PL193231B1 - Pochodna 3-acetylo-1-arylo-pirazolu i kompozycja szkodnikobójcza - Google Patents

Abstract

1. Pochodna 3-acetylo-1-arylo-pirazolu o wzorze (I) lub jej rolniczo dopuszczalna sól: w którym: R 1 oznacza S(O) mR 5; R 2 oznacza -NR 6R 7; R 3 oznacza atom chloru; R 4 oznacza - CF 3, -SF 3O, lub -SF 5; R 5 oznacza C 1-C 4-alkil; R 6 oznacza atom wodoru; R 7 oznacza atomu wodoru, -S(O) qCF 3 lub C 1-C 4 - alkil, ewentualnie podstawiony przez -S(O) SR 8 lub aminokarbonyl; R 8 stanowi C 1-C 4 alkil lub C 1-C 4 chlorowcoalkil; X oznacza CR 13 R 13 oznacza chlor lub brom; …………………………………….. PL PL PL

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku są pochodne 3-acetylo-1-arylopirazolowe mające zastosowanie w zwalczaniu owadów, obleńców i robaków pasożytniczych oraz kompozycje zawierających te pochodne. Wynalazek w szczególności odnosi się do zastosowania pochodnych 1-arylopirazoli w warunkach faktycznego narażenia pracowników na ich szkodliwy wpływ. Wynalazek przedstawia ponadto nowy, ulepszony sposób zwalczania owadów, obleńców i robaków pasożytniczych za pomocą środka szkodnikobójczego posiadającego grupę 1-fenylopirazolową i jest szczególnie przydatny w zwalczaniu mszyc.

Zwalczanie owadów, nicieni i robaków pasożytniczych przez zastosowanie odpowiedniej substancji aktywnej posiadającej grupę 1-arylopirazolową zostało opisane w wielu patentach i zgłoszeniach patentowych, takich jak publikacja międzynarodowego zgłoszenia patentowego WO 93/06089 (i odpowiadający mu opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 5,451,598), WO 94/21606 i WO 87/03781 jak również w publikacjach patentu europejskiego nr 0295117, 0659745, 0679650, 0201852 i 0412849, w opisie patentowym Niemiec nr DE 19511269 i opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 5,232,940.

Podstawowym celem obecnego wynalazku jest zapewnienie wyższego poziomu bezpieczeństwa dla użytkownika i środowiska w sposobach zwalczania owadów, nicieni i robaków pasożytniczych. Wszystkie środki szkodnikobójcze są w mniejszym lub większym stopniu niebezpieczne i zawsze pożądanym jest zmniejszenie potencjalnego niebezpieczeństwa, które mimo że małe i akceptowane w normalnym stosowaniu, może wystąpić zawsze. Zatem celem wynalazku jest znalezienie metody zwalczania szkodników, w której potencjalne zagrożenie będzie niższe niż w przypadku znanych i stosowanych sposobów, nawet jeśli te ostatnie są obarczone niskim i akceptowalnym stopniem ryzyka.

Drugi cel wynalazku stanowi zmniejszenie stopnia zagrożenia pracowników stosujących tę metodę.

Trzeci cel wynalazku stanowi zmniejszenie stopnia zagrożenia pracowników stosujących ten sposób w przypadku możliwości faktycznego narażenia na jego szkodliwy wpływ.

Czwarty cel wynalazku stanowi znalezienie nowego, ulepszonego sposobu zwalczania mszyc. Znane są sposoby zwalczania mszyc za pomocą różnych środków aktywnych owadobójczo, ale ten gatunek owadów jest szczególnie zdolny do szybkiego wzrostu populacji przy faktycznym i wyższym stopniu ryzyka rozwoju oporności na pestycydy niż inne gatunki owadów. Stąd szczególnie pożądana jest możliwość wprowadzania nowych sposobów zwalczania mszyc przy użyciu pestycydów innych niż stosowane dotychczas. Celem wynalazku jest opracowanie sposobu zwalczania mszyc przez zastosowanie wysoce aktywnego owadobójczo środka typu 1-fenylopirazoli, o wyższej skuteczności niż sposoby stosowane do tej pory.

Piąty cel wynalazku stanowi znalezienie nowych pochodnych 1-fenylopirazolowych, posiadających poprawioną aktywność systemiczną wobec mszyc w porównaniu ze związkami znanymi. Związki te posiadają doskonałe własności zwalczania mszyc liści bawełny (Aphis gossypii) i pluskwy zielonej (Schizaphis graminum) przy podawaniu systemicznym.

Te wszystkie i inne cele zostały osiągnięte w rozwiązaniu według wynalazku i staną się jasne po dalszym ujawnieniu w opisie.

Streszczenie wynalazku

Wynalazek wprowadza ulepszenie do sposobu zwalczania owadów polegającego na stosowaniu składnika aktywnego owadobójczo posiadającego grupę 1-arylopirazolową, w miejscu gdzie owady występują albo spodziewane jest ich wystąpienie, przy czym w warunkach stosowania istnieje możliwość narażenia ssaków na jego szkodliwy wpływ, a zwłaszcza gdy istnieje faktyczne narażenie pracowników na jej szkodliwy wpływ, polegający na tym, że wspomniany składnik aktywny stanowi związek o wzorze (I) lub jego rolniczo dopuszczalna sól. Sposób zwalczania szkodników zgodnie z wynalazkiem jest szczególnie przydatny w przypadku, gdy na szkodliwy wpływ środka narażeni są pracujący ludzie.

Wynalazek zapewnia sposób zwalczania owadów przez stosowanie składnika aktywnego owadobójczo, posiadającego grupę 1-arylopirazolową w miejscu gdzie owady występują albo spodziewane jest ich wystąpienie, przy czym ulepszenie polega na tym, że składnik czynny stanowi związek o wzorze (I) lub jego rolniczo dopuszczalna sól. Praktyczne zastosowania zgodne z wynalazkiem polegają na zastosowaniu składnika aktywnego o wzorze (I).

PL 193 231 B1

Przedmiotem wynalazku jest pochodna 3-acetylo-1-arylo-pirazolu o wzorze (I) lub jej rolniczo dopuszczalna sól:

r₄ (i) w którym:

R1 oznacza S(O)mR5;

R2 oznacza -NR6R7;

R3 oznacza atom chloru;

R4 oznacza - CF3, -SF3O, lub -SF5;

R5 oznacza C1-C4 alkil;

R6 oznacza atom wodoru;

R7 oznacza atomu wodoru, -S(O)qCF3 lub C1-C4 alkil, ewentualnie podstawiony przez -S(O)SR8 lub aminokarbonyl;

R8 stanowi C1-C4 alkil lub C1-C4 chlorowcoalkil;

X oznacza CR13;

R13 oznacza chlor lub brom; m ma wartość 0, 1lub2;a qi s oznaczają 0, 1 lub 2.

Pochodna korzystnie wybrana jest spośród:

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylotiopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-etylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-etyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-metyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-5-(karbamoilometyloamino)-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-etylosulfonyloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazolu,

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-karbamoiloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2-bromo-6-chloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylo-5-trifluorometylosulfenyloaminopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylotiopirazolu.

Przedmiotem wynalazku jest także kompozycja szkodnikobójcza, charakteryzująca się tym, że zawiera szkodnikobójczo skuteczną ilość składnika aktywnego stanowiącego pochodną o wzorze (I) lub jej rolniczo dopuszczalną sól, jak zdefiniowano wyżej, w połączeniu ze szkodnikobójczo dopuszczalnym rozcieńczalnikiem lub nośnikiem.

Korzystnie kompozycja szkodnikobójcza zawiera jako składnik aktywny związek wybrany spośród:

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylotiopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-etylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-etyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-metyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

PL 193 231 B1

3-acetylo-5-(karbamoilometyloamino)-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-etylosulfonyloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-karbamoiloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazol;

3-acetylo-5-amino-1-(2-bromo-6-chloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylo-5-trifluorometylosulfenyloaminopirazolu;

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu; i

3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylotiopirazolu.

Kompozycja szkodnikobójcza korzystnie zawiera składnik aktywny w ilości od 0,00005% do 90% wagowych kompozycji.

Sposób zwalczania owadów polega na stosowaniu składnika aktywnego o wzorze (I).

Przez określenie „szkodnikobójczo dopuszczalne sole” rozumie się sole anionów i kationów znanych i akceptowanych w technice jako tworzące szkodnikobójczo dopuszczalne sole. Korzystnie sole takie są rozpuszczalne w wodzie. Odpowiednie sole addycyjne z kwasami tworzone przez związki o wzorze (I) zawierające grupę aminową obejmują sole z kwasami nieorganicznymi, na przykład chlorowodorki, fosforany, siarczany i azotany, oraz sole z kwasami organicznymi, na przykład octany.

Jeśli nie sprecyzowano inaczej, grupy alkilowe i alkoksylowe posiadają od jednego do czterech atomów węgla. Podobnie grupy chlorowcoalkilowe i chlorowcoalkoksylowe korzystnie zawierają od jednego do czterech atomów węgla. Różne indywidualne alifatyczne reszty węglowodorowe, czyli rodniki i ich części (na przykład reszta alkilowa alkiloaminokarbonylu i alkiloaminosulfonylu) zawierają do czterech atomów węgla w łańcuchu.

Grupy chlorowcoalkilowa i chlorowcoalkoksylowa mogą zawierać jeden lub więcej atomów chlorowca.

Określenie „heteroaryl” oznacza pięcio- do siedmioczłonowy pierścień heterocykliczny zawierający od jednego do czterech heteroatomów wybranych spośród azotu, tlenu i siarki.

Określenie „chlorowiec” oznacza fluor, chlor, brom lub jod. Określenie „chlorowco” przed nazwą rodnika oznacza, że rodnik ten jest częściowo lub całkowicie chlorowcowany, czyli podstawiony przez fluor, chlor, brom lub jod, lub ich kombinację, korzystnie przez fluor lub chlor.

R2 korzystnie oznacza grupę aminową, niepodstawioną lub podstawioną przez jeden lub dwa podstawniki wybrane z grupy zawierającej atom wodoru i alkil, którego część alkilowa jest ewentualnie podstawiona przez jeden lub więcej R12 stanowiący grupę -S(O)sR8 lub aminokarbonylową.

R5 korzystnie stanowi metyl, etyl lub propyl.

Szczególnie korzystną pod względem systemicznych własności mszycobójczych klasę związków stanowią związki o wzorze (I), w którym:

R2 stanowi NR6R7;

R3 stanowi chlor;

R4 stanowi CF3-, lub -SF5;

R5 stanowi metyl lub etyl;

R6 stanowi wodór;

R7 stanowi wodór, metyl lub etyl ewentualnie podstawiony przez -S(O)3R8 lub aminokarbonyl;

R8 stanowi metyl lub etyl;

X oznacza CR13;

R13 stanowi chlor lub brom; i m jest równe 0 lub1.

