PL184140B1

PL184140B1 - Napój w proszku

Info

Publication number: PL184140B1
Application number: PL96326389A
Authority: PL
Inventors: Wiliam J. Henry Jr.; Xiaobing Xi; Michel L. H. L. Favre; Haile Mehansho
Original assignee: Procter & Gamble
Priority date: 1995-10-27
Filing date: 1996-10-18
Publication date: 2002-09-30
Also published as: ES2178719T3; CA2395330A1; AU7455996A; US6461652B1; DE69623326D1; CA2235618A1; CN1202804A; WO1997015201A1; CN1079652C; US20020058088A1; EP0871378A1; CA2395330C; US20020061347A1; US6509045B2; JP3288714B2; PL326389A1; CA2235618C; JPH11511337A; EP0871378B1; US6607761B2

Abstract

1. Napój w proszku zlozony z zelaza, cynku, srodka barwiacego, srodka slodzacego, srodka smakowego, jadalnego kwasu i ewentualnie znanych dodatków do napojów w proszku, znamienny tym, ze zawiera zelazo w ilosci odpowiadajacej 5 - 100%, a korzystnie 25 - 35% dziennego zapotrzebowania na zelazo, przy czym zelazo ma postac zelaza chelatowanego aminokwasem lub kapsulkowanego siarczanu zelazawego, oraz cynk w ilosci odpowiadaja- cej 5% - 100% dziennego zapotrzebowania na cynk, korzystnie w postaci glukonianu cyn- ku; a takze, w przeliczeniu na mase napoju w proszku, 0,001 - 0,5% srodka barwiacego, ko- rzystnie wybranego z grupy obejmujacej lakowa zólcien nr 6, lakowa czerwien nr 40, lakowy blekit nr 1, ryboflawine, ß-karoten i ich mieszaniny, 0 - 98%, a korzystnie 10 - 98% srodka slodzacego, korzystnie cukru, 0,001 - 10%, a korzystnie 3 - 5% srodka smakowego wybra- nego sposród owocowych i roslinnych srodków smakowych i ich mieszanin, korzystnie wybranego z grupy obejmujacej srodki o smaku-jamajki, manga, pomaranczy, cytryny- limony, truskawki, brzoskwini, cytryny i limony oraz ich mieszaniny i 1 - 50% jadalnego kwasu, korzystnie wybranego z grupy obejmujacej kwas cytrynowy, kwas jablkowy, kwas winowy, kwas mlekowy i ich mieszaniny. PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest napój w proszku pozwalający na uzupełnianie dziennego zapotrzebowania na minerały i ewentualnie witaminy.

W wielu krajach przeciętna dieta nie zawiera wystarczającej ilości żelaza, cynku, jodu, witaminy A lub witamin B. Jakkolwiek niedobór żelaza w pożywieniu rzadko występuje w Stanach Zjednoczonych Ameryki, jest on powszechny w większości krajów rozwijających się. Ostatnie raporty sugerują, że niedobór cynku w pożywieniu może być powszechny u ludzi

184 140 w wielu krajach rozwijających się, gdzie wyżywienie jest oparte na produktach pochodzenia roślinnego (np. zbożach i jarzynach). Niewielki niedobór cynku może często występować nawet w Stanach Zjednoczonych Ameryki ze względu na dobrowolne ograniczenia dietetyczne, picie alkoholu i jedzenie białek zbóż oraz wzrastającą konsumpcję oczyszczonej żywności, co obniża spożywanie minerałów śladowych.

Niedoboru żelaza i cynku można uniknąć uzupełniając pożywienie. Inne sposoby postępowania w przypadku takiego niedoboru obejmują zwiększanie ilości pożywienia naturalnie zawierającego te minerały lub wzbogacanie pożywienia i napojów. Zwykle w krajach, w których ludzie cierpią na taki niedobór, ze względu na warunki ekonomiczne uzupełnianie żywności minerałami i witaminami jest kosztowne, a dystrybucja tak uzupełnionego pożywienia jest utrudniona. Ponadto poważnym problemem jest przekonanie ludzi do stosowania się do zaleceń, by codziennie uzupełniali pożywienie witaminami i minerałami. Tak więc pożądane jest dostarczanie żelaza i cynku wraz z witaminami i minerałami w postaci o wysokiej biodostępności, przy tym nie mającej zniechęcającego smaku, a przy tym chętnie spożywanej w dużych ilościach przez ludność.

Znane są napoje i środki spożywcze wzbogacone witaminami i minerałami. Jakkolwiek dokonano znacznego postępu w zmniejszaniu niedoboru żelaza poprzez wzbogacanie weń np. produktów dla dzieci, płatków śniadaniowych i napojów czekoladowych w proszku, preparaty te wymagają mleka, które jest często niedostępne lub kosztowne. Niewielki tylko postęp zanotowano w zmniejszaniu niedoboru żelaza i cynku w całych populacjach. Dotychczas nie przywiązywano wagi do możliwości uzupełniania napojów w proszku o smaku owocowym odżywczą ilością (to jest odpowiadającą co najmniej 5% dziennego zapotrzebowania) cynku i żelaza, z witaminami lub bez witamin. Wiele napojów w proszku o smaku owocowym zawiera witaminy i/lub minerały, lecz rzadko zawierają one cynk i żelazo w znaczącej ilości, patrz np. Composition of Foods: Beverages, Agriculture Hand-book No. 8 Series, Nutrition Monitoring Division, str. 115-15 3.

Problemy związane z dodawaniem witamin i minerałów do napojów są dobrze znane. Dodatki cynkowe mają przykry smak, a przy tym powodują zakłócenia zmysłu smaku i podrażnienie ust, co ujawniono np. w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4684528. Dodatki zawierające żelazo mają skłonność do zmieniania barwy środków spożywczych lub mają nieodpowiednie właściwości organoleptycznie. Ponadto szczególnie trudne jest skomponowanie produktów zawierających minerały, a zwłaszcza mieszaniny biodostępnego żelaza i cynku, gdyż minerały te mogą oddziaływać ze sobą. To oddziaływanie nie tylko pogarsza organoleptyczne i estetyczne właściwości napojów, lecz również wpływa niekorzystnie na odżywczą biodostępność samych minerałów oraz trwałość witamin i środków smakowych.

