- — 2 -nia srubowego z podwójnym gwintem 34 i 36. Trzpien daje sie obracac w kolysce 1, a na jego czesc, zaopatrzona w gwint 34, zachodzi nasrubek 39, który tworzy jedna calosc t lufa dzialowa 9. Na zaopatrzonej w gwint 36 czesci tegoz trzpienia znajduje sie nasrubek 35, w który przegubowo 'wcho¬ dzi koniec dzwigni 33, zaklinowanej na wy¬ stajacym czopie suwaka 18. Podczais odrzu¬ tu i powrotu lufy dzialowej 9 obraca sie zatem trzpien wskutek dzialania przesuwa¬ jacego sie po nim nasrubka 39, oprócz zas tego nasrubek 35 przesuwa sie w jednym lub drugim kierunku i zapomoca dzwigni 33 obraca suwak hamulcowy 18.Ruch suwaka uzupelniajacego 19 zalezy od elewacji dziala. Odnosne urzadzenie przedstawiono na fig. 9 i 10 linjlami pelne- mi (polozenie I) przy zerowem nachyleniu osi lufy, a linjami przerywanemi (poloze¬ nie II) przy nachyleniu 45°, przyczem u- rzadzenie to znajduje sie po przeciwleglej stronie kolyski 1, anizeli opisane .urzadze¬ nie do obracania suwaka hamulcowego 18.Istote wynalazku stanowi równoleglobok dzwigniowy 26, 27, 28, którego jedna dzwi¬ gnia 26 osadzona jest na czopie 40 suwaka uzupelniajacego 19, podczas gdy druga dzwignia 28, polaczona z nia przegubowo zapomoca ciegla 27, osadzona jest na ob¬ racajacym sie w kadlubie kolyski czopie 29, na którym zaklinowana jest dzwignia 30 z krazkiem 31 toczacym sie w kulisie 32, umocowanej na wewnetrznej stronie loza.Podczas nachylania lufy dzialowej obraca sie caly równoleglobok, a wskutek tego równiez suwak uzupelniajacy 19 tak, iz kanaly przeplywowe suwaka zmniejszaja sie w miare zwiekszenia nachylenia lufy dzialowej, przez co osiaga sie wiekszy opór przeplywajacej cieczy hamujacej lub szyb¬ sze zahamowanie, a wiec równiez krótszy odrzut lufy dzialowej. Urzadzenie powyz¬ sze zatem samoczynnie zmniejsza odrzut w miare zwiekszajacego sie nachylenia.Po ukonczonym odrzucie, wskutek dzia¬ lania sprezonego w powrotniku powietrza lub wskutek dziaJania sprezyny, wywoluje sie ruch powrotny lufy dzialowej, który jednak nie powinien odbywac sie szybko.Z tego powodu w powrotniku urzadzony jest zawór 12 (fig. 1), który zamyka sie podczas ruchu powrotnego lufy tak, iz po¬ wracajaca do cylindra opornika ciecz musi ^przeniknac przez male kanaliki 41, znaj¬ dujace sie w talerzyku zaworu 12, wsku¬ tek czego ruch powrotny lufy dzialowej zostaje hamowany i odbywa sie z dosc ma¬ la szybkoscia. Niezbedna dla ruchu po¬ wrotnego lufy dzialowej sila nie jest jed¬ nakze zawsze jednakowa, lecz zaleznie od nachylenia lufy dziala ulega ona zmianom w stosunkowo rozmaitych granicach. Sila ta przy mniejiszych nachyleniach jest znacznie mniejsza, niz przy duzych nachy¬ leniach tak, iz przy jednakowych otworach przeplywowych 41 zaworu postepowego 12 moga byc rozmaite szybkosci ruchu po¬ wrotnego. Do wyrównania tej róznicy slu¬ za znajdujace sie w suwaku uzupelniaja¬ cym 19 (fig. 7 i 8) kanaly 37, które poczy¬ najac od pewnego nachylenia lufy lacza sie z odnosnemi, urzadzonemi) w siodle 14 zaworu 12 kanalami, przez które moze u- chodzic ciecz hamulcowa z przestrzeni przed tym zaworem do przestrzeni za po¬ wyzszym zaworem i odwrotnie.Qpis»ane urzadzenia dotycza oporo- powroinika do dzial o zmiennym odrzucie.Przy dzialach ze stalym odrzutem odpada suwak uzupelniajacy 19 z calem przyna- leznem urzadzeniom rozrzadczem wedlug fig. 9 i 10, a suwak hamulcowy znajduje sie wówczas bezposrednio w kolysce we¬ dlug fig. 4 i 5, przyczem kanaly przeplywo¬ we wykonane sa albo wspólsrodkowo (fig. 4), albo na obwodzie (fig. 5) kadluba suwaka.Jak juz wspomniano, suwaki hamulco¬ we znajduja sie w kanale 17, który laczy cylinder opornika z cylindrem pcwrctnika.Oba te cylindry moga sie znajdowac albo — 3 —w kadlubie kolyski 1 wedlug fig. 1, albo tworza samodzielny, przylaczony do lufy dzialowej kadlub, który razem z lufa dzia¬ lowa uczestniczy w odrzucie i ruchu po¬ wrotnym, jak to przedstawiono na fig. 13, gdy tymczasem tloczysko 5 tloka 4 opor¬ nika umocowane jest na kolysce 1. W tym przypadku oczywiscie równiez i urzadze¬ nie przyrzadu obracajacego dla suwaka hamulcowego 18 wykonane jest odwrotnie, niz to przedstawiono na fig. 2, to znaczy wodzidlo podluzne 24 polaczone jest nie¬ ruchomo z kolyska, podczas gdy prostopa¬ dle do niej wodzidlo 23 porusza sie jed¬ noczesnie z oporo-powrotnikiem.W podobny sposób wykonane jest rów¬ niez urzadzenie do obracania sruby wedlug fig. lii 12. Nasrubek 39 umocowany jest w tej formie wykonania na nieruchomej czesci kolyski /, gdy tymczasem trzpien z gwintami 34, 36 i nasrubek 35 urzadzone sa na oporo-powrotnikuj który poru:za sie wraz z lufa dzialowa. PL