PL15933B1 - Stanislaw Zygmunt Kochanowski (Warszawa, Polska-. Kierownica-teodolit. - Google Patents

Description

M maja 1982 r.**' OZ RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ OPIS PATENTOWY Nr 15953. KI. 42 c 5.Stanislaw Zygmunt Kochanowski (Warszawa, Polska-.Kierownica-teodolit.Zgloszono 7 lutego 1929 r.IMfcielono 14 marca 1932 r.Wynalazek niniejszy dotyczy kierowni- cy-teodolitu* który od istniejacych przyrza¬ dów podobnych rózni sie tern, ze luneta jej daje sie przerzucic przez zenit, bez potrze¬ by obracania jej w plaszczyznie poziomej* W mysl wynalazki osiaga sie to zapomoca obrofcn lunety w plaszczyznie poziomej o 180° i obrócenie samej lunety o 180°, dzieki czemu mozna stosowac lunete o znacznej dlugosci i osadzac ja stosunkowo nisko nad podstawa teodolitu. Ponadto kierownica- teodolit, zbudowana w mysl wynalazku wykazuje te dogodnosc, ze podstawe kie* równicy mozna unosic wgóre i opuszczac nadól, co pozwala na nakluwanie igielka koordynatowa punktów, lezacych blisko stanowiska pod podstawa.Na zalaczonym przy niniejszym rysun¬ ku uwidoczniono kierowaioe-tcodolit, zbu¬ dowana w mysl wynalazku. Fig. t przed¬ stawia widok ogólny kierownicy-teodolitu, fig. 2 — przekrój wzdluz iittji x — x na fig. 1, fig. 3 —przekrój wzdifcz linji * — z nk fig. 1, fig. 4 — czesc górna przyrzadu w wi¬ doku zprzodo, fig. 5 — czesc laczaca pe¬ ryskop z {pochwa lunety, fig. 6—widok zgó- ry alidady czesciowo w przekroju wadlui linji Af — Af i fig. 7 — przekrój spodarki przyrzadtt Kierownica-teodolit sklada sie z trzech czesci zasadniczych, a mianowicie spodar¬ ki, alidady z luneta i peryskopu.Spodarka przyrzadu sklad* sie z dwóch dajacych sie rozsuwac tarcz / i 2 {Bg. 6), z których dolna 1 jest zaopatrzona w ostrza 3, sluzace do unieruchomiania przyrzadtt wzadanym punkcie stolika, w wypadku sto¬ sowania przyrzadu jako kierownicy,, oraz \fre ty^bienialwez^gólne 4, zapomoca któ¬ rych Mnozna umocowac przyrzad na trójno¬ gu zaopatrzonym w czopy 5 (fig. 1) w wy¬ padku stosowania przyrzadu; jako teodolitu bez deski. Czopy 5 wraz z odpowiedniemi zaglebieniami spodarki 4 tworza zamknie¬ cie bagnetowe. Do rozsuwania wzglednie zsuwania tarcz 1,2 spodarki, sluza trzpienie gwintowane 6, z których kazdy jest zaopa¬ trzony w kólko zebate 7 i posiada gwint prawy i lewy wchodzace w otwory gwinto¬ wane 8 tarczy 1 i otwory 8' tarczy 2. Kólka zebate 7 umocowane na trzpieniach gwinto¬ wanych 6 zazebiaja sie z kolem zeba tern 9, osadzonem na tulejce 10, wystajacej naze- wnatrz spodarki. Tulejka 10 jest zaopatrzo¬ na w rowki podluzne 11, w które wchodza wystepy 12, obejmujacej ja tulejki 13. Ta ostatnia jest osadzona obrotowo w tarczy 2 spodarki i posiada pierscien karbowany 14, który ulatwia obracanie jej. Górna krawedz tarczy 2 jest scieta skosnie, tworzac limbiis.W! celu uniemozliwienia przesuwania sie ka¬ towego tarczy 2 wzgledem tarczy 1, przy ich zsuwaniu i rozsuwaniu ta ostatnia jest zaopatrzona w przymocowane do niej na stale trzpienie 15, które wchodzac w odpo¬ wiadajace im ksztaltem gniazda 16, znajdu¬ jace sie w tarczy 2, tworza prowadnice.Tarcze 1 i 2 sa otoczone plaszczem metalo¬ wym 17, stanowiacym alidade, która moze sie obracac naokolo tarcz rzeczonych. W tym celu alidada 17 jest zawieszona w kilku punktach zapomoca krazków 18, które moga sie toczyc w rowku 19, biegnacym naokolo tarczy 2. Do unieruchomiania alidady wzgle¬ dem tarczy 2 sluza zaciski, skladajace sie ze sruby 20, której dolna czesc jest zaopa¬ trzona w gwint lewy, górna zas czesc w gwint prawy i która osadzona jest w nasad¬ ce 21 tworzacej jedna calosc z pierscieniem 22, obejmujacym alidade 17. Wewnatrz na¬ sadki mieszcza sie widelki 23, skladajace sie z dwóch dajacych sie rozsuwac zapomo¬ ca sruby 20 czesci, które w polozeniu roz- sunietem naciskaja na boki rowka 19 w tar¬ czy 2 i w ten sposób unieruchomia ja alida¬ de wzgledem tarczy 2.Dla scislejszego dosuniecia alidady wzgledem tarczy 2 sluzy sruba 24 osadzona w uszkach 25 stanowiacych jedna calosc z pierscieniem 22, która podczas swego obro¬ tu przesuwa jezyczek gwintowany 26, sta¬ nowiacy jedna calosc z tarcza 2 (fig. 5 i 6).Na alidadzie 17 umocowane sa slupki 27 sluzace do podtrzymywania lunety 28 wraz z jej uzbrojeniem. Slupki 27 lacza sie na stale z krazkiem 29, zaopatrzonym w otwór srodkowy, przez kfóry przechodzi rura 31 peryskopu. Koniec dolny rury 30 jest po¬ laczony na stale z tarcza 2, która posiada kanal srodkowy 30, bedacy zakonczeniem peryskopu. Koniec górny rury 31 jest za¬ konczony kapturkiem 32, który czescia 33 w ksztalcie czaszy laczy sie z wnetrzem lune¬ ty 28. Na krazku 29 spoczywa czesc 34, o- sadzona obrotowo na rurze 31, która sluzy za podstawe dla lunety 28. Podstawe te mozna unieruchomic (zwiazac) wzgledem krazka 29 zapomoca zacisków 35 zbudowa¬ nych w taki sam sposób jak i zaciski 20. Do podstawy 34 sa przymocowane slupki 36, których konce górne sa zaopatrzone w lo¬ zyska 37. W tych ostatnich sa osadzone czo¬ py 35 lunety 28, przymocowane do pochwy 39. Plaszcz lunety 28 w miejscu, w ktorem jest objety pochwa 39, jest zaopatrzony w wyciecie 28', obejmujace % jej obwodu (fig. 4), a to w tym celu, aby mozna plaszcz bylo obrócic okolo osi poziomej o 180°. Do obracania lunety w plaszczyznie pionowej w granicach przypuszczalnie 50°, sluzy sru¬ ba slimakowa 41, która w sposób znany za¬ zebia odcinek zebaty (na rysunku pominie¬ ty) i w ten sposób przy swym obrocie na¬ chyla lunete o kat zadany. Odchylenia te wiaze sie z podzialka 42.Kierownica-teodolit, jak juz wspomnia¬ no, jest zaopatrzona w peryskop, umozliwia¬ jacy wykorzystanie lunety dla odszukania — 2 —punktu na 'desce pod, spodarka,narzet43te Do tego celu sluzy dajace sie t&uwaci z, po^- la widzenia lunety iusterko 45, ustawione pod katem 45p wzgledem osi lunety i oraz soczewki 46 i 47. W cfciu oswietlenia miej¬ sca znajdujacego sie pod spodarka alidada 17 posiada zibolku wyciecia, W wypadku stosowania kierownicy-te- odólitu do zdjec stolikowych postepuje sie w s$xxsób nastepujacy.Przedewszystkiem stolik ustawia sie na trójnogu najkorzystniej monachijskim w ten sposób, aby srodek o stolika przypadl nad srodkiem trójnogu. Nastepnie ustawia sie zadany punkt stolika nad odpowiadajacym mu punktem pola w sposób opisany na wstepie. Po dokonaniu tych czynnosci przy¬ stepuje sie do dokonywania zdjec stoliko¬ wych zapomoca opisanego fpowyzej przy¬ rzadu. W tym celu nalezy tarcze 1 i 2 spo¬ darki zblizyc ku sobie; uskutecznia sie to, obracajac tulejke 13, która ze swej strony zapomoca wystepów (zebów) 12 wchodza¬ cych w rowki 11 tulejki 10 obraca osadzo¬ ne na niej kolo zebate 9. To ostatnie, zaze¬ biajac kólka zebate 7, przy swym obrocie, obraca sworznie gwintowane 6 (fig. 6 i 7), które zaglebiajac sie w otwory gwintowane 8 i 8', zblizaja tarcze