Istnieje szereg problemów związanych z dostarczaniem mieszaniny żelaza i cynku, z witaminami lub bez witamin, w napojach w proszku. Niektóre z tych problemów są związane z doborem związków żelaza i cynku, które byłyby organoleptycznie dopuszczalne, biodostępne, niekosztowne i bezpieczne. Przykładowo rozpuszczalne w wodzie związki żelaza i cynku, które są najlepiej biodostępne, powodują niedopuszczalny metaliczny posmak i zmianę smaku. Ponadto rozpuszczalne kompleksy żelaza często powodują niedopuszczalne zmiany barwy. Na dodatek kompleksy żelaza są często same zabarwione, co utrudnia formułowanie proszku o równomiernym rozkładzie barwy. Często roztworzony napój nie ma odpowiedniej barwy kojarzącej się ze środkiem smakowym. Jeśli barwa proszku lub roztworzonego napoju albo smak napoju są zasadniczo zmienione, napój nie zostanie spożyty, gdyż barwa i smak są istotne dla konsumenta.

Opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4786578 dotyczy zastosowania kompleksów żelazo-cukier, odpowiednich do uzupełniania napojów owocowych. Jakkolwiek pewne napoje o smaku owocowym zawierające ten dodatek mogą mieć dopuszczalny smak, to jednak powoduje on zmianę zabarwienia i wyraźne dla konsumenta różnice w przypadku niektórych barwionych napojów. Źródła żelaza zazwyczaj stosowane do wzbogacania mlecznych napojów czekoladowych również okazały się niepożądane wskutek problemów związanych z barwą i/lub smakiem.

1&4140

Istnieje więc zapotrzebowanie na opracowanie napoju w proszku uzupełnionego odżywczymi ilościami cynku i żelaza, przyswajalnego i nie mającego nieprzyjemnego posmaku oraz zachowującego biodostępność jonów metalu.

Nieoczekiwanie okazało się, że takie korzystne właściwości ma napój w proszku według wynalazku, który jest złożony z żelaza, cynku, środka barwiącego, środka słodzącego, środka smakowego, jadalnego kwasu i ewentualnie znanych dodatków do napojów w proszku, i charakteryzuje się tym, że zawiera żelazo w ilości odpowiadającej 5 - 100%, a korzystnie 25 - 35% dziennego zapotrzebowania na żelazo, przy czym żelazo ma postać żelaza chelatowanego aminokwasem lub kapsułkowanego siarczanu żelazawego; oraz cynk w ilości odpowiadającej 5% -100% dziennego zapotrzebowania na cynk, korzystnie w postaci glukonianu cynku; a także, w przeliczeniu na masę napoju w proszku, 0,001 - 0,5% środka barwiącego, korzystnie wybranego z grupy obejmującej lakową żółcień nr 6, lakową czerwień nr 40, lakowy błękit nr 1, ryboflawinę, β-karoten i ich mieszaniny; 0 - 98%, a korzystnie 10 - 98% środka słodzącego, korzystnie cukru; 0,001 - 10%, a korzystnie 3-5% środka smakowego wybranego spośród owocowych i roślinnych środków smakowych i ich mieszanin, korzystnie wybranego z grupy obejmującej środki o smaku jamajki, manga, pomarańczy, cytryny-limony, truskawki, brzoskwini, cytryny i limony oraz ich mieszaniny; i 1 - 50% jadalnego kwasu, korzystnie wybranego z grupy obejmującej kwas cytrynowy, kwas jabłkowy, kwas winowy, kwas mlekowy i ich mieszaniny.

Ponadto napój w proszku może zawierać witaminę A, witaminę C, witaminę E, witaminę Bu, witaminę B,, witaminę B₆, witaminę D, kwas foliowy, jod, tiaminą, niacynę, fluorek i wapń. Można także dodać doń kwasów garbnikowych dla uzyskania działania ściągającego. Jedna jednostka gotowego napoju dostarcza 5 - 200% dziennego zapotrzebowania tych innych witamin i substancji mineralnych.

Szczególnie korzystny napój według wynalazku oprócz składników wymienionych powyżej zawiera od 5 - 100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę A; od 5 - 100% dziennego zapotrzebowania na witaminę B,; od 5 - 100%, korzystnie od 25 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę B6; od 5 - 200%, korzystnie od 25 - 100%, dziennego zapotrzebowania na witaminę C; od 5 - 100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę B₂; od 5 - 100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na kwas foliowy i od 5 - 200%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę E.

Napój według wynalazku jest preparatem suchym i sypkim oraz nie występuje w jego przypadku aglomeracja lub zbrylanie się cząstek proszku. Ta sypka, dogodna postać pozwala konsumentowi na łatwe przyrządzenie napoju przez proste dodanie żądanej- ilości i roztworzenie go do końcowej postaci, którą można wypić. Tak sporządzany napój stanowi źródło łatwo bioprzyswajalnych jonów metali, ma przyjemny smak i nie pozostawia przykrego posmaku właściwego znanym preparatom tego typu.

Napój w proszku ma jednorodne zabarwienie i natychmiast po roztworzeniu daje napój o akceptowalnej barwie.

Określenie owocowe środki smakowe odnosi się do środków smakowych pochodzących z jadalnej reprodukcyjnej części rośliny nasiennej, w szczególności mającej słodki miąższ związany z nasionami, np. z takich owoców jak jabłka, pomarańcze, cytryny, limony itp. Określenie owocowy środek smakowy obejmuje także syntetycznie wytworzone środki smakowe mające naśladować owocowe środki smakowe pochodzące z naturalnych źródeł. Zatem te owocowe środki smakowe mogą pochodzić z naturalnych źródeł, takich jak soki owocowe i olejki smakowe, lub stanowić środki wytworzone syntetyczne. W razie potrzeby jako środki smakowe można stosować soki owocowe, w tym pomarańczowy, ananasowy, cytrynowy, limonowy, jabłkowy i winogronowy.

Określenie roślinny środek smakowy lub ekstrakt roślinny odnosi się do środków smakowych pochodzących z części rośliny innych niż owoc. Roślinne środki smakowe mogą pochodzić z orzechów, kory, korzeni i liści. Określenie to obejmuje także syntetycznie wytworzone środki smakowe mające naśladować roślinne środki smakowe pochodzące z naturalnych źródeł. Przykłady roślinnych środków smakowych obejmują środki o smaku hibisku184 140 sa, nagietka, chryzantemy itp. Te roślinne środki smakowe mogą pochodzić z naturalnych źródeł, takich jak olejki lotne i ekstrakty, lub mogą być wytworzone syntetycznie.

Określenie środek barwiący lub barwnik odnosi się do jadalnego barwnika spożywczego lub substancji zabarwiających napój, takich jak ryboflawina i/lub β-karoten.

Stosowane w opisie określenie wilgoć całkowita oznacza łączną zawartość wody w suchej mieszance, obejmującą wodę obecną w środku smakowym, cukrach, minerałach, witaminach i innych składnikach.

Określenie gotowy napój oznacza napój wytworzony poprzez zmieszanie napoju w proszku według wynalazku z wodną cieczą, ewentualnie wraz z dodatkowym środkiem słodzącym.

Określenie na porcję, na jednostkową porcję lub na porcję podawaną odnosi się do 250 ml gotowego napoju.

Określenie roztworzony odnosi się do gotowego napoju wytworzonego poprzez zmieszanie napoju w proszku według wynalazku i środka słodzącego z odpowiednią ilością rozcieńczalnika lub poprzez zmieszanie całkowicie osłodzonego proszku z odpowiednią ilością rozcieńczalnika.

Wszystkie części, udziały procentowe i stosunki podano wagowo, o ile nie wskazano inaczej.

Określenie uzupełniająca odżywczo ilości to ilość witamin i minerałów zawartych w napoju w proszku i dostarczająca konsumentowi wymierną odżywczą ilość minerałów i witamin. W niniejszym opisie określenie składniki odżywcze odnosi się ogólnie do minerałów i witamin.

Określenie ilość odpowiadająca zapotrzebowaniu dziennemu oznacza ilość minerałów lub witamin przepisaną aktualnymi normami krajowymi lub międzynarodowymi i właściwą dla danego wieku i płci.

Przykładowo w Stanach Zjednoczonych dzienne zapotrzebowanie na witaminy i minerały określono jako ilość zalecaną do dziennego przyjmowania (USRDI od U.S. Recommended Daily Intake), która została zdefiniowana i opublikowana przez Recommended Daily Dietary Allowance-Food and Nutrition Board, National Academy ot Sciences-National Research Council.

Dla obliczenia wartości dziennego zapotrzebowania w USRDI bierze się pod uwagę podawaną porcję o objętości 250 ml wytworzoną przez rozpuszczenie około 35 g półsłodkiego napoju w proszku lub około 125 g całkowicie osłodzonego napoju w proszku w 1 litrze wody. Gdy w suchej mieszance nie stosuje się cukru, około 6 g tej suchej mieszanki wystarcza zwykle dla dostarczenia dziennego zapotrzebowania na witaminy i minerały.

W niniejszym opisie uzupełniająca odżywczo ilość minerałów innych niż żelazo lub cynk oznacza co najmniej około 5%, a korzystnie od około 10 do około 200% dziennego zapotrzebowania na minerały.

Uzupełniająca odżywczo ilość witamin wynosi co najmniej około 5%, korzystnie od około 20 do około 200%, a jeszcze korzystniej od około 25 do 100% dziennego zapotrzebowania na witaminy.

Należy jednak zdawać sobie sprawę, że korzystne dzienne zapotrzebowanie na witaminy lub minerały może zmieniać się w zależności od konsumenta. Przykładowo w przypadku osób cierpiących na anemię może być wskazane zwiększone przyjmowanie żelaza. Osoby cierpiące na niedobór witamin lub stosujące ubogą dietę będą potrzebowały więcej witaminy A, witaminy C i witaminy B₂, co dotyczy zwłaszcza dzieci w okresie wzrostu w krajach rozwijających się. Takie sytuacje są znane lekarzom i specjalistom od żywienia i w ich przypadku stosowanie napoju według wynalazku można odpowiednio korygować.

Związki żelaza, które okazały się przydatne do celów niniejszego wynalazku to siarczan żelazowy kapsułkowany w matrycy z uwodornionego oleju sojowego, np. CAP-SHURE® dostępny z Balchem Corp., Slate Hill, N.Y., i żelazo chelatowane, to jest związki żelazawe lub żelazowe chelatowane aminokwasami, jak np. FERROCHEL AMINO ACID CHELATE dostępny z Albion Laboratories, Inc., Clearfield, Utah. Można stosować inne stałe tłuszcze do

184 140 kapsułkowania siarczanu żelazowego, takie jak tristearyna, uwodorniony olej kukurydziany, olej bawełniany, olej słonecznikowy, łój i smalec.

Odkryto, że te konkretne źródła żelaza są biodostępne, nie wywołują posmaku i, co ważniejsze, nie wywołują niepożądanej zmiany barwy w roztworzonym napoju, w przeciwieństwie do wielu innych źródeł żelaza. Stwierdzono bowiem równocześnie, że np. cukrzan żelazowy, glukonian żelazawy, fumaran żelazawy i siarczan żelazawy, nie kapsułkowane i nie chelatowane, nie są przydatne w tym celu. Stwierdzono ponadto, że chociaż polepszenie smaku i końcowej barwy napoju można uzyskać stosując cukrzan żelazowy, pewne tak otrzymane produkty przybierają niewłaściwe zabarwienie wkrótce po roztworzeniu i chociaż to zabarwienie polepsza po kilku godzinach, pozostaje wyraźna dla konsumenta różnica pomiędzy wzbogaconymi i nie wzbogaconymi napojami. Zatem nie jest możliwe do przewidzenia, które źródła żelaza będą miały dopuszczalną barwę w roztworzonym napoju, jeśli nie wytworzy się go i nie zbada.

Ilość związku żelaza zawarta w napoju w proszku może się zmieniać w zależności od poziomu uzupełniania wymaganego w końcowym produkcie i docelowego konsumenta. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wynosi zazwyczaj od 10 mg w przypadku dziecka płci żeńskiej lub męskiej o wadze 6 kg do 18 mg w przypadku kobiety o wadze 54-58 kg, w pewnym stopniu w zależności od wieku. Wzbogacony żelazem napój w proszku według wynalazku zawiera od około 5 do około 100% dziennego zapotrzebowania żelaza i pozwala na uzupełnienie żelaza dostępnego z innych źródeł pożywienia (przy rozsądnie zbilansowanej diecie) . Korzystnie napój w proszku dostarcza żelazo w ilości odpowiadającej około 15 - 50%, a najkorzystniej około 20 - 40% dziennego zapotrzebowania na żelazo.

Związki cynku, które można stosować w napoju w proszku według wynalazku mogą występować w dowolnej powszechnie stosowanej postaci, takiej jak siarczan, chlorek, octan, glukonian, askorbinian, cytrynian, asparaginian, pikolinian, cynk chelatowany aminokwasem, jak też tlenek cynku. Odkryto jednak, że glukonian cynku i chelatowany aminokwasem cynk są szczególnie korzystne ze względu na smak. Wzbogacony cynkiem napój w proszku według wynalazku dostarcza około 5 - 100% dziennego zapotrzebowania na cynk i pozwala na uzupełnienie innych źródeł pożywienia (przy rozsądnie zbilansowanej diecie) . Korzystnie napój w proszku zawiera cynk w ilości odpowiadającej około 15 - 50%, korzystnie około 25 - 40%, a szczególnie korzystnie około 25 - 35% dziennego zapotrzebowania na cynk.

