Najdluzszy czas trwania patentu do 4 lutego 1940 r.W patencie t\» 1520 jest opisany sposób wyrobu kwasu siarkowego, wedlug którego kwas nitrozylosiarkowy conajmniej 54° Be traktuje sie w stanie bardzo rozpylonym i w takiej ilosci gazami, zawierajacemi kwas siarkawy, ze kwas, przeplywajacy przez cala instalacje, pozostaje wszedzie i we wszystkich warunkach w polaczeniu ze zwiazkami azoto- wemi, poczem zostaje oddzielona czesc kra¬ zacego i nowowytworzonego kwasu nitrozy- losiarkowego, odpowiadajaca ilosci wy¬ tworzonego kwasu siarkowego i ulega w do¬ wolny sposób denitryfikacji na kwas handlo¬ wy. W patencie Ni 1520 podano, ze zawartosc nitrozy powinna wynosic, o ile chodzi o wy¬ dajnosc samego procesu, od 54 do 58° Be.Stosownie do tego uzyskany kwas handlowy bedzie posiadal takze te granice stezenia.W licznych jednak wypadkach jest wymaga¬ ne wieksze stezenie kwasu niz 58° Be. Usilo¬ wano wiec tym samym zabiegiem wyrabiac silniejszy kwas. Poniewaz przy tym procesie utrzymuje sie zazwyczaj równomierne steze¬ nie kwasu, a wytwarzany kwas sam przez sie ma sklonnosc do wiekszego stezania sie, wiec dotychczas doprowadzano wode, aby utrzy¬ mac pozadane stezenie. Jezeli sie ograniczy doplyw wody, to silniejszy kwas wytwarza sie samoczynnie. Ten silniejszy kwas posiada wioksza rozpuszczalnosc dla gazów nitrozo- wych, lecz trzyma równiez silniej wode, ko¬ nieczna do wytwarzania kwasu siarkowego.Jezeli wiec chodzi o prowadzenie procesu kwasem silniej stezonym, to od pewnego stop-nia stezenia trzeba uzywac innego sposobu; aby zwiazek wody, koniecznej do wytworze¬ nia kwasu siarkowego, rozluznil sie. Dzieje sie to tak, ze podtrzymuje sie nieco wyzsza tem¬ perature kwasu, przyczem nalezy zauwazyc, ze przy nieznacznem przekroczeniu stezenia 58° do 59° Be, zwyzka temperatury nie jest jeszcze konieczna. Dopiero, gdy stezenie ma wynosic 60 i wiecej stopni Be, wtedy takie podniesienie temperatury jest konieczne.Zwyzke temperatury uzyskuje sie poprostu tak, ze kwas ogrzewajacy sie cieplem reakcji mniej sie ochladza.Dalsza mozliwosc pracy kwasem o wyz¬ szym stopniu stezenia polega na wprowadze¬ niu tak zwanego skrapiania podwójno-pierscie- niowego, które polega na tern, ze przednia czesc urzadzenia, to znaczy te mieszalniki, do których gazy, zawierajace kwas siarkowy, najwczesniej wchodza, i tylna czesc urzadze¬ nia — wiec mieszalniki u wyjscia, skrapia sie bardziej stezonym kwasem, podczas gdy srodkowa czesc skrapia sie kwasem slabszym (ponad 54° Be). Obydwa kwasu musza sie na¬ turalnie potem zbierac w róznych zbiornikach, aby zapobiec zmieszaniu. Nastepstwem tego sposobu skrapiania jest to, ze bardzo stezony kwas, przeplywajac przez mieszalniki, absor¬ buje w wysokim stopniu i szybko wystepujace tam gazy nitrozowe, tworzac wysokoprocen¬ towa nitroze. Ten wysokoprocentowy kwas nitrozylosiarkowy wywiera z tego powodu w pierwszych mieszalnikach bardzo silne dzia¬ lanie utleniajace, które jeszcze bardziej przy¬ spiesza proces. Z drugiej strony slabszy kwas w srodkowych czesciach urzadzenia wspo¬ maga wytwarzanie kwasu siarkowego z po¬ wodu swej wiekszej zawartosci wody i luznie? zwiazanych