Wynalazek dotyczy karabina samo¬ czynnego z osadzonym przesuwnie i roz¬ rzadzanym trzonem zamkowym. W zna¬ nych dotychczas karabinach tego rodzaju przy przejsciu trzonu zamkowego od ruchu zamykajacego do ruchu ryglujacego wy¬ stepuja uderzenia, poniewaz przejscia te nastepuja nagle. Szybkie zuzycie narzadów rozrzadczych, wstrzasy karabina i jego nieznaczna celnosc sa nastepstwami tych u- derzen. Wspomniane wady wykazuja za¬ równo karabiny z trzonem zamkowym, roz¬ rzadzanym zwyklem! narzadami rozrzad- czemi, jak i karabiny z trzonem zamko¬ wym, uruchomianym zapomoca narzadów prowadniczych, dzialajacych przymusowo.Wynalazek niniejszy ma na celu usunie¬ cie powyzszych wad i osiagniecie dzialania trzonu calkowicie bez wstrzasów. Zgodnie z wynalazkiem osiaga sie to w ten sposób, ze oprócz narzadów rozrzadczych, powodu¬ jacych przesuniecie trzonu w polozenie zaryglowane i odryglbwane, przewidziane sa jeszcze narzady prowadnicze, które od¬ dzialywuja na ryglujace i odryglowujace ruchy trzonu i tlumia wstrzasy.Jako przyklad wykonania wynalazku przedstawiony jest na rysunku karabin sa¬ moczynny, którego trzon zanikowy wyko¬ nywa ruch wahadlowy w kierunku do su¬ waka, wzglednie od suwaka, zamkowego.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny srodkowej czesci karabina samoczynnego z docisnietym trzonem zamkowym; fig. 2przedstawia trzon zamkowy i suwak w ska¬ li zwiekszonej i w takiem polozeniu, w któ- rem rozpoczyna sie ruch trzonu zamkowe¬ go w kierunku do jego suwaka; fig. 3 przed¬ stawia w skali zwiekszonej najwazniejsze czesci urzadzenia tlumiacego, znajdujace sie w polozeniu, odpowiadajacem fig. 2; fig. 4 przedstawia widok suwaka i trzonu zamkowego w takiem polozeniu, w którem trzon zamkowy jest odryglowany; fig. 5 przedstawia przekrój wzdluz linji V—V na fig. 4; fig. 6 przedstawia najwazniejsze czesci urzadzenia tlumiacego, znajdujace sie w polozeniu, odpowiadajacem fig. 4.Liczba / oznaczono lufe, liczba 2— ko¬ more zamkowa, osadzona na lufie, liczba 5 — suwak trzonu zamkowego i liczba 6— trzon zamkowy. Trzon zamkowy jest zao¬ patrzony w wystep ryglujacy 16, którego plaszczyzna ryglujaca 16' wspóldziala z plaszczyzna ryglujaca 18', umieszczona w komorze zamkowej. Suwak 5 trzonu zam¬ kowego, który w przykladzie wykonania, przedstawionym na rysunku, daje sie prze¬ suwac wzdluz prowadnicy 40 komory 2, posiada ukosna plaszczyzne sterownicza 25, która, wspóldzialajac z plaszczyzna ste¬ rownicza 26 trzonu zamkowego 6, powodu¬ je jego odryglowywanie. Plaszczyzna ste¬ rownicza, umieszczona na suwaku 5, która jest czynna przy zamykaniu zamka, jest oznaczona liczba 36; wspóldziala ona z plaszczyzna sterownicza 35 trzonu zamko¬ wego. Plaszczyzna sterownicza 36 sklada sie z czesci lukowej 36' i z przylegajacej do niej ukosnej plaskiej czesci 36".Karabin wedlug wynalazku jest zaopa¬ trzony w urzadzenie, tlumiace odryglowu- jacy i ryglujacy ruch trzonu zamkowego w ten sposób, ze zamek dziala bez wstrzasów, Urzadzenie tlumiace sklada sie wedlug wy¬ nalazku z narzadów prowadniczych 42 i 43, które rozrzadzaja przymusowo ruchem trzonu zamkowego podczas jego ruchu w kierunku do wzglednie od suwaka. Narza¬ dy prowadnicze 42 i 43 sa umieszczone z jednej strony na trzonie zamkowym, z dru¬ giej strony w komorze zamkowej. W sto¬ sunku do tej ostatniej ruch wzgledny wy¬ konywa narzad (w powyzszym przykladzie wykonania suwak trzonu zamkowego), któ¬ ry powoduje przesuniecie trzonu zamkowe¬ go w polozenie zaryglowane, wzglednie od- ryglowane. W przykladzie wykonania, przedstawionym na rysunku, narzady pro¬ wadnicze sa umieszczone z jednej stro¬ ny na trzonie zamkowym 6, z drugiej zas strony w komorze zamkowej 2, zao¬ patrzonej w plaszczyzne 18'. Narzady prowadnicze 42, 43 znajduja sie, jak to przedstawiono na fig. 5, z obu stron zamka i skladaja sie z czopów pro¬ wadniczych 42, osadzonych w dowolny sposób w bocznych scianach komory zam¬ kowej 2, oraz z powierzchni prowadni¬ czych 43, wspóldzialajacych z czopami 42 i umieszczonych po obu stronach trzonu zamkowego 6. Kazda powierzchnia prowad¬ nicza 43 sklada sie z czesci krzywej 43* i z przylegajacych do niej, uksztaltowanych prostolinijnie czesci prowadniczych 43" i 43"'. Plaska powierzchnia prowadnicza 43%t posiada kierunek równolegly lub w przybli¬ zeniu równolegly do plaszczyzny rygluja¬ cej 18', wykonanej w komorze zamkowej 2.Druga plaska powierzchnia prowadnicza 43'" posiada kierunek pod katem do linji ruchu wzdluz trzonu zamkowego. Czop pró- wadniczy jest przytem umieszczony tak, ze gdy zamek jest zaryglowany dotyka po¬ wierzchni prowadniczej 43 w okolicy przej¬ scia od plaskiej powierzchni prowadniczej 43" do krzywej powierzchni prowadniczej 43'.Podczas strzalu czesci karabina zajmu¬ ja polozenie, uwidocznione na fig. 1. Wsku¬ tek uderzenia zwrotnego lufa 1 i komora zamkowa 2 zostaja odrzucone wtyl w kie¬ runku strzalki p, a mianowicie w kierunku przeciwnym dzialaniu sprezyny, nieprzed- stawionej na rysunku, która hamuje ruch lufy li komory 2 i po zahamowaniu powo- _ 2 -duje powrót w polozenie wyjsciowe. Poru¬ szajace sie w kierunku powrotnym czesci 1 i 2 zabieraja ze soba suwak 5 i trzon zam¬ kowy 6.Zapomoca urzadzenia odrzutowego 45 dowolnej budowy, przedstawionego na ry¬ sunku schematycznie, otrzymuje suwak 5 podczas ruchu czesci 1 i 2 w kierunku strzalki p ruch przyspieszony w stosunku do ruchu czesci 1 i 2. Podczas tego przy¬ spieszonego ruchu suwaka 5 plaszczyzna sterownicza 25 trafia na plaszczyzne ste¬ rownicza 26 (fig. 2).Zaczynajac od tej chwili, ukosna pla¬ szczyzna sterownicza 25, wspóldzialajac z plaszczyzna sterownicza 26, powoduje na¬ chylenie trzonu zamkowego w kierunku do suwaka. Podczas tego ruchu plaszczyzna prowadnicza 43 posuwa sie swemi czescia¬ mi 43" i 43* po czopie 42, wskutek czego trzon zamkowy zostaje przymusowo i bez wstrzasów zsuniety z plaszczyzny rygluja¬ cej 18*. Suwak 5 trzonu, posuwajacy sie wstecz ruchem przyspieszonym, zabiera ze soba odryglowany juz trzon zanikowy. Pla¬ szczyzna prowadnicza 43 posuwa sie przy- tem jeszcze maly kawalek swoja plaska powierzchnia 43'" po czopie 42 i powoduje, ze trzon zamkowy opuszcza sie lagodnie i bez wstrzasów na suwak. Nastepnie pla¬ szczyzna prowadnicza 43 oddziela sie od czopa 42, poniewaz ten ostatni, wskutek swego umieszczenia w komorze zamkowej 2, stopniowo zatrzymuje sie z powodu za¬ hamowania ruchu komory wzglednie lufy / i wreszcie powraca lacznie z czesciami 1 i 2 w swe polozenie poczatkowe (fig. 1). Suwak 5, posuwajacy sie wstecz w kierunku strzal¬ ki p lacznie z odryglowanym trzonem zam¬ kowym, zostaje zahamowany w swym ru¬ chu w znany sposób zapomoca sprezyny.Sprezyna ta powoduje, ze suwak 5, a z nim i trzon zamkowy, przylegajacy pla¬ szczyzna 35 do plaszczyzny 36", porusza sie zpowrotem w kierunku strzalki q.Przy ruchu suwaka i trzonu zamkowego w kierunku strzalki 9 powierzchnia pro¬ wadnicza 43 wchodzi na czop 42 swa cze¬ scia ukosna wczesniej, niz trzon zamkowy dojdzie do swego polozenia koncowego.Trzon zamkowy posuwa sie plaszczyzna 35 po plaszczyznie 36", zostaje lagodnie po¬ ruszony ze swego miejsca i przygotowany do wspóldzialania plaszczyzny sterowniczej 35 z plaszczyzna sterownicza 36. Posuwa¬ jacy sie naprzód w kierunku strzalki q su¬ wak 5 powoduje zapomoca plaszczyzn ste¬ rowniczych 35 i 36' odchylenie trzonu zam¬ kowego 6, mianowicie z polozenia wedlug fig. 2 w polozenie wedlug fig. 1, Równiez i podczas ruchu trzonu zamkowego w kie¬ runku od suwaka narzady prowadnicze 42 i 43 steruja ruch trzonu zamkowego tak, iz trzon zostaje doprowadzony do polozenia zamkniecia pewnie i bez wstrzasów. Suwak 5 naciska zapomoca wystepu 47 iglice 10 i sprowadza strzal.Z opisanego powyzej sposobu dzialania karabina wyplywa, ze szczególnie wazne znaczenie posiada ukosna plaszczyzna pro¬ wadnicza 43'". Plaszczyzna ta jest czynna w ostatnim okresie ruchu odryglowywuja- cego oraz w poczatkowym okresie ruchu ryglujacego. Plaszczyzna prowadnicza 43"', wspóldzialajaca z czopem 42, powoduje w ostatnim okresie odryglowywujacego ruchu trzionu rodzaj hamowania ruchu trzonu w ten sposób, ze trzon zamkowy zajmuje o- stateczne polozenie odryglowane lagodnie i bez powodowania wstrzasów. W poczatku ruchu ryglujacego trzonu zamkowego pla¬ szczyzna prowadnicza 43'" powoduje la¬ godne podniesienie trzonu z polozenia od- ryglowanego, czyli powoduje rozpoczecie ryglujacego ruchu bez wstrzasu. Równiez i krzywa plaszczyzna 43' posiada znaczenie, poniewaz powoduje ona przymusowy ruch trzonu podczas wspóldzialania plaszczyzn sterowniczych 25, 26, wzglednie 36', 35.Krzywa czesc 43' powoduje lagodne przej¬ scie ruchu trzonu zamkowego z kierunku plaszczyzny ryglujacej 18' do kierunku ru- — 3 —chu podluznego i odwrotnie/co jest wyraz¬ nie widoczne z krzywej 50, przedstawionej na fig. 2 i 4, która opisuje, np. punkt 50' trzonu zamkowego podczas jego odryglo- wywujacego wzglednie ryglujacego ruchu.Wygieta w ksztalcie luku czesc 43' me po¬ winna posiadac ani zbyt malego, ani zbyt duzego promienia i powinna byc dostoso¬ wana do narzadów sterowniczych.Opisane powyzej urzadzenie, tlumiace wstazasy, ulatwia wykonanie, poniewaz po¬ woduje ono przymusowy ruch trzonu zam¬ kowego i wskutek tego ozyni go niezalez¬ nym od dokladnosci wykonania.Wynalazek nie ogranicza sie do urza¬ dzen zamkowych o ruchomym trzonie zam¬ kowym w kierunku od i do suwaka, lecz mloze znalezc zastosowanie przy wszystkich ruchomych urzadzeniach zamkowych, które zapomoca narzadów rozrzadczych sa prze¬ stawiane w polozenia zaryglowane i odry- glowane. PL