Napój w proszku według wynalazku może zawierać, oprócz żelaza i cynku, inne minerały i witaminy, np. witaminę C, wapń, witaminę A, witaminę C, niacynę, tiaminę, witaminę B₆, witaminę B₂, witaminę B₁₂ i kwas foliowy oraz jod.

Rzeczywiste wartości dziennego zapotrzebowania dla większości zdrowych dorosłych są na ogół następujące: witamina C (60 mg), witamina A jako retinol (1 mg) lub jako β-karoten (3 mg), witamina B₂(1,7 mg), niacyna (20 mg), tiamina (1,5 mg), witamina B6 (2,0 mg), kwas foliowy (0,4 mg), witamina B_u (6 pg) i witamina E (30 jednostek międzynarodowych), natomiast dzienne zapotrzebowanie na jodu wynosi 150 pg.

Wartości dziennego zapotrzebowania na wapń wynoszą od 360 mg dla dzieci o wadze 6 kg do 1200 mg dla kobiet o wadze 54-58 kg, w pewnym stopniu w zależności od wieku. Uzupełnianie napojów ilością wapnia większą niż odpowiadająca 20-30% dziennego zapotrzebowania może być trudne, gdyż mogą wystąpić wytrącanie i/lub pogorszenie się właściwości organoleptycznych. Jednakże ten poziom uzupełniania jest równoważny dostarczanemu przez mleko krowie, a więc jest dopuszczalny.

Można stosować dostępne w handlu źródła witaminy C. Można także stosować kapsułkowany kwas askorbinowy i jadalne sole kwasu askorbinowego. W napoju w proszku według wynalazku witaminę C korzystnie stosuje się w ilości odpowiadającej około 5 - 200%, korzystnie około 25 - 150%, a najkorzystniej około 100% dziennego zapotrzebowania na witaminę C (np. według norm USRDI w przeliczeniu na 35 g napoju w proszku).

Do napoju w proszku można także włączać dostępne w handlu źródła witaminy A. Pojedyncza porcja korzystnie zawiera witaminę A w ilości odpowiadającej około 5 - 100%, a najkorzystniej około 25% dziennego zapotrzebowania na tę witaminę. Witaminę A można dostarczać np. w postaci palmitynianu witaminy A (palmitynianu retinolu) i/lub β-karotenu.

184 140

Może mieć ona postać oleju, kulek lub kapsułek. W niniejszym opisie witamina A obejmuje witaminę A, β-karoten, palmitynian retinolu i octan retinolu.

Można stosować dostępne w handlu źródła witaminy B₂ (ryboflawiny). Napój w proszku korzystnie zawiera witaminę B₂ w ilości odpowiadającej około 5 - 200%, a najkorzystniej około 15 - 35% dziennego zapotrzebowania witaminy na B2.

Można stosować handlowe źródła jodu, korzystnie w postaci kapsułkowanego jodu. Inne źródła jodu obejmują sole zawierające jod, np. jodek sodu, jodek potasu, jodan potasu, jodan sodu lub ich mieszaniny. Także te sole mogą być kapsułkowane. Zazwyczaj napój w proszku zawiera jod w ilości odpowiadającej około 5 -100% dziennego zapotrzebowania.

Do napoju w proszku według wynalazku można także włączać uzupełniające odżywczo ilości innych witamin, między innymi witamin B₆ i B_I2, kwasu foliowego, niacyny, kwasu pantotenowego, kwasu foliowego oraz witamin D i E. Zazwyczaj napój w proszku zawiera te witaminy w ilości odpowiadającej co najmniej 5%, korzystnie co najmniej 25%, a najkorzystniej co najmniej 35% dziennego zapotrzebowania na nie. Do napoju w proszku można także włączać inne witaminy, w zależności od potrzeb żywieniowych konsumentów, dla których jest przeznaczony napój. ,

Do napoju w proszku według wynalazku można także włączać uzupełniające odżywczo ilości innych minerałów, między innymi wapnia i miedzi. Można stosować dowolną rozpuszczalną w wodzie sól tych minerałów, np. siarczan miedzi, glukonian miedzi lub cytrynian miedzi. Korzystnym źródłem wapnia jest kompozycja cytrynianu i jabłczanu wapnia opisana w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4789510, 4786518 i 4822847. Można również stosować wapń w postaci fosforanu wapnia, węglanu wapnia, tlenku wapnia, wodorotlenku wapnia, mleczanu wapnia i wapnia chelatowanego aminokwasem.

Dla uzyskania jednolitego zabarwienia napoju w proszku według wynalazku istotne jest włączenie niewielkiej ilości środka barwiącego. Korzystnie stosuje się barwniki FD&C (np. żółcień nr 5, błękit nr 2, czerwień nr 40) i/lub laki FD&C. Poprzez dodanie barwników lakowych do innych sproszkowanych składników, a zwłaszcza barwnego związku żelaza, zabarwia się wszystkie cząstki, uzyskując całkowicie i równomiernie zabarwiony napój w proszku. Korzystne barwniki lakowe, które można stosować zgodnie z wynalazkiem, to barwniki dozwolone przez FDA, takie jak lakowa czerwień nr 40, żółcień nr 6, błękit nr 1 itp. Ponadto można stosować mieszaninę barwników FD&C lub barwnika lakowego FD&C w połączeniu z innymi znanymi środkami spożywczymi i barwnikami spożywczymi. Jednakże odkryto, że gdy stosuje się wyłącznie barwniki spożywcze FD&C, typu nielakowego, zabarwienie napoju w proszku nie jest równomierne, a ponadto zachodzi znaczące zbijanie i zbrylanie. Dokładna ilość użytego środka barwiącego będzie się zmieniała w zależności od użytych środków i żądanej intensywności zabarwienia w końcowym produkcie. Ilość tę fachowiec może łatwo określić. Ogólnie środek barwiący powinien być obecny w ilości około 0,001 - 0,5%, a korzystnie około 0,004 - 0,1% wagowych w przeliczeniu na masę suchego proszku. Gdy napój ma smak cytrynowy lub jest żółty, można stosować ryboflawinę jako środek barwiący, βKaroten i ryboflawina zabarwiają napoje na kolor pomarańczowy.

Napój w proszku można przyprawiać dowolnymi naturalnymi lub syntetycznie wytworzonymi owocowymi lub roślinnymi środkami smakowymi lub mieszaninami roślinnych środków smakowych i mieszankami soków owocowych. Odpowiednie naturalne lub sztuczne owocowe środki smakowe obejmują środki cytrynowe, pomarańczowe, grejpfrutowe, truskawkowe, bananowe, gruszkowe, kiwi, winogronowe, jabłkowe, mango, ananasowe, z owocu passi-flory, malinowe i ich mieszaniny. Odpowiednie roślinne środki smakowe obejmują środki o smaku jamajki, nagietka, chryzantemy, herbaty, rumianku, imbiru, waleriany, johimbiny, chmielu, eriodictyonu, żeńszenia, czarnej borówki, ryżu, czerwonego wina, mango, piwonii, balsamu cytrynowego, galasu, wiórek dębowych, lawendy, orzecha włoskiego, korzenia goryczki, loo ban guo, cynamonu, arcydzięgiela, aloesu, rzepiku i krwawnika oraz ich mieszaniny. Można stosować około 0,001 - 10% tych środków smakowych, a korzystnie około 0,02 - 8%. Jako środki nadające smak można także stosować suche soki owocowe. Rzeczywista ilość środka smakowego będzie zależała od jego typu i jego ilości wymaganej w końcowym napoju. Można stosować kwas garbnikowy lub inne podobne kwasy dla uzyskania

18^4 140 ściągającego działania napoju. Zwykle stosuje się około 0,001 - 10% kwasu garbnikowego. Można także stosować inne środki polepszające smak.

Ważnym składnikiem napoju w proszku według wynalazku jest jadalny kwas, który obniża pH do wartości poniżej 4,5. Korzystnie pH wynosi od 3,2 do 4,5. Te kwasy można stosować same lub w mieszaninach. Ogólnie stosuje się od około 1-50% jadalnego kwasu, korzystnie około 8 - 20%, a jeszcze korzystniej około 9 -17% jadalnego kwasu, zwłaszcza kwasu cytrynowego i/lub jabłkowego. Zazwyczaj stosuje się około 0,01 - 10% kwasu garbnikowego, kwasu jabłkowego lub kwasu winowego i ich mieszanin z pewnymi roślinnymi środkami smakowymi w celu nadania działania ściągającego. Kwasy cytrynowy i jabłkowy są naturalnie obecne w sokach owocowych, więc można stosować soki lub sproszkowane soki jako źródło kwasu lub mieszanin kwasów. Inne przydatne jadalne kwasy to kwas fosforowy, octowy, mlekowy i maleinowy.

Napój w proszku według wynalazku zawiera ponadto 0 - 98% środka słodzącego. Korzystnie stosuje się od 10 do około 98%, a korzystniej około 50 - 90% wagowych rozdrobnionego cukru lub innego środka słodzącego. Odpowiednie rozdrobnione cukry mogą być granulowane lub sproszkowane i mogą one obejmować sacharozę, fruktozę, glukozę, maltozę, laktozę i ich mieszaniny. Najkorzystniejsza jest sacharoza. Gdy stosuje się sztuczne środki słodzące, ilość środka słodzącego jest znacznie niższa i zwykle stosuje się około 0,05 - 10% takiego środka. Wraz ze sztucznymi środkami słodzącymi często stosuje się żywice, pektyny i inne zagęszczacze, jako wypełniacze i dla zapewniania właściwej tekstury roztworzonego napoju. Można stosować mieszaniny cukrów i sztucznych środków słodzących.

Oprócz dodatku rozdrobnionego cukru do napoju w proszku można także włączać inne naturalne lub sztuczne środki słodzące, np. sacharynę, cyklaminiany, acesulfam-K, niższy ester alkilowy L-aspartylo-L-fenyloalaniny (np. aspartam), amidy L-aspartylo-D-alaniny ujawnione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4411925, amidy Laspartylo-D-seryny ujawnione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4399163, L-aspartylo-L-1-hydroksy-metyloalkanoamidowe środki słodzące ujawnione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4338346, L-aspartylo-1hydroksyetyloalkanoamidowe środki słodzące ujawnione w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4423029, ester i amid L-aspartylo-D-fenyloglicyny ujawniony w europejskim zgłoszeniu patentowym nr 168112 itp. Szczególnie korzystnym ewentualnie stosowanym. dodatkowym środkiem słodzącym jest aspartam.

Napój w proszku może ponadto zawierać inne substancje zwykle stosowane w środkach spożywczych lub napojach, nadające smak, estetyczny wygląd, teksturę, trwałość, odporność na zbrylanie lub właściwości .odżywcze. Takie ewentualnie stosowane inne składniki są zazwyczaj włączane do przedmieszki napoju w proszku, jakkolwiek można je także włączać indywidualnie lub w różnych mieszaninach do napoju w proszku.

Tak więc napój w proszku może zawierać około 0 -15%, korzystnie około 0,02 - 10%, a najkorzystniej około 1 - 5% wagowych środka zagęszczającego lub zmętniającego. Środek zagęszczający lub zmętniający może pomagać w zapobieganiu sedymentacji roztworzonego napoju w proszku. Zagęszczacze pomagają też w maskowaniu smaku gorzkich i ściągających środków smakowych. Można stosować dowolny spożywczy środek zagęszczający lub zmętniający, jeśli tylko jest on zgodny z innymi zasadniczymi składnikami napoju, między innymi karboksymetylocelulozę (CMC), karageninę, ksantan, pektynę, guar i różne skrobie spożywcze (zmodyfikowane i niemodyfikowane), części stałe syropu kukurydzianego i oleje roślinne lub częściowo uwodornione oleje roślinne. Dobór środka zagęszczającego będzie uzależniony głównie od jego kosztu, a poza tym od charakterystyki polepszania zagęszczania. Można także stosować mieszaniny tych środków. Korzystnym środkiem zmętniającym/zagęszczającym jest mieszanina 40 - 60% części stałych syropu kukurydzianego, 20 - 35% zmodyfikowanej skrobi spożywczej, 8 - 20% częściowo uwodornionego oleju sojowego i 1 - 5% żywicy ksantanowej.

Napój w proszku może ponadto zawierać spożywczy przeciwutleniacz w ilości wystarczającej do hamowania utleniania substancji, a zwłaszcza lipidów, w napoju w proszku. Nadmierne utlenianie może spowodować powstanie niemiłego smaku i utratę smaku, a ponadto

184 140 może prowadzić do rozkładu i dezaktywacji kwasu askorbinowego lub innych łatwo utlenianych witamin lub minerałów w mieszance.