Szczególnie korzystne pochodne pirazolowe przydatne w sposobie zwalczania owadów według wynalazku obejmują następujące związki, którym przypisano numery 1-12 dla ułatwienia odniesienia i identyfikacji.

1. 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazol

2. 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylotiopirazol

3. 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-etylosulfinylopirazol

4. 3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-etyloamino-4-metylosulfinylopirazol

5. 3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-metyloamino-4-metylosulfinylopirazol

PL 193 231 B1

6. 3-acetylo-5-(karbamoilometyloamino)-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazol

7. 3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-etylosulfonyloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazol

8. 3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-karbamoiloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazol

9. 3-acetylo-5-amino-1-(2-bromo-6-chloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazol

10. 3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylo-5-trifluorometylosulfenyloaminopirazol

11. 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylosulfinylopirazol

12. 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylotiopirazol.

Związki 1 i 2 stanowią związki korzystne.

Niektóre ze związków, które mogą być stosowane w sposobie według wynalazku, są nowe i stanowią kolejny aspekt obecnego wynalazku. Następujące związki są przedstawicielami związków o wzorze (I), stanowiących część wynalazku. W tabeli poniżej Et oznacza etyl, Pr - n-propyl.

Związek nr	R1	R2	R3	R4	X	t.t. (°C) (około)
1	2	3	4	5	6	7
13	SCFCI2	NH2	Cl	CF3	C-Cl	136
14	SO2CF3	NH2	Cl	CF3	C-Cl	164
17	SOCF3	H	Cl	CF3	C-Cl	149
18	SO2CF3	H	Cl	CF3	C-Cl	119
19	SOCH3	NH2	Cl	OCF3	C-Cl	147
20	SOEt	NH2	Cl	CF3	N	69
23	SOCH3	NH2	Cl	CF3	N	92
24	SO2CH3	NH2	Cl	OCF3	C-Cl	211
25	SCCIF2	NH2	Cl	CF3	C-Cl	124
26	SCH3	NH2	Br	CF3	C-Cl	99
27	SO2CH3	NH2	Cl	CF3	N	165
29	SOCH3	NH2	H	CF3	C-Br	162
31	SCH3	NH2	Cl	OCF3	C-Cl	151
32	SOCH3	CH3	Cl	CF3	C-Cl	138
33	SOCH3	NHEt	Br	CF3	C-Cl	124
34	SOCF3	NH2	Cl	CF3	C-Cl	177
35	SOEt	H	Cl	CF3	C-Cl	152
36	SO(CH2)2F	NH2	Cl	CF3	C-Cl	140
37	SO2Et	NHCH2CONH2	Cl	CF3	C-Cl	212
38	SOCH3	NHCH3	Br	CF3	C-Cl	58
39	SOEt	NH(CH2)2SO2Et	Cl	CF3	C-Cl	106
40	SOCHF2	NH2	H	CF3	C-Cl	140
41	SOPr	NH2	Cl	CF3	C-Cl	147
42	SO2CH3	NH(CH2)2OCH3	Cl	CF3	C-Cl	54

PL 193 231 B1 cd. tabeli

1	2	3	4	5	6	7
43	SOCHa	NHCH2C(CHa)2OH	Cl	CF3	C-Cl	50
45	SOEt	NHCH3	Cl	OCF3	C-Cl	138
46	SOCHa	H	Cl	CF3	C-Cl	174
47	SO2CH3	NH2	Br	CF3	C-Cl	199
48	SOEt	NH2	Br	CF3	C-Br	176
49	SOEt	NH2	Cl	OCF3	C-Cl	165
50	SEt	N(CH3)Et	Cl	CF3	C-Cl	78
52	SOEt	NHCH3	Cl	CF3	C-Cl	148
54	SO2CH3	SCH3	Cl	CF3	C-Cl	122
55	SCH3	NH2	Cl	Cl	N	110
56	SO2CH3	NH2	Cl	Cl	N	200
57	SO2Et	NH2	Cl	CF3	C-Cl	178
58	SCH3	NH2	Br	OCF3	C-Br	140
59	SOCH3	NH2	Cl	Cl	N	160
61	SOEt	NH(CH2)2SO2CH3	Cl	CF3	C-Cl	123
62	SPr	NH2	Cl	CF3	C-Cl	89
63	SCH3	NH2	Br	Br	C-Br	110
64	SCH3	NHCOCF3	Cl	CF3	C-Cl	155
65	S(CH2)2Cl	NH2	Cl	CF3	C-Cl	99
66	SO2CH3	NH2	Cl	sf5	C-Cl	250
67	SOCH3	N=CH(OCH3)	Cl	CF3	C-Cl	114
68	SOCH3	N(CH3)2	Cl	CF3	C-Cl	129
70	SCF3	H	Cl	CF3	C-Cl	88

Związki o wzorze (I) można otrzymać zgodnie ze sposobem wytwarzania opisanym w publikacji międzynarodowego zgłoszenia patentowego WO 94/21606 i WO 93/06089 lub publikacji międzynarodowego zgłoszenia patentowego WO 87/03781 jak również w publikacji patentu europejskiego nr 0295117 oraz opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 5,232,940 udzielonym na rzecz Hatton'a i in. Specjalista bez trudu dobierze odpowiedni związek wyjściowy do tych znanych metod i zaadoptuje znane metody do tego odczynnika tak, aby otrzymać odpowiadający mu pożądany produkt. Jest zrozumiałym, że w opisie następujących procesów kolejność wprowadzania różnych grup do pierścienia pirazolowego może być inna i może zachodzić konieczność wprowadzania odpowiednich grup zabezpieczających znanych specjalistom.

W dalszym opisie procesu, w przypadku braku specjalnego objaśnienia symboli występujących we wzorze, należy rozumieć, że mają one znaczenie „jak zdefiniowano powyżej” zgodnie z pierwszą definicją każdego z symboli w wyszczególnieniu.

Zgodnie z kolejną cechą wynalazku, związki o wzorze (I), w którym R1, R2, R3, R4 i X mają uprzednio zdefiniowane znaczenie, można otrzymać poddając reakcji związek o wzorze (II):

PL 193 231 B1

w którym R1, R2, R3, R4 i X mają znaczenie zdefiniowane uprzednio, z odpowiednim odczynnikiem CH3M, w którym M oznacza metal alkaliczny, taki jak lit, lub sól metalu ziem alkalicznych taką jak MgBr, MgCl, Mgl, w którym to przypadku CH3M oznacza odczynnik Grignarda taki jak bromek metylomagnezowy, jodek metylomagnezowy i chlorek metylomagnezowy. Reakcję można prowadzić w różnych rozpuszczalnikach, na przykład dichloroetanie, dichlorometanie, toluenie, tetrahydrofuranie i chlorobenzenie, które mogą stanowić mieszaninę, w temperaturach w zakresie od -70°C do 120°C, korzystnie od -20°C do 50°C. Reakcja może być katalizowana przez kwasy, w tym kwasy Lewisa, takie jak AlCl3, BBr3, TiCl4, BF3, SiCl4, BCl3, CuBr, nie ograniczając się do nich.

Zgodnie z kolejną cechą wynalazku, związki o wzorze (I), w którym R1, R2, R3, R4 i X mają uprzednio zdefiniowane znaczenie, a m jest równe 0 lub 1, można otrzymać bezpośrednio poddając reakcji odpowiednie związki o wzorze (III):

z odpowiednim odczynnikiem R5S(O)mY, gdzie m jest równe 0 lub 1, a Y oznacza chlorowiec (korzystnie chlor). Przekształcenia związku o wzorze (III) w związek o wzorze (I) można dokonać przez bezpośrednie sulfenylowanie lub sulfinylowanie przy użyciu odpowiednich halogenków alkilosulfenylowych lub halogenków alkilosulfinylowych, takich jak halogenek metylosulfenylowy lub halogenek metylosulfinylowy. Halogenki alkilosulfenylowe i halogenki alkilosulfinylowe można otrzymać w oddzielnym naczyniu reakcyjnym lub ewentualnie in situw środowisku stosowanym w reakcji ze związkami o wzorze (III). Stosuje się rozpuszczalniki obojętne, na przykład eter metylowo-t-butylowy, dichloroetan, toluen i chlorobenzen. Reakcję prowadzić można w obecności katalizatora o charakterze zasadowym, na przykład węglanu metalu, wodorku metalu takiego jak wodorek sodu lub wodorotlenku metalu, takiego jak wodorotlenek sodu. Reakcję prowadzi się w temperaturze od około -20°C do około 120°C, korzystnie w temperaturze od 0°C do 100°C.

PL 193 231 B1

Zgodnie z kolejną cechą wynalazku związki o wzorze (I), w którym R1, R3, R4 i X mają uprzednio zdefiniowane znaczenie, a R2 oznacza grupę aminową, można otrzymać poddając reakcji związek o wzorze (IV):

NC (IV) ze związkiem o wzorze (V):

Reakcję prowadzi się w obecności zasady, na przykład alkoholanu, korzystnie etoksylanu sodu w obojętnym rozpuszczalniku, na przykład w etanolu w temperaturze od 0°C do temperatury wrzenia.

Zgodnie z kolejną cechą wynalazku, związki o wzorze (I), w którym R1, R2, R3, R4 i X mają uprzednio zdefiniowane znaczenie, a m jest równe 1 lub 2, można otrzymać przez utlenianie odpowiednich związków o wzorze (I), w którym m oznacza 0lub 1. Utlenianie prowadzi się za pomocą nadkwasu takiego jak kwas 3-chloronadbenzoesowy w obojętnym rozpuszczalniku, na przykład chlorku metylenu w temperaturze od 0°C do temperatury wrzenia rozpuszczalnika.

Zgodnie z kolejną cechą wynalazku, związki o wzorze (I), w którym R2 oznacza NR6R7, przy czym R6 i/lub R7 oznaczają alkil lub -S(O)qCF3, w którym każda część alkilowa może być ewentualnie podstawiona przez jeden lub więcej R12, można otrzymać z odpowiednich związków, w których R2 oznacza grupę aminową, sposobami opisanymi w jednej lub kilku publikacjach międzynarodowych nr WO 94/21606, WO 93/06089 i WO 87/03781, publikacji patentu europejskiego nr EP 0295117 i EP 511845, patentu USA nr 5,232,940 udzielonego na rzecz Hattona i in., publikacji patentu nr DE 19511269 i EP 780378.

Zgodnie z kolejną cechą wynalazku, związki o wzorze (I), w którym R1, R3,R4 i X mają uprzednio zdefiniowane znaczenie, a R2 oznacza NR6R7, gdzie R6 oznacza wodór a R7 oznacza etyl podstawiony w pozycji 2 przez R12, przy czym R12 oznacza grupę -S(O)sR8, lub aminokarbonyl, można otrzymać w wyniku reakcji odpowiedniego związku o wzorze (I), w którym R2 oznacza grupę aminową ze związkiem o wzorze (VI):

R12-CH=CH2 (VI) w którym R12 zostało zdefiniowane powyżej. Reakcję prowadzi się ewentualnie w obecności zasady, takiej jak wodorek sodu, wodorotlenek metalu alkalicznego, na przykład wodorotlenek potasu, lub wodorotlenek tetraalkiloamoniowy, na przykład wodorotlenek N-benzylotrimetyloamoniowy, w rozpuszczalniku takim jak toluen, etanol lub woda, w zakresie temperatur od -20°C do temperatury wrzenia.

Zgodnie z kolejną cechą wynalazku, związki o wzorze (I), w którym R1, R3, R4 i X mają uprzednio zdefiniowane znaczenie, a R2 oznacza NR6R7, gdzie R6 i/lub R7 oznacza alkil ewentualnie podstawiony przez jeden lub więcej R12, można otrzymać poddając reakcji odpowiedni związek o wzorze (I), w którym R2 oznacza grupę aminową ze związkiem o wzorze (VII):

R14-Y (VII),

PL 193 231 B1 w którym R14 oznacza alkil ewentualnie podstawiony przez jeden lub więcej R12, a Y oznacza grupę opuszczającą, korzystnie chlorowiec, na przykład chlor. Reakcję prowadzi się w obecności zasady takiej jak wodorotlenek potasu, metanolan potasu, wodorek sodu lub trietyloamina w obojętnym rozpuszczalniku, takim jak eter metylowo-butylowy lub toluen, w zakresie temperatur od -20°C do temperatury wrzenia.

Związki pośrednie o wzorze (II), w którym R1 oznacza S(O)mR5 i gdzie m jest równe 1 lub 2, można otrzymać w reakcji związku o wzorze (XI):

z odczynnikiem o wzorze R5S(O)mY, w którym Y oznacza chlorowiec, korzystnie chlor, stosując sposób opisany wyżej dla wytwarzania związków o wzorze (I) ze związków o wzorze (III).

Związki pośrednie o wzorze (III), w którym R2 oznacza grupę aminową, można otrzymać metodą dwuazowania związku o wzorze (XII):

i reakcji otrzymanej soli dwuazoniowej z odczynnikiem o wzorze (XIII):

Dwuazowanie związków o wzorze (XII) można prowadzić zgodnie z dobrze znanymi procedurami. Reakcję soli dwuazoniowej ze związkami o wzorze (XlII) prowadzącą do uzyskania związków o wzorze (III), w którym R2 oznacza grupę aminową można przeprowadzić w dwu etapach obejmujących sprzęganie, a następnie zamknięcie pierścienia, które można przeprowadzić w tym samym naczyniu reakcyjnym. Kondensację można przeprowadzić w obecności odpowiednich kwasów, takich jak kwas octowy lub solny lub w obecności katalizatorów zasadowych, takich jak octan sodu. Reakcję można prowadzić w różnych rozpuszczalnikach, w tym w alkoholach takich jak etanol lub eterach, takich jak eter metylowo-t-butylowy, ewentualnie z dodatkiem wody, zasadniczo w temperaturze od około -30°C do 100°C, korzystnie od 0°C do 50°C. Etap zamknięcia pierścienia korzystnie prowadzi się w obecności katalizatora zasadowego w odpowiednich rozpuszczalnikach, obejmujących, bez

PL 193 231 B1 ograniczania się do nich, rozpuszczalniki stosowane w pierwszym etapie reakcji (sprzęgania). Stosowany katalizator zasadowy może stanowić zasada organiczna, na przykład trietyloamina lub pirydyna, amidyny, takie jak 1,8-diazabicyklo(5.4.0)undec-7-en (DBU) lub zasada nieorganiczna, taka jak dwuwęglan amonowo-sodowy lub wodorotlenek sodu. Reakcję można prowadzić w temperaturze od około -30°C do około 120°C, korzystnie od 0°C do 100°C.

Syntezy związków pośrednich o wzorze ogólnym (XII) można przeprowadzić zgodnie z odmianami znanych metod, na przykład opisanych w opisach patentowych Wielkiej Brytanii nr GB 8531485 i GB 9201636, jak również w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych nr 5,232,940, udzielonym na rzecz Hattona i in.

Pewne związki o wzorze (II) są nowe i jako takie stanowią kolejny aspekt wynalazku.

Związki o wzorze (IV) i (V) są znane lub mogą być otrzymane znanymi sposobami.

Wynalazek ilustrują następujące przykłady, które mają służyć jego lepszemu wykorzystaniu.

Przykład 1.

Do zawiesiny 1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-amino-3-cyjano-4-metylosulfinylopirazolu (2 g) w toluenie dodano bromek metylomagnezowy (7 ml 1,4 M roztworu w toluenie/THF). Mieszaninę mieszano w 20 przez godzinę i zobojętniono nasyconym roztworem chlorku amonu. Warstwę organiczną wysuszono (siarczan sodu), odparowano i pozostałość oczyszczano metodą chromatograficzną, stosując 40% octan etylu w heksanie, otrzymując 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazol (związek 1, 0,68 g), t.t. 166°C.

Postępując w podobny sposób otrzymano związki o wzorze (I) zebrane w poniższej tabeli. Et oznacza etyl.

Związek nr	Ri	R2	R3	R4	X	t. t. (°C)
2	SCH3	NH2	Cl	CF3	C-Cl	113
3	SOEt	NH2	Cl	CF3	C-Cl	189
4	SOCH3	NHEt	Cl	CF3	C-Cl	13
5	SOCH3	NHCH3	Cl	CF3	C-Cl	126
6	SOCH3	NHCH2CONH2	Cl	CF3	C-Cl	165
7	SOCH3	NH(CH2)2SO2Et	Cl	CF3	C-Cl	102
8	SOCH3	NH(CH2)2CONH2	Cl	CF3	C-Cl	132
9	SOCH3	NH2	Br	CF3	C-Cl	153
11	SOCH3	NH2	Cl	sf5	C-Cl	166
12	SCH3	NH2	Cl	sf5	C-Cl	150

Przykład 2.

Do roztworu 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu (3 g) w dichlorometanie zawierającego dizopropyloetyloaminę (1,44 ml) dodano w temp. -30°C chlorek trifluorometylosulfenylu (0,97 ml). Mieszaninę mieszano przez 2 godziny i po osiągnięciu 20°C przedmuchano azotem. Dodano wodę i fazę organiczną wysuszono (siarczan sodu) i odparowano. Pozostałość oczyszczano chromatograficznie na żelu krzemionkowym, eluując 25% octanem etylu w heksanie, otrzymując 3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylo-5-trifluorometylosulfenyloaminopirazol (związek 10, 0,5 g), t.t. 67-102.

Analiza spektralna masowa M+/e = 499.

Przykład porównawczy 1.

Do roztworu 5-amino-3-cyjano-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-etylotiopirazolu (22,25 g) w metanolu dodano roztwór kwasu solnego (1,5 g) w izopropanolu. Dodano nadtlenek wodoru (6,95 g 30% roztworu wodnego), po czym temperatura wzrosła do 60°C. Po dwu godzinach całość odfiltrowano i ciało stałe przemyto metanolem. Osad przemyto wodą, wysuszono i rekrystalizowano z metanolu, otrzymując 5-amino-3-cyjano-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-etylosulfinylopirazol (18,4 g), t.t. 173-174°C.

PL 193 231 B1

P r z y k ł a d p o r ó w n a w c z y 2.

Do zawiesiny 1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-3-cyjano-4-metylosulfinylo-5-[1-metoksy(etylenoimino]pirazolu (6 g) w metanolu dodano w trzech porcjach w ciągu 15 minut w temperaturze 20°C borowodorek sodu (0,79 g) i mieszano w atmosferze azotu przez 45 minut. Mieszaninę odparowano i pozostałość oczyszczano metodą szybkiej chromatografii na żelu krzemionkowym, stosując 15% octan etylu w chlorku metylenu, otrzymując 1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-3-cyjano-5-etyloamino-4-metylosulfinylopirazol (1,1 g), t.t. 130-131°C (rozkład).

P r z y k ł a d p o r ó w n a w c z y 3.

Do roztworu 5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-3-cyjano-4-metylotiopirazolu (20 mg) w metanolu dodano w temp. 4°C roztwór katalityczny kwas siarkowy/izopropanol (0,02 ml), a następnie 30% nadtlenek wodoru (0,02 ml). Mieszaninę mieszano przez 2 dni w temp. 20°C. Następnie dodano roztwór H2SO4/izo-propanol i nadtlenek wodoru, całość mieszano przez noc i podzielono pomiędzy fazę chlorku metylenu i wodną. Fazę organiczną przemyto roztworem wodorosiarczynu sodu, roztworem diwęglanu sodu i wodą. Warstwę organiczną wysuszono (siarczan sodu), odparowano, a pozostałość oczyszczano metodą chromatografii preparatywnej TLC, stosując 70% octan etylu w heksanie, otrzymując 5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-3-cyjano-4-metylosulfinylopirazol.

H¹-NMR (CDCl3) (ppm): 7,8 (2H, d); 3,0 (3H, s).

P r z y k ł a d p o r ó w n a w c z y 4.

I) Otrzymywanie chlorku metylosulfenylu,

Chlorek sulfurylu (1,48 g) dodano do roztworu dwusiarczku dimetylu (3,16 g) w eterze metylowo-t-butylowym. Mieszaninę mieszano w temp. 20°C przez 5 godzin. Porcję 0,6 ml otrzymanego roztworu użyto do następnej reakcji.

II) Metylosulfenylowanie:

5-Amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-3-cyjano-pirazol (40 mg) ogrzewano w temperaturze wrzenia w atmosferze gazu obojętnego w eterze metylowo-t-butylowym. Dodano chlorek metylosulfenylu (0,6 ml roztworu w eterze metylowo-t-butylowym) i ogrzewano w temperaturze wrzenia (4 godziny). Oziębioną mieszaninę podzielono pomiędzy nasycony roztwór di-węglanu sodu i chlorek metylenu. Warstwę organiczną przemyto wodą, wysuszono (siarczan sodu), odparowano i pozostałość oczyszczano metodą chromatografii preparatywnej TLC, stosując 40% octan etylu w heksanie, otrzymując 5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-3-cyjano-4-metylopirazol.

(CDCl3) (ppm): 7,8 (2H, s); 2,3 (3H, s).

P r z y k ł a d p o r ó w n a w c z y 5.

Roztwór 5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-3-cyjano-4-metylosulfinylopirazolu (10 g) w suchym DMF dodano w ciągu 10 minut do wodorku potasu (0,7 g 35% zawiesiny w oleju) w suchym DMF w temp. 4°C i mieszano przez 20 minut. Dodawano w ciągu 5 godzin w temp. 4°C sulfon winylowoetylowy (3,13 g) w suchym DMF i mieszaninę mieszano przez noc w atmosferze azotu, podgrzewając do temp. 20°C. Mieszaninę ponownie oziębiono, dodano roztwór chlorku amonu, po czym warstwę organiczną przemyto wodą, wysuszono (siarczan magnezu) i odparowano. Pozostałość krystalizowano (octan etylu/heksan), otrzymując 1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-3-cyjano-5-(2-etylosulfonyloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazol (4,08 g), t.t. 131-132°C.

Kolejne związki pośrednie pochodnych 3-cyjanopirazolowych o wzorze ogólnym (II) stosowane w przykładzie 1 są znane lub zostały wytworzone przez wybór odpowiedniego odczynnika o odpowiednim wzorze, na przykład tak jak to zostało opisane w EP 0295117 i US 5,232,940 i zostały zebrane w tabeli poniżej, gdzie Et oznacza etyl.

Ri	R2	R3	R4	X	t .t. (°C)
SOCH3	NHCH3	Cl	CF3	C-Cl	147-150
SOCH3	NHCH2CONH2	Cl	CF3	C-Cl	155-157
SOCH3	NH(CH2)2CONH2	Cl	CF3	C-Cl	159-160
SOCH3	NH2	Br	CF3	C-Cl	150-151

Przedstawione metody testowe stanowią typowe badania toksyczności ssaków. Podobny test z głową muchy domowej zamiast mózgu szczura, jest typowym badaniem toksyczności owadów.

PL 193 231 B1

Test receptorów GABA

Mózgi szczurów homogenizowano w roztworze soli fizjologicznej (pH zbliżone do osocza szczura). 0,1 ml tej zawiesiny mieszano ze znaczonym ligandem [bicykloorto-benzoesan 4'-etynylo-4-n-propylowy (EBOB)]. Rurki zawierające tę mieszaninę i związek badany porównywano z wzorcem (rurki z tą mieszaniną nie zawierające substancji badanej).

Wszystkie rurki inkubowano (90 min; 20°C). Zawartość odsączano i określano radioaktywność pozostałości sitowej. Wartość IC-50 danego związku badanego określano jako stężenie substancji badanej inhibitujące 50% wiązania próby kontrolnej. Radioligandy ulegają wiązaniu w miejscu znanym jako kanał receptorów GABA. W przypadku braku substancji badanej, radioligand ulega przyłączeniu; w przypadku toksycznej skuteczności substancji badanej w stosunku do tego samego miejsca, ilość radioligandu ulega zmniejszeniu ze względu na to, że jest on zastępowany przez badaną substancję toksyczną.

W powyższym teście in vivo kanałów receptora GABA, związki według wynalazku wykazywały czynność przy bardzo wysokim stężeniu (wysoki IC-50), który wskazuje na zachowanie bezpieczeństwa w stosunku do zwierząt, przy jednoczesnej toksyczności wobec owadów.

Następujące metody badawcze stosowano używając przedstawicieli otrzymanych wcześniej związków według wynalazku. Badano następujące gatunki:

RODZAJ, GATUNEK

Aphis gossypii

Schizaphis graminum Musca domestica Meloidogyne incognita

NAZWA ZWYCZAJOWA mszyca bawełniana pluskwa zielona mucha domowa obleniec południowy

SKRÓT

APHIGO

TOXOGR

MUSCDO

MELGIN

Metoda zraszania gleby

Rośliny bawełny i sorgo umieszczono w donicach. Dzień przed badaniem każda donica została porażona około 25 mszyc populacji mieszanej. Uprawy bawełny zostały porażone przez mszycę bawełnianą, a uprawy sorgo przez pluskwę zieloną. Związek badany podawano na powierzchnię gleby w postaci roztworu dostarczającego ilość równoważną stężeniu wagowemu w glebie 2,5 i 1,25 ppm. Ilość mszyc badano po 5 dniach. Ilość mszyc na uprawach traktowanych środkiem szkodnikobójczym porównywano z ilością mszyc na nietraktowanych uprawach kontrolnych.

Związki oznaczone numerami 1-12 w dawkach 2,5 ppm i niższych skutecznie zwalczały Aphis gossypii. Związki oznaczone 1-7 i 9-12 w dawkach 2,5 ppm i niższych skutecznie zwalczały Schizaphis graminum.

Metoda zraszania gleby na obecność nicieni.

Glebę zraszano substancją badaną do uzyskania stężenia w glebie 10 ppm. Młode osobniki zebrane i wyizolowane z porażonych korzeni pomidora wprowadzano do zroszonej gleby. Do ziemi traktowanej i porażonej przez nicienie sadzono siewki pomidorów lub ziarna bawełny (obydwa podatne na atak nicieni). Po odpowiednim okresie na wzrost roślin i utworzenie narośli korzeniowych, rośliny usuwano z ziemi i korzenie badano pod kątem tworzenia narośli. W nietraktowanych, nieoczekujących roślinach nie stwierdzono narośli na korzeniach, podobnie jak u roślin, w których zastosowano substancje badane o wysokiej aktywności.

Test kontaktowy przynęty na muchy

Około 25 cztero- do sześciodniowych dorosłych osobników muchy domowej unieruchomiono przez uśpienie i umieszczono w klatce ze słodką przynętą w wodzie, zawierającą substancję badaną. Stężenie substancji w roztworze przynęty wynosiło 100 ppm. Muchy nie poruszające się po stymulacji po 24 godzinach, uważano za martwe.

W próbie z wybranymi związkami według wynalazku zaobserwowano 100% śmiertelność much.

Wynalazek zapewnia metodę systemicznego zwalczania stawonogów w miejscu ich występowania, zwłaszcza owadów lub roztoczy żerujących na nadziemnych częściach roślin. Zwalczanie szkodników liściowych można zapewnić przez stosowanie bezpośrednio na listowie lub przez stosowanie na przykład w postaci oprysków gleby lub nanoszenia granulatu na korzenie upraw lub też na ziarno uprawne, a następnie systemowe przeniesienie do nadziemnych części roślin. Takie działanie systemiczne obejmuje zwalczanie owadów umiejscowionych nie tylko w miejscu stosowania, ale także na pozostałych częściach roślin, na przykład przez przeniesienie z jednego końca liścia na drugi lub z potraktowanego środkiem liścia na liść niepotraktowany. Przykłady klas szkodników owadów, które mogą być zwalczane systemicznie za pomocą związków według wynalazku obejmują rząd Homoptera

PL 193 231 B1 (owady z aparatem pyszczkowym kłująco-ssącym), rząd Hemiptera (owady z aparatem pyszczkowym kłująco-ssącym) i rząd Thysanoptera. Wynalazek jest szczególnie przydatny w zwalczaniu mszyc i przylżeńcowatych.

Jak wynika z przedstawionej możliwości zastosowania szkodnikobójczego, obecny wynalazek dostarcza szkodnikobójczo czynnych związków i sposobów stosowania tych związków do zwalczania pewnych gatunków szkodników, które obejmują: stawonogi, szczególnie owady i roztocza, nicienie roślinne, robaki pasożytnicze i pierwotniaki. Związki o wzorze (I) oraz ich szkodnikobójczo dopuszczalne sole mają praktyczne zastosowanie, na przykład w uprawach rolniczych i ogrodniczych, leśnictwie, weterynarii i hodowli inwentarza żywego oraz w dziedzinie zdrowia publicznego. Z tego punktu widzenia ilekroć stosowane jest określenie „związki o wzorze (I)”, termin ten obejmuje związki o wzorze (I) i ich szkodnikobójczo dopuszczalne sole.

Zatem obecny wynalazek przedstawia sposób zwalczania szkodników w miejscu ich występowania, polegającego na traktowaniu tego miejsca (na przykład przez nanoszenie lub podawanie) skuteczną ilością związku o wzorze (I) lub jego farmaceutycznie dopuszczalnej soli, przy czym podstawniki związku zostały wcześniej zdefiniowane. Miejsce występowania oznacza, na przykład, szkodnika jako takiego lub miejsca (rośliny, zwierzęta, pola, elementy budowlane, zabudowania, sad, droga wodna, gleba, produkt uprawny lub zwierzęcy i tym podobne), w którym szkodnik przebywa lub żeruje.

Związki według wynalazku można ponadto stosować do zwalczania owadów żyjących w glebie, takich jak szkodniki korzeni zbóż, termity (szczególnie dla ochrony elementów budowlanych), larwy dwuskrzydłych, larwy sprężykowatych, ryjkowcowate, szkodniki łodyg, sówkowate, mszyce korzeniowe lub pędraki. Można je również stosować wobec patogennych nicieni roślinnych, takich jak mątwik korzeniowy, w postaci cyst lub nicieni występujących miejscowo, na pniu lub bulwach lub wobec roztoczy. Do zwalczania szkodników w glebie, na przykład szkodników korzeni zbóż, dogodne jest nanoszenie związków na glebę lub wprowadzanie w skutecznych ilościach do gleby, w której hodowane są lub mają być hodowane rośliny, bądź na nasiona lub korzenie rosnących roślin.

W dziedzinie zdrowia publicznego, związki są szczególnie użyteczne do zwalczania wielu owadów, zwłaszcza much oraz owadów rzędu Diptera, takich jak mucha domowa, mucha stajenna, mucha żołnierska, mucha bydła rogatego, mucha jelenia, mucha końska, komar, mucha próchnicza, czarna mucha lub moskit.

Związki według wynalazku mają zastosowanie i mogą być użyte wobec następujących szkodników, włączając stawonogi, zwłaszcza wobec owadów lub roztoczy, nicieni, robaków i pierwotniaków:

Do ochrony przechowywanych produktów, na przykład zbóż, w tym ziarna i mąki, orzeszków ziemnych, paszy dla zwierząt, drewna i artkułów gospodarstwa domowego, na przykład dywanów i wyrobów tekstylnych, przed atakiem stawonogów, szczególnie chrząszczy, w tym ryjkowcowatych, moli i roztoczy, na przykład Ephestia spp. (molik mączny), Anthrenus spp. (chrząszcz dywanowy), Tribolium spp. (chrząszcz mączny), Sitophilus spp. (wołek zbożowy) lub Acarus spp. (roztocze);

do zwalczania karaczanów, mrówek i termitów lub podobnych stawonogów w porażonych zabudowaniach domowych lub przemysłowych lub do zwalaczania larw moskitów w zbiornikach wodnych, studniach, pojemnikach i innych wodach płynących i stojących;

do traktowania fundamentów, budowli lub gleby w celu zabezpieczenia przed atakiem termitów, na przykład Reticulitermes spp., Heterotermes spp., Coptotermes spp.;

w rolnictwie przeciw dojrzałym osobnikom, larwom i jajom Lepidoptera (motyle i ćmy), na przykład Heliothis spp., takim jak Heliothis virescens (sówka tytoniu), Heliothis armigera i Heliothis zea. Przeciw dojrzałym osobnikom i larwom Coleoptera (chrząszcze), na przykład Anthonomus spp. np. grandis (kwieciak bawełnowiec), Leptinotarsa decemlineata (stonka ziemniaczana Colorado), Diabrotica spp. (robaki korzeni zbóż); przeciw Heteroptera (Hemiptera i Homoptera), na przykład Psylla spp., Bemisia spp., Trialeurodes spp., Aphis spp., Myzus spp., Megoura viciae spp., Phylloxera spp., Nephotettix spp. (skoczek liści ryżowych), Nilaparvata spp.;

przeciwko Diptera, na przykład Musca spp.; przeciwko Thysanoptera takim jak Thrips tabaci; przeciwko Orthoptera takim jak Locusta i Schistocerca spp. (szaranczowate i świerszcze), na przykład Gryllus spp. i Acheta spp., na przykład Blatta orientalis, Periplaneta americana, Blatella germanica, Locusta migratoria migratorioides i Schistocercerca gregaria; przeciwko Collembola, na przykład Periplaneta spp., i Blattela spp. (karaczan); przeciwko Isoptera, na przykład Coptotermes spp. (termity);

przeciwko stawonogom o znaczeniu rolniczym takim jak Acari (roztocza), np. Tetranychus spp., Panonychus spp.;

PL 193 231 B1 przeciwko nicieniom atakującym pola lub drzewa ważne dla rolnictwa, leśnictwa i ogrodnictwa bądź to bezpośrednio, bądź pośrednio przez przenoszenie chorób bakteryjnych, wirusowych, mikoplazmatycznych i grzybiczych w obrębie uprawy, na przykład nicieniom korzeniowym, takim jak Meloidogyne spp. (np. M.incognita);

W dziedzinie weterynarii i hodowli żywego inwentarza lub w utrzymaniu stanu zdrowia publicznego przeciw stawonogom, nicieniom i pierwotniakom pasożytującym wewnątrz lub zewnątrz organizmów kręgowców, zwłaszcza kręgowców stałocieplnych, na przykład zwierząt domowych, takich jak bydło, owce, kozy, trzoda chlewna, drób, psy i koty, na przykład Acaria, w tym kleszczom (np. Ixodes spp., Boophilus spp., np. Boophilus microplus, Rhipicephalus spp., np. Rhipicephalus appendiculatus, Ornithodorus spp. (np. Ornithodorus moubata) i nicieniom (np. Damalinia spp.); Diptera (np. Aedes spp., Anopheles spp., Musca spp., Hypoderma spp.); Hemiptera; Dictyoptera (np. Periplaneta spp., Blatella spp.); Hymenoptera; na przykład przeciwko chorobom infekcyjnym układu pokarmowego wywoływanym przez pasożytnicze nicienie, na przykład należące do rodziny Trichostrongylidae; w zwalczaniu i leczeniu chorób pasożytniczych wywoływanych przez, na przykład Eimeria spp., np. Trypanosomos cruzi, Leishaminia spp., Plasmodium spp., Babesis spp., Trichomonadidae spp., Toxoplasma spp. i Theileria spp.

W praktyce sposób zwalczania stawonogów, zwłaszcza owadów lub roztoczy i nicieni stanowiących szkodniki uprawne, polega na przykład na nanoszeniu na uprawę lub środowisko, w którym one wzrastają, skutecznej ilości związku według wynalazku. W takim sposobie, substancję aktywną zasadniczo stosuje się w miejscu, w którym porażenie stawonogami lub nicieniami może być kontrolowane, w skutecznej ilości w zakresie od około 5 g do 1kg składnika czynnego na hektar traktowanego miejsca. W idealnych warunkach, zależnie od zwalczanego szkodnika, skuteczną ochronę może zapewnić mniejsza dawka. Z drugiej strony, niesprzyjające warunki atmosferyczne, oporność szkodnika i inne czynniki mogą powodować konieczność stosowania składnika aktywnego w większych dawkach. Ilość optymalna zależy zazwyczaj od kilku czynników, na przykład typu zwalczanego szkodnika, typu i stadium wzrostu porażonej uprawy, rozstawy roślin, a także metody stosowania. Bardziej korzystny zakres skutecznej ilości składnika aktywnego mieści się w przedziale od 50 g/ha do około 400 g/ha.

W przypadku szkodników ziemnych, składnik czynny w postaci preparatu rozprowadza się równomiernie na traktowanej powierzchni (na przykład przez rozsiewanie rzutowe lub taśmowe) w dowolny dogodny sposób, w ilościach od około 5 g do 1 kg składnika aktywnego na hektar, korzystnie od około 50 g do około 250 g składnika aktywnego na hektar. W przypadku stosowania przez zanurzenie korzeni rozsady lub nawadnianie kroplowe roślin, ciekły roztwór lub zawiesina zawiera od około 0,075 mg do około 1000 mg składnika aktywnego/l, korzystnie od około 25 mg do 200 g składnika aktywnego/l. Można go stosować w razie potrzeby na pole lub bezpośrednio na uprawiany obszar lub w pobliże nasion lub roślin, które mają być zabezpieczone przed atakiem szkodników. Składnik aktywny można spłukiwać do gleby przez zraszanie powierzchni wodą lub pozostawić naturalnemu działaniu deszczu. Podczas lub po zastosowaniu, preparat związku można w razie konieczności rozprowadzić mechanicznie w ziemi, na przykład za pomocą pługa, brony lub łańcucha zagarniającego. Nanoszenie może mieć miejsce przed, w trakcie lub po sadzeniu, ale przed wykiełkowaniem albo po wykiełkowaniu roślin.

Zatem związki według wynalazku i sposoby zwalczania za ich pomocą szkodników są szczególnie przydatne w ochronie pól, pasz, plantacji, inspektów, sadów, winnic, roślin ozdobnych lub szkółek drzew leśnych, na przykład zbóż (takich jak pszenica lub ryż), bawełny, warzyw (takich jak papryka), upraw polowych (takich jak buraki cukrowe, soja lub rzepak), użytków zielonych lub roślin pastewnych (takich jak kukurydza lub sorgo), sadów i gajów (takich jak pestkowce i figowce lub cytrusy), roślin ozdobnych, kwiatów lub warzyw lub krzewów pod szkłem lub w ogrodach i parkach lub drzew leśnych (zarówno zrzucających liście jak i trwale zielonych), w lasach, na plantacjach lub w szkółkach.

Są również cenne jako związki chroniące drewno (w drzewach stojących, wyrąbanych, przetworzonych, magazynowanych lub budowlanych) przed atakiem na przykład pilarzowatych lub chrząszczy lub termitów.

Związki te znajdują również zastosowanie do ochrony przechowywanych produktów, takich jak ziarno, owoce, orzechy, przyprawy lub tytoń, w całości, mielonych lub przetworzonych, przed molami, chrząszczami, roztoczami lub ryjkowcowatymi. Chronione są również przechowywane produkty zwierzęce takie jak skóry, włosie, wełna, lub pióra w postaci naturalnej lub przetworzonej (np. jako dywany lub tekstylia) przed atakami moli i chrząszczy, jak również magazynowane mięso, ryby lub ziarna przed atakami chrząszczy, roztoczy lub much.

PL 193 231 B1

Ponadto, związki według wynalazku i metody ich stosowania są szczególnie przydatne w zwalczaniu stawonogów, robaków lub pierwotniaków, które są szkodliwe lub rozprzestrzeniają się lub działają jako nosiciele chorób zwierząt domowych, na przykład tych wcześniej wymienionych, zwłaszcza w zwalczaniu kleszczy, roztoczy, wszy, pcheł, komarów lub wszołów lub nieprzyjemnych ataków muchówek na żywą tkankę. Związki według wynalazku są szczególnie przydatne w zwalczaniu stawonogów, robaków lub pierwotniaków egzystujących wewnątrz organizmu zwierzęcia lub pasożytujących wewnątrz lub na skórze lub też wysysających krew zwierzęcia, w którym to celu mogą być podawane doustnie, dojelitowo, podskórnie lub miejscowo.

Związki według wynalazku mogą być stosowane w kokcydiozie, chorobie powodowanej przez infekcję wywołaną przez pierwotniaki z rodzaju Eimeria. Jest to poważna przyczyna strat ekonomicznych w hodowli zwierząt domowych i ptactwa, zwłaszcza hodowanego lub przechowywanego w warunkach intensywnej hodowli. Może nią być dotknięte bydło, owce, świnie lub króliki, ale choroba jest szczególnie częsta wśród drobiu, zwłaszcza kurcząt. Podanie niewielkiej ilości związku według wynalazku, korzystnie w połączeniu z pożywieniem, skutecznie zapobiega lub znacznie ogranicza występowanie kokcydiozy. Związki są skuteczne zarówno w postaci kątniczej jak i jelitowej kokcydiozy. Ponadto, związki według wynalazku mogą wywierać działanie inhibitujące na oocyty, znacznie zmniejszając ilość i zarodnikowanie oocytów wytworzonych. Choroba drobiu jest przenoszona przez ptaki dziobiące porażone organizmy w odchodach lub zanieczyszczonej ściółce, ziemi, karmie lub wodzie pitnej. Choroba objawia się biegunką, gromadzeniem się krwi w jelicie ślepym, pojawieniem się krwi w odchodach, osłabieniem i zaburzeniami trawienia. Choroba często kończy się śmiercią zwierzęcia, a ptactwo domowe, które przetrwa poważną infekcję ma znacznie obniżoną wartość rynkową ze względu na jej przebycie.

Opisane dalej kompozycje przeznaczone do stosowania na rosnące rośliny uprawne lub miejsca pod uprawy lub jako zaprawy nasion, można, na ogół alternatywnie, stosować miejscowo na zwierzęta, jak również do ochrony produktów magazynowanych, artykułów gospodarstwa domowego lub terenów ogólnie rozumianego środowiska naturalnego. Odpowiednie sposoby stosowania związków według wynalazku obejmują:

stosowanie na rosnące rośliny uprawne w postaci oprysków na listowie, proszków do opylania, granulek, mgły lub pianek lub też zawiesin subtelnie rozdrobnionych lub kapsułkowanych kompozycji do traktowania gleby lub korzeni roślin za pomocą płynnych środków zraszających, proszków do opylania, granulek, dymów lub pianek; nanoszenie na nasiona jako zapraw nasiennych w postaci ciekłych zawiesin lub proszków;

stosowanie u zwierząt porażonych lub narażonych na inwazję stawonogów, robaków lub pierwotniaków przez stosowanie pozajelitowe, doustne lub miejscowe kompozycji, w których składnik aktywny wykazuje natychmiastowe i/lub wydłużone działanie przeciwko stawonogom, robakom i pierwotniakom w pewnym okresie czasu, przez wprowadzanie ich w karmie lub w postaci odpowiednich podawanych doustnie preparatów farmaceutycznych, przynęt jadalnych, lizawek solnych, dodatków do żywności, preparatów do wylewania, preparatów do rozpylania, kąpieli, płynów do zanurzeń, natrysków, tryskawek, proszków do rozpylania, smarów, szamponów, kremów, smarów woskowych lub innych stosowanych w gospodarstwie domowym;

stosowanie w środowisku naturalnym ogólnie, lub w ściśle określonych miejscach, gdzie szkodniki mają kryjówki, włączając magazynowane produkty, drewno, artykuły gospodarstwa domowego lub zabudowania mieszkalne lub przemysłowe, w postaci oprysków, mgieł, proszków do opylania, dymów, smarów woskowych, lakierów, granulek lub przynęt lub w postaci środków przeciekających do dróg wodnych, studni, zbiorników lub innych wód stojących lub płynących;

podawanie zwierzętom domowym w pożywieniu w celu zwalczania larw much żyjących w ich odchodach.

W praktyce związki według wynalazku stanowią składnik aktywny kompozycji. Kompozycje można stosować do zwalczania: stawonogów, zwłaszcza owadów lub roztoczy; nicieni lub robaków lub szkodników pierwotniakowych. Kompozycje mogą mieć dowolną, znaną postać użytkową, odpowiednią do stosowania wobec danych szkodników w dowolnych zabudowaniach zamkniętych lub na wolnym powietrzu, lub też do podawania wewnętrznego lub zewnętrznego kręgowcom. Kompozycje zawierają co najmniej jeden związek o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalną sól opisaną powyżej jako składnik aktywny, w połączeniu lub po związaniu z co najmniej jednym zgodnym składnikiem, który stanowią na przykład stałe lub ciekłe nośniki lub rozcieńczalniki, środki wspomagające, środki powierzchniowo czynne lub inne odpowiednie dla zamierzonego zastosowania, dopuszczalne

PL 193 231 B1 w rolnictwie i medycynie. Kompozycje, które można wytwarzać znanym sposobem, również wchodzą w zakres wynalazku.

Kompozycje mogą także zawierać inne składniki, takie jak koloidy ochronne, środki przyczepne, zagęszczacze, środki tiksotropowe, środki penetrujące, oleje do oprysku (zwłaszcza w środkach do zwalczania roztoczy), środki stabilizujące, środki konserwujące (zwłaszcza chroniące przed pleśnią), środki kompleksujące i tym podobne, jak również inne znane substancje aktywne o własnościach szkodnikobójczych (zwłaszcza owadobójczych, roztoczobójczych, robakobójczych i grzybobójczych) lub o własnościach regulujących wzrost roślin. Bardziej ogólnie, związki według wynalazku można łączyć ze wszystkimi stałymi lub ciekłymi substancjami pomocniczymi, które są odpowiednie do wytwarzania danego preparatu.

Kompozycje odpowiednie do stosowania w rolnictwie, ogrodnictwie i tym podobne, obejmują preparaty odpowiednie do stosowania w postaci na przykład płynu do oprysku, proszku do opylania, granulek,mgieł,pianek,emulsjiipodobnych.

Skuteczna dawka stosowanych w wynalazku związków może zmieniać się w szerokim zakresie, zwłaszcza w zależności od rodzaju zwalczanego szkodnika lub stopnia porażenia na przykład upraw przez te szkodniki. Na ogół, kompozycje według wynalazku zwykle zawierają od 0,05 do 95% wagowych jednego lub więcej składników aktywnych według wynalazku, od 1 do 95% jednego lub więcej stałych lub ciekłych nośników i, ewentualnie, od 0,1 do 50% jednego lub więcej zgodnych składników, takich jak środki powierzchniowo czynne lub podobne.

Określenie „nośnik” oznacza organiczny lub nieorganiczny składnik, naturalny lub syntetyczny, z którym łączy się składnik aktywny, aby ułatwić jego nanoszenie, na przykład na rośliny, nasiona lub glebę. Nośnik jest na ogół obojętny i musi być dopuszczony do stosowania (na przykład rolniczo dopuszczalny, zwłaszcza do stosowania na traktowane rośliny).

Nośnik może stanowić substancja stała, na przykład glinki, naturalne lub syntetyczne krzemiany, krzemionka, żywice, woski, stałe nawozy sztuczne (np. sole amonowe), rozdrobnione minerały naturalne, takie jak kaoliny, glinki, kreda, kwarc, attapulgit, montmorylonit, bentonit lub ziemia okrzemkowa, lub rozdrobnione minerały syntetyczne, takie jak krzemionka, tlenek glinu, lub krzemiany, zwłaszcza krzemiany glinu lub magnezu. Jako stałe nośniki dla kompozycji w postaci granulek nadają się następujące: pokruszone lub frakcjonowane naturalne skały, takie jak kalcyt, marmur, pumeks, sepiolit i dolomit; syntetyczne granulki nieorganicznych lub organicznych mączek; granulki materiału organicznego, takiego jak trociny, łupiny orzechów kokosowych, kolby kukurydzy lub łodygi tytoniu; ziemia okrzemkowa, fosforan trójwapniowy, sproszkowany korek lub węgiel absorpcyjny; rozpuszczalne w wodzie polimery, żywice, woski; lub stałe nawozy sztuczne. Takie stałe kompozycje mogą w razie potrzeby zawierać jeden lub więcej zgodnych środków zwilżających, dyspergujących, emulgujących lub barwiących, które gdy są w postaci stałej mogą służyć jako rozcieńczalnik.

Nośnik może mieć także postać cieczy, na przykład woda, alkohole, zwłaszcza butanol lub glikol, jak również ich estry, zwłaszcza octan glikolu metylowego; ketony, zwłaszcza aceton, cykloheksanon, keton metylowoetylowy, keton metylowo-izobutylowy lub izoforan; frakcje ropy naftowej takie jak węglowodory parafinowe lub aromatyczne, zwłaszcza ksyleny lub alkilonaftaleny; oleje mineralne lub roślinne; chlorowane węglowodory aromatyczne, zwłaszcza trichloroetan lub chlorek metylenu; chlorowane węglowodory aromatyczne, zwłaszcza chlorobenzeny; rozpuszczalne w wodzie lub silnie polarne rozpuszczalniki, takie jak dimetyloformamid, dimetylosulfotlenek lub N-metylopirolidon; upłynnione gazy lub podobne substancje lub ich mieszaniny. Środki powierzchniowo czynne mogą stanowić środki emulgujące, dyspergujące lub zwilżające typu jonowego lub niejonowego lub ich mieszaniny. Wśród nich można wymienić np. sole kwasów poliakrylowych, sole kwasów lignosulfonowych, sole kwasów fenolosulfonowego lub naftalenosulfonowego, produkty polikondensacji tlenku etylenu i alkoholi tłuszczowych lub kwasów tłuszczowych lub estrów tłuszczowych lub amin tłuszczowych, podstawione fenole (zwłaszcza alkilofenole lub arylofenole), sole estrów kwasu sulfonobursztynowego, pochodne tauryny (zwłaszcza alkilotauryniany), estry fosforowe alkoholi lub polikondenstatów tlenku etylenu z fenolami, estry kwasów tłuszczowych z poliolami, lub siarczanowe, sulfonianowe lub fosforanowe pochodne funkcyjne powyższych związków. Obecność co najmniej jednego środka powierzchniowo czynnego jest zwykle istotna, gdy substancja aktywna i/lub obojętny nośnik są w niewielkim stopniu rozpuszczalne w wodzie lub są nierozpuszczalne w wodzie, a nośnikiem kompozycji jest woda.

Kompozycje według wynalazku mogą ponadto zawierać inne dodatki, takie jak środki nadające przyczepność lub barwiące. Jako środki nadające przyczepność można stosować karboksymetylocePL 193 231 B1 lulozę lub naturalne lub syntetyczne polimery w postaci proszków, granulek lub lateksów, takie jak guma arabska, polialkohol winylowy lub polioctan winylu, naturalne fosfolipidy, takie jak kefaliny lub lecytyny lub syntetyczne fosfolipidy. Można stosować takie środki barwiące jak pigmenty nieorganiczne, np. tlenki żelaza, tlenki tytanu lub błękit pruski; barwniki organiczne, takie jak barwniki alizarynowe, azowe lub ftalocyjaniany metali; lub śladowe substancje odżywcze, takie jak sole żelaza, manganu, boru, miedzi, kobaltu, molibdenu lub cynku.

Kompozycje zawierające związki o wzorze (I) lub ich szkodnikobójczo dopuszczalne sole, które mogą być stosowane do zwalczania stawonogów, nicieni, robaków lub pierwotniaków, mogą także zawierać substancje synergistyczne (np. butoksyd piperonylu, sezameks), substancje stabilizujące, inne substancje owadobójcze, roztoczobójcze, nicieniobójcze, przeciwrobaczycowe lub przeciw kokcydiozie, fungicydy (zależnie od przeznaczenia rolnicze lub weterynaryjne, np. benomyl i iprodion), przeciwbakteryjne, środki wabiące lub odstraszające stawonogi lub kręgowce lub feromony, dezodoranty, środki zapachowe, barwniki lub pomocnicze środki lecznicze, np. pierwiastki śladowe. Substancje te są wprowadzone w celu poprawienia mocy, zwiększenia trwałości, bezpieczeństwa, pobrania w żądanym momencie, poszerzenia spektrum zwalczanych szkodników lub nadania kompozycji innych użytecznych funkcji w stosunku do traktowanego zwierzęcia lub obszaru.

Przykłady innych aktywnych szkodnikobójczo związków, które można włączyć do kompozycji lub stosować łącznie z kompozycją według wynalazku stanowią: acefat, chlorpiryfos, demeton-S-metyl, disulfoton, etoprofos, fenitrotion, fenamifos, fonofos, isazofos, izofenfos, malation, monokrotofos, paration, forat, fosalon, pirymifos-metyl, terbufos, triazofos, cyflutryna, cypermetryna, deltametryna, fenpropatryna, fenwalerat, permetryna, teflutryna, aldikarb, karbosulfan, metomyl, oksamyl, pirymikarb, bendiokarb, teflubenzuron, dikofol, endosulfan, lindan benzoksymat, kartap, cyheksatyna, tetradyfon, awermektyny, iwermektyny, milbemmycyny, tiofanat, trichlorfon, dichlorwos, diawerydyna, lub dimetriadazol.

Związki o wzorze (I) lub ich szkodnikobójczo dopuszczalne sole stosuje się w rolnictwie w postaci kompozycji w różnych stałych lub ciekłych postaciach.

Stałe postacie kompozycji stanowią proszki do rozpylania (o zawartości związku o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli wynoszącej do 80% kompozycji), proszki zwilżalne lub granulki (w tym granulki do dyspergowania w wodzie), zwłaszcza wytworzone metodą wytłaczania, zbrylania, impregnacji granulowanego nośnika lub granulacji proszku (o zawartości związku o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli wynoszącej pomiędzy 0,5 a 80%). Stałe homogeniczne lub heterogeniczne kompozycje zawierające jeden lub więcej związków o wzorze (I) lub ich szkodnikobójczo dopuszczalnych soli, na przykład granulki, peletki, kostki lub kapsułki, można stosować do traktowania wód stojących lub płynących przez dłuższy okres czasu. Podobny efekt można uzyskać stosując kapiące lub okresowo uwalniające koncentraty dyspergujące się w wodzie, jak niniejszym opisano.

Ciekłe kompozycje obejmują na przykład wodne i niewodne roztwory lub zawiesiny (takie jak emulgujące się koncentraty, emulsje, środki płynne, dyspersje lub roztwory) lub aerozole. Ciekłe kompozycje obejmują także, w szczególności, emulgujące się koncentraty, dyspersje, emulsje, środki płynne, aerozole, proszki zwilżalne (lub proszki do oprysku), suche środki płynące lub pasty, które są ciekłe lub są tak zaprojektowane, aby były ciekłe po zastosowaniu, np. jako wodne środki do oprysku (w tym nisko- i ultraniskoobjętościowego) lub jako mgły i aerozole.

Ciekłe kompozycje, na przykład w postaci emulgujących się lub rozpuszczalnych koncentratów najczęściej zawierają od 5 do 80% wagowych składnika aktywnego, podczas gdy emulsje lub roztwory gotowe do użycia zawierają od 0,01 do 20% składnika aktywnego. Emulgujące się lub rozpuszczalne koncentraty, oprócz rozpuszczalnika, mogą zawierać w razie potrzeby od 2 do 50% odpowiednich środków pomocniczych, takich jak stabilizatory, środki powierzchniowo czynne, środki penetrujące, inhibitory korozji, środki barwiące lub zwiększające przyczepność. Z tych koncentratów przez rozcieńczenie wodą można otrzymać emulsje o żądanym stężeniu, które szczególnie nadają się do stosowania na przykład na rośliny. Kompozycje te wchodzą w zakres kompozycji nadających się do stosowania według wynalazku. Emulsje mogą być typu woda w oleju lub olej w wodzie i mogą mieć gęstą konsystencję.

Ciekłe kompozycje według wynalazku, oprócz normalnego zastosowania w rolnictwie, mogą być stosowane na przykład do traktowania podłoża lub miejsc porażonych lub podatnych na porażenie przez stawonogi (lub inne szkodniki zwalczane przez związki według wynalazku), w tym zabudowania

PL 193 231 B1 lub pomieszczenia zadaszone lub powierzchnie składowe, zbiorniki lub urządzenia lub stojącą lub płynącą wodę.

Wszystkie te wodne dyspersje lub emulsje lub mieszaniny do oprysku można nanosić na przykład na uprawy dowolnymi sposobami, głównie przez oprysk, w ilościach, które na ogół są rzędu około 100 do 1200 litrów mieszaniny opryskującej na hektar, ale mogą być większe lub mniejsze (na przykład oprysk nisko- lub ultraniskoobjętościowy), zależnie od potrzeby lub zastosowanej techniki. Związki lub kompozycje według wynalazku dogodnie nanosi się na rośliny, szczególnie na korzenie lub liście, na których występują szkodniki, które trzeba wyeliminować. Inną metodę stosowania związków lub kompozycji według wynalazku stanowi chemigacja, polegająca na dodawaniu preparatu zawierającego składnik czynny do wody irygacyjnej. W przypadku pestycydów stosowanych na listowie, nawadnianie może polegać na zraszaniu, podczas gdy w przypadku pestycydów systemicznych, nawadnianie może polegać na irygacjach gruntowych lub podgruntowych.

Stężone zawiesiny, które można nanosić przez oprysk, wytwarza się w taki sposób, aby otrzymać trwały płynny produkt nieosadzający się (subtelne rozdrobnienie), zawierający zazwyczaj od 10 do 75% wagowych składnika aktywnego, od 0,5 do 30% środka powierzchniowo czynnego, od 0,1 do 10% środka tiksotropowego, od 0 do 30% odpowiednich środków pomocniczych, takich jak środki przeciwpieniące, inhibitory korozji, stabilizatory, środki penetrujące, środki zwiększające przyczepność, oraz, jako nośnik, wodę lub ciecz organiczną, w której substancja aktywna jest słabo rozpuszczalna lub nierozpuszczalna. W nośniku mogą być rozpuszczone pewne sole organiczne lub nieorganiczne, zapobiegające osadzaniu lub zapobiegające zamarzaniu wody.

Proszki zwilżalne (lub proszki do oprysku) zwykle wytwarza się w taki sposób, aby zawierały od 10 do 80% wagowych składnika aktywnego, od 20 do o 90% stałego nośnika, od 0 do 5% środka zwilżającego, od 3 do 10% środka dyspergującego i, w razie potrzeby, od 0 do 80% jednego lub więcej stabilizatorów i/lub środków pomocniczych, takich jak środki penetrujące, środki zwiększające przyczepność, środki zapobiegające zbrylaniu, środki barwiące i tym podobne. Aby otrzymać takie proszki zwilżalne, składnik(i) aktywny(e) miesza się w odpowiednim mieszalniku z substancjami pomocniczymi, którymi można nasycić porowaty wypełniacz, a następnie rozdrabnia się go(je) w młynie lub innej rozdrabniarce. Otrzymuje się proszki zwilżalne o korzystnej zwilżalności i zdolności do tworzenia zawiesiny. Można z nich wytwarzać zawiesinę w wodzie o żądanym stężeniu, którą korzystnie stosuje się w szczególności na listowie.

„Granulki dyspergujące w wodzie” (WG) (granulki, które łatwo ulegają dyspergowaniu w wodzie) mają skład zasadniczo podobny do składu proszków zwilżalnych. Można je wytwarzać przez granulowanie preparatów opisanych w przypadku proszków zwilżalnych, albo metodą mokrą (kontaktując subtelnie rozdrobniony składnik czynny z obojętnym wypełniaczem i niewielką ilością wody, np. 1% do 20% wagowych, lub z wodnym roztworem środka dyspergującego lub wiążącego, a następnie susząc i przesiewając) lub metodą suchą (prasowanie, a następnie suszenie i przesiewanie).

Ilości i stężenia wytworzonych kompozycji mogą być różne zależnie od sposobu stosowania lub rodzaju kompozycji i jej przeznaczenia. Ogólnie mówiąc, kompozycje przeznaczone do zwalczania stawonogów, nicieni roślinnych, robaków lub pierwotniaków, zwykle zawierają od 0,00001% do 95% wagowych, zwłaszcza od 0,00005% do 50% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnych soli lub wszystkich składników czynnych (związek o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalna sól wraz z innymi substancjami toksycznymi w stosunku do stawonogów lub nicieni roślinnych, przeciwrobaczycowymi lub przeciw kokcydozie, synergistykami, pierwiastkami śladowymi lub stabilizatorami). Rodzaj stosowanej kompozycji i jej ilość należy dobrać tak, aby rolnik, hodowca żywego inwentarza, lekarz lub weterynarz praktykujący, pracownik wykonujący zabieg zwalczania szkodników lub inny fachowiec, uzyskał pożądany efekt.

Stałe lub ciekłe kompozycje przeznaczone do stosowania miejscowego na zwierzęta, drewno, magazynowane produkty lub artykuły gospodarstwa domowego, zwykle zawierają od 0,00005% do 90%, szczególnie od 0,001% do 10% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli. Kompozycje stałe lub ciekłe przeznaczone do podawania zwierzętom doustnie lub pozajelitowo, w tym przezskórnie, zwykle zawierają od 0,1% do 90% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli. Lecznicza pasza zwykle zawiera od 0,001% do 3% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli. Koncentraty i dodatki stosowane jako domieszki do pasz zwykle zawierają od 5% do 90%, korzystnie od 5% do 50% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli. Lizawki z solą mineralną zwykle zawierają od 0,1%

PL 193 231 B1 do 10% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli.

Proszki do opylania lub kompozycje ciekłe przeznaczone do stosowania na inwentarz domowy, towary, zabudowania lub tereny na wolnym powietrzu zwykle zawierają od 0,0001% do 15% wagowych, korzystnie od 0,005% do 2% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli. Odpowiednie stężenia wagowe jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli w traktowanych wodach mogą mieścić się w zakresie od 0,0001 ppm do 20 ppm, korzystnie od 0,001 ppm do 5 ppm i mogą być stosowane leczniczo w gospodarstwach rybackich przy zachowaniu odpowiedniego czasu ekspozycji. Jadalne przynęty mogą zawierać od 0,01% do 5%, korzystnie od 0,01% do 1% wagowych jednego lub więcej związków o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli.

Stosowana przy podawaniu pozajelitowym, doustnym lub przezskórnym u kręgowców dawka związku o wzorze (I) lub jego szkodnikobójczo dopuszczalnej soli będzie zależeć od gatunku, wieku, stanu zdrowia kręgowca oraz od rodzaju i stopnia istniejącego lub zagrażającego porażenia przez stawonogi, robaki lub pierwotniaki. Pojedyncza dawka w przypadku podawania doustnego lub pozajelitowego wynosi od 0,1 do 100 mg, korzystnie od 2,0 do 20 mg na kilogram masy ciała zwierzęcia lub od 0,01 do 20 mg, korzystnie od 0,1 do 5,0 mg na kilogram masy ciała zwierzęcia na dzień w przypadku preparatu o przedłużonym działaniu. W przypadku preparatów lub urządzeń o przedłużonym działaniu, dawki dzienne wymagane przez okres kilku miesięcy można łączyć i podawać zwierzęciu okresowo.

Przykłady 2A-2M ilustrują kompozycje szkodnikobójcze do stosowania przeciw stawonogom, zwłaszcza roztoczom lub owadom, nicieniom, robakom i pierwotniakom, które zawierają jako składnik aktywny związki o wzorze (I) lub ich szkodnikobójczo dopuszczalne sole, takie jak związki opisane w przykładach preparatywnych. Kompozycje opisane w przykładach 2A-2M można rozcieńczać wodą i uzyskać środek nadający się do oprysku o stężeniach odpowiednich do stosowania na polach. Nazwy chemiczne składników (których ilości podano w procentach wagowych) stosowanych w kompozycjach w przykładach 2A-2M są przedstawione poniżej:

Nazwa handlowa Ethylan BCP Soprophor BSU Arylan CA Solvesso 150 Arylan S Darvan No2 Celite PF Sopropon T36 Rhodigel 23 Bentone 38 Aerosil

Nazwa chemiczna kondensat nonylofenolu i tlenku etylenu kondensat tristyrylofenolu i tlenku etylenu

70% (wag/obj.) roztwór dodecylobenzenosulfonianu wapnia lekki rozpuszczalnik aromatyczny C10 dodecylobenzenosulfonian sodu lignosulfonian sodu nośnik - syntetyczny krzemian magnezu sole sodowe kwasów polikarboksylowych polisacharydowa żywica ksantanowa organiczna pochodna montmorylonitu magnezowego ultradrobny dwutlenek krzemu

P r z y k ł a d 2A

Rozpuszczalny w wodzie koncentrat przygotowano z następujących składników:

Składnik czynny 7%

Ethylan BCP 10%

N-metylopirolidon 83%

Do roztworu Ethylanu BCP rozpuszczonego w części N-metylopirolidonu dodano składnik czynny, ogrzewając i mieszając do rozpuszczenia. Otrzymany roztwór rozcieńczono pozostałą częścią rozpuszczalnika do uzyskania końcowej objętości.

P r z y k ł a d 2B.

Koncentrat do emulgowania (EC) otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 25% (maks.)

Soprophor BSU 10%

Arylan CA 5%

N-metylopirolidon 50%

Solvesso 150 10%

PL 193 231 B1

Trzy pierwsze składniki rozpuszczono w N-metylopirolidonie, po czym do roztworu dodano Solvesso 150 do uzyskania końcowej objętości.

P r zyk ł a d 2C.

Proszek zwilżalny (WP) otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 40%

Arylan S 2%

Darvan No2 5%

Celite PF 53%

Składniki zmieszano i mielono w młynie młotkowym na proszek o rozmiarach cząstek mniejszych niż 50 mikrometrów.

P r zyk ł a d 2D.

Wodny płynny preparat otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 40%

Ethylan BCP 1,00%

Sopropon T360 0,20%

Glikol etylenowy 5,00%

Rhodigel 230 0,15%

Woda 53,65%

Składniki dokładnie zmieszano i zmielono w młynie kulowym do uzyskania proszku o rozmiarach cząstek mniejszych niż 50 mikrometrów.

P r zyk ł a d 2E.

Koncentrat zawiesinowy do emulgowania otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 30,0%

Ethylan BCP 10,0%

Bentone 38 0,5%

Solvesso 150 59,5%

Składniki dokładnie zmieszano i zmielono w młynie kulowym do uzyskania rozmiarów cząstek mniejszych niż 3 mikrometry.

P r zyk ł a d 2F.

Granulki do dyspergowania w wodzie otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 30%

Darvan No2 15%

Arylan S 8%

Celite PF 47%

Składniki zmieszano, mikronizowano w młynie fluidalnym, a następnie granulowano w tabletkarce rotacyjnej przez spryskiwanie wodą (do 10%). Otrzymane granulki suszono w suszarce fluidalnej do usunięcia nadmiaru wody.

P r zyk ł a d 2G.

Proszek do opylania otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 1 do10%

Talk drobno sproszkowany 99do90%

Składniki dokładnie zmieszano, a następnie w razie potrzeby mielono do uzyskania bardzo drobnego proszku. Proszek można stosować w miejscu występowania inwazji stawonogów, na przykład w miejscach zbierania śmieci, przechowywania produktów lub artykułów gospodarstwa domowego lub na zwierzęta porażone lub obarczone ryzykiem porażenia przez stawonogi, w celu zwalczania stawonogów przez przyjmowanie doustne środka. Odpowiednie środki do rozprowadzania proszku do opylania w miejscu inwazji stawonogów obejmują dmuchawy mechaniczne, ręczne wytrząsarki lub urządzenia do traktowania zwierząt domowych.

P r zyk ł a d 2H.

Jadalną przynętę otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 0,1% do 1%

Mąką pszenna 80%

Melasa 19,9 do 19,0%

Składniki zmieszano dokładnie i formowano odpowiednią postać przynęty. Taką jadalną przynętę umieszcza się w miejscach, na przykład w lokalach mieszkalnych i przemysłowych, takich jak kuchnie, szpitale lub magazyny, bądź na zewnętrznych powierzchniach, porażonych przez stawonogi, na

PL 193 231 B1 przykład przez mrówki, szarańcze, karaczany lub muchówki, w celu zwalczania stawonogów przez przyjęcie doustne środka.

Przykład 2I.

Roztwór sporządzono z następujących składników:

Składnik czynny 15%

Dimetylosulfotlenek 85%

Składnik czynny rozpuszczono w dimetylosulfotlenku, mieszając i ogrzewając w razie potrzeby. Roztwór może być stosowany przezskórnie przez polewanie zwierząt domowych porażonych przez stawonogi, lub po wyjałowieniu metodą filtracji przez błonę politetrafluoroetylenową (rozmiar oczek 0,22 mikrometrów) przez iniekcje pozajelitowe, przy szybkości podawania od 1,2 do 12 ml roztworu na 100 kg wagi zwierzęcia.

Przykład 2J.

Proszek zwilżalny otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 50%

Ethylan BCP 5%

Aerosil 5%

Celite PF 40%

Ethylan BCP absorbowano na Aerosilu, który następnie zmieszano z pozostałymi składnikami i rozdrabniano w młynie młotkowym do uzyskania proszku zwilżalnego, który można rozcieńczać wodą do stężenia od około 0,001% do 2% wagowych składnika czynnego i stosować w miejscu wystąpienia porażenia przez stawonogi, na przykład larwy dwuskrzydłe lub nicienie roślin, przez opryskiwanie, lub wobec zwierząt domowych porażonych lub obarczonych ryzykiem porażenia przez stawonogi, pasożyty lub pierwotniaki, przez opryskiwanie lub zanurzanie, lub przez podawanie doustne w wodzie pitnej.

Przykład 2K.

Kompozycję o powolnym uwalnianiu w postaci bolusa sporządzono z granulek zawierających następujące składniki w różnych stężeniach procentowych (podobnych do opisanych w poprzednich przykładach) zależnie od potrzeb:

Składnik czynny środek zagęszczający środek o powolnym uwalnianiu środek wiążący

Z wstępnie zmieszanych składników formowano granulki, które prasowano w postać bolusa o ciężarze właściwym równym 2 lub powyżej. Bolus może być stosowany doustnie u przeżuwaczy dla zatrzymania w czepcu w celu powolnego uwalniania składnika czynnego w dłuższym okresie czasu, dla zwalczania porażenia zwierząt domowych - przeżuwaczy przez stawonogi, robaki lub pierwotniaki.

Przykład 2L.

Kompozycję o powolnym uwalnianiu w postaci granulek, peletek, kostek i tym podobnych sporządza się z następujących składników:

Składnik czynny 0,5 do 25%

Polichlorek winylu 75 do 99,5%

Ftalan dioktylu (plastyfikator)

Sporządzono mieszankę składników, po czym formowano z nich odpowiednie kształty przez wytłaczanie lub prasowanie. Kompozycje te można dodawać na przykład do wody stojącej lub przetwarzać na obroże lub chomąta do zakładania zwierzętom domowym w celu zwalczania szkodników przez powolne uwalniane składnika czynnego.

Przykład 2M.

Granulki do dyspergowania otrzymano z następujących składników:

Składnik czynny 85% (maks.)

Poliwinylopirolidon 5%

Glinka atapulgitowa 6%

Siarczan laurylosodowy 2%

Gliceryna 2%

Składniki zmieszano w postaci 45% zawiesiny z wodą i rozdrabniano na mokro do uzyskania cząstek o rozmiarach 4 mikrometrów, po czym suszono w suszarce rozpryskowej dla usunięcia wody.

Claims (5)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Pochodna 3-acetylo-1-arylo-pirazolu o wzorze (I) lub jej rolniczo dopuszczalna sól:

   F

   R_; (I) νχ ch₃ / KI w którym:

   R1 oznacza S(O)mR5;

   R2 oznacza -NR6R7;

   R3 oznacza atom chloru;

   R4 oznacza - CF3, -SF3O, lub -SF5;

   R5 oznacza C1-C4-alkil;

   R6 oznacza atom wodoru;

   R7 oznacza atomu wodoru, -S(O)qCF3 lub C1-C4 - alkil, ewentualnie podstawiony przez -S(O)SR8 lub aminokarbonyl;

   R8 stanowi C1-C4 alkil lub C1-C4 chlorowcoalkil;

   X oznacza CR13

   R13 oznacza chlor lub brom;

   m ma wartość 0, 1 lub2;a q i s oznaczają 0,1lub2.
2. 2. Pochodna według zastrz. 1, wybrana spośród:

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylotiopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-etylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-etyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-metyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-5-(karbamoilometyloamino)-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu,

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-etylosulfonyloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-karbamoiloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2-bromo-6-chloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylo-5-trifluorometylosulfenyloaminopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylotiopirazolu.
3. 3. Kompozycja szkodnikobójcza, znamienna tym, że zawiera szkodnikobójczo skuteczną ilość składnika aktywnego stanowiącego pochodną o wzorze (I) lub jej rolniczo dopuszczalną sól, jak zdefiniowano w zastrz. 1, w połączeniu ze szkodnikobójczo dopuszczalnym rozcieńczalnikiem lub nośnikiem.
4. 4. Kompozycja szkodnikobójcza według zastrz. 3, znamienna tym, że zawiera jako składnik aktywny związek wybrany spośród:

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylotiopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-etylosulfinylopirazolu;

   PL 193 231 B1

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-etyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-metyloamino-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-5-(karbamoilometyloamino)-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-etylosulfonyloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-5-(2-karbamoiloetyloamino)-4-metylosulfinylopirazol;

   3-acetylo-5-amino-1-(2-bromo-6-chloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu;

   3-acetylo-1-(2,6-dichloro-4-trifluorometylofenylo)-4-metylosulfinylo-5-trifluorometylosulfenyloaminopirazolu;

   3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylosulfinylopirazolu; i 3-acetylo-5-amino-1-(2,6-dichloro-4-pentafluorotiofenylo)-4-metylotiopirazolu.
5. 5. Kompozycja szkodnikobójcza według zastrz. 3 albo 4, znamienna tym, że zawiera składnik aktywny w ilości od 0,00005% do 90% wagowych kompozycji.