tlenków azotu, tern bardziej, ze w pierwszych mieszalnikach silniejszy kwas pochlonal prawie Calkowicie wode zawarta w gazach, zawierajacych kwas siarkawy. To podwójne skrapianie umozliwia uzyskiwanie bardzo stezonych kwasów, w pewnych, w&x runkach ponad 60° Be, a równoczesnie pozwa^ la uniknac za wysokiej temperatury zwla¬ szcza w srodkowych komorach.Przeprowadzanie procesu róznostopniowyni kwasem umozliwia jeszcze dalsze udoskona¬ lenie metody, które zadziwiajaco przyspie¬ sza reakcje. Ten nowy sposób postepowania ma nastepujacy przebieg.Przypuscmy, ze do wykonania procesu slu¬ zy urzadzenie o wiekszej ilosci jednostek (urzadzen mieszalnych). Do pierwszego mie¬ szalnika wchodza gazy, zawierajace kwas siarkowy, a mieszalniki sa skrapiane ze wspólnego zbiornika nitrozy w ten sposób, ze do kazdego mieszalnika doplywa oznaczona ilosc nitrozy, natomiast nitroza, odplywaja¬ ca z kazdego mieszalnika, zbiera sie we wspól¬ nym zbiorniku, gdzie kwas znowu sie miesza i rozpoczyna krazenie na nowo. Az dotad pro¬ ces ten odpowiada dokladnie dotychczasowe¬ mu sposobowi wedlug patentu M 1520. Ale podczas gdy wedlug dotychczasowego sposo¬ bu postepowania gazy przeplywaja przez tyle mieszalników, stykajac sie wszedzie z ta sama nitroza, az ich zawartosc S02 praktycznie w zupelnosci sie utleni, a równoczesnie tlenia azotu, które wskutek reakcji przeszly w gaz, zostana pochloniete przez kwas skrapiajacy, to wedlug nowego sposobu po pewnej ilosct mieszalników, okolo trzech lub wiecej, naste¬ puje ta zmiana, ze przez doprowadzenie calej ilosci wody do jednego mieszalnika, naste¬ puje nagle zmniejszenie stopnia stezenia ni¬ trozy tak, ze traci ona wprawdzie nie w zu¬ pelnosci, lecz bardzo w wysokim stopniu zwiazki azotowe (denitryfikacja). Wskutek tego przechodza w stan gazowy duze ilosci par nitrozowych, które powoduja bardzo szybkie i dokladne utlenienie zawartego je¬ szcze w gazie S02, czemu pomaga jeszcze obfite doprowadzanie wody do kwasu, wtry¬ skiwanej w mieszalnikach naprzeciw gazu.Gazy opuszczaja mieszalnik, w którym pro¬ ces ten sie odbyl, praktycznie wolne od S02, natomiast z duza zawartoscia tlenków azotu.Teraz trzeba sie wiec starac, aby kwas siat¬ kowy zatrzymal te polaczenia azotu. W tym celu trzeba gazom, zwalniajac ich ruch od¬ powiednio, dac czas, aby ich zawartosc tle¬ nu mogla dzialac na tlenki azotu. Dzieje sie to — ¦ 2 —w ten sposób, ze gazy po opuszczeniu ostat¬ niego mieszalnika wprowadza sie do komoro¬ wej przestrzeni pustej, albo przeprowadza sie je odpowiednio dlugim przewodem, albo tez w inny sposób. Nastepnie idzie urzadzenie absorbcyjne dowolnego rodzaju, gdzie gazy oddaja silnemu kwasowi siarkowemu swojfe zwiazki azotowo-tlenowe, tworzac nitroze. Do tego celu mozna stosowac znane urzadzenia skrapiane kwasem siarkowym o duzej zawar¬ tosci nitrozy wzgl. wolne od niej, albo skrzyn¬ ki walkowe.W nowym sposobie postepowania przera¬ bia sie glówna czesc SO tak, jak dotychczas wedlug patentu glównego, w pierwszych mie¬ szalnikach, a rozcienczona reszte utlenia sie prawie momentalnie naglem dzialaniem oswo¬ bodzonych zapomoca wody zwiazków azoto¬ wych. PL