W napoju w proszku można stosować znane lub typowe przeciwutleniacze spożywcze, między innymi butylowany hydroksyanizol (BHA), butylowany hydroksytoluen (BHT) i ich mieszaniny. Dobór skutecznej ilości przeciwutleniacza spożywczego jest łatwy dla fachowca, a odpowiednie stężenia są zwykle podane w stosownych przepisach.

W celu dalszego polepszenia odporności na utlenianie napój w proszku powinien być pakowany w pojemnik zabezpieczający przed wilgocią. Takie pojemniki obejmują np. opakowania wyłożone folią, puszki metalowe i z tworzywa lub opakowania laminowane. Korzystne są opakowania wyłożone folią lub inne pojemniki nieprzepuszczalne dla tlenu i wody. Napój w proszku może być pakowany w atmosferze azotu, ditlenku węgla lub innego nieutleniającego gazu obojętnego w celu dalszego polepszenia odporności na utlenianie. Takie sposoby pakowania są dobrze znane. Zawartość wilgoci nie powinna przewyższać około 6% wagowych w przeliczeniu na masę napoju w proszku dla uniknięcia rozkładu witamin i innych niepożądanych reakcji. Korzystnie zawartość wilgoci wynosi poniżej około 3%, a zazwyczaj wynosi ona około 4 - 5%.

Napój w proszku według wynalazku może być rozcieńczany wodą lub wodą sodową z wytworzeniem gotowego napoju.

Pojedyncza podawana porcja napoju w proszku będzie się zmieniać w zależności od indywidualnych preferencji konsumenta i konkretnego składu napoju w proszku. Jest szczególnie ważne, aby preparat napoju w proszku według wynalazku dostarczał żądaną ilość witamin i minerałów w pojedynczej porcji rozcieńczonego produktu w postaci napoju. Ogólnie można wytworzyć 1 litr napoju stosując np. od około 35 do około 125 g napoju w proszku, gdy stosuje się cukier jako środek słodzący, i około 6 g, gdy stosuje się sztuczny środek słodzący.

Napój w proszku według wynalazku można wytwarzać jako proszek częściowo osłodzony lub całkowicie osłodzony. Wytwarzanie gotowego napoju z częściowo słodzonego napoju w proszku będzie polegało na zmieszaniu około 20 - 35 g napoju w proszku z około 30 - 85 g cukru i rozcieńczalnikiem (np. wodą wodociągową). Wytwarzanie gotowego napoju z całkowicie osłodzonego napoju w proszku będzie polegać na zwykłym zmieszaniu około 70 125 g napoju w proszku z rozcieńczalnikiem. Rozcieńczalnik może być gorący lub zimny. Zazwyczaj na pojedynczą porcję napoju w proszku będzie się dodawać około 1000 ml rozcieńczalnika z wytworzeniem roztworzonego napoju o smaku owocowym/roślinnym.

Napój w proszku według wynalazku można wytwarzać różnymi sposobami, takimi jak mieszanie suchych składników, suszenie rozpryskowe, aglomeracja, suszenie w bębnie i inne znane sposoby wytwarzania suchej mieszanki o jednorodnej konsystencji. Korzystny proces obejmuje mieszanie żądanych ilości zasadniczych składników napoju w proszku opisanego powyżej. Korzystnie mieszanie prowadzi się stosując znane mieszarki ze zgarniaczem lub łopatkowe.

Korzystnie ten proces obejmuje mieszanie na sucho wszystkich składników poza cukrem z wytworzeniem przedmieszki, a następnie zmieszanie jej na sucho z cukrem, z wytworzeniem napoju w proszku według wynalazku. Rozdrobniony cukier, środki smakowe, witaminy, minerały i kapsułkowany środek smakowy korzystnie miesza się ze sobą pozwalając na przywieranie drobnych cząstek środka smakowego do czystek cukru. Polepsza to dyspergowalność napoju w proszku przy roztworzaniu go wodą.

Postać fizyczną napoju w proszku można dostosowywać do preferencji konsumenta. Np. napój w proszku można przetworzyć w mniej zwartą, zaglomerowaną mieszaninę lub pozostawić go jako drobny proszek.

Wynalazek ilustrują następujące przykłady.

Przykład 1. Napój w proszku o smaku cytrynowym z użyciem kompozycji cytryna/limona (zwanego dalej cytryną) wytwarza się z następujących składników:

Składnik	Udział wagowy (%)
Sacharoza granulowana	73,9
Mieszanka witaminowa¹	1
Środek smakowy²	4,9
Środek zmętniający³	1,4
Kwas cytrynowy	12,0
Glukonian cynku	0,4
Cukrzan żelazowy	0,6
Cytrynian sodu	5,1 ·
Barwnik	0,1
Łącznie	100,00

Przedmieszka witaminowa

Składnik	Udział wagowy (%)
Witamina C	60,2
Witamina A	4,9
Witamina E	14,9
Witamina B₂	0,6
Witamina Bu	2,1
Witamina B_ń	0,6
Kwas foliowy	0,1
Maltodekstryna	16,6

¹ Przedmieszka witaminowa ² Środek smakowy jest mieszaniną dwóch cytrynowych środków smakowych, w tym środka cytryna/limona.

³ Środek zmętniający jest mieszaniną części stałych syropu kukurydzianego, zmodyfikowanej skrobi spożywczej, częściowo uwodornionego oleju sojowego i żywicy ksantanowej.

Częściowo osłodzoną mieszankę o smaku cytrynowym wytwarza się mieszając na sucho w mieszalniku wszystkie składniki oprócz środka barwiącego. Następnie dodaje się do takiej suchej mieszaniny środka barwiącego i miesza dodatkowo na sucho przez okres wystarczający do uzyskania równego rozkładu zabarwienia i jednorodnej mieszaniny. Suchąmieszaninę przepuszcza się następnie przez sito Tylera nr 20, a następnie przez sito Tylera nr 30. Końcowy produkt miesza się i pakuje w puszki.

Próbkę mieszaniny (35 g) łączy się z 1000 ml wody i miesza.

Przykłady 2 i 3. Dla celów porównawczych wyżej opisanym sposobem wytwarza się mieszanki w proszku o smaku cytrynowym zawierające następujące składniki.

Mieszanka z przykładu 2

Składnik	Udział wagowy(%)
Sacharoza granulowana	74,1
Mieszanka witaminowa¹	1
Środki smakowe²	4,9
Środek zmętniający³	1,4
Barwnik	0,1
Kwas cytrynowy	12,6
Glukonian cynku	0,4
Cukrzan żelazawy kapsułkowany⁴	0,6
Cytrynian sodu	5,1
Łącznie	100,00

¹ Przedmieszka witaminowa ² Środek smakowy jest mieszaniną dwóch środków smakowych

184 140 ³ Środek zmętniający jest mieszaniną części stałych syropu kukurydzianego, zmodyfikowanej skrobi spożywczej, częściowo uwodornionego oleju sojowego i żywicy ksantanowej.

⁴ CAP-SHURE® FS-165-50, Balchem Corporation, Slate Hill, New York

Mieszanka z przykładu 3

Składnik	Udział wagowych (%)
Sacharoza granulowana	74,2
Mieszanka witaminowa¹	1
Środki smakowe2	4,9
Środek zmętniający³	1,4
Barwnik	0,1
Kwas cytrynowy	12,6
Glukonian cynku	0,4
Ferrochel chelatowany aminokwasem⁴	0,3
Cytrynian sodu	5,1
Łącznie	100,00

¹ Przedmieszka witaminowa ² Środek smakowy jest mieszaniną dwóch środków smakowych .

Środek zmętniający jest mieszaniną części stałych syropu kukurydzianego, zmodyfikowanej skrobi spożywczej, częściowo uwodornionego oleju sojowego i żywicy ksantanowej.

Ferrochel Amino Acid Chelate, Aibion Laboratories, łnc., Clearfield, Utah

Przy wytwarzaniu napojów ze wspomnianych suchych mieszanek cytryna-limona stwierdzono, że napoje zawierające kapsułkowany siarczan żelazawy i ferrochel chelatowany aminokwasem były podobne i miały dopuszczalny zielony kolor. Nieoczekiwanie, napój zawierający cukrzan żelazawy miał zmienioną barwę (był brudnożółto-zielony). Dopiero po około 4-6 godzinach przechowywania w temperaturze pokojowej napój zawierający cukrzan żelazowy zmienił kolor na bardziej dopuszczalny.

Przykład 4

Zastosowano Hunter Color Difference Meter do pomiaru stopnia odbarwienia wywołanego dodatkiem żelaza do napojów wytworzonych ze wspomnianych suchych mieszanek. Dokonano odczytu dla napoju z przykładu 1 po wytworzeniu, a następnie pozostawiono napój w temperaturze pokojowej na 24 godziny w celu dokonania odczytu dla lepiej dopuszczalnego produktu. Współrzędne barwne tego kolorymetru to L = wizualna jasność/ciemność, a = czerwień-do-zieleni i b = żółcień-do-błękitu. AL, Aa i Ab oznaczają różnice pomiędzy L, a i b próbek. ΔΕ oznacza całkowitą różnicę barwy. Oblicza się ją z równania

AE= -L₂)² +(at -a2)² +(b, -b2)²» gdzie Lj, a, i b, oznaczają początkowe odczyty, a L₂, a2 i b₂ oz^iaczaj^ odczyty po starzeniu przez 24 godziny w temperaturze 75°F (23,8°C). Odczyt AE ponad 3,0 wskazuje, że wystąpi widoczna dla konsumenta różnica w tych produktach. Wyniki przedstawiono w tabeli 1.

Tabela

Próbka	L1	a,	b1	^L2	a2	^b2	ΔL	Δa	Δό	ΔΕ
Brak żelaza	28,5	-6,9	13,1	27,1	-9	14	1,96	4,41	0,81	2,68
Przykład 1	25,6	-3,2	12,3	25,6	-8,6	12,9	0	29,16	0,36	5,43
Przykład 2	28,1	-7,8	12,5	26,5	-9,8	13,3	2,56	4	0,64	2,68
Przykład 3	27,7	-8,3	12,2	26,2	-9,7	12,8	2,25	1,96	0,36	2,14

Dane dla napojów wytworzonych według przykładów 2 i 3 wykazały małe różnice w zabarwieniu, które nie są zauważalne dla konsumenta. Przykładowe preparaty wytworzone z użyciem kapsułkowanego siarczanu żelazawego i chelatowanego żelaza były także podobne we właściwościach do napoju bez żelaza. Jednakże dane dla napoju wytworzonego według przykładu 1 wykazały, że był on znacząco różny od innych próbek i wykazywał zauważalne dla konsumenta różnice zabarwienia po starzeniu. Dla celów porównawczych podobne testy przeprowadzono stosując napoje pomarańczowy i jamajka. Stwierdzono, że napoje pomarańczowy i jamajka zawierające cukrzan żelazawy także powodował niedopuszczalne zabarwienie.

Przykład 5

Całkowicie osłodzony napój pomarańczowy wytwarza się z następujących składników zgodnie z procedurami mieszania z przykładu 1.

Składnik	Udział wagowy (%)
Sacharoza granulowana	90,24
Mieszanka witaminowa¹	0,32
Środek smakowy pomarańczowy	1,27
Środek zmętniający³	1,4
Kwas cytrynowy	4,6
Glukonian cynku	0,1
Żelazo (chelat aminokwasowy)	0,056
Cytrynian sodu	1,9
Barwniki³	0,121
Łącznie	100,00

¹ Przedmieszka witaminowa z przykładu 1 ί Środek zmętniający jest mieszaniną części stałych syropu kuktuydzianego, zmodyfikowany skrobi spożywczej, częściowo uwodornionego oleju sojowego i żywicy ksantanowej.

’ Barwniki stanowią mieszaninę lakowej żółcieni FD&C nr 61 żółtego barwnika FD&C nr 5

Pojedyncza porcja gotowego napoju (250 ml) dostarcza następujących wartości USRDI tych witamin i minerałów.

Składnik odżywczy	USRDI (%)
Żelazo	20
Cynk	25
Witamina A	25
Witamina C	100
Ryboflawina	35
Kwas foliowy	25
^B12	35
Witamina E	25
£	25

Przykład 6

Częściowo osłodzony napój o smaku jamajka (z hibiskusa) wytwarza się z następujących składników według procedur mieszania z przykładu 1.

Składnik	Udział wagowy (%)
Sacharoza granulowana	82,2
Mieszanka witaminowa¹	1,1
Środek smakowy	2,7
Kwas cytrynowy	8,1
Kwas garbnikowy	0,27
Kwas jabłkowy	1
Glukonian cynku	0,36
Żelazo (chelat aminokwasowy)	0,2
Cytrynian sodu	3,7
Barwniki²	0,37
Łącznie	100,00

Przedmieszka witaminowa z przykładu 1

Barwniki stanowią mieszaninę lakowej czerwiem FD&C nr 40 i łąkowego błękitu FD&C nr 1.

184 140

Przykład 7

Całkowicie osłodzony napój o smaku pomarańczowym wytwarza się z następujących składników według procedur mieszania z przykładu 1.

Składnik	Udział wagowy
Sacharoza granulowana	90,2
Mieszanka witaminowa¹	0,2
Środek smakowy	1,3
Środek zmętniający³	1,4
Kwas cytrynowy	4,8
Glukonian cynku	0,1
Żelazo (chelat aminokwasowy)	0,1
Cytrynian sodu	1,9
Barwniki³	0,1
Łącznie	100,00

¹ Przedmieszka witaminowa z przykładu 1 ² Środek zmętniający jest mieszaniną części stałych syropu kukurydzianego, zmodyfikowanej skrobi spożywczej, częściowo uwodornionego oleju sojowego i żywicy ksantanowej.

Barwniki stanowią mieszaninę lakowej żółcieni FD&C nr 6 i żółtego barwnika FD&C nr 5.

Pojedyncza porcja gotowego napoju (250 ml) dostarcza 10% USRDI witaminy C, witaminy A, witaminy E, witaminy B₂, kwasu foliowego, witaminy B₁₂ i witaminy B_ć oraz 25% USRDI minerałów żelaza i cynku.

Przykład 8

Częściowo osłodzony napój o smaku pomarańczowym wytwarza się z następujących składników według procedur mieszania z przykładu 1.

Składnik	Udział wagowy (%)
Sacharoza granulowana	64,5
Mieszanka witaminowa1	1,1
Środek smakowy	4,6
Środek zmętniający3	4,9
Kwas cytrynowy	17,1
Glukonian cynku	0,3
Żelazo (chelat aminokwasowy)	0,2
Cytrynian sodu	6,9
Barwniki³	0,4
Łącznie	100,00

¹ Pizedmieszka witaminowa z przykładu 1

³ Barwniki stanowią mieszaninę lalkowej żółcieni FD&C nr 6 i żółtego barwnika FD&C nr 5

Pojedyncza porcja gotowego napoju (250 ml) dostarcza 50% USRDI witaminy C, witaminy A, witaminy E, witaminy B₂, kwasu foliowego, witaminy B,₂ i witaminy B₆ i 25% USRDI minerałów, żelaza i cynku.

Przykład 9

Niesłodzony napój o smaku pomarańczowym wytwarza się z następujących składników według procedur mieszania z przykładu 1.

Składnik	Udział wagowy (%)
Mieszanka witaminowa¹	4,0
Środek smakowy	12,8
Środek zmętniający³	13,6
Kwas cytrynowy	47,8
Glukonian cynku	1
Zelazo(chelat aminokwasowy)	0,6
Cytrynian sodu	19,1
Barwniki³	1,2
Łącznie	100,00

¹ Przedmieszka witaminowa z przykładu I ² Środek zmętniający jest mieszaniną części stałych syropu kukurydzianego, zmodyfikowanej skrobi spożywczej, częściowo uwodornionego oleju sojowego i żywicy ksantanowej.

Barwniki stanowią mieszaninę lakowej żółcieni FD&C nr 6 i żółtego barwnika FD&C nr 5

Pojedyncza porcja gotowego napoju (250 ml) dostarcza 100% USRDI witaminy C, witaminy A, witaminy E, witaminy B2, kwasu foliowego, witaminy B,1 i witaminy B6 i 25% USRDI minerałów żelaza i cynku.

Jest oczywiste, że inne smakowe i zabarwione mieszanki napojów, np. mango, brzoskwiniowe, truskawkowe, madarynkowe i pomarańczowe można wytwarzać z łatwością zmieniając środek barwiący i składniki smakowe mieszanki.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 60 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Napój w proszku złożony z żelaza, cynku, środka barwiącego, środka słodzącego, środka smakowego, jadalnego kwasu i ewentualnie znanych dodatków do napojów w proszku, znamienny tym, że zawiera żelazo w ilości odpowiadającej 5 - 100%, a korzystnie 25 - 35% dziennego zapotrzebowania na żelazo, przy czym żelazo ma postać żelaza chelatowanego aminokwasem lub kapsułkowanego siarczanu żelazawego, oraz cynk w ilości odpowiadającej 5% - 100% dziennego zapotrzebowania na cynk, korzystnie w postaci glukonianu cynku; a także, w przeliczeniu na masę napoju w proszku, 0,001 - 0,5% środka barwiącego, korzystnie wybranego z grupy obejmującej lakową żółcień nr 6, lakową czerwień nr 40, lakowy błękit nr 1, ryboflawinę, β-karoten i ich mieszaniny, 0 - 98%, a korzystnie 10 - 98% środka słodzącego, korzystnie cukru, 0,001 - 10%, a korzystnie 3-5% środka smakowego wybranego spośród owocowych i roślinnych środków smakowych i ich mieszanin, korzystnie wybranego z grupy obejmującej środki o smaku jamajki, manga, pomarańczy, cytryny-limony, truskawki, brzoskwini, cytryny i limony oraz ich mieszaniny i 1 - 50% jadalnego kwasu, korzystnie wybranego z grupy obejmującej kwas cytrynowy, kwas jabłkowy, kwas winowy, kwas mlekowy i ich mieszaniny.
2. Napój według zastrz. 1, znamienny tym, że ponadto zawiera 0,02 - 3% środka zagęszczającego lub zmętniającego.
3. Napój według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że zawiera cynk w ilości odpowiadającej 25 - 35% dziennego zapotrzebowania na cynk w postaci cynku chelatowanego aminokwasem.
4. Napój według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że zawiera ponadto od 5 - 100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę A, od 5 - 100% dziennego zapotrzebowania na witaminę B12, od 5 - 100%, korzystnie od 25 -35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę Bó, od 5 - 200%, korzystnie od 25 - 100%, dziennego zapotrzebowania na witaminę C, od 5 -100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę B2, od 5 - 100%, korzystnie od 25 -35%, dziennego zapotrzebowania na kwas foliowy i od 5 - 200%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę E.
5. Napój według zastrz. 3, znamienny tym, że zawiera ponadto od 5 -100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę A, od 5 - 100% dziennego zapotrzebowania na witaminę B12, od 5 - 100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania ia witaminę Bó, od 5 - 200%, korzystnie od 25 - 100%, dziennego zapotrzebowania na witaminę C, od 5 - 100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę B2, od 5 100%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na kwas foliowy i od 5 - 200%, korzystnie od 25 - 35%, dziennego zapotrzebowania na witaminę E.
6. Napój według zastrz. 4, znamienny tym, że zawiera ponadto jod w ilości odpowiadającej 5 -100% dziennego zapotrzebowania na jod.
7. Napój według zastrz. 5, znamienny tym, że zawiera ponadto jod w ilości odpowiadającej 5 -100% dziennego zapotrzebowania na jod.