ku sobie. Przy tym ruchu pionowym oba kregi sa prowadzone zapomoca sworzni prowadniczych 15, wo¬ dzonych w otworach 16 tarczy 2.Po zsunieciu kregów 1, 2 spodarki caly ciezar przyrzadu spoczywa na alidadzie 17 i jezykach 17', wobec czego mozna ja swo¬ bodnie przesuwac po powierzchni stolika i ustawic w zadanym punkcie np. A. Do tego celu sluzy peryskop, zapomoca którego mozna scisle ustawic srodek przyrzadu w zadanym punkcie planu. Skoro zostanie to osiagniete, natenczas zapomoca obrotu tu¬ lejki 13 rozsuwa sie kregi 1, 2 spodarki, do¬ póty, dopóki ostrza 3 nie zaglebia sie w pa¬ pier. Ciezar przyrzadu przenosi sie wówczas na tarcze /, wskutek czego alidade, jak równiez polaczona z nia podstawe lunety motoa, obracac swobodnie okola unierucho¬ mionej spodarki. Skoro, przyrzad, uzywa sie jako kierowiioef mtew&*; os lunety cpf ziyn pa-da w jednej plaw^^^pk*^^ wedziami wewneijrineiitf jesyików J7VaHd&- dy i krawedziami linijek (na rysunku pomi¬ nietych), Linijki W sposób wlasciwy i jtewny przymocowuje sie do jezyków rzeczonych.Po ustawieniu n alidady*<* lunety w apilsób wskazany powyzej aalezy zapomoca zaci¬ sków 20, 21 zacisnac alidade na; spodarce 1, 2. Przyrzad w ten sposób przygotowany stosuje sie jako kierownice przy zdjeciach stolikowych. W celu uzupelnienia tych o- statnich danemi kierunkowemi, nalezy zwol¬ nic zaciski 20, 21, wskutek czego alidade wraz z luneta i linijkami mozna obrócic o kat zadany i odczytac ten ostatni na limbu- sie, posilkujac sie nonjuszami 44. Nalezy zaznaczyc, iz przy posilkowaniu sie przy¬ rzadem rzeczonym jako kierownica, luneta musi byc zacisnieta na podstawie 29, która, jak wiadomo, tworzy z alidada jedna har¬ monijna calosc.W wypadku stosowania przyrzadu jako teodolitu, przyrzad ten, po odjeciu deski stolikowej i linijek z nonjuszem umocowu¬ je sie zapomoca wglebien 4 na czopkach 5 umocowanych w siodelku trójnoga. W tym celu zaglebienia rzeczone 4 nalezy nalozyc na czopki 5 i obrócic przyrzad o pewien kat, poczem zapomoca tulejki 13 podnosi sie nie¬ co tarcze 1 ku górze i w ten sposób zaciska na trójnogu, zapewniajac przytem jedhak swobodny obrót alidadów. Przyrzad w ten sposób umocowany mozna stosowac do zdjec tachymetrycznych.W przyrzadzie opisanym powyzej za¬ miast przerzucania lunety przez zenit, co wymagaloby stosunkowo wysokiego osa¬ dzenia lunety nad spodarka, zwlaszcza przy jej znaczniejszej dlugosci, wystarczy obró¬ cic ja okolo jej osi pionowej o 180°, poczem okolo wlasnej jej osi poziomej równiez o 180°. W celu obrócenia lunety okolo osi pionowej wystarczy zwolnic zaciski 35, po-czem po obróceniu jej o 180° ponownie je zacisnac. W ceiu otorócenia lunety okolo jej osi pozioiaeji nalezy usunac lusterko 45, poczem dzieki wykrojowi 2& lunete mozna obrócic w pochwie 39 o 180°. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Kierownica-teodolit, znamienna tern, ze spodarka jej sklada sie z dajacych sie roz¬ suwac dwóch tarcz (1, 2), z których dolna, zaopatrzona w ostrza (3) i wglebienia (4)f sluzy do unieruchomiania przyrzadu w za¬ danym punkcie stolika, w przypadku sto¬ sowania przyrzadu jako kierownicy, lub do zamocowywania tegoz przyrzadu na trójno¬ gu, w przypadku stosowania go jako teodo¬ litu bez deski. Stanislaw Zygmunt Kochanowski. Zastepca: M- Skrzypkowski, Tzeezaik patentowy.Do opisu patentowego Nr 